Zaburi 121 — Msaada Katika Safari: Mungu…

Tunapoinua macho kuelekea milima, kumtumaini Mungu asiyesinzia kunatufundisha nini?

Muhtasari

Wimbo wa pili wa Kupanda: kutazama zaidi ya milima na kumtumaini Muumba anayelinda kila hatua

Andiko kuu — Zaburi 121:1–2 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “Ninayainua macho yangu kuyaelekea milima. Msaada wangu utatoka wapi? Msaada wangu unatoka kwa BWANA, aliyezifanya mbingu na nchi.”

Kuna safari tunazochagua wenyewe, na kuna safari ambazo mazingira ya maisha hutulazimisha kuzipitia. Mtu anaweza kuondoka nyumbani kwenda masomoni, kusafiri barabara ndefu kutafuta kazi, au kuhamia katika mji ambao hamjui mtu. Lakini safari nyingine hazihitaji mizigo wala tiketi. Ni safari za kumtunza mzazi mgonjwa, kujenga upya uaminifu baada ya kuumizwa, au kuishi katika hali ambayo hujui kesho itakuwaje.

Katika nyakati hizo, mara nyingi tunahitaji zaidi ya maelekezo ya njia. Tunahitaji kujua kwamba hatuko peke yetu.

Zaburi 121 inazungumza moja kwa moja na hitaji hilo. Haimwambii kwanza msafiri ajikaze au ajifanye hana hofu. Inamwonesha akiinua macho kuelekea milimani na kuuliza: “Msaada wangu utatoka wapi?” Jibu lake haliishii katika mandhari ya milima. Linamwelekeza kwa BWANA, aliyeziumba mbingu na nchi, Mungu anayewajali watu wake katika safari kubwa za historia na katika hatua ndogo za maisha ya kila siku.

Zaburi 120 ilimalizika kwa kilio cha mtu anayetamani amani katikati ya maneno ya uongo na uhasama. Zaburi 121 inatupeleka hatua inayofuata. Mazingira ya dunia hayajageuka ghafla kuwa salama kabisa. Lakini sasa msafiri anasikia baraka kuhusu Mungu anayemwangalia bila kuchoka.

Ahadi kuu ya zaburi hii si kwamba waumini hawatapata matatizo kamwe. Ni kwamba maisha yao hayako nje ya uangalizi wa Mungu mwaminifu. Hata njia inapokuwa ngumu, kuna Mlinzi ambaye hasinzii.

1.0 Utangulizi

Zaburi 121 ina mistari minane tu, lakini maneno yake yanatupeleka kutoka hatua moja ya mguu hadi mbingu na nchi nzima; kutoka hatari za mchana hadi hofu za usiku; na kutoka safari ya leo hadi tumaini la milele. Inaanza kwa swali la mtu mmoja, kisha inapanuka kuwa maneno ya kumtia mtu huyo moyo.

Mistari ya 1–2 inatumia nafsi ya kwanza: “Ninayainua macho yangu”; “msaada wangu.” Kuanzia mstari wa 3, sauti inabadilika na kumwelekea mtu mwingine: “mguu wako”; “akulindaye”; “kutoka kwako na kuingia kwako.” Huenda msafiri anazungumza kwanza, halafu mwenzake, kiongozi wa ibada au kuhani anamjibu kwa maneno ya baraka. Hatuwezi kuthibitisha kwa uhakika wahusika hao ni nani. Lakini mabadiliko ya sauti yana maana: ungamo la mtu mmoja linageuka kuwa faraja inayoweza kutolewa na mwingine.

Neno muhimu katika zaburi hii ni kitenzi cha Kiebrania šāmar, kinachomaanisha kulinda, kutunza au kukesha kwa ajili ya mtu. Kwa miundo yake tofauti, linajirudia mara sita katika mistari ya 3, 4, 5, 7 na 8. Urudiaji huo unaifanya zaburi izungumze zaidi kuhusu tabia ya Mungu anayelinda kuliko uwezo wa msafiri kujilinda mwenyewe.

Hata hivyo, kuna swali la lazima. Mungu anaposemwa atatulinda dhidi ya mabaya, je, hiyo ina maana kwamba mwamini hawezi kuugua, kupata ajali, kudhulumiwa au kufa? Biblia nzima haituruhusu kutoa jibu la namna hiyo. Watu wa Mungu wameteseka. Yesu mwenyewe aliteseka na kufa msalabani. Kwa hiyo, tutaisoma zaburi hii kama wimbo wa tumaini na baraka, si kama ahadi ya maisha yasiyokuwa na maumivu.

Swali lake kuu ni hili: Tunaposafiri katika ulimwengu wenye hatari halisi, tunayaweka maisha yetu chini ya uangalizi wa nani?

