Zaburi 108 — Moyo Imara Wakati Mapambano…

Tunawezaje kuwa na moyo imara wakati mapambano bado hayajaisha?

Muhtasari

Kumsifu Mungu kwa upendo wake mwaminifu huku tukimwomba atimize ahadi ambazo bado hatujaona utimilifu wake

Andiko kuu — Zaburi 108:4–6, 12–13 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): Upendo wako wa kudumu ni mkuu kuliko mbingu, na uaminifu wako unafika mawinguni. Utukufu wako uonekane juu ya dunia yote; uwaokoe wale unaowapenda na unijibu. Utusaidie dhidi ya adui, kwa maana wokovu unaotegemea nguvu za wanadamu hauaminiki. Kwa msaada wa Mungu tutatenda kwa ujasiri; yeye ndiye atakayewashinda adui zetu.

Inawezekana kukumbuka sala ambayo Mungu aliijibu na bado ukawa na sala nyingine ambayo haijajibiwa. Familia inaweza kumshukuru kwa chakula cha jana huku ikijiuliza fedha za mahitaji ya kesho zitatoka wapi. Kanisa linaweza kusherehekea kuvuka kipindi kigumu, lakini bado likawa na majeraha ambayo hayajapona. Jamii inaweza kuimba kuhusu uaminifu wa Mungu huku ikijiuliza kwa nini dhuluma bado zinaendelea.

Je, imani inapaswa kunyamaza hadi kila ahadi itimie? Je, tunapaswa kuahirisha sifa hadi mapambano yote yaishe?

Zaburi 108 haijibu maswali hayo kwa kukataa maumivu au kusubiri furaha ya kesho tu. Inaanza na mtu ambaye moyo wake uko tayari kumsifu Mungu. Anaamsha ala za muziki, kana kwamba anautaka hata alfajiri iwahi kufika. Anatangaza upendo na uaminifu wa BWANA mbele ya mataifa. Lakini muda mfupi baadaye anamwomba Mungu awaokoe watu wake na anakiri jambo lenye kuumiza: inaonekana kana kwamba Mungu amewaacha.

Ujasiri wa mwimbaji ni wa kweli. Na shida inayomsumbua pia ni ya kweli. Zaburi hii inatufundisha kuyaweka mambo hayo mawili mbele za Mungu bila kudai kwamba moja linabatilisha jingine.

1.0 Utangulizi

Zaburi 108 ipo mwanzoni mwa Kitabu cha Tano cha Zaburi (Zab. 107–150). Zaburi 107 iliwaita waliokombolewa kutoa shukrani kwa Mungu aliyewaokoa katika hatari mbalimbali. Zaburi 108 haibatilishi ushuhuda huo. Lakini inaonesha kwamba watu waliopata msaada wa Mungu wanaweza bado kuwa na mapambano ambayo hayajamalizika. Wanaweza kumwomba kwa kuzikumbuka ahadi zake hata kama hali ya sasa haioneshi utimilifu wake wote.

Zaburi hii ina jambo la pekee katika muundo wake. Inaunganisha sehemu mbili zinazopatikana tayari katika Zaburi nyingine:

- Zaburi 108:1–5 inatumia tena Zaburi 57:7–11, kwa mpangilio wa mistari unaotumika katika Biblia nyingi za Kiingereza na Kiswahili. - Zaburi 108:6–13 inatumia tena Zaburi 60:5–12.

Zaburi 57 inahama kutoka sala ya kuomba hifadhi mbele ya maadui hadi sifa zilizojaa ujasiri. Zaburi 60 inatoka katika hali ya taifa lililopata kushindwa na kuelekea maombi ya msaada na tumaini la ushindi. Zaburi 108 inachukua sehemu za mwisho zenye tumaini kutoka katika zaburi hizo mbili na kuziunganisha kuwa sala mpya. Kwa kufanya hivyo, inapanga ujumbe kwa namna tofauti: sifa zinatangulia, huku tatizo ambalo bado halijatatuliwa likijitokeza wazi zaidi mwishoni.

Tunaweza kuusikia wimbo katika hatua nne:

1. Mistari 1–4 — Moyo ulio tayari kumsifu Mungu: Mwimbaji anaitaka alfajiri iamke na kuyaita mataifa yasikie sifa za Mungu. 2. Mistari 5–6 — Sifa zinageuka kuwa maombi: Utukufu wa Mungu na udhihirike duniani kwa kuwaokoa watu anaowapenda. 3. Mistari 7–10 — Kukumbuka kauli ya Mungu kuhusu utawala wake: Majina ya nchi na mataifa jirani yanakumbusha ahadi na mamlaka ya BWANA. 4. Mistari 11–13 — Shida iliyo wazi na tumaini linalofanywa upya: Watu wanakiri kwamba wanaona kana kwamba Mungu amewaacha, huku wakitambua kwamba msaada wa kibinadamu hauwezi kuwa msingi wa wokovu wao.

