Zaburi 116 — Mungu Anaposikia, Shukrani…

Mungu anaposikia kilio chetu, shukrani zinabadilishaje namna tunavyoishi?

Muhtasari

Kutoka katika hatari ya mauti hadi katika nyua za shukrani: ushuhuda wa rehema, tumaini lililofanywa upya, na sifa za hadharani

Andiko kuu — Zaburi 116:1–2, 12–13 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): Ninampenda BWANA, kwa sababu ameisikia sauti yangu na maombi yangu ya kuomba rehema. Kwa kuwa amenitegea sikio lake, nitamwita siku zote za maisha yangu. Nimrudishie nini BWANA kwa wema wote alionitendea? Nitaipokea kikombe cha wokovu na kuliitia jina la BWANA.

Kuna nyakati ambazo mtu hupitia jambo zito kiasi kwamba baadaye maneno yanamwishia. Anaweza kuwa ameugua sana, amenusurika ajali, amesalitiwa, au amekaribia kufa. Mwili unaweza kuwa umeshapona, lakini moyo bado unaogopa kuamini kwamba hatari imepita. Halafu siku moja anaanza kuzungumza. Huenda asianze kwa maelezo marefu. Anaweza kusema tu: “Mungu alinisikia.”

Zaburi 116 ni ushuhuda wa mtu aliyekaribia mauti, aliyemlilia BWANA na kugundua kwamba Mungu alikuwa anamsikiliza. Mwandishi hafanyi mateso yake kuwa onyesho. Wala hasemi kwamba, baada ya kuokolewa, hana tena haja ya kumtegemea Mungu. Anatuonesha mabadiliko ya ndani zaidi: kupendwa na kusikilizwa kunazaa upendo; imani inaweza kubaki hai hata wakati mtu anaogopa; na shukrani za kweli zinageuka kuwa ibada na maisha mapya ya kumtumikia BWANA.

Ni wimbo wa mtu mmoja, lakini hauishii katika maisha yake binafsi. Mwisho wake tunamkuta mwimbaji katika kusanyiko la watu wa Mungu, Yerusalemu, akiwa tayari kusimulia kwa nini anamshukuru BWANA.

1.0 Utangulizi

Zaburi 116 ni sehemu ya nyimbo za Hallel ya Misri (Zab. 113–118), ambazo katika mapokeo ya Kiyahudi zimehusishwa na sikukuu mbalimbali, ikiwemo Pasaka. Zaburi 113 ilimsifu Mungu anayewainua wanyonge. Zaburi 114 ilikumbuka ukombozi kutoka Misri. Zaburi 115 iliwaita watu kumtumaini Mungu aliye hai badala ya sanamu zisizoweza kutenda. Sasa Zaburi 116 inatuingiza katika maisha ya mtu mmoja anayethibitisha kwamba BWANA aliye hai alimsikia alipokuwa karibu kufa.

Zaburi inaweza kufuatwa kwa sehemu tano zinazohusiana:

Mistari 1–4 — Upendo na dhiki: Mwimbaji anampenda BWANA kwa sababu alimsikia alipolia akiwa katika hatari ya kufa.
Mistari 5–9 — Tabia na ukombozi wa Mungu: Neema, haki na huruma za Mungu zinaonekana katika ukombozi; mwimbaji anauambia moyo wake urudi katika utulivu.
Mistari 10–11 — Imani inapobanwa: Tumaini linaendelea kuishi hata wakati mwombaji anakiri huzuni kubwa, hofu na kukatishwa tamaa na watu.
Mistari 12–16 — Zawadi na Mtoaji: Aliyeokolewa anajiuliza ni mwitikio gani unaofaa; anataja kikombe cha wokovu, kutimiza nadhiri na thamani ya maisha mbele za Mungu.
Mistari 17–19 — Shukrani za hadharani: Sadaka ya shukrani, ahadi zinazotimizwa na nyua za nyumba ya BWANA vinaufanya ukombozi wa mtu mmoja kuwa ushuhuda wa kusanyiko lote.

John Goldingay anaieleza kama zaburi ya shukrani au ushuhuda wa mtu mmoja. Anaonesha pia kwamba mistari ya 1–9 na 10–19 ina mwendo unaofanana: sehemu ya kwanza inasisitiza zaidi matendo ya BWANA, na ya pili inaelekeza zaidi fikra katika mwitikio wa aliyeokolewa (Goldingay 2008, maelezo ya Zaburi 116). Derek Kidner anaonesha safari inayotoka katika hatari, kupitia kumbukumbu ya rehema, hadi shukrani zenye kujitoa (Kidner, maelezo ya Zaburi 116).

