Zaburi 117 — Wimbo Usioweza Kufungiwa Katika Taifa Moja

01

Muhtasari

Kwa nini uaminifu wa Mungu kwa Israeli unakuwa mwaliko kwa dunia nzima kumsifu

Andiko kuu — Zaburi 117:1–2 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): Msifuni BWANA, enyi mataifa yote; mtukuzeni, enyi watu wote! Kwa maana upendo wake wa kudumu umeonekana kuwa wenye nguvu kwetu, na uaminifu wa BWANA unadumu milele. Haleluya!

Hebu fikiria ibada ambayo wimbo wake unazidi mipaka ya wale waliokusanyika.

Watu wamefika kumshukuru Mungu kwa aliyowatendea wao. Wana hadithi za mababu zao, maombi yao, ukombozi walioupata, ahadi walizozisubiri na nyakati ngumu walizopita. Kisha kiongozi wa wimbo anageuka na kuwaalika si wale waliopo tu, bali mataifa yote yajiunge katika sifa. Wengine wana lugha tofauti. Wengine wana historia nyingine kabisa. Baadhi yao waliwahi kuonekana kama watu wa nje. Hata hivyo, mwaliko umefika kwa wote.

Huu ndio mshangao wa Zaburi 117. Ndiyo zaburi fupi kuliko zote katika Kitabu cha Zaburi, lakini upeo wake unafika mwisho wa dunia. Haiisahau historia ya Israeli ili kuwakaribisha wengine. Kinyume chake, inasema kwamba upendo wa Mungu aliouonesha kwa Israeli unatoa sababu kwa dunia nzima kumwimbia.

Mistari miwili tu. Wito mmoja. Sababu moja. Na swali kubwa kwa kila kizazi: Je, shukrani zetu kwa uaminifu wa Mungu zinaweza kuwa mwaliko ulio wazi, badala ya mali tunayojifungia nayo?

02

1.0 Utangulizi

Zaburi 117 imo katika Zaburi 113–118, kundi la nyimbo linalojulikana kama Hallel ya Misri (Egyptian Hallel). Katika mapokeo ya ibada ya Kiyahudi ya baadaye, nyimbo hizi zilitumika katika sikukuu mbalimbali, hasa Pasaka. Neno Hallel linatokana na lugha ya Kiebrania inayohusu sifa. Zaburi hizi zinamtukuza BWANA anayewainua walio chini (Zab. 113), anayewaokoa watu wake (Zab. 114), anayefunua ubatili wa sanamu (Zab. 115), anayesikia kilio cha mwenye dhiki (Zab. 116), na anayefanya ukombozi uwe sababu ya shukrani za hadharani (Zab. 118).

Kati ya ushuhuda wa karibu sana wa mtu mmoja katika Zaburi 116 na shangwe ndefu ya watu katika Zaburi 118, kuna wimbo huu mfupi wa kushangaza. Shukrani za mtu mmoja zinapanuka na kuwa mwaliko kwa ulimwengu mzima. Zaburi 117 pia inaendana na mwendo wa jumla wa Kitabu cha Zaburi, unaopita katika maombolezo na kuelekea sifa za utawala wa Mungu.

Muundo wake ni mfupi na wa wazi:

• Mstari wa 1 — Mwaliko: Mataifa yote na watu wote wanaitwa kumsifu BWANA.
• Mstari wa 2a–b — Sababu: Upendo wa BWANA umekuwa wenye nguvu kwetu, na uaminifu wake unaendelea milele.
• Mstari wa 2c — Mwito wa mwisho: “Haleluya!” unaturudisha kwenye sifa.

Goldingay anaonesha kwamba zaburi inaundwa na sehemu mbili kuu: mwito wa sifa na sababu ya kumtoa mwito huo. Kidner anasisitiza ukubwa wa ujumbe unaobebwa na maneno machache hivyo (Goldingay 2008, Zaburi 117; Kidner 1975/2008, uk. 446–47).