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Wimbo wa pili katika Nyimbo za Kupanda

Kichwa cha Zaburi 121 ni “Wimbo wa Kupanda”, kwa Kiebrania šîr lammaʿălôt. Zaburi 120–134 zinaunda mkusanyiko wa nyimbo kumi na tano zenye kichwa hiki au kinachofanana nacho. Kwa muda mrefu zimehusishwa na safari za watu waliokuwa wakipanda kwenda Yerusalemu kwa ajili ya ibada na sikukuu. Yerusalemu iko katika eneo la milimani, na msafiri angehitaji kupita katika njia zilizokuwa na miinuko, mawe, joto na hatari nyingine.

Lakini tusichanganye matumizi ya zaburi na taarifa ambazo zaburi yenyewe inatupa. Haituambii wazi jina la mwandishi, tarehe ya kuandikwa au kwamba msafiri alikuwa tayari amefika karibu na Yerusalemu. John Goldingay anachunguza uwezekano wa zaburi kuwa ilitumika awali katika mazingira ya kifalme, ambamo mfalme angehitaji ulinzi anapotoka na kurudi katika majukumu yake. Anaona kwamba, ilipowekwa ndani ya Nyimbo za Kupanda, ingeweza kutumiwa pia na mahujaji.

Derek Kidner anasisitiza jinsi zaburi inavyofaa katika maisha ya msafiri anayepita njia zenye hatari. Mtazamo wa Goldingay kuhusu mazingira ya kifalme ni uwezekano wa kihistoria anaoupendekeza, si jambo ambalo zaburi inalisema moja kwa moja. Mtazamo wa Kidner unasaidiwa na mahali zaburi ilipopangwa katika kitabu. Kile kilicho wazi kwa mitazamo yote miwili ni kwamba binadamu anayesafiri anahitaji msaada ulio mkubwa kuliko uwezo wake mwenyewe.

Mpangilio wa Zaburi 120–122 una ujumbe unaovutia. Zaburi 120 inaeleza uchungu wa kuishi katika mazingira ya uongo na uhasama. Zaburi 121 inazungumzia Mungu anayelinda katika safari. Zaburi 122 inashangilia kufika Yerusalemu na kuomba amani ya mji. Kwa hiyo, tunasonga kutoka maisha yenye migogoro, kupitia kumtumaini Mungu njiani, hadi furaha ya ibada na maombi kwa ajili ya amani ya jamii.

Sauti mbili: ungamo na baraka

Katika mistari ya 1–2, msemaji anajiuliza na kujijibu kuhusu chanzo cha msaada wake. Katika mistari ya 3–8, kuna anayemwambia kwa maneno ya kumhakikishia kuhusu ulinzi wa BWANA. Haya yanaweza kuwa mazungumzo ya msafiri na kiongozi wa ibada, au wimbo wa kundi unaobadilishana maneno. Pia huenda mtu mmoja anajitia moyo kwa kutumia lugha ya kumsemesha mwingine. Hatuwezi kujua kwa uhakika.

Kuna jambo muhimu katika Kiebrania cha mstari wa 3. Neno lililotumika kukataa tendo si lile la kawaida la kutamka ukweli kwa namna ya taarifa tu; ni aina inayoweza kutumika katika ombi au matakwa. Hivyo, mstari wa 3 unaweza kueleweka kama: “Na asiuache mguu wako uteleze; na asisinzie anayekulinda.” Mstari wa 4 kisha unatangaza kwa uhakika zaidi: “Hakika, Mlinzi wa Israeli hasinzii wala halali.” Goldingay na Kidner wote wanatilia maanani tofauti hiyo ya kisarufi.

Huu ni mwendo mzuri wa ibada. Mtu anaweza kumwombea mwingine baraka: “Mungu akulinde.” Kisha jamii inaongeza ungamo lenye msingi: “Mungu wetu ni mwaminifu; hasinzii.” Sala na uhakika wa imani havipingani. Vinaweza kujibizana.

Milima ina maana gani katika mstari wa kwanza?

Wasomaji hawajakubaliana kabisa kuhusu maana ya milima inayotajwa mwanzoni. Inawezekana ilimkumbusha msafiri milima inayouzunguka Yerusalemu, yenye maana ya nguvu na usalama (Zab. 125:2). Inawezekana pia iliwakilisha mazingira magumu ya kusafiri, au mahali ambapo wanyang'anyi wangeweza kujificha. Katika historia ya Israeli, baadhi ya maeneo ya milimani yalikuwa na madhabahu za ibada zilizopingana na ibada ya BWANA (linganisha Eze. 18:6).

Kidner anazingatia uwezekano wa milima kuwa kimbilio linalovutia au chanzo cha hatari. Goldingay anaonya kwamba si lazima kuinua macho milimani kumaanishe hofu; katika maandiko mengi milima pia huamsha picha chanya ya nguvu za Mungu.