Ujumbe mkuu: Huruma ya Mungu haifanyi udhaifu wa mwanadamu uwe jambo la kufikirika. Mungu anayesikia maombi anakuwa msingi wa upendo na tumaini. Kwa hiyo, shukrani za kweli haziishii katika hisia ya faraja ya binafsi; zinaonekana katika ushuhuda wa ukweli, huduma ya uaminifu na ibada ya pamoja.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Zaburi 116 haimtaji mwandishi wala tukio maalumu ambalo aliokolewa. Hatuwezi kusema kwa uhakika kwamba alikuwa na ugonjwa fulani, alikuwa amejaribiwa kuuawa, alikuwa safarini au alikuwa anakabiliwa na mateso ya kisiasa. Picha za kamba za mauti, machozi, miguu inayotaka kuanguka na watu wasioaminika zinaonesha hatari kubwa bila kutupatia taarifa kamili za afya au historia. Kutokuwepo kwa maelezo hayo kunaturuhusu kusikia maumivu yake katika mazingira mbalimbali, lakini hakuturuhusu kuyatengeneza maelezo ambayo mwandishi hakutoa.

Mwisho wa zaburi unaonesha mazingira ya ibada ya hadharani. Mwimbaji anaahidi kutimiza nadhiri zake “mbele ya watu wake wote” na “katika nyua za nyumba ya BWANA” (mist. 14, 18–19). Anaitaja wazi sadaka ya shukrani (mst. 17). Katika Israeli ya kale, sadaka za shukrani zilikuwa sehemu ya ibada, na katika mazingira fulani zilihusisha chakula cha kushiriki mbele za Mungu (Law. 7:11–15; Kum. 12:17–18). Huenda zaburi hii iliimbwa katika mazingira hayo, lakini hatupaswi kubuni tarehe, aina ya kusanyiko au mpangilio maalumu wa ibada bila ushahidi.

Kuna jambo la kifasihi linalostahili kuangaliwa. Katika mapokeo ya tafsiri ya Kigiriki ya Septuaginta na baadhi ya mapokeo ya Kilatini, maandishi yanayolingana na Zaburi 116 ya Kiebrania yamegawanywa kuwa zaburi mbili, mgawanyiko ukianza kwenye mstari wa 10. Hilo linaonesha mabadiliko halisi ya maudhui: mwimbaji aliyekwisha kueleza kuokolewa kwake anarudi kukumbuka jinsi alivyokuwa amebanwa na mateso. Hata hivyo, katika Zaburi ya Kiebrania sehemu hizo mbili zinakamilishana. Ya pili inafafanua zaidi wajibu unaotokana na shukrani (Goldingay 2008, “Interpretation”).

Pia kuna miangwi ya maombi mengine ya Biblia. Picha ya kamba za mauti inakumbusha Zaburi 18:4–6. Maneno kuhusu kutembea mbele za Mungu katika nchi ya walio hai yanafanana na Zaburi 27:13 na 56:13. Mwito kwa nafsi kurudi katika utulivu unakumbusha kujisemeza katika Zaburi 42–43 na 103. Kwa namna hiyo, Zaburi 116 ni sehemu ya urithi wa maombi: mwamini wa leo anaweza kutumia lugha iliyotumiwa na waamini wa zamani bila kulazimika kuwa amepitia tukio lilelile.

Ndani ya mpangilio mpana wa Zaburi, wimbo huu ni sehemu ya Kitabu cha Tano (Zab. 107–150), chenye nyimbo nyingi za ukombozi na sifa. Zaburi 107 iliwaita waliokombolewa wasimulie mambo ambayo Mungu amewatendea. Zaburi 116 inatuonesha jinsi ushuhuda mmoja wa namna hiyo unavyosikika unaposemwa kwa nafsi ya kwanza.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 116:1–2 — Upendo unaochipuka kwa sababu ya kusikilizwa

Sentensi ya mwanzo ina ukaribu wa pekee: “Ninampenda BWANA.” Sababu ya upendo huo inafuata mara moja: Mungu aliisikia sauti na kilio cha mwombaji. Picha ya BWANA kutegea sikio haimaanishi kwamba Mungu ana mwili kama wetu. Ni lugha ya kishairi inayosema kwamba Mungu anamsikiliza kwa makini mtu ambaye shida imemzidi.