Ujumbe mkuu: Uaminifu wa Mungu kwa agano lake na Israeli si sababu ya watu wake kujifungia. Ni ushuhuda wa tabia ya Mungu unaowapa wengine sababu ya kumsifu. Kusanyiko la waamini linaitwa kukumbuka upendo wake wa kudumu, kuwakaribisha wengine katika sifa za kweli, na kuishi maisha yanayouonesha upendo huo.

03

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Nafasi yake katika Hallel

Zaburi 113–118 zilikuja kuhusishwa sana na ibada za sikukuu za Kiyahudi. Matumizi yake katika Pasaka yanatukumbusha ukombozi wa Israeli kutoka Misri. Lakini kutumika kwa Zaburi 117 katika ibada hakuthibitishi ilitungwa lini. Haina kichwa kinachomtaja mwandishi, mtawala fulani, tukio lenye tarehe, au sherehe maalumu iliyosababisha kutungwa kwake.

Goldingay anaona inawezekana wimbo huu mfupi ulitumika mara kwa mara katika ibada za pamoja, kama kibwagizo kifupi kinavyoweza kutumika katika ibada leo. Hata hivyo, anakubali kwamba hatuna ushahidi wa kueleza namna halisi ulivyotumika. Anaona pia kwamba baadhi ya dalili za lugha zinaweza kuendana na kipindi cha baada ya uhamisho wa Babeli, ingawa hilo si jambo lililothibitishwa (Goldingay 2008, “Interpretation”). Ni busara kuanza na maneno ya zaburi yenyewe badala ya kutengeneza tukio la kihistoria tusilolijua.

Kutoka “mataifa yote” hadi “kwetu”

Kuna tofauti ya makusudi kati ya mistari hii miwili. Mstari wa 1 unazungumza na mataifa yote; mstari wa 2 unasema Mungu ametenda kwa upendo “kwetu.” Katika mazingira yake ya kwanza, “kwetu” inawahusu hasa watu wa Israeli, walioijua rehema ya BWANA kupitia historia ya agano lake. Kwa nini basi mataifa mengine yaushangilie wema ambao Mungu amewaonesha watu hawa maalumu?

Jibu linatupeleka kwenye ahadi ya Mungu kwa Abrahamu. Familia yake haikuchaguliwa ili baraka zibaki kwake peke yake, bali ili jamaa zote za dunia zibarikiwe (Mwa. 12:1–3; 22:18). Manabii pia wanayafikiria mataifa yakija kujifunza njia za BWANA na kupokea nuru yake (Isa. 2:2–4; 49:6; 56:6–8). Zaburi 117 inasema jambo hilohilo kwa lugha ya ibada: uaminifu wa Mungu kwa Israeli unaufunulia ulimwengu tabia yake ya kutegemeka na yenye kuleta tumaini.

Inawezekana mwimbaji wa kwanza hakudhani kwamba katika wakati huohuo watu wa kila taifa wamesimama katika ua wa hekalu Yerusalemu. Goldingay anasema kwamba mataifa yanazungumzishwa katika shairi, ingawa wanaosikia wimbo kwa mara ya kwanza ni hasa waabudu wa Israeli. Lakini lugha hiyo ya kishairi si mchezo usio na maana. Inatangaza kusudi la Mungu linalovuka mipaka ya kusanyiko la hapo. Kidner anaongeza kwamba mwaliko huo unaweka wajibu kwa waabudu: waufanye ujumbe huu usikike na kueleweka hata nje ya kuta zao (Goldingay 2008, “Theological Implications”; Kidner 1975/2008, uk. 447).

Mistari miwili yenye ujumbe kamili

Zaburi hii si kipande cha wimbo kilichokatika. Ingawa ni fupi, hoja yake imekamilika: Msifuni BWANA—kwa sababu upendo wake umekuwa mkuu kwetu na uaminifu wake ni wa milele—kwa hiyo, msifuni BWANA. Mwaliko ni kwa watu wote, lakini sababu yake ina maudhui maalumu. Mataifa hayaitwi tu kufurahia mazingira ya kidini; yanaalikwa kumtambua Mungu wa Israeli kwa tabia yake na matendo yake.