Ujumbe mkuu: Imani haitulazimishi kuyakana maumivu ya sasa au kuachana na ahadi tulizozipokea. Inatufundisha kumsifu Mungu kwa tabia yake ya uaminifu, kumletea mahitaji ambayo bado hayajatatuliwa, na kuchukua hatua zinazofaa bila kujiona kwamba nguvu zetu ndizo zinazotupa wokovu.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha Kiebrania kinaitaja Zaburi 108 kama wimbo au zaburi inayohusishwa na Daudi. Uhusiano huo una maana katika simulizi la Daudi ndani ya Kitabu cha Zaburi, lakini hautuwezeshi kutaja kwa uhakika mwaka au tukio lililoizaa zaburi katika muundo wake wa sasa. Kwa kuwa inarudia sehemu kubwa za Zaburi 57 na 60, inaonekana wazi kwamba maneno ya zamani yalitumika tena kwa ajili ya ibada na mahitaji ya wakati mwingine.

Derek Kidner anaonesha kwamba mwandishi ameunganisha kwa makusudi miisho ya zaburi mbili. Zaburi za awali zilianza katika mazingira ya hatari ya mtu binafsi na kushindwa kwa kijeshi, lakini wimbo mpya unaanza kwa tumaini lililojengwa katika miisho yake (Kidner 2014, uk. 421–22). John Goldingay anasisitiza kwamba mpangilio mpya unaleta maana mpya. Badala ya kusafiri kutoka kilio hadi sifa, kama ilivyokuwa katika zaburi za mwanzo, sasa tunatoka sifa hadi maombi yenye uzito, huku hitimisho likirudia tumaini (Goldingay 2008, uchambuzi wa Zaburi 108).

Nafasi ya Zaburi 108 baada ya Zaburi 107 nayo ni muhimu. Zaburi 107 inazungumzia watu waliokusanywa kutoka mbali na kuokolewa, jambo linalokumbusha kurudi kutoka uhamishoni. Lakini Zaburi 108 inahitaji msaada wa Mungu katika mazingira ambayo utawala wake juu ya eneo linalowazunguka hauonekani kama ulivyoahidiwa. Goldingay anapendekeza kwamba wimbo huu ungekuwa na maana kwa jamii ya baada ya uhamisho wa Babeli: urejesho ulikuwa umeanza, lakini matarajio mengi ya Israeli bado hayakutimia. Huu ni mtazamo unaowezekana kutokana na mpangilio wa zaburi, si ushahidi wa tarehe maalumu ya kutungwa kwake (Goldingay 2008, “Interpretation”).

Majina ya maeneo yanayotajwa yanahitaji kufafanuliwa ndani ya historia yake. Shekemu na Sukothi zinatukumbusha maeneo yaliyo pande mbili za Mto Yordani. Gileadi na Manase yanahusiana na maeneo na makabila ya Israeli. Efraimu na Yuda yalikuwa makabila muhimu katika historia ya taifa hilo. Moabu, Edomu na Ufilisti ni mataifa jirani katika ulimwengu wa kale. Majina hayo si mafumbo ya kutaja mataifa ya leo, makanisa mengine au makundi ya kikabila tunayopinga. Zaburi inatumia picha za ufalme na vita katika mazingira ya historia ya Israeli.

Goldingay anaonesha jambo lingine lenye uzito: kila nusu ya zaburi inaelekea katika ombi la ukombozi. Mistari 1–6 inajenga ombi hilo juu ya upendo na uaminifu wa Mungu; mistari 7–13 inajenga ombi juu ya neno ambalo Mungu alikuwa amenena. Kwa hiyo, tabia ya Mungu mwenyewe ndiyo msingi wa sala. Mwimbaji anasema kwa maana hii: BWANA, umetangaza upendo wako wa kudumu na kusudi lako la kutawala; je, hutayadhihirisha mambo hayo katika hali yetu ya sasa?

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 108:1 — Moyo unaochagua kusimama imara

Mwimbaji anaanza kwa azimio: “Moyo wangu umethibitika, Ee Mungu; nitaimba.” Neno la Kiebrania linalohusishwa na uthabiti lina maana ya kuimarishwa, kuwekwa tayari au kuthibitishwa. Halimaanishi kwamba mtu hajawahi kuogopa. Zaburi 57, ambayo maneno haya yanatoka, inaeleza vitisho na hitaji la hifadhi (Zab. 57:1–6). Lakini hapa kauli ya moyo ulio tayari kumsifu Mungu imeletwa mwanzo kabisa wa sala mpya.

Maneno yanayofuata yana tofauti ndogo katika tafsiri: “kwa utukufu wangu wote,” “nafsi yangu,” au “kwa utu wangu wote.” Neno kĕbôdî mara nyingi linahusiana na heshima au utukufu, lakini katika mazingira haya linaweza kuelekeza fikra katika maisha ya ndani ya mwimbaji. Goldingay anaonesha kwamba kuunganisha moyo na utu wa ndani kunaweka wazi utayari wa mtu mzima kumwabudu Mungu (Goldingay 2008, Zab. 108:1).