Goldingay anafafanua jambo lenye kina: kitenzi cha mwanzo kinaweza kueleweka pia kama kujitoa kwa Mungu au kujifunga katika uaminifu kwake, si kueleza hisia nzuri pekee. Hilo linaonekana kadiri zaburi inavyoendelea, kwa sababu upendo huu utageuka kuwa huduma. Kauli “nitamwita siku zote za maisha yangu” inabadilisha kumbukumbu ya sala iliyojibiwa kuwa mwenendo wa kumtegemea Mungu kila siku.

Mwandishi anashuhudia kwamba Mungu alimsikia; haelezi kwa undani utaratibu ambao ukombozi ulitokea. Hapa hakuna mbinu ya maombi inayohakikisha majibu yote tunayotaka. Anatuambia kilichoufanya uhusiano wake na Mungu kuwa wenye thamani: “Nilipolia, sikupuuzwa.”

3.2 Zaburi 116:3–4 — Mauti inapoonekana kumfunga mtu

Mauti inaelezwa kana kwamba ni mtego au mtekaji ambaye kamba zake zimemnasa mtu. Sheoli, katika lugha ya kishairi ya Israeli kuhusu makao ya wafu, inaonekana kama nguvu inayomkaribia mhusika bila kumwachia njia ya kutoroka. Baadhi ya tafsiri zinasisitiza uchungu au dhiki za mauti badala ya kamba. Picha kuu haibadiliki: mwombaji alikabiliwa na hatari kubwa sana (linganisha Zab. 18:4–6).

Akiwa katika hali hiyo, anaomba kwa maneno machache: “Ee BWANA, uokoe maisha yangu!” Hakuna maneno ya kujionesha wala mpangilio mrefu wa kushawishi mbingu. Wakati nguvu zimekwisha, huenda mtu akabaki na sentensi moja tu. Zaburi inatukumbusha kwamba sentensi hiyo inaweza kuwa sala ya kweli.

Lakini ushuhuda huu haumaanishi kwamba kila aliyepona ugonjwa aliomba vizuri kuliko yule aliyefariki. Wala haumaanishi kwamba kifo ni ushahidi wa kukosa imani. Mwimbaji anasimulia ukombozi mmoja halisi; hatupi kanuni ya kudhibiti matokeo ya kila ugonjwa au hatari. Tofauti hii ni muhimu sana tunapoisoma karibu na kitanda cha mgonjwa au mbele ya familia iliyofiwa.

3.3 Zaburi 116:5–6 — Mungu anayewajali wasio na nguvu

Mwimbaji anatoka katika kusimulia hatari na kuanza kumweleza Mungu alivyo: mwenye neema, mwenye haki, na mwenye huruma. Sifa hizi zinakumbusha jinsi BWANA alivyojitangaza kwa Musa (Kut. 34:6–7). Jibu lake halielezwi kama hisia ya ghafla isiyotabirika; linatokana na tabia yake ya kudumu.

Mstari wa 6 unasema BWANA huwalinda walio rahisi au wasio na uzoefu. Neno la Kiebrania linaweza kuzungumzia watu wanaoweza kudanganywa kwa urahisi, wasio na uzoefu, au waliokosa uwezo wa kujilinda. Hatupaswi kuligeuza na kusema kwamba ujinga ni sifa ya kiroho. Kidner anaona unyenyekevu wa mwimbaji anayejitambulisha na watu wasio na uwezo wa kujivunia akili au nguvu zao. Goldingay anakazia kwamba mtu huyo alikuwa amezidiwa kabisa, lakini BWANA alimjali.

“Nilikuwa nimeshuka chini, naye akaniokoa.” Neema inaonekana pale tunapoona mipaka ya uwezo wetu. Kutambua udhaifu si kuutukuza udhaifu; ni kukiri kwamba si kila ukombozi tunaweza kuutengeneza kwa nguvu zetu.

3.4 Zaburi 116:7–9 — Nafsi inapojifunza kutulia tena

Baada ya hatari kupita, mwimbaji anajisemeza: “Ee nafsi yangu, rudi katika utulivu wako.” Hii inakumbusha mazungumzo ya mtu na nafsi yake katika Zaburi 42–43, lakini hapa sauti ni ya mtu ambaye ameanza kupata nafuu. Hatari imeshapita, ila moyo bado unahitaji muda wa kutulia. Goldingay anaonesha kwamba wakati mwingine hali ya nje hubadilika mapema kuliko hisia za ndani.