04

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 117:1a — “Msifuni BWANA, enyi mataifa yote”

Neno la kwanza la Kiebrania linatoa amri inayofahamika: hallelu, yaani, “msifuni!” Jina la Mungu linawakilishwa katika Biblia nyingi kwa neno BWANA. Amri hii haipelekwi kwa mtu mmoja mmoja tu, bali kwa mataifa (goyim), jamii zenye lugha, kumbukumbu, desturi na maisha yao.

Kwa kauli hiyo, zaburi inakataa kufanya Mungu kuwa mali ya taifa moja. Ahadi zake kwa Israeli hazimaanishi kwamba anawajali Waisraeli pekee. Yeye ndiye Muumba na Mfalme ambaye uaminifu wake unatoa sababu kwa watu wote kumtambua (Zab. 96:1–3; 100:1–3).

Lakini tusifute tofauti za mataifa kwa haraka. Zaburi inayaita mataifa yakiwa na utambulisho wao. Goldingay anaonesha kwamba mwandishi hawaiti watu wote kama kundi lisilo na tofauti. Anazungumza na jamii mbalimbali zilizopo katika ulimwengu halisi. Lengo si kuwafanya wote wawe na utamaduni mmoja. Ni kufanya sauti mbalimbali zitambue Mungu mmoja anayestahili sifa.

Kwa jamii ya waamini Afrika Mashariki, maneno haya yanaweza kuleta swali kuhusu makaribisho kwa watu wa maeneo na lugha tofauti. Katika sehemu nyingine za dunia, tofauti hizo zinaweza kuchukua sura nyingine. Kanuni ni ileile: sifa za BWANA si mali ya lugha, kabila, tabaka au dhehebu letu.

3.2 Zaburi 117:1b — “Mtukuzeni, enyi watu wote”

Amri ya pili inaimarisha ya kwanza. Goldingay anaitafsiri kitenzi hiki kwa maana ya “mtukuzeni” na anaonesha kwamba neno la Kiebrania shabach si la kawaida linapotumika kutoa mwito kwa mataifa. Linahusisha sifa inayotolewa kwa uwazi na nguvu, si kukubali tu kwa shingo upande (Goldingay 2008, mst. 1).

Neno linalotafsiriwa kuwa watu linaweza pia kutuelekeza kwenye makundi ya watu ndani ya mataifa makubwa. Kidner anaona kwamba kauli hizi mbili zinaweza kusikika kama mataifa yote na koo au jamii zote zinazoyaunda (Kidner 1975/2008, uk. 446). Iwe tunasema mataifa na koo au mataifa na watu, neno yote linaondoa wazo kwamba mwaliko ni wa wachache waliopendelewa.

Hata hivyo, hii si ruhusa ya kutumia dini kuwatawala wengine kwa nguvu. Mwito wa kibiblia wa kumsifu Mungu hauwezi kutafsiriwa kwa uaminifu kuwa kibali cha kumlazimisha mtu aamini, kuudhalilisha utamaduni wake, au kumzuia kuuliza maswali. Zaburi inatangaza ukweli unaopaswa kusikiwa na kuitikiwa; haitoi ruhusa ya ubabe. Ushuhuda wa kweli unaheshimu utu wa wengine huku ukimtangaza Mungu kwa uwazi.

Pia tambua kile ambacho mwandishi hasemi. Hasemi: “Msifuni jamii yetu kwa sababu tumepata baraka.” Anasema: “Msifuni BWANA.” Jumuiya inaweza kutoa ushuhuda kuhusu Mungu, lakini haipaswi kujifanya yenyewe ndiyo kiini cha ibada.

3.3 Zaburi 117:2a — “Kwa maana upendo wake umekuwa wenye nguvu kwetu”

Neno “kwa maana” linatoa sababu ya mwaliko wa mstari wa kwanza. Chanzo cha sifa za ulimwengu si wazo la kidini lisilo na historia, bali ni matendo ya Mungu kwa watu maalumu: “kwetu.” Katika mazingira ya kwanza, waabudu wa Israeli wanakiri kwamba BWANA hajazisahau ahadi za agano lake.