Hapa tunajifunza kwamba kuwa na moyo imara si kukosa hisia za maumivu. Mtu anaweza kuwa na huzuni na bado akawa ameamua kumtumaini Mungu. Anaweza kuwa na hofu kuhusu kesho na bado akaamua kumsifu. Uthabiti wa moyo haupo katika kukana hali aliyonayo, bali katika kujua anapaswa kumwelekea nani.

Pia kuna maana ya kijamii. Mstari wa kwanza unatumia “mimi”, lakini baadaye tutasikia “sisi” na habari za “majeshi yetu” (mist. 11–12). Inawezekana mwimbaji ni sauti inayowakilisha jamii nzima. Kiongozi anaweza kumsifu Mungu huku akiwa amebeba maombi na huzuni za wengine.

3.2 Zaburi 108:2–3 — Kuiamsha alfajiri na kuyaalika mataifa

Mwimbaji anaziita kinubi na zeze ziamke, naye anasema kwamba ataiamsha alfajiri. Hii ni lugha nzuri ya kishairi. Kwa kawaida alfajiri ndiyo huwafanya watu waamke; hapa mtu ana hamu kubwa ya kumsifu Mungu kiasi kwamba anaitaka alfajiri yenyewe iwahi. Haimaanishi kwamba ala za muziki zina nguvu za kuamuru jua lichomoze.

Kisha mwimbaji anasema atamsifu Mungu katikati ya watu na miongoni mwa mataifa. Ushuhuda kuhusu BWANA hauwekwi ndani ya kundi dogo peke yake. Mungu ambaye upendo wake unafika mbinguni anastahili kutangazwa pia nje ya mipaka ya jamii iliyomjua kwanza (linganisha Zab. 57:9; 67:1–7; 96:1–3).

Angalia kwamba kuna muziki na maneno yenye maana. Muziki unaweza kuvutia na kuunganisha watu, lakini mwimbaji hataki sauti nzuri tu. Anataka kutangaza uaminifu wa Mungu. Ibada si mashindano ya ustadi; ni ushuhuda kuhusu Mungu ambaye watu wanamtegemea.

Kwa kanisa la Afrika Mashariki au sehemu nyingine duniani, mataifa yanamaanisha pia majirani wa lugha, tamaduni na historia tofauti. Hivyo zaburi inatuuliza: Je, sifa zetu zinatangaza Mungu wa watu wote, lakini matendo yetu yanawafanya wengine wajione wageni? Mwaliko wa mataifa unapaswa kuonekana katika ukarimu, ukweli na namna tunavyowaheshimu watu tofauti nasi.

3.3 Zaburi 108:4–5 — Upendo unaofika mbinguni, utukufu unaotakiwa kuonekana duniani

Kwa nini mwimbaji anasifu? Kwa sababu upendo wa Mungu unaodumu ni mkuu kuliko mbingu na uaminifu wake unafika mawinguni. Maneno ya Kiebrania yanayohusishwa na tamko hili ni ḥesed, upendo wa kujitoa unaoshikilia agano, na ʾĕmet, ukweli au uaminifu unaotegemeka. Kwa pamoja yanaonesha tabia ya Mungu isiyobadilika kila hali zetu zinapobadilika (Kut. 34:6–7; Zab. 89:1–2).

Mstari wa 5 sasa unaingia katika ombi: Mungu na atukuzwe juu ya mbingu, na utukufu wake uonekane duniani kote. Tayari Mungu ana mamlaka juu ya uumbaji. Kwa nini basi mwimbaji aombe aonekane ametukuka? Kwa sababu bado kuna tofauti kati ya ukweli kwamba Mungu anatawala na hali tunayoiona duniani, ambamo dhuluma na hofu bado vina nguvu.

Mara nyingi tunaimba kwamba Mungu ni mwaminifu huku tukiendelea kusubiri msaada wake. Zaburi hii haioni hilo kama unafiki. Inaweka tabia ya Mungu kuwa sababu ya kumwomba atuoneshe kazi yake. Goldingay anaonesha kwamba kuomba Mungu atukuzwe kunahusiana na matarajio ya matendo yanayoonekana katika historia, si hisia nzuri za kidini tu (Goldingay 2008, Zab. 108:5–6).

Hivyo, sifa hazibadili jukumu la kutafuta haki, uponyaji na urejesho. Zinatuongoza kutamani ulimwengu ambao upendo na uaminifu wa Mungu vinaonekana pia katika hali halisi ya watu.

3.4 Zaburi 108:6 — Waokoe wale unaowapenda

Nusu ya kwanza inafika kwenye kusudi lake: “Ili wale unaowapenda waokolewe, okoa kwa mkono wako wa kuume, nawe unijibu.” Maneno “wale unaowapenda” yanakumbusha uhusiano wa agano. Hayamaanishi kwamba Israeli haikuwa na makosa au kwamba kila ilichofanya kilikuwa sahihi. Ni ombi linalotegemea neema ya Mungu na uhusiano wake na watu wake.

Mkono wa kuume ni picha inayotumiwa katika Biblia kuonesha nguvu za kutenda, hasa wakati wa ukombozi (Kut. 15:6, 12; Zab. 98:1). Mwimbaji haombi faraja ya hisia peke yake. Kuna hali inayohitaji msaada wa kweli.