Mstari wa 8 unataja sehemu tatu za ukombozi: nafsi imeponywa kutoka mautini, macho yameondolewa machozi, na miguu imezuiwa isianguke. Maneno haya yanahusisha kuendelea kuishi, kupunguziwa huzuni na kuweza kusonga mbele. Hatupaswi kuyatumia kama ahadi kwamba mwenye imani hatalia tena kamwe.

Mwimbaji anaazimia kutembea mbele za BWANA katika nchi ya walio hai. Katika muktadha wa kwanza, anashukuru kwa nafasi ya kuendelea kuishi hapa duniani akiwa katika uwepo wa Mungu. Sentensi hii peke yake si fundisho kamili kuhusu ufufuo au hali ya wafu. Hata hivyo, ni sehemu ya Biblia ambayo baadaye inaeleza tumaini la ufufuo kwa uwazi zaidi (Isa. 25:8; Dan. 12:2; 1 Kor. 15). Kwa wakati huu, zawadi inayoshangiliwa ni nafasi ya kuishi kwa uaminifu leo.

3.5 Zaburi 116:10–11 — Imani inayoweza kukiri hofu na kukatishwa tamaa

Sehemu ya pili ya zaburi inaanza kwa maneno ambayo yamepewa tafsiri tofauti. Biblia nyingi husoma kwa maana ya “Niliamini, hata niliposema, ‘Nimetaabika sana.’” Goldingay anakazia tumaini linalojitokeza ndani ya kukiri udhaifu. Kidner anaonesha kwamba imani iliendelea kuwa hai hata wakati mwombaji alihisi amelemewa. Paulo anatumia namna ya mstari huu inayopatikana katika tafsiri ya Kigiriki anaposema katika 2 Wakorintho 4:13 kwamba aliamini, kwa hiyo alinena.

Mstari unaofuata unakumbuka wakati wa hofu ambapo mwimbaji alisema, “Wanadamu wote ni waongo.” Tusichukulie kauli hii kama fundisho kwamba hakuna mwanadamu anayeweza kuaminika. Ni lugha ya mtu aliyeumizwa na kukatishwa tamaa. Wakati wa dhiki, kushindwa kwa watu tuliowategemea kunaweza kutufanya tuhisi kwamba ulimwengu mzima umetuacha.

Hapa tunajifunza ukweli wa kichungaji: Imani haizungumzi kwa sauti tulivu kila wakati. Mwamini anaweza kuuliza maswali magumu, kukiri kuchoka, au kusema kwamba anahisi kuachwa. Maneno hayo yanaweza kuwa dalili ya imani inayopambana ili kuendelea kuishi, badala ya uthibitisho kwamba imani imekufa. Mwenye hekima atasikiliza kwa huruma, si kumlazimisha aliyeumizwa ajifanye kuwa sawa.

3.6 Zaburi 116:12–14 — Nimrudishie nini BWANA?

Swali kuu la shukrani si “Nimpe nini Mungu ili awe na deni kwangu?” bali “Nimrudishie nini BWANA kwa wema wote alionitendea?” Jibu linaanza kwa kutaja “kikombe cha wokovu” au “kikombe cha ukombozi.”

Hatuwezi kubaini kwa uhakika kikombe hiki kilitumika katika tendo gani hasa la ibada. Goldingay anajadili uwezekano wa sadaka ya kinywaji inayomiminwa mbele za Mungu, au kikombe kilichotumiwa katika chakula cha shukrani. Kidner anasisitiza jambo lenye kushangaza: baada ya kuokolewa, mtu anaitikia kwa kupokea au kushika alama ya zawadi ya Mungu, si kulipa deni lake kana kwamba wako sawa kwa uwezo. Maelezo yote mawili yanaunganisha kikombe na tendo la shukrani. Zaburi yenyewe haisemi kwamba hiki ni kikombe kilekile cha Meza ya Bwana katika Agano Jipya, ingawa Wakristo wanaweza kuona mwangwi wa kitheolojia wanaposoma habari za chakula cha mwisho cha Yesu.

Mwimbaji anaahidi pia kuliitia jina la BWANA na kutimiza nadhiri mbele ya watu. Katika mstari wa 4, kuliitia jina lake kulimaanisha kuomba msaada; hapa kunamaanisha kutangaza hadharani kwamba yeye ndiye aliyesaidia. Nadhiri ilikuwa ahadi ya kuchukuliwa kwa uzito, si bei ya kununua kibali cha Mungu (Kum. 23:21–23; Mhu. 5:4–5). Alilia akiomba rehema; sasa anakusudia kuwa mwaminifu kwa yale aliyoyaahidi.