Zaburi haichagui kwa uhakika tafsiri moja ya kijiografia. Inachofanya bila shaka ni kutupeleka zaidi ya milima yenyewe. Msaada wa mwisho hautoki katika mlima, jiwe, madhabahu au mandhari. Unatoka kwa Mungu aliyeviumba vyote hivyo.

Mwangwi wa sehemu nyingine za Biblia

Zaburi 91 pia inazungumzia Mungu kama kimbilio katika mazingira yenye hatari. Zaburi 124:8 inasema msaada uko katika jina la BWANA aliyezifanya mbingu na nchi. Zaburi 125:2 inalinganisha jinsi milima inavyoizunguka Yerusalemu na jinsi Mungu anavyowazunguka watu wake. Baraka ya ukuhani katika Hesabu 6:24 inasema: “BWANA akubariki na kukulinda.” Maneno haya yanakaribiana sana na ujumbe wa Zaburi 121.

Kwa pamoja, maandiko hayo yanatufundisha kwamba ulinzi wa Mungu si nguvu fulani isiyo na mwenyewe. Unatokana na uhusiano wa Mungu mwaminifu na watu wake.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 121:1 — Macho yanapoinuliwa kuelekea milimani

“Ninayainua macho yangu kuyaelekea milima. Msaada wangu utatoka wapi?” (Tafsiri ya kimaana)

Mstari wa kwanza hauanzi kwa kauli ya mtu ambaye tayari ana majibu yote. Unaanza kwa mwendo wa macho na swali. Mwandishi anaangalia mbele. Anaona milima iliyo mikubwa kuliko yeye. Lakini badala ya kutuambia tu kwamba anafurahia mandhari, anauliza mahali msaada utakapopatikana.

Mlima unaweza kumaanisha uzuri na nyumbani, lakini pia unaweza kumaanisha mteremko mkali, njia ya hatari na safari ya kuchosha. Hata unapovutia, mlima hauwezi kujihakikishia wenyewe usalama wa anayevuka. Ni sehemu ya uumbaji, si Muumba.

Hapa tunajifunza kwamba imani inaweza kuanza kwa swali la kweli. Mwamini hahitaji kujifanya hana hofu. Anaweza kusema: “Sijui nitapita vipi katika hali hii. Msaada wangu utatoka wapi?” Kuuliza si kumkataa Mungu. Inaweza kuwa hatua ya kwanza ya kutafuta uso wake.

Katika maisha yetu, milima inaweza kuwa madeni, matokeo ya uchunguzi wa hospitali, mvutano ndani ya familia, kazi inayoyumba, au safari ya mtoto anayeenda mbali na nyumbani. Tunapoinua macho, tunaweza kuona ukubwa wa changamoto. Zaburi inatualika kuuliza swali lingine: Ni nani aliye mkubwa kuliko changamoto hiyo?

3.2 Zaburi 121:2 — Msaada unatoka kwa Muumba

“Msaada wangu unatoka kwa BWANA, aliyezifanya mbingu na nchi.” (Tafsiri ya kimaana)

Jibu ni fupi, lakini pana sana. Msaada unatoka kwa BWANA, Mungu wa agano la Israeli, aliyejifunua kwa watu wake na kutenda katika historia yao. Mwandishi hategemei nguvu zisizojulikana; anamwita Mungu mwenye jina na uhusiano na watu wake.

Kisha anamtambulisha kama Muumba wa mbingu na nchi. Hapo upeo wa mawazo unapanuka. Mungu anayetoa msaada hajafungiwa ndani ya milima hiyo. Ndiye aliyeiumba dunia ambamo msafiri anatembea.

Goldingay anaonesha jambo lenye maana: hapa msingi wa tumaini si kumbukumbu ya kwamba Mungu aliwahi kusaidia tu. Ni ukweli mkubwa zaidi kwamba Mungu anayetenda katika historia ndiye pia Muumba wa ulimwengu. Anaweza kuingia katika maisha ya mtu mmoja kwa sababu ulimwengu wote uko chini ya mamlaka yake.

Hili halimaanishi kwamba hatuhitaji mipango, madaktari, ujuzi au msaada wa watu wengine. Mungu anaweza kutumia njia hizo kutusaidia. Mgonjwa anayepata matibabu hafanyi kosa la imani. Msafiri anayekagua usalama wa gari lake hamkosi Mungu. Tunachotofautisha ni chanzo cha mwisho cha tumaini na njia mbalimbali ambazo msaada unaweza kutufikia.

Tunaposema, “Msaada wangu unatoka kwa BWANA,” hatusemi kwamba wajibu wa kibinadamu umekwisha. Tunasema kwamba maisha yetu hayabebwi na uwezo wetu mdogo pekee.