Ni muhimu pia kuona jinsi maneno yanavyobadilika kutoka “wale unaowapenda” hadi “unijibu.” Mtu mmoja anamwomba Mungu kwa ajili ya wengi. Huu ni mfano wa kipengele muhimu cha uongozi wa kiroho: kupeleka mahitaji ya watu mbele za Mungu, badala ya kutumia shida zao kujitafutia sifa.

Hata hivyo, tusiseme kwamba kuwa mpendwa wa Mungu kunalihakikishia kundi ushindi katika kila mgogoro. Katika Zaburi nyingine, watu wa Mungu wanakosolewa, wanaitwa kutubu na wakati mwingine wanakabiliwa na matokeo ya makosa yao (Zab. 60:1–3; 106). Kupendwa na Mungu si ushahidi kwamba sisi huwa upande wa haki kila tunapogombana na wengine.

3.5 Zaburi 108:7–9 — Mungu anazungumza kuhusu nchi na mataifa jirani

Sasa mwimbaji anakumbuka kauli ya Mungu: Mungu amesema katika, au kwa, utakatifu wake. Tafsiri zinatofautiana kidogo kuhusu maana ya maneno hayo. Yanaweza kueleweka kuwa Mungu amesema akiwa katika mahali pake patakatifu au ametamka neno kwa mamlaka ya utakatifu wake. Goldingay anapendelea maana ya pili, inayofanana na lugha ya kuapa kwa utakatifu wa Mungu katika Zaburi 89:35. Hatuna sentensi moja katika vitabu vya historia ya Israeli inayorudia maneno haya yote bila tofauti, lakini yanakusanya mapokeo ya nchi ambayo Mungu aliwaahidi watu wake (Mwa. 12:7; 15:18–21; Yos. 13–21).

Kisha yanatajwa maeneo mengi:

- Shekemu na Bonde la Sukothi: Kugawa na kupima ardhi ni lugha ya kumiliki na kugawa maeneo. Maeneo haya yanakumbusha nchi pande zote mbili za Mto Yordani. - Gileadi na Manase: Haya ni majina yanayohusiana na maeneo na makabila katika historia ya Israeli, hasa sehemu za mashariki ya Yordani. - Efraimu na Yuda: Efraimu inaitwa kinga ya kichwa au kofia ya vita ya Mungu, na Yuda fimbo ya utawala wake. Hizi ni picha za nguvu na mamlaka ya kifalme. - Moabu, Edomu na Ufilisti: Mataifa haya jirani yanaelezwa kwa lugha ya ushindi au kuwekwa chini ya mamlaka: Moabu ni bakuli la kunawia; Edomu inawekewa kiatu; na kuna kelele za ushindi kuhusiana na Ufilisti.

Tunapaswa kuisikia lugha hii kama ushairi wa ufalme katika ulimwengu wa kale. Bakuli na kiatu ni picha za mamlaka na kushindwa katika mazingira hayo. Si ruhusa kwa Wakristo wa leo kuyadhalilisha makabila au mataifa mengine, wala kutwaa ardhi ya watu kwa jina la Mungu. Maneno kuhusu Ufilisti yanatofautiana kidogo na Zaburi 60:8, na tafsiri na wachambuzi hutofautiana kuhusu sauti na mwelekeo wa kauli hiyo (Goldingay 2008, Zab. 108:9; Kidner 2014, uk. 422).

Jambo muhimu ni kwamba hapa si mfalme wa kibinadamu anayejitangaza kuwa mmiliki wa kila mtu. Zaburi inamtangaza Mungu kuwa mwenye enzi juu ya nchi na mataifa. Hata wafalme wa Israeli walipaswa kuongozwa na sheria na haki ya Mungu, si tamaa ya mamlaka yasiyo na mipaka (Kum. 17:14–20; Zab. 72:1–4).

3.6 Zaburi 108:10–11 — Ngome bado imesimama, na Mungu anaonekana kuwa mbali

Kauli kuhusu utawala wa Mungu inafuatwa na swali ambalo halijajibiwa: Ni nani atakayeniongoza kuingia mji wenye ngome? Ni nani atakayenifikisha Edomu? Tafsiri nyingi zinayasikia haya kama maneno ya mwanadamu anayesali. Lakini Goldingay anapendekeza kwamba huenda mstari wa 10 bado ni sehemu ya kauli ya Mungu ya mistari 7–9, kana kwamba Mfalme mwenyewe anatafuta atakayekuwa mbele katika safari hiyo. Mabadiliko ya msemaji yanaonekana wazi zaidi katika mstari wa 11. Kila mtazamo unahitaji kuzingatiwa kwa sababu maandishi ya Kiebrania hayatoi alama za kunukuu zinazoweza kulitatua suala hilo moja kwa moja.

Kwa vyovyote vile, hoja inabaki hii: kile ambacho Mungu ameahidi hakijawa hali wanayoishi watu wake kwa sasa. Bado kuna mji wenye ngome. Bado kuna changamoto ambayo haijashindwa.