Kwa hiyo, shukrani ni zaidi ya hisia. Ni kukumbuka wema wa Mungu na kuupa kumbukumbu hiyo sauti na matendo yanayofaa.

3.7 Zaburi 116:15–16 — Maisha yenye thamani kubwa mbele za Mungu

Mstari wa 15 ni mojawapo ya maneno yanayonukuliwa sana, lakini pia yanaweza kueleweka vibaya: “Mauti ya wacha Mungu wake ni ya thamani machoni pa BWANA.” Tukiusoma peke yake, unaweza kusikika kana kwamba Mungu anafurahia watu wema wanapokufa. Lakini ndani ya zaburi hii mwimbaji anamsifu Mungu kwa sababu alimwokoa kutoka mautini.

Neno linalotafsiriwa “ya thamani” linaweza kueleweka pia kama jambo lenye gharama kubwa, uzito, au linaloheshimiwa sana. Kidner anaeleza kwamba maana ya gharama kubwa inafaa zaidi muktadha wa kuokolewa kutoka mauti kuliko kudhani Mungu anasherehekea kifo. Goldingay anasisitiza kwamba maisha ya watu wanaojitoa kwa BWANA yana thamani kubwa kwake. Kwa hiyo, tusitumie mstari huu kuwanyamazisha wanaoomboleza au kudai kwamba Mungu anapendezwa na madhara ambayo yangeweza kuzuilika.

Kisha mwimbaji anasema: “Mimi ni mtumishi wako; ni mtoto wa mtumishi wako wa kike; umefungua vifungo vyangu.” Kumtumikia Mungu hapa si kufungwa katika kifungo kingine. BWANA amemwokoa kutoka kamba zilizokuwa zinamzonga. Goldingay anaonesha jambo linaloonekana kama kinyume: kuwa wa BWANA ni kuachiliwa kutoka utumwa ulio mbaya zaidi.

Hili halimaanishi kwamba watu waaminifu hawafi. Zaburi inasherehekea ukombozi mmoja halisi na kuonesha thamani ya uhai mbele za Mungu. Tumaini pana zaidi kuhusu mauti na ufufuo linapaswa kujengwa kutokana na ushuhuda wa Biblia nzima, si kulazimishwa katika sentensi hii moja.

3.8 Zaburi 116:17–19 — Ukombozi wa mtu mmoja unakuwa ushuhuda wa watu wengi

Mwisho wa wimbo unarudia ahadi ya mwimbaji: atatoa sadaka ya shukrani, ataliitia jina la BWANA, na atatimiza nadhiri zake mbele ya watu wa Mungu. Kurudia huku si kujaza maneno. Kunaonesha kwamba ana nia ya kufanya shukrani zake zionekane.

Sasa mahali panatajwa: nyua za nyumba ya BWANA, katikati ya Yerusalemu. Zaburi ilianza kwa sauti ya mtu mmoja, lakini inaishia katika ibada ya jamii nzima. Watu ambao hawakuwapo wakati wa hatari wanapata kusikia kwa nini ndugu yao anamtukuza Mungu.

Ushuhuda wa hadharani unahitaji ukweli. Kanisa linapaswa kutoa nafasi kwa waliookolewa kusimulia bila kugeuza hadithi zao kuwa matangazo ya mchungaji, shinikizo la kutoa fedha, au ushahidi kwamba anayeteseka bado hana imani. Mtu aliyepata jibu anaweza kushuhudia na wakati huohuo kumpa nafasi mwamini mwingine kusema: “Mimi bado ninasubiri.”

Mwito wa mwisho—“Haleluya!”—unawaalika wote waliokusanyika kujiunga katika sifa za rehema za Mungu.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Upendo unaitikia Mungu anayesikiliza kwa neema

Zaburi inaanza na upendo, lakini chanzo chake ni Mungu aliyesikia kilio. Upendo huu si mbinu ya kupata baraka. Ni mwitikio kwa Mungu ambaye ameonesha ukaribu wake. Sala haifanyi Mungu kuwa na deni kwa mwombaji. Neema yake inatangulia maombi yetu, na huruma yake haiwezi kupimwa kwa kasi ambayo matatizo yetu yanaondoka.