Maneno mawili ya Kiebrania yana uzito mkubwa hapa:

• Upendo wa kudumu — ḥesed. Neno hili linahusisha wema wenye kujitoa, rehema, uaminifu wa agano na nia ya kudumu katika uhusiano. Ni zaidi ya hisia ya mapenzi inayopita (Kut. 34:6–7; Zab. 103:8, 11).
• Umekuwa wenye nguvu — gavar. Kitenzi hiki kinaweza kueleza nguvu inayoshinda katika mapambano au jambo linaloongezeka kwa nguvu sana. Kidner analinganisha matumizi yake kuhusu nguvu zinazoshinda. Goldingay anaonesha mshangao wa nguvu za Mungu kuonekana hapa katika namna anavyolinda na kudumisha ahadi zake (Goldingay 2008, mst. 2; Kidner 1975/2008, uk. 446–47).

Hapo ndipo uzuri wa mstari ulipo. Upendo wa Mungu hauoneshwi kama hisia dhaifu inayoshindwa na hali. Ni upendo wenye nguvu za kudumu. Lakini nguvu hizo hazioneshwi kwa kuwakandamiza watu wa agano. Zinaonekana katika kujitoa kwa Mungu kuwatunza. Goldingay anatukumbusha kwamba kitenzi kinachoweza kutumika kuhusu ushindi wa kijeshi hapa kinakuwa habari njema: uaminifu wenye nguvu unawalinda watu badala ya kuwatawala kwa ubabe.

Hilo halimaanishi historia ya Israeli ilikuwa na raha isiyokatizwa. Kutoka, Waamuzi, Wafalme na manabii vinasimulia uasi, vita, kushindwa, uhamisho na maombi ya msamaha. Zaburi 117 inazungumza ndani ya historia hiyo ndefu. Upendo wa Mungu ni wa kuaminika si kwa sababu watu wake hawakupata mateso, bali kwa sababu ahadi yake ilidumu hata walipokabiliwa na hatari na mara nyingi wakakosa uaminifu (Kum. 7:7–9; Omb. 3:21–23).

Kwa waamini wa leo, mstari huu unatuepusha na makosa mawili. Kujiona hatuwezi kukosea ni kudhani kwamba rehema za Mungu zinafanya jumuiya yetu kuwa juu ya kusahihishwa. Kukata tamaa ni kudhani kwamba shida inayotupata inathibitisha Mungu hana tena mpango nasi. Zaburi haituiti tujivune au kukana maumivu. Inatuita kukumbuka kwa shukrani kwamba uaminifu wa Mungu ni mkubwa kuliko hali ya kizazi kimoja.

3.4 Zaburi 117:2b — “Uaminifu wa BWANA unadumu milele”

Sababu ya pili ya sifa ni uaminifu wa BWANA. Neno la Kiebrania ʾemet linaweza kubeba maana ya ukweli, kutegemeka na uaminifu. Goldingay anasisitiza maana ya Mungu kusema ukweli na kuwa mwaminifu kwa alichoahidi. Hapa ukweli si taarifa sahihi tu. Ni tabia ya Yule anayesema na kutenda bila kuvunja neno lake.

Neno milele linavusha ujumbe wa zaburi kutoka kizazi kimoja hadi kingine. Sehemu ya kwanza inaangalia nyuma na kukumbuka upendo ambao tayari umeonekana kuwa wenye nguvu. Sehemu hii inaangalia mbele na kutangaza kwamba uaminifu wa Mungu hautakwisha. Kidner anaonesha kwamba ahadi za Mungu hazichakai kama mipango ya kibinadamu. Zinaendelea kuwa za kuaminika hata miaka inapopita (Kidner 1975/2008, uk. 447).

Upendo wa kudumu na uaminifu ni mambo yanayokamilishana. Upendo usio na uaminifu unaweza kuwa hisia inayopita. Uaminifu usio na upendo unaweza kuonekana kama wajibu mkavu. Lakini kwa BWANA, mambo haya mawili hayashindani. Anabaki mwaminifu kwa sababu upendo wake ni wa kujitoa; na upendo wake unaweza kutegemewa kwa sababu yeye ni mwaminifu.