Kisha yanakuja maneno yenye uchungu: “Je, si wewe, Ee Mungu, uliyetukataa? Huendi pamoja na majeshi yetu.” Hii si lugha ya mtu anayejifanya kwamba mambo yote yanaendelea vizuri. Inafanana na maswali ya Zaburi 44 na 60, ambamo watu wanamwambia Mungu wazi kwamba hawaoni msaada wake katika matatizo yao.

Kwa nini yule aliyeanza kwa kuimba kuhusu uaminifu wa Mungu sasa aulize kama Mungu amewaacha? Kwa sababu imani ya Biblia ni uhusiano, si nadharia ya kutaja mambo mazuri bila kujali kinachoendelea. Mwimbaji anazungumza na Mungu ambaye ahadi zake zinafanya hali ya sasa iwe ngumu kuielewa.

Zaburi inakataa njia mbili za mkato. Haitufundishi kwamba kila kushindwa ni ushahidi wa Mungu kutokuwa mwaminifu. Lakini pia haitufundishi kuita kushindwa ushindi, au kusema kwamba kila kitu kiko sawa watu wanapokuwa katika hatari. Kilio cha kweli na sifa zenye imani vinaweza kuwa sehemu za mazungumzo yale yale na Mungu.

3.7 Zaburi 108:12–13 — Msaada wa wanadamu pekee hautoshi

Sala ya mwisho ni ya moja kwa moja: “Utupe msaada dhidi ya adui, kwa maana msaada unaotegemea wanadamu ni bure.” Hii haimaanishi kwamba tunapaswa kukataa ushauri wa wataalamu, matibabu, mipango mizuri, mazungumzo ya amani au kutafuta msaada wa watu wengine. Katika mazingira ya vita vya kale, mwimbaji anakiri kwamba nguvu za kibinadamu haziwezi kutoa uhakika wa wokovu mbele ya hatari kubwa.

Baada ya hapo, anasema kwa tumaini: “Kwa msaada wa Mungu tutatenda kwa ujasiri.” Watu hawaambiwi wakae bila kufanya kazi na kumwachia Mungu kila jambo. Lakini pia hawaruhusiwi kujisifu kana kwamba uwezo wao ndio chanzo cha usalama wao. Goldingay anasisitiza uhusiano wa sentensi mbili za mwisho: watu wanatenda kupitia msaada wa Mungu; Mungu ndiye chanzo muhimu cha ukombozi (Goldingay 2008, Zab. 108:12–13).

Picha ya mwisho, Mungu kuwakanyaga maadui, inatokana na lugha ya vita katika historia maalumu ya taifa. Hatupaswi kuitafsiri kama amri kwa Wakristo kutumia nguvu dhidi ya wapinzani wa kisiasa, watu wa dini nyingine au wale wanaokataa mawazo yao. Katika Biblia nzima, kushindwa kwa uovu hatimaye ni kazi ya Mungu. Agano Jipya linawaita waamini kuwapenda adui, kutenda mema, kupatanisha, na kupambana na nguvu za uovu kwa njia za kiroho badala ya kulipiza kisasi (Mt. 5:43–48; Rum. 12:17–21; Efe. 6:10–18).

Zaburi inaishia kwa tumaini, lakini haitupi taarifa kwamba vita vilikuwa vimeisha. Inatufundisha namna ya kuishi tukiwa bado tunakabiliwa na hali isiyo na uhakika: moyo wetu umwelekee Mungu, na matendo yetu yaendane na uaminifu kwake.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Sala za zamani zinaweza kupewa sauti mpya katika maisha ya leo

Zaburi 108 ni mfano wa Maandiko kutumia tena Maandiko. Aliyeiunganisha hakuchukua maneno ya Zaburi 57 na 60 kwa sababu alikuwa hana la kusema. Aliyapanga upya ili yawe sala inayogusa mahitaji ya wakati mwingine. Goldingay anaonesha kwamba waamini wanaweza kurudia sala walizorithi na pia kuzitumia katika mazingira mapya kwa sababu tunapoomba hatuko peke yetu (Goldingay 2008, “Theological Implications”).

Hii ni zawadi kwa familia, vikundi vya maombi na makanisa yanayosoma Zaburi. Tunaweza kuimba maneno ya watu walioishi karne nyingi zilizopita bila kujifanya kwamba historia yao inafanana kabisa na yetu. Si lazima tuwageuze Edomu na Moabu kuwa majina ya washindani wetu wa sasa. Tunajifunza mwenendo wa sala: kumbukumbu, sifa, kilio, maombi na tumaini.

4.2 Kumsifu Mungu na kumwuliza maswali si lazima vipingane

Mwanzo wa zaburi una moyo ulio tayari kumsifu Mungu. Mwishoni, mwimbaji anauliza kama Mungu amewaacha watu wake. Kauli hizi mbili zipo ndani ya wimbo mmoja. Imani iliyokomaa inaweza kusema “Wewe ni mwaminifu” na “Kwa nini bado hatujaona msaada wako?” katika sala ileile (Zab. 44; 89; Hab. 1:2–4; 3:17–19).