Fundisho linalowajibika kuhusu maombi linapaswa kuisoma Zaburi 116 pamoja na vilio vya Zaburi 88 ambavyo havipati jibu la haraka. Ushuhuda na maombolezo yote yana nafasi katika Kitabu cha Zaburi. Kanisa linahitaji sauti hizo zote mbili.

4.2 Udhaifu si uthibitisho wa upungufu wa kiroho

Mtu anayemwita Mungu anakiri kwamba hana nguvu, anaogopa, na hawezi kuwategemea watu wote. Hata hivyo, anakuwa mpokeaji wa rehema. Tusitumie maneno kuhusu watu “walio rahisi” kuhalalisha kuwadanganya au kuwazuia kupata elimu. Badala yake, zaburi inatuita kutowathamini watu kwa vyeo, elimu, afya au mali pekee.

Kusanyiko linalofanana na tabia ya Mungu litawasikiliza wagonjwa, wafungwa, wazee wanaoishi peke yao, familia zilizofiwa na watu waliobanwa na hali ngumu za kiuchumi. Hawa si watu wa kusubiri mwisho wa orodha ya huduma zetu.

4.3 Wokovu unastahili mwitikio wa maisha yote

Swali “Nimrudishie nini?” halijibiwi kwa kudhani tunaweza kulipa gharama ya wema wa Mungu. Linazaa maisha ya ushuhuda, ibada, uaminifu na kutunza ahadi. Shukrani zenye kujitoa haziishii katika bahasha ya sadaka au msisimko wa dakika chache.

Aliyeokolewa anaitwa kutembea mbele za BWANA (mst. 9): kwa uadilifu, huduma na kuwajali wengine ambao maisha yao pia yana thamani mbele za Mungu. Neema inapokelewa bure, lakini inakuwa yenye kuonekana katika mwenendo wa upendo (Rum. 12:1; Yak. 2:14–17).

4.4 Uhai una thamani hata ingawa mauti bado ipo

Zaburi 116 inatangaza thamani ya waaminifu mbele za Mungu bila kukana kwamba maisha ya duniani yana mwisho. Si ahadi kwamba wenye imani hawatakufa wala kwamba kila mgonjwa atapata nafuu. Mwimbaji anashukuru kwa siku alizoongezewa; wengine wanaweza wasipate matokeo kama hayo hapa duniani.

Kwa hiyo, huduma ya Kikristo inapaswa kusherehekea kupona bila kuwafanya waliokufa waonekane walipendwa kidogo na Mungu. Tunapaswa kutafuta matibabu yanayofaa, kutoa msaada wa kweli, na kuomboleza kwa uaminifu pale ukombozi tunaouomba haujatokea.

4.5 Ushuhuda ni utumishi kwa jamii, si njia ya kujijenga umaarufu

Mwendo unaoelekea katika nyua za Yerusalemu unaonesha kwamba hadithi ya mwimbaji inahusika na ibada ya BWANA, si kuinua jina lake mwenyewe. Yeye si shujaa aliyeshinda mauti kwa uwezo wake. BWANA ndiye anayestahili sifa.

Ushuhuda wa kweli unasema kilichotokea, unatambua yale yasiyojulikana, na unawaalika wengine kushukuru bila kuwashinikiza waoneshe hisia fulani. Kwa namna hiyo hadithi za mtu mmoja zinaweza kujenga imani ya jamii nzima.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 116 inasikika pamoja na Kutoka 34:6–7, ambapo BWANA anajifunua kuwa mwenye rehema, neema na uaminifu. Pia ina uhusiano na Zaburi 115, inayowaita watu kumtumaini Mungu aliye hai na anayetenda. Sadaka ya shukrani inayotajwa hapa ina mizizi katika ibada ya Israeli ya agano (Law. 7:11–15). Mahusiano haya yanahitaji kueleweka kabla ya kuhamia katika matumizi ya Kikristo.

Picha ya “kikombe cha wokovu” inatualika kufanya ulinganisho wenye tahadhari. Yesu alishiriki kikombe na wanafunzi wake katika chakula cha mwisho, kisha aliomba kwa uchungu mkubwa katika Gethsemane kuhusu mateso yaliyokuwa mbele yake (Luka 22:14–20, 39–44). Hatuwezi kusema kwa urahisi kwamba kikombe cha Zaburi 116 kina maana ileile na hicho cha Agano Jipya. Hata hivyo, Wakristo wanaweza kuona uhusiano wa simulizi kubwa zaidi: wokovu wa Mungu ni zawadi inayosherehekewa, huku Yesu akichukua kwa hiari njia ya mateso katika kutimiza kusudi la Mungu la ukombozi. Meza ya Bwana inakuwa tendo la kukumbuka na kushukuru, linalomwelekeza mwamini kwa kifo cha Kristo na agano jipya (1 Kor. 10:16; 11:23–26).