Hili linazaa swali la maadili kwetu waabudu: Kama tunamsifu Mungu wa ukweli, sisi tunapaswa kuwa watu wa namna gani? Ushuhuda wetu unapoteza uzito tunapoahidi makaribisho lakini kutenda kwa ubaguzi; viongozi wanapohubiri uaminifu huku wakivunja imani ya waliowaamini; au kusanyiko linapotangaza rehema huku likikataa kusikiliza watu walioumizwa.

3.5 Zaburi 117:2c — “Haleluya!”

Neno la mwisho, Haleluya (Hallelu-Yah), si pambo la wimbo. Linaturudisha kwenye mwito wa mwanzo na kuufanya wimbo uwe tayari kuimbwa tena. Zaburi imesafiri kutoka mwaliko, kwenda sababu, halafu kurudi kwenye mwaliko. Ufupi wake unafanya ujumbe ukumbukwe; kurudiwa kwa mwito kunaupa tabia ya ibada ya pamoja.

Mwito wa mwisho unawafikia kwanza watu waliosikia ushuhuda wa uaminifu wa Mungu. Lakini mstari wa kwanza tayari umetangaza kwamba upeo wa sifa hizo hauishii kwao. Mataifa mengine pia yanapaswa kusikia habari hizo na kupata fursa ya kuitikia. Shukrani zinakuwa ushuhuda; ushuhuda unakuwa mwaliko.

05

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Ahadi maalumu za Mungu zina kusudi linalovuka mipaka

Zaburi 117 haioni agano la Mungu na Israeli kuwa adui wa kusudi lake kwa mataifa. Mataifa yana sababu ya kumsifu kwa sababu upendo wake umekuwa wenye nguvu kwa Israeli. Huu ndio mwelekeo wa ahadi kwa Abrahamu: familia moja inaitwa kwa ajili ya baraka zitakazovuka mipaka ya familia hiyo (Mwa. 12:1–3).

Kwa hiyo, kanisa lisome zaburi hii bila kuifanya historia ya Israeli kuwa utangulizi usio na thamani unaoweza kutupiliwa mbali. Mwaliko kwa mataifa hauwafuti watu ambao Mungu alifanya nao agano. Wakristo wanaweza kuzungumza kuhusu kushirikishwa katika ahadi za Mungu kwa mwanga wa Agano Jipya, lakini wafanye hivyo kwa shukrani na unyenyekevu, si kwa kuwadharau Wayahudi au urithi wao (Rum. 11:17–24).

4.2 Kuwaita watu wamsifu Mungu si kuiteka tamaduni zao

Mataifa yanaalikwa katika tofauti zao. Kumwabudu BWANA mmoja hakumaanishi kudharau lugha, makabila na utambulisho wa kawaida wa watu wanaosifu. Imani ya kibiblia inapinga sanamu, ukosefu wa haki na kuifanya nguvu ya binadamu kuwa ya mwisho. Haimaanishi kwamba utu wa watu wengine hauna thamani.

Kanisa linalokaribisha linapaswa kufanya ujumbe wake ueleweke, kusikiliza pamoja na kuzungumza, na kutofautisha Injili na desturi za mahali ambazo si lazima ziwe sheria kwa wote. Zaburi hii inatuita kwenye ushuhuda, si kulazimisha watu kuamini.

4.3 Upendo mwaminifu wa Mungu unazidi mipaka ya hali zetu

Zaburi 117 haitoi kanuni ya kuhakikisha mwamini hatapata ugonjwa, kukimbia makazi yake, migogoro au msiba. Katika kitabu hichohicho kuna sala nyingi za kilio. Wimbo huu unashuhudia kwamba ḥesed ya Mungu ina nguvu za kubaki msingi wa tumaini hata pale watu wake wanaposhindwa kueleza kila kinachotokea.

Kukumbuka kwa uaminifu ni kusimulia historia nzima. Hatumsifu Mungu kwa kujenga hadithi za mafanikio zisizo na ukweli. Tunamtukuza tunapotambua rehema zake katikati ya makosa, maonyo, huzuni na mwanzo mpya (Zab. 106:43–48; 107:1–3).