Wakati mwingine makusanyiko ya waamini huwafanya wenye maswali yajifiche kwa kuogopa kuonekana hawana imani. Zaburi 108 inatufungulia njia nyingine: kuleta machungu na kutokuelewa mbele za Mungu tunayemwabudu, badala ya kuficha ukweli nyuma ya ushuhuda uliopambwa.

4.3 Ahadi za Mungu si leseni ya kuwamiliki watu wengine

Lugha ya ardhi na ushindi ina mizizi katika historia ya Israeli. Haikuwa ahadi ya jumla kwamba kila kanisa au serikali itapewa mamlaka ya kushinda na kumiliki majirani zake. Tunaweza kufaidika kiroho na Zaburi 108 bila kuigeuza kuwa hati ya kuvamia nchi au kuwatendea wengine ubaya.

Biblia nzima inaonesha kwamba makusudi ya Mungu kwa mataifa yanajumuisha haki, amani na hatimaye urejesho wa uumbaji (Isa. 2:2–4; Efe. 2:14–18; Ufu. 21:1–5). Kusoma kwa uaminifu si kuifuta historia ya kale, wala si kuyaita matakwa ya kundi letu kuwa ndio mapenzi ya Mungu.

4.4 Mamlaka ya Mungu hayaondoi wajibu wa mwanadamu

Mstari wa mwisho unaweka mizani. Mungu ndiye chanzo cha msaada, lakini watu wanatarajiwa kuchukua hatua. Kumtumaini Mungu hakuwezi kuwa sababu ya uzembe, uongo au kukwepa wajibu. Vivyo hivyo, kufanya kazi kwa bidii hakutupi sababu ya kujiona kwamba hatumhitaji Mungu (Kum. 8:17–18; Mit. 21:31).

Katika huduma ya kichungaji, kuchukua hatua kwa uaminifu kunaweza kumaanisha kuchunguza matumizi ya fedha, kukiri makosa ya taasisi, kutafuta ushauri unaostahili, kuwalinda walio dhaifu au kurejesha mazungumzo katika familia iliyogawanyika. Haya yote si dalili ya imani dhaifu. Maombi ya kweli yanaongeza uwajibikaji badala ya kuufuta.

4.5 Watu waliorejeshwa bado wanaweza kuwa na tumaini ambalo halijatimia

Zaburi 107 ilisherehekea ukombozi na kukusanywa kwa watu. Lakini Zaburi 108 inatukumbusha kwamba hayo hayamaanishi matatizo yote yalikwisha. Goldingay anaona zaburi hizi kama sura mbili za ukweli mmoja: hatupaswi kupunguza umuhimu wa yale Mungu aliyotenda, wala kupuuza tofauti kati ya ahadi zake na hali tunayopitia sasa (Goldingay 2008, “Theological Implications”).

Hapa tunalindwa dhidi ya kuridhika bila kujali mateso ya wengine na dhidi ya kukata tamaa kana kwamba hakuna neema tuliyokwisha kupokea. Shukrani zinakumbuka tulichopokea; maombi yanasema ukweli kuhusu kile tunachokihitaji bado.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Kwanza kabisa, Zaburi 108 ni sehemu ya ibada ya Israeli. Majina ya maeneo na lugha ya vita yanatokana na historia ya taifa, ahadi kuhusu nchi na swali la kama BWANA atayatimiza makusudi yake. Muundo wake unatuunganisha moja kwa moja na sala ya kutafuta hifadhi katika Zaburi 57 na ombi la kitaifa katika Zaburi 60. Tunapaswa kuyasikiliza mazingira hayo kabla ya kuifungua zaburi kwa mwanga wa sehemu nyingine za Biblia.

Katika simulizi pana la Biblia, ahadi kwa Abrahamu zilihusisha baraka, nchi na kusudi la Mungu la kuzibariki jamaa zote za dunia (Mwa. 12:1–3; 15:18–21). Wafalme wa Israeli walitakiwa kuishi chini ya sheria na haki ya Mungu, badala ya kutawala kwa matakwa yao wenyewe (Kum. 17:14–20; Zab. 72:1–4). Manabii baadaye walionesha picha ya mataifa yanayojifunza njia za Mungu na kuacha vita (Isa. 2:2–4). Hivyo, hata ndani ya Agano la Kale, lengo la mwisho la Mungu halipaswi kupunguzwa kuwa ushindi wa kundi moja juu ya jingine.

Kwa Wakristo, tumaini la Mfalme mwaminifu wa ukoo wa Daudi linaelekezwa kwa Yesu Kristo, Masihi. Yesu anatambulishwa ndani ya historia ya ahadi kwa Daudi (Luka 1:32–33), lakini anatumia mamlaka ya kifalme kwa namna inayopinga matarajio ya kawaida ya ushindi wa kijeshi. Anawakaribisha waliotengwa, anakataa ubabe kama mfano wa uongozi, anahudumu badala ya kutawala kwa kujitukuza, na anapitia kifo kabla ya kufufuliwa (Marko 10:42–45; Luka 4:16–21; 24:25–27). Agano Jipya halinukuu Zaburi 108 kama unabii wa moja kwa moja kuhusu Yesu. Huu ni usomaji wa kitheolojia kwa kuzingatia Biblia nzima, si madai kwamba mwandishi wa kwanza alikuwa akiueleza msalaba wa Yesu kwa maelezo ya wazi.