Mstari wa 10 una uhusiano ulio wazi zaidi na Agano Jipya. Paulo ananukuu namna yake ilivyo katika maandishi ya Kigiriki kwenye 2 Wakorintho 4:13. Anasema kwamba kumtumaini Mungu kunampa ujasiri wa kunena wakati anakabiliwa na mateso na hatari ya mauti. Sentensi inayofuata inahusisha ujasiri huo na tumaini kwamba Mungu aliyemfufua Yesu atawafufua pia watu wake (2 Kor. 4:14). Paulo hakatai mateso. Anaona tumaini la ufufuo kama sababu ya kuendelea kuamini na kushuhudia akiwa ndani yake.

Injili nazo zinatuonesha Yesu akiomba kwa dhati akiwa katika uchungu. Agano Jipya linaweka kifo na ufufuo wake katika kiini cha hatua ya Mungu dhidi ya mauti (Marko 14:32–42; 1 Kor. 15:20–26). Kwa hiyo, Wakristo wanaweza kuisoma Zaburi 116 kwa shukrani za ukombozi wa sasa na kwa tumaini la ufufuo wa mwisho. Lakini tusisahau kwamba mwimbaji wa kwanza alishukuru kwa kuendelea kuishi hapa duniani. Hakuna sababu ya kudai kwamba kila mstari wake uliandikwa moja kwa moja kuhusu matukio ya mateso ya Yesu.

Hatimaye, mwito wa kupeleka shukrani za binafsi katika ibada ya hadhara unaendana na picha ya kanisa la Agano Jipya: waamini wanachukuliana mizigo, wanashukuru pamoja, na wanatangaza matendo ya Mungu bila kuficha huzuni zao (Gal. 6:2; Ebr. 10:23–25; 13:15–16). Ushuhuda wa Kikristo unakuwa wa maana zaidi unapozaa huruma na ujasiri, pamoja na maneno.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Omba kwa maneno rahisi unapokosa nguvu. Kilio cha “BWANA, uokoe maisha yangu” kinatukumbusha kwamba kusema ukweli ni muhimu kuliko lugha ya kujionesha. Katika dharura, tafuta pia msaada unaofaa wa kitabibu au usalama pamoja na msaada wa kiroho.
Peana muda wa kupumzika baada ya hatari kupita. Mtu anaweza kuwa amepona kimwili lakini moyo bado una wasiwasi. Toa nafasi ya kupona hatua kwa hatua; ushauri wa kitaalamu inapohitajika, ufuatiliaji wa matibabu, urafiki na sala vinaweza kusaidiana.
Toa ushuhuda wenye ukweli. Unaposimulia kilichotokea, tofautisha yale unayoyajua na yale unayodhani. Usitie chumvi, wala usidokeze kwamba ambao bado ni wagonjwa hawakuomba kwa uaminifu.
Tunza ahadi zako. Nadhiri za mwimbaji hazikuwa bei ya kununua neema. Lakini shukrani zinahitaji uaminifu. Chunguza ahadi ulizotoa kwa familia, jamii na Mungu; timiza yale yaliyo ya haki na yanawezekana.
Geuza shukrani kuwa huduma. Msaidie mtu anayerejea kutoka hospitalini, mtembelee aliye peke yake, iunge mkono familia inayopitia changamoto, au shiriki katika kazi ya haki na huruma. Shukrani zinaweza kuonekana kwa upendo.
Wape nafasi wenye ushuhuda na wenye maombolezo katika kusanyiko moja. Sherehekea sala zilizojibiwa huku ukiwa upande wa wanaosubiri. Kanisa halihitaji kushindanisha furaha na machozi.
Kumbuka ni maisha ya nani yana thamani. Mungu haoni uhai wa walio dhaifu kuwa jambo linaloweza kutupwa. Simamia utunzaji wa uaminifu, heshima kwa wagonjwa na ulinzi wa watu wanaopuuzwa au kuhatarishwa.