3.3 Zaburi 121:3 — Mguu unaoweza kuteleza na Mlinzi anayekesha

“Na asiuache mguu wako uteleze; na asisinzie anayekulinda.” (Tafsiri inayozingatia uwezekano wa ombi katika Kiebrania)

Baada ya kutaja mbingu na nchi, zaburi inashuka hadi kwenye kitu kidogo: mguu wa msafiri. Safari haikamiliki kwa kuiangalia tu sehemu unayotarajia kufika. Inakamilika kwa hatua ndogo ndogo. Njia yenye mawe na miteremko inaweza kugeuka kuwa hatari kwa sababu ya hatua moja isiyo makini.

Kama tulivyoona, maneno ya Kiebrania yanaweza kusomwa kama baraka au ombi: “Mungu asiuache mguu wako uteleze.” Hili linafanya mstari uwe wa karibu sana na maisha ya ibada. Mtu anayetoka nyumbani anaweza kuombewa. Mzazi anaweza kumbariki mtoto anayekwenda mbali. Kiongozi anaweza kumuombea mtumishi anayekabili wajibu mzito.

Taswira ya Mlinzi inatukumbusha mlinzi wa mji, nyumba au safari. Walinzi wa kibinadamu huhitaji kulala na kupumzika. Wanaweza kuchoka, kusahau, au kukosea. Lakini Mungu hapungukiwi nguvu kama mwanadamu. Maneno haya ni lugha ya picha inayosisitiza uangalifu wake; si maelezo ya macho ya Mungu kimwili.

Mwandishi hafundishi kwamba msafiri mwenye imani hatawahi kukosea hatua. Anatuongoza kuangalia tabia ya Mungu. Tunapokuwa na udhaifu, tumaini letu halijengwi juu ya ukamilifu wa uwezo wetu wa kusimama. Linajengwa juu ya uaminifu wa Yeye tunayemwita Mlinzi.

3.4 Zaburi 121:4 — Mlinzi wa Israeli hasinzii wala halali

“Hakika, Mlinzi wa Israeli hasinzii wala halali.” (Tafsiri ya kimaana)

Mstari wa 4 unatangaza kwa uhakika kile kilichoombewa katika mstari wa 3. Mlinzi wa Israeli hasinzii. Uangalizi wake haukatizwi na uchovu, usingizi au kupungua kwa umakini.

Kutajwa kwa Israeli ni muhimu. Msafiri anayezungumziwa si mtu aliyekuja na wazo jipya la Mungu kwa ajili ya matatizo yake binafsi. Yuko ndani ya historia ya watu ambao Mungu amekuwa akiita, kuwaongoza na kuwahifadhi. Msaada wa mtu mmoja unahusishwa na uaminifu wa Mungu kwa jamii yake.

Katika 1 Wafalme 18:27, Eliya anadhihaki miungu ambayo huenda imelala na inahitaji kuamshwa. Zaburi 121 inaonesha tofauti: Mungu wa Israeli hahitaji kuamshwa ili afanye wajibu wake. Hakuna saa ambayo anakuwa hayupo kazini.

Hii inaleta faraja hasa wakati wa usiku. Usiku mara nyingi unaongeza hofu kwa sababu hatuoni vizuri kinachoendelea. Mawazo yanaweza kukimbia mbali kuliko ukweli tunaoujua. Lakini muda ambao sisi hatuwezi kuona si muda ambao Mungu ameacha kuwa mwaminifu.

Hata hivyo, hii haimaanishi kwamba tunapaswa kuondoa walinzi wa nyumba, kupuuza usalama au kuacha watoto bila uangalizi. Mungu anaposemwa kuwa Mlinzi wa Israeli, hilo halimaanishi kwamba wanadamu hawana wajibu. Anatukumbusha mipaka ya uwezo wetu na uaminifu wake unaozidi mipaka hiyo.

Wakati mwingine mtu mwenye hofu anahitaji kusikia ukweli kutoka kwa sauti ya mwingine. Ndiyo maana baraka hii inafaa kutamkwa katika familia na kanisani: “Mungu anayekulinda hasinzii.”

3.5 Zaburi 121:5 — Mungu yuko karibu kama kivuli

“BWANA ndiye anayekulinda; BWANA ni kivuli chako mkono wako wa kuume.” (Tafsiri ya kimaana)

Neno kulinda linajirudia, lakini sasa linaunganishwa na picha mpya: kivuli. Kwa mtu anayesafiri katika nchi yenye jua kali, kivuli si mapambo. Ni pumziko na nafasi ya kuendelea na safari bila kuangamizwa na joto.

Mungu aliyefafanuliwa kama Muumba wa mbingu na nchi sasa anaelezwa kuwa karibu na mtu mmoja, mkono wa kuume. Lugha hiyo huonesha ukaribu, msaada na uwepo unaoweza kutegemewa (linganisha Zab. 16:8; 109:31). Haimaanishi kwamba Mungu anafungiwa katika upande mmoja wa mwili wa mwanadamu. Inasema kwamba msaada wake si wa mbali mno kiasi kwamba hauwezi kuwafikia watu wake.