Kilio “waokoe wale unaowapenda” kinawasaidia Wakristo kutafakari kazi ya Kristo ya wokovu na upatanisho. Kupitia yeye, watu waliokuwa mbali wanakaribishwa katika uhusiano na Mungu na kati yao wenyewe (Efe. 2:11–18; Rum. 5:6–11). Lakini namna ya kuwatazama adui inabadilishwa kwa uzito mkubwa katika mafundisho ya Yesu. Kanisa halijaagizwa kushinda Edomu au Ufilisti kwa silaha, wala kuwapa maadui wake majina hayo ili kuhalalisha ukatili. Yesu anaagiza kuwapenda adui; Paulo anasema tuushinde ubaya kwa wema (Mt. 5:44; Rum. 12:20–21). Mapambano ya kanisa si ruhusa ya kufanya vurugu kwa jina la ushindi wa kiroho (Efe. 6:12).

Kuna pia mwangwi wa tumaini lililoanza kutimia lakini bado halijakamilika. Kristo amefufuka; hata hivyo, kifo, ukosefu wa haki na mateso bado vinaujuruhi ulimwengu. Waamini wanangoja ukombozi kamili wa uumbaji (1 Kor. 15:20–28; Rum. 8:18–25; Ufu. 21:1–5). Hiyo si hali ileile ya kihistoria iliyozungumziwa na Zaburi 108, lakini inawasaidia Wakristo kusali kwa kukumbuka matendo ya Mungu yaliyokwisha kufanyika huku wakitazamia yale ambayo bado hayajaonekana kwa ukamilifu.

Kwa hiyo, mtazamo wa Kristo hauigeuzi zaburi kuwa kauli kwamba kila mwamini atashinda kila mashindano. Unatualika kumtumaini Mfalme aliyefufuka, kuwapenda majirani zetu—hata wale tunaowaona adui—na kutenda kwa ujasiri huku tukingoja urejesho ambao Mungu ameahidi.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Leta shukrani na maswali yasiyojibiwa katika sala moja. Taja jambo moja halisi ambalo Mungu amekutendea na unaloweza kulishukuru. Kisha taja hitaji ambalo bado unasubiri msaada wake. Usifiche upande wowote wa ukweli.
Tumia Maandiko kuwa lugha hai ya maombi. Soma Zaburi 57 na 60 kabla ya kurudia Zaburi 108. Angalia jinsi maneno yaleyale yanavyopata uzito mpya katika mazingira mengine. Unapoyatumia leo, kumbuka kwanza maana yake katika historia ya awali.
Acha ibada yako iwaangalie pia watu walio nje ya kundi lako. Zaburi 108 inasema kumsifu Mungu miongoni mwa mataifa. Jiulize kama makaribisho, mafundisho na huduma za kanisa lako vinaonesha upendo wa Mungu kwa watu wa tamaduni na hali tofauti.
Tofautisha tumaini la Mungu na uhakikisho wa mafanikio tunayojitangazia. Mradi, biashara, kampeni au huduma si mapenzi ya Mungu kwa sababu tu kiongozi ametangaza ushindi kabla ya kuanza. Pima mipango kwa maadili ya Biblia, ushauri wa pamoja na ukweli wa mazingira.
Kataa kutumia lugha ya ushindi kuwadharau wengine. Usiite watu wa dini tofauti, makundi ya kisiasa, makanisa mengine au makabila jirani kuwa “Moabu” au “Edomu” wa leo ambao Mungu amekupa ruhusa ya kuwakanyaga. Tafuta haki bila kuwavua wengine utu.
Tenda kwa uaminifu huku ukimtegemea Mungu. Chukua hatua inayofuata kwa uwajibikaji: tafuta msaada unaohitajika, linda walio dhaifu, fanya kazi kwa uaminifu, rekebisha mahusiano yaliyoharibika au jiandae kufanya uamuzi mgumu. Ujasiri na utegemezi wa Mungu vinakwenda pamoja.
Wakumbuke watu ambao viongozi wao wanawaombea. Mabadiliko kutoka “mimi” hadi “sisi” yanawakumbusha viongozi kubeba mahitaji halisi ya jamii, si kutoa maneno yenye mvuto tu mbele za umma. Sikiliza watu kwanza kabla ya kusema unawawakilisha.