4.4 Sifa zinaweza kufungua milango au kuifunga

Kuna hatari iliyofichika ndani ya shukrani za kidini. Kauli “Mungu ametutendea mema” inaweza kukomaa na kuwa mwaliko kwa wengine. Au inaweza kuharibika na kuwa dai kwamba “Mungu anatujali sisi tu.” Zaburi 117 inachagua njia ya kwanza. Inaanza na mwito kwa ulimwengu wote kabla ya kutaja rehema zilizotendwa “kwetu.”

Mpangilio huo unatoa changamoto kwa jamii ambazo zina utulivu, elimu au rasilimali nyingi. Baraka si cheti cha ubora wetu juu ya wengine. Ni nafasi ya kumshuhudia Mungu kwa kweli na kugawana tulichopewa kwa ukarimu.

4.5 Mistari miwili inatosha pale ujumbe unapokuwa wazi

Zaburi hii haina ratiba ndefu ya ibada, orodha ya mafanikio au maelezo ya jinsi kila taifa litakavyoitikia. Inatupa mwendo rahisi: mwaliko, ushuhuda, sifa. Ufupi huo ni sehemu ya nguvu yake. Ushuhuda wa Kikristo hauhitaji kujengwa juu ya maneno mengi au maonesho. Unaweza kuwa ujumbe ulio wazi kuhusu rehema za Mungu zinazotegemeka, unaobebwa na maisha yasiyopingana na ujumbe huo.

06

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Mwito kwa mataifa yote una mizizi mikubwa katika Maandiko ya Kiebrania. Ahadi ya Mungu kwa Abrahamu ilijumuisha baraka kwa jamaa za dunia (Mwa. 12:1–3). Manabii waliona watu wakija kujifunza njia za BWANA (Isa. 2:2–4), mtumishi wa Israeli akiwa nuru kwa mataifa (Isa. 49:6), na wageni wakikaribishwa katika nyumba ya Mungu ya sala (Isa. 56:6–8). Maandiko haya yanatunza wito maalumu wa Israeli huku yakipanua upeo wa kusudi la Mungu.

Paulo ananukuu Zaburi 117:1 katika Warumi 15:11. Katika Warumi 15:7–13, anawataka waamini wa Kiyahudi na wa mataifa mengine wakaribishane. Anaeleza kwamba Kristo alihudumu katika uhusiano na ahadi za Mungu kwa mababu wa Israeli, na kwamba mataifa yanamtukuza Mungu kwa rehema zake. Katika mfululizo wa nukuu za Maandiko, anaitumia Zaburi 117 kuthibitisha kwamba sifa za mataifa si jambo lililokuja kwa bahati baada ya Yesu. Mwaliko huo tayari ulikuwa katika Maandiko ya Israeli.

Tofauti hii ni muhimu. Katika mazingira yake ya kwanza, Zaburi 117 inawaita watu wa mataifa kumsifu BWANA kwa upendo aliouonesha Israeli. Usomaji wa Paulo katika mwanga wa Kristo unaona mwaliko huo ukichukua sura mpya kupitia Yesu Masihi na jumuiya zinazowajumuisha Wayahudi pamoja na watu wa mataifa. Tusifute mojawapo ya hatua hizi kwa kudai kwamba mwandishi wa kwanza alieleza kwa uwazi kila jambo lililotokea baadaye katika kanisa.

Injili zinamwonesha Yesu akihudumu ndani ya historia ya Israeli, lakini pia akikutana na watu waliokuwa nje ya mipaka ya jamii hiyo (Mt. 8:5–13; 15:21–28; 28:18–20). Ufunuo 7:9–12 unaonesha umati wa mataifa, makabila, jamaa na lugha mbalimbali wakimsifu Mungu na Mwanakondoo. Mstari wa kwanza wa Zaburi 117 unatufundisha kusikiliza vizuri picha hiyo: utambulisho wa watu haujafutwa; umeletwa katika sifa za pamoja.