Hapa tunapata muunganiko mzuri wa ukuu na ukaribu wa Mungu. Yule aliyeziunda mbingu anajali mtu anayetembea chini ya mbingu hizo. Mungu ambaye ukuu wake hauwezi kupimwa kwa mipaka ya ulimwengu huu anaona mahitaji ya msafiri mmoja.

Huu ni mfano mzuri pia kwa maisha ya kichungaji. Mara nyingine mtu aliyeumizwa hahitaji hotuba ndefu kwanza. Anahitaji mtu wa kukaa naye hospitalini, kumpa maji, kumsindikiza au kumsikiliza bila kumhukumu. Msaada wa namna hiyo si sawa na ulinzi wa Mungu, lakini unaweza kuwa ishara ya upendo wake katika maisha ya kila siku.

Kama Mungu ni kivuli kwa walio katika safari ngumu, je, sisi tunakuwa baridi ya faraja au tunazidisha joto la maumivu katika maisha yao?

3.6 Zaburi 121:6 — Mchana na usiku viko chini ya uangalizi wake

“Jua halitakudhuru mchana, wala mwezi usiku.” (Tafsiri ya kimaana)

Jua na mwezi vinawakilisha vipindi viwili vikuu vya siku. Jua linatajwa wakati wa mchana; mwezi wakati wa usiku. Kwa lugha ya ushairi wa Kiebrania, kutaja pande mbili za tofauti kunaweza kumaanisha wakati wote, pamoja na kila kipindi kilicho kati yake.

Jua kali katika mazingira ya Mashariki ya Kati lingeweza kumchosha na kumdhuru msafiri. Kwa mwezi, baadhi ya watu wa zamani walihusisha nuru au vipindi vya mwezi na matatizo ya usiku. Lakini inawezekana pia mwezi umetajwa kwa sababu unakamilisha picha ya mchana na usiku. Zaburi haitoi ushahidi wa kisayansi kwamba mwezi husababisha ugonjwa wa akili. Tunapaswa kuisoma kama shairi, si kama kitabu cha tiba.

Goldingay na Kidner wote wanatambua kwamba jozi hii inalenga kuonesha upana wa ulinzi wa Mungu. Mbinu hii ya kutaja mipaka miwili ili kuwakilisha kitu kizima huitwa merism. Tutakutana nayo tena katika mstari wa 8, unaozungumzia kutoka na kuingia.

Kwa hiyo, ujumbe wake ni kwamba hakuna zamu ambayo Mungu anapumzika kutoka katika uaminifu wake. Mtu anayefanya kazi usiku, mzazi anayekesha kando ya mtoto mgonjwa, au msafiri ambaye gari lake limeharibika baada ya giza kuingia anaweza kumwita Mungu wakati huo huo.

Lakini Wakristo wanaweza kupata madhara ya jua, magonjwa au hatari za usiku. Kusema ukweli huo si kuikana zaburi. Ni kukataa kuigeuza lugha ya imani kuwa tangazo kwamba maumivu hayawezi kutokea. Tunaiamini tabia ya Mungu hata tunapokuwa katika mazingira ambayo hatuwezi kuyaeleza yote.

3.7 Zaburi 121:7 — Kulindwa dhidi ya mabaya yote kunamaanisha nini?

“BWANA atakulinda dhidi ya mabaya yote; atayalinda maisha yako.” (Tafsiri ya kimaana)

Huu ndio mstari unaohitaji uangalifu mkubwa wa kitheolojia na kichungaji. Maana ya maneno yake ni pana. Neno la Kiebrania linalotafsiriwa mabaya linaweza pia kumaanisha madhara, hatari au maafa. Neno linalotafsiriwa maisha yako ni nepeš, linalohusu mtu aliye hai kwa ukamilifu wake, si sehemu ya kiroho inayotengwa kirahisi na mwili wake.

Je, mstari huu unafundisha kwamba mwamini mwenye imani ya kweli hawezi kupigwa, kuibiwa, kupata ugonjwa, kupoteza kazi au kuuawa? Jibu la Biblia nzima ni hapana. Ayubu aliteseka. Manabii walipata upinzani. Mitume walipigwa na kufungwa. Yesu, ambaye alikuwa mwaminifu kwa Baba kwa ukamilifu, alisulubiwa.

Kwa hiyo, si sahihi kumwambia mtu aliyepoteza mtoto au aliyenusurika katika ajali kwamba lazima hakumwamini Mungu vya kutosha. Hiyo ni kugeuza maneno ya faraja kuwa silaha ya kumuumiza zaidi.

Kidner anaeleza kwamba kulindwa na Mungu hakumaanishi kuishi maisha yenye starehe yasiyoguswa na hatari. Analinganisha Zaburi 121 na Luka 21:16–19, ambako Yesu anawaonya wanafunzi wake kwamba baadhi yao watachukiwa na hata kuuawa, huku akizungumza pia kuhusu ulinzi wa Mungu na kupata uzima. Hapa tunapaswa kutofautisha kutokukutana kabisa na maumivu na kutosalimishwa hatimaye katika mamlaka ya uovu.