7.0 Maswali ya Tafakari

Kuna tofauti gani katika ujumbe wa Zaburi 108 kwa sababu inaanza na miisho yenye tumaini ya Zaburi 57 na 60 badala ya kuanza na vilio vyake?
Ni katika eneo gani la maisha yangu ninaendelea kumsifu Mungu kwa uaminifu wake huku bado nikisubiri msaada wake?
Mabadiliko kutoka “mimi” katika sifa kwenda “sisi” katika maombi yanafundisha nini kuhusu uongozi wa kiroho?
Kwa nini zaburi inakumbuka kauli ya Mungu kuhusu maeneo maalumu ya kale, na tunapoteza nini tukiyageuza majina hayo kuwa ya wapinzani wetu wa sasa?
Tunawezaje kutofautisha kumwomba Mungu atimize ahadi zake na kujaribu kumfanya aunge mkono matakwa yetu binafsi?
Kauli “Kwa msaada wa Mungu tutatenda kwa ujasiri” inatuhitaji kuchukua hatua gani katika maisha ya kila siku?
Mafundisho ya Yesu kuhusu kuwapenda adui yanabadilishaje namna Wakristo wanavyopaswa kuitikia lugha ya vita katika zaburi hii?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu mwaminifu, mioyo yetu mara nyingi ina shukrani na mahitaji kwa wakati mmoja. Tunakumbuka rehema ulizotutendea, lakini bado kuna majeraha ambayo hatujaweza kuyaponya na maswali ambayo hatujapata majibu yake. Tufundishe kukuimbia kwa ukweli bila kujifanya kwamba mapambano yote yamekwisha.

Upendo wako unaodumu na uwe msingi wa ujasiri wetu. Uaminifu wako utulinde tusikate tamaa. Tunapozikumbuka ahadi zako, utulinde dhidi ya kuyafanya matakwa yetu yaonekane kama amri zako. Tupe hekima ya kutambua tofauti kati ya ufalme wako na tawala tunazojaribu kujijengea.

Wasikie wanaolia kwa sababu wanahisi umejitenga nao. Watie moyo wale wanaopaswa kufanya maamuzi magumu kwa ajili ya haki, upatanisho na huduma ya uaminifu. Utulinde dhidi ya kuwachukia majirani zetu, kujisifu kwa nguvu zetu, na kutumia maneno matakatifu kuhalalisha ubaya.

Kwa njia ya Yesu Kristo, Bwana wetu aliyefufuka, tufundishe kukutumaini katika yale uliyokwisha kufanya na katika yale ambayo bado tunayangoja. Ziamshe sifa zetu, imarisha mioyo yetu, na ufanye matendo yetu yaendane na upendo wako. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 108 inahitimishwa kwa kauli ya ujasiri: kwa msaada wa Mungu tutatenda, kwa sababu yeye ndiye chanzo muhimu cha msaada wetu. Lakini msomaji anaachwa katika ulimwengu ambao changamoto bado ipo. Maneno ya mwisho ni ungamo la imani, si taarifa kwamba mapambano yote yalimalizika.

Zaburi 109 inatuletea aina nyingine ya mgogoro. Badala ya changamoto ya taifa inayoelezwa kwa majina ya maeneo ya kale, sasa tunakutana na mtu anayeshambuliwa kwa maneno, kusalitiwa na kushitakiwa kwa uongo. Sala yake ina baadhi ya kauli kali zaidi za Biblia za kuomba hukumu. Tutahitaji kusikiliza maumivu ya mtu aliyeumizwa, kuielewa lugha ya kisasi katika mazingira yake ya kale, na kuuliza jinsi simulizi pana la Biblia—hasa wito wa Yesu wa kuwapenda adui—linavyobadili mwitikio wetu.

Zaburi hizi mbili zinakataa kuifanya imani kuwa maneno ya matumaini yasiyogusa maisha. Zaburi 108 inatufundisha ujasiri katika hali isiyo na uhakika; Zaburi 109 inatufundisha kuyapeleka maumivu na hasira mbele za Mungu badala ya kuzigeuza moja kwa moja kuwa kisasi.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Zaburi 108; Zaburi 44, 57, 60, 67, 72, 89, 96, 98, 105–109; Mwanzo 12:1–3; 15:18–21; Kutoka 15:6–12; 34:6–7; Kumbukumbu la Torati 8:17–18; 17:14–20; Yoshua 13–21; 2 Samweli 8:13–14; Isaya 2:2–4; Habakuki 1:2–4; 3:17–19; Mathayo 5:43–48; Marko 10:42–45; Luka 1:32–33; 4:16–21; 24:25–27; Warumi 5:6–11; 8:18–25; 12:17–21; 1 Wakorintho 15:20–28; Waefeso 2:11–18; 6:10–18; Ufunuo 21:1–5. Andiko kuu ni tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi, wala si nukuu ya neno kwa neno kutoka toleo maalumu la Biblia.
BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya mradi kuhusu mpangilio wa vitabu vitano vya Zaburi, tumaini la ufalme wa Mungu, na safari kutoka kilio kuelekea kumtumaini BWANA.
Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic. Uchambuzi wa Zaburi 108, “Claiming God's Promises.”
Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Toleo la awali la 1975. Uchambuzi wa Zaburi 108, “We shall do valiantly,” uk. 421–22; linganisha maelezo ya Zaburi 57 na 60 katika Psalms 1–72.

Zaburi 108 — Moyo Imara Wakati Mapambano Hayajaisha