Kwa sababu Zaburi 113–118 zilikuwa sehemu ya ibada zinazohusishwa na Pasaka, Wakristo mara nyingi wanakumbuka taarifa kwamba Yesu na wanafunzi wake waliimba wimbo baada ya mlo wao wa mwisho (Mt. 26:30; Marko 14:26). Inawezekana wimbo huo ulikuwa katika kundi la Hallel kutokana na desturi za ibada za Kiyahudi zinazojulikana baadaye. Hata hivyo, Injili hazitaji zaburi gani hasa waliyoimba. Huu ni uhusiano unaotusaidia kutafakari, lakini si ushahidi kwamba Yesu aliimba Zaburi 117 yenyewe katika usiku huo.

Basi, Zaburi 117 ina maana gani kwa wanaomfuata Yesu? Kanisa linaitwa kuwa jumuiya ambamo watu waliowahi kutenganishwa na uhasama wanaweza kukaribishana, kukiri rehema za Mungu, na kuhudumiana bila ubabe wa kitamaduni (Rum. 15:7; Efe. 2:11–22). Mwaliko wa dunia nzima unahitaji pia jumuiya inayoonesha makaribisho kwa matendo. Injili haiongezi tu idadi ya waimbaji; inabadilisha pia mahusiano kati ya wanaoimba.

07

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Geuza shukrani zako kuwa mwaliko. Unaposema jinsi Mungu alivyokusaidia, usitoe picha kana kwamba watu wa kundi lako ndio wa pekee wanaomjali. Simulia kwa namna inayompa mwingine nafasi ya kuuliza, kusikiliza na kumtafuta Mungu.
2. Ifanye ibada ieleweke kwa watu wa asili mbalimbali. Kama kusanyiko lina watu wa lugha au mazingira tofauti, fafanua maneno yasiyofahamika na toa nafasi ya kushiriki. Usifanye mtindo wako unaoupenda kuwa kipimo cha watu wote wanaomwabudu Mungu.
3. Kumbuka nafasi ya Israeli katika simulizi la Biblia. Usisome Agano la Kale kama mkusanyiko wa mifano tu kwa ajili ya mawazo ya Kikristo ya baadaye. Ruhusu uaminifu wa Mungu kwa Israeli ukufundishe unyenyekevu kuhusu baraka ulizopokea (Rum. 11:17–24).
4. Toa ushuhuda wa kweli kuhusu uaminifu wa Mungu. Taja zawadi na matendo ya rehema bila kuficha huzuni au matatizo yanayoendelea. Ushuhuda unaaminika zaidi pale unapokataa kutia chumvi.
5. Acha upendo mwaminifu uongoze tabia ya jumuiya. Ikiwa tunamsifu Mungu kwa fadhili zake zinazodumu, tujiulize tunavyowatendea wageni, maskini, watoto, wazee na walioumizwa na viongozi. Sifa zisizoonekana katika matendo zinakuwa ngumu kuaminika.
6. Rithisha mwaliko, si desturi peke yake. Wafundishe vijana kwa nini tunamsifu BWANA, si maneno au sauti ya nyimbo pekee. Watie moyo waongeze sauti zao za uaminifu katika namna ambazo jirani zao wanaweza kuelewa.

08

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Kwa nini zaburi inawaita “mataifa yote” kumsifu Mungu kwa upendo alioutenda hasa “kwetu”? Ahadi ya Mwanzo 12:1–3 inatusaidiaje kuyaunganisha mambo hayo?
2. Kuna tofauti gani kati ya kuwakaribisha watu wamjue Mungu na kuwalazimisha wafuate utamaduni au mamlaka yetu?
3. Upendo wa kudumu (ḥesed) na uaminifu (ʾemet) vinakamilishanaje katika mstari wa 2?
4. Je, uzoefu wetu wa wema wa Mungu unatufanya kuwa watu wanaokaribisha zaidi, au wanaolinda kwa wivu nafasi na manufaa tuliyo nayo?
5. Paulo anapoitumia Zaburi 117 katika Warumi 15, anatupatia changamoto gani kuhusu tofauti za asili na utamaduni miongoni mwa Wakristo?
6. Kama upeo wa wimbo huu mfupi ni sifa za dunia nzima, ni hatua gani moja ambayo jumuiya yetu inaweza kuchukua mwezi huu ili mwaliko wake ufike nje ya mipaka yake?