Goldingay anatambua kwamba ahadi pana za aina hii zinatukabili na swali gumu tunapozilinganisha na maisha halisi. Hatupaswi kulikwepa swali hilo kwa kudai kwamba kila msiba una sababu tunayoweza kuieleza kwa uhakika, au kwamba maumivu ya mwamini si maumivu ya kweli.

Katika mwanga wa Agano Jipya, Wakristo wanashikilia kwamba uaminifu wa Mungu hauishii kwenye kifo. Ufufuo wa Yesu unatupa msingi wa kutumaini kwamba uovu na mauti havitakuwa na neno la mwisho. Huo ndio upeo mpana zaidi wa tumaini letu. Lakini tumaini hilo halitupi ruhusa ya kupuuza machozi na mahitaji ya leo.

Tunapoteseka, tunaweza kuomba msaada, kutafuta tiba, kulalamikia udhalimu, na bado kusema kwamba maisha yetu ni ya thamani mbele za Mungu.

3.8 Zaburi 121:8 — Kutoka na kuingia, sasa na hata milele

“BWANA atakulinda katika kutoka kwako na kuingia kwako, tangu sasa na hata milele.” (Tafsiri ya kimaana)

Mwisho wa zaburi unaturudisha kwenye mwendo wa msafiri. Kutoka na kuingia kunaweza kumaanisha kuondoka nyumbani na kurudi; kwenda kazini na kurudi kupumzika; kutimiza majukumu ya hadharani na kurudi katika maisha ya familia. Katika mazingira ya hija, inakumbusha kuondoka nyumbani, kufika mahali pa ibada na kusafiri kurudi tena.

Goldingay anaona kwamba maneno haya yanaweza kufaa kwa mfalme anayekwenda kwenye majukumu ya kivita na kurudi, mtu wa kawaida anayekwenda kazini, au msafiri anayerudi nyumbani baada ya ibada. Kidner pia anasisitiza kwamba yanahusu shughuli mbalimbali za maisha, si safari maalumu pekee.

Hivyo, uangalizi wa Mungu hauwekwi ndani ya jengo la ibada. Mungu tunayemsifu katika kusanyiko ndiye tunayemhitaji tunapoingia sokoni, darasani, kazini, kwenye usafiri na nyumbani.

Maneno “tangu sasa na hata milele” yanaunganisha wakati tulio nao na tumaini lisiloishia hapo. Tunaalikwa kumtumaini Mungu leo, si kusubiri mpaka matatizo yote yaondoke. Na pia tunaalikwa kuona maisha yetu ndani ya uaminifu wa Mungu unaozidi muda mfupi tunaoweza kuupima.

Zaburi ilianza kwa macho yanayotazama milima. Inamalizika kwa baraka inayofuata hatua za mwanadamu. Msafiri hajapewa ramani ya kila kona ya njia, lakini amepewa msingi wa kuamini: Muumba wa mbingu na nchi anajali safari yake yote.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Muumba ndiye pia Mlinzi

Zaburi 121 inaunganisha uumbaji na uangalizi endelevu wa Mungu. BWANA hakuiumba dunia kisha akaiacha iendelee bila kujali. Mungu anayeziunda mbingu na nchi ndiye anayesikiliza kilio cha mwanadamu katika hali halisi ya maisha.

Hata hivyo, ulinzi wa Mungu si jina jingine la matokeo tunayoyatamani. Hatuna uwezo wa kumtumia Mungu kama kifaa cha kuondoa kila hatari. Tunamwamini huku tukitafuta hekima na kufanya wajibu wetu. Tunaweza kushukuru kwa daktari mzuri, jirani mwaminifu, sheria ya usalama na njia bora ya usafiri, tukitambua kwamba Mungu anaweza kutenda kupitia vyote hivyo.

4.2 Kutoka “msaada wangu” hadi “akulindaye”

Zaburi inatuonesha jinsi imani ya mtu mmoja inavyoweza kutiwa nguvu na maneno ya jamii. Msemaji wa kwanza anakiri chanzo cha msaada wake; sauti inayofuata inamtamkia baraka. Hakuna anayelazimika kuwa jasiri kila wakati bila msaada wa wengine.

Kanisa linaweza kutumia mfano huo kwa hekima. Tunapomwombea mwanafunzi anayeondoka nyumbani, mgonjwa anayeelekea upasuaji, au familia inayohamia eneo jipya, tunawapa zaidi ya salamu. Tunawaunganisha na ungamo la jamii inayomjua Mungu kuwa mwaminifu.

Lakini kabla ya kutamka maneno ya kutia moyo, ni vizuri kusikiliza hofu ya anayetuambia. Faraja inayosikiliza ina uzito kuliko faraja inayokatiza mazungumzo ya mtu aliyeumizwa.