7.0 Maswali ya Tafakari

Kwa nini mwimbaji anaanza kwa kusema anampenda BWANA badala ya kueleza kwa undani tatizo alilopitia?
Sala fupi ya mstari wa 4 inatusahihishaje kuhusu kile kinachofanya maombi kuwa ya kweli?
Ina maana gani kwa nafsi “kurudi katika utulivu” baada ya tatizo kuonekana kuwa limeisha?
Mtu anawezaje kuendelea kumtumaini Mungu wakati anahisi amelemewa na amekatishwa tamaa sana na wengine (mist. 10–11)?
Kikombe cha wokovu kinatufundisha nini kuhusu kupokea neema na kuitikia kwa shukrani, hata kama hatujui kwa hakika namna kilivyotumiwa katika ibada ya zamani?
Muktadha wa zaburi unatufundishaje kuelewa usemi kwamba mauti ya waaminifu ni “ya thamani” mbele za Mungu (mst. 15)?
Ni mazoea gani yangeisaidia jumuiya yetu kuwaheshimu wanaoshuhudia ukombozi na pia wale wanaoendelea kusubiri msaada?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, wewe ni mwenye neema, mwenye haki na mwenye huruma nyingi. Hofu inapotuzunguka na maneno yanapotuishia, tufundishe kukuita bila kujifanya kuwa wenye nguvu. Umetuvusha katika hatari, tupe shukrani za kweli na mioyo yenye subira. Mateso yanapoendelea, usituache tuchanganye kuchelewa kwa majibu na kuachwa kwako; wala tusidhani kwamba kifo cha mwingine kinathibitisha hukumpenda. Warudishie utulivu wale ambao miili yao imenusurika lakini mawazo yao bado yanatetemeka. Tusaidie kutunza ahadi, kutumia vizuri siku tulizopewa tena, na kuheshimu maisha yenye thamani mbele zako. Ushuhuda wetu uwe wa unyenyekevu, ibada yetu iwe ya kweli, na makusanyiko yetu yawe mahali ambapo wenye furaha na wanaoomboleza wanaweza kusimama pamoja. Kwa njia ya Yesu Kristo, ambaye ufufuo wake ndio msingi wa tumaini letu la kudumu, pokea shukrani zetu na utie nguvu imani yetu. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 116 inaanza kwa sauti ya mtu mmoja: “Ninampenda BWANA, kwa sababu alinisikia.” Mwimbaji anakumbuka hatari, anashukuru kwa ukombozi, na anamalizia katika nyua za ibada ya pamoja. Jibu la sala ya mtu mmoja limekuwa sababu ya watu wengine kuungana katika sifa.

Zaburi 117 inaupanua mwaliko huo hadi mataifa. Ndiyo zaburi fupi zaidi, lakini ujumbe wake ni mkubwa ajabu: mataifa yote na jamii zote zinaitwa kumsifu BWANA, kwa sababu upendo wake wa kudumu na uaminifu wake haviishi. Kwa hiyo, mwendo kutoka Zaburi 116 hadi 117 ni kutoka ushuhuda wa mtu mmoja aliyekombolewa kwenda mwito unaoifikia dunia nzima.

Jumuiya inaposimulia matendo ya Mungu kwa uaminifu, haisherehekei kunusurika kwake tu. Inawasaidia wengine kusikia kwa nini Mungu aliye hai anastahili kutumainiwa.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Zaburi 116; Zaburi 18:4–6; 27:13; 30; 42–43; 56:13; 88; 103; 107; 113–118; Kutoka 34:6–7; Walawi 7:11–15; Hesabu 15:1–10; Kumbukumbu la Torati 12:17–18; 23:21–23; Mhubiri 5:4–5; Isaya 25:8; Danieli 12:2; Marko 14:32–42; Luka 22:14–20, 39–44; Warumi 12:1; 1 Wakorintho 10:16; 11:23–26; 15:20–26; 2 Wakorintho 4:13–14; Wagalatia 6:2; Waebrania 10:23–25; 13:15–16; Yakobo 2:14–17. Andiko kuu ni tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi, si nukuu ya moja kwa moja ya toleo maalumu la Biblia.
BibleProject. Bila tarehe. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya mradi kuhusu muundo wa Kitabu cha Zaburi na mwendo kutoka maombolezo hadi sifa.
Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic. Maelezo ya Zaburi 116, “How to Give Your Testimony (II).”
Kidner, Derek. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Toleo la kwanza 1975; lilitolewa tena katika mfululizo wa Kidner Classic Commentaries. Maelezo ya Zaburi 116, uk. 442–446.

Zaburi 116 — Mungu Anaposikia, Shukrani Zinapata Sauti