09

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, Mungu mwaminifu wa Israeli na Mfalme wa dunia yote, upendo wako una nguvu kuliko makosa yetu, na ahadi zako hazizeeki.

Utusamehe tunapopokea wema wako na kuwafungia wengine milango. Utusamehe nyimbo zetu zinaposifu rehema zako, lakini maneno na maamuzi yetu yanawavunjia wengine heshima.

Tufundishe kukumbuka matendo yako kwa ukweli. Tupe midomo iliyo tayari kukusifu, masikio yaliyo tayari kusikiliza, na mikono iliyo tayari kuhudumia. Watu wa lugha mbalimbali wapate katika jumuiya zetu makaribisho yenye upendo na unyenyekevu.

Kwa njia ya Yesu Kristo, ambaye rehema zake zinawakusanya waliokuwa mbali na waliokuwa karibu, ufanye ushuhuda wetu uwe mwaliko, na uaminifu wetu uwe mfano unaoaminika. Mataifa yasikie habari za wema wako, na maisha yetu yawape sababu ya kuuchukua mwaliko huu kwa uzito.

Kwa maana upendo wako una nguvu, na uaminifu wako unadumu milele. Haleluya! Amina.

10

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 117 inaishia kwa mwito mfupi wa sifa: Haleluya! Mtazamo wake ni wa dunia nzima. Mataifa yote yanaalikwa kwa sababu upendo wa BWANA umekuwa wenye nguvu, na uaminifu wake unadumu.

Zaburi 118 inatuonesha kwa upana zaidi sababu za sifa hizo. Mwabudu anasimulia dhiki, anamwita BWANA, anapokea msaada, kisha anakaribia malango ya haki kwa shukrani. Zaburi inazungumzia jiwe lililokataliwa na waashi ambalo limekuwa jiwe kuu, na siku ambayo BWANA ameifanya kuwa sababu ya kufurahi (Zab. 118:5–9, 19–24). Waandishi wa Agano Jipya baadaye wanatumia picha ya jiwe lililokataliwa kuzungumza kuhusu Yesu (Mt. 21:42; Mdo. 4:11; 1 Pet. 2:7).

Kwa pamoja, nyimbo hizi zinatufundisha mwendo rahisi wa ibada: Zaburi 117 inaualika ulimwengu mzima kutoa sifa; Zaburi 118 inawapa watu maneno ya kukumbuka kwa nini ukombozi unastahili sifa. Zaburi fupi zaidi inafungua mlango; inayofuata inatuongoza kupita humo kwa shukrani.

11

10.0 Orodha ya Vyanzo

1. Maandiko: Zaburi 117; Zaburi 96; 100; 103; 106–118; Mwanzo 12:1–3; 22:18; Kutoka 34:6–7; Kumbukumbu la Torati 7:7–9; Isaya 2:2–4; 49:6; 56:6–8; Maombolezo 3:21–23; Mathayo 8:5–13; 15:21–28; 21:42; 26:30; 28:18–20; Marko 14:26; Warumi 11:17–24; 15:7–13; Wagalatia 3:8–9; Waefeso 2:11–22; Ufunuo 7:9–12. Andiko kuu ni tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi, wala si nukuu ya neno kwa neno kutoka toleo fulani la Biblia.
2. BibleProject. Bila tarehe. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya mradi kuhusu vitabu vitano vya Zaburi na mwendo wake kutoka maombolezo kuelekea sifa za ulimwengu wote; si maelezo ya mstari kwa mstari ya Zaburi 117.
3. Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic. Maelezo ya Zaburi 117, “Much in a Small Compass.”
4. Kidner, Derek. 1975; toleo lililotolewa tena 2008. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Maelezo ya Zaburi 117, “All nations,” uk. 446–47.