4.3 Kulinda ni tendo la uaminifu, si utaratibu wa kimiujiza unaojitegemea

Kurudiwa kwa kitenzi šāmar mara sita kunaweka mkazo katika tabia ya Mlinzi. Anajali mguu wa msafiri, hasinzii, anakuwa kama kivuli, na anaangalia shughuli za kila siku. Hii ni lugha ya uhusiano.

Kwa hiyo, Zaburi 121 haipaswi kutumiwa kana kwamba ni maneno ya siri yanayomfanya mtu asiweze kudhurika. Kusoma zaburi kabla ya safari ni tendo zuri la sala; lakini haisemi kwamba mtu anaweza kuendesha gari kwa uzembe na asiathirike kwa sababu ameisoma. Kutumaini Mungu hakufuti kanuni za uumbaji wala wajibu wa kuyalinda maisha.

4.4 Ahadi ya ulinzi haihalalishi kulaumu wanaoteseka

Tunahitaji kuwa waangalifu hasa tunaposoma zaburi hii katika hospitali, msibani au baada ya tukio la ukatili. Kuna watu wanaompenda Mungu na bado wanapitia maumivu makubwa. Katika mazingira hayo, kazi yetu si kuamua haraka nani alikuwa na imani ya kutosha.

Tunaitwa kusikiliza, kusaidia, kutafuta haki inapohitajika na kusali. Biblia ina nafasi ya maombolezo na maswali magumu (Zab. 13; 22; Ayubu 1–2). Hatuwezi kutafsiri ulinzi wa Mungu kwa namna inayofuta maumivu na maswali ya waumini hao.

4.5 Tumaini la milele halipunguzi thamani ya maisha ya sasa

Maneno “hata milele” yanafungua mlango wa tumaini linalopita safari ya dunia hii. Katika usomaji wa Kikristo wa Biblia nzima, ushindi wa Yesu dhidi ya mauti na ahadi ya uumbaji mpya vinaonesha kwamba uaminifu wa Mungu hauishii kaburini (1 Kor. 15:20–26; Ufu. 21:1–5).

Lakini hatupaswi kudai kwamba mwandishi wa kale wa Zaburi 121 tayari alikuwa anaeleza kwa ukamilifu mafundisho yote ya Agano Jipya kuhusu ufufuo. Zaburi inatoa lugha ya Mungu anayeendelea kulinda. Injili inafunua kwa upana zaidi upeo wa tumaini hilo ndani ya Kristo.

Tumaini la milele halitufanyi tuwe wazembe kuhusu maisha ya leo. Kinyume chake, kama Mungu anayathamini maisha ya watu, nasi tunapaswa kuyatunza.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Kwanza, Zaburi 121 ni wimbo wa Israeli kuhusu BWANA, Mungu wa agano. Hatupaswi kuufuta muktadha huo na kudai kwamba kila mstari uliandikwa awali kama unabii uliofichwa kuhusu Yesu. Lakini Wakristo wanaweza kusoma ahadi zake ndani ya simulizi kubwa la Biblia, ambalo linafikia hatua ya kuamua katika maisha, kifo na ufufuo wa Kristo.

Yesu alipitia safari ya maisha yenye hatari za kweli. Alisafiri, alichoka, alipingwa, alisalitiwa na hatimaye akauawa. Msalaba unatuzuia kudai kwamba kuwa karibu na Mungu kunamaanisha kutokutana na mateso. Yesu alijikabidhi kwa Baba akiwa katika mateso (Luka 23:46). Ufufuo wake unaonesha kwamba mauti haiwezi kushika mamlaka ya mwisho juu ya yule ambaye Mungu amemwinua (Mdo. 2:24; 1 Kor. 15:20–26).

Yesu aliahidi uwepo, si safari rahisi. Alipowatuma wanafunzi wake kwenda kufanya mataifa kuwa wanafunzi, aliwaambia kwamba atakuwa pamoja nao siku zote (Mt. 28:18–20). Katika Yohana 17:15, aliomba wasiondolewe ulimwenguni, bali walindwe dhidi ya yule mwovu. Huu ni mwangwi mzuri wa Zaburi 121: Mungu hayuko mbali na watu wake wakati wanaendelea kutekeleza wajibu wao katika ulimwengu wenye majaribu.

Agano Jipya linapanua tumaini la kulindwa. Yesu anazungumzia kondoo wake kuwa salama mikononi mwake na mwa Baba (Yn. 10:27–30). Yuda 24 inamsifu Mungu mwenye uwezo wa kuwahifadhi waumini wasianguke na kuwasimamisha mbele za utukufu wake. Paulo anakiri uwepo wa mateso, dhiki na hata mauti, lakini anatangaza kwamba hakuna kitu kinachoweza kututenga na upendo wa Mungu ulio ndani ya Kristo Yesu (Rum. 8:35–39).

Ahadi hizi hazisemi kwamba hakuna maumivu. Zinasema kwamba uovu hauwezi kulivunja hatimaye uaminifu wa Mungu kwa wale walio wake.

Mwisho wa safari ya Biblia ni uumbaji mpya. Ufunuo 21:1–5 unaonesha Mungu akikaa pamoja na wanadamu, huku mauti, maombolezo na maumivu vikiondolewa. Tumaini la mwisho si kukimbia uumbaji milele, bali Mungu kuufanya upya ulimwengu wake. Muumba wa mbingu na nchi ndiye atakayekamilisha makusudi yake kwa uumbaji.

Kwa hiyo, Wakristo tunaposoma Zaburi 121, tunaweza kumshukuru Mungu kwa uangalizi wake leo, kumfuata Yesu kwa ujasiri hata wakati wa mateso, na kungoja siku ambayo hatari na mauti havitakuwepo tena.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Taja mlima uliopo mbele yako. Jiulize ni jambo gani linakutisha kwa sasa: ugonjwa, uchumi, mahusiano, kazi au uamuzi mgumu. Usijifanye halipo. Liweke wazi mbele za Mungu kwa sala.
Tambua chanzo cha mwisho cha msaada wako. Mshukuru Mungu kwa msaada unaokuja kupitia watu, elimu, matibabu na mifumo mizuri. Utumie kwa hekima bila kuufanya uwezo wa mwanadamu kuwa mungu wako.
Kubali kutiwa moyo na wengine. Kabla ya safari, upasuaji au uamuzi mkubwa, waombe watu unaowaamini wasali pamoja nawe. Wakati mwingine sauti ya ndugu wa imani inaweza kukukumbusha ukweli ambao hofu imekufanya uusahaue.
Usiache tahadhari kwa kisingizio cha imani. Zingatia sheria za barabarani, usalama wa watoto, ushauri wa kitaalamu na hatua za kuzuia madhara. Sala si ruhusa ya kutokuwa mwangalifu.
Omba wakati wa hofu za usiku. Kama mawazo yanakuzuia kulala, jikumbushe kwamba ulimwengu hauhitaji wewe kukesha ili uendelee kusimama. Mweleze Mungu yanayokusumbua, chukua hatua zinazowezekana, kisha pumzika kadiri uwezavyo.
Kuwa kivuli kwa mtu aliye katika joto la maisha. Msaidie msafiri aliye katika mazingira mageni, jirani mzee, mgonjwa au familia inayohangaika. Msaada wako unaweza kuwa usafiri, chakula, taarifa sahihi, muda wa kusikiliza au ulinzi wa haki zao.
Usigeuze ahadi za Mungu kuwa lawama kwa wanaoumia. Mgonjwa, aliyepatwa na ajali au aliyefiwa hahitaji kuhukumiwa haraka. Anahitaji faraja, msaada, sala, na wakati mwingine msaada wa kitaalamu.
Ombea kutoka kwako na kuingia kwako. Unapoondoka nyumbani, mwombe Mungu akuongoze katika maamuzi na mahusiano yako. Unaporudi, mshukuru. Kumbuka pia kuwaombea wale ambao safari zao zimekatizwa na ajali, ukatili au ukosefu wa usalama.
Ishi kwa tumaini linalozidi leo. Ufufuo wa Yesu unatukumbusha kwamba mauti na uovu havitakuwa na neno la mwisho. Tumaini hilo likutie nguvu kupinga udhalimu na kutetea thamani ya uhai sasa.

7.0 Maswali ya Tafakari

Unapoyaelekeza macho yako kwenye “milima” ya maisha yako, unaona nini kwanza: hatari, kimbilio unalotaka kulitegemea, au uwezekano wa msaada wa Mungu?
Kuna tofauti gani kati ya kusema “Mungu ndiye msaada wangu” na kudai kwamba Mungu lazima anipe kila matokeo ninayotaka?
Kwa nini zaburi inabadilika kutoka “msaada wangu” kwenda “akulindaye”? Ni nani amewahi kukutia moyo kwa maneno ya imani wakati ulikuwa umechoka?
Kusoma mstari wa 3 kama ombi, na mstari wa 4 kama ungamo lenye uhakika, kunatusaidiaje kuelewa sala?
Picha ya Mungu kuwa “kivuli mkono wa kuume” inakufundisha nini kuhusu ukaribu wake? Tunawezaje kuwa faraja ya vitendo kwa wengine?
Tunawezaje kuhubiri Zaburi 121:7 kwa uaminifu wakati baadhi ya waumini wamefiwa, wanaumwa au wamedhulumiwa?
Ni tahadhari gani au msaada gani wa kitaalamu ambao unapaswa kuukubali badala ya kuupuuza kwa kisingizio cha imani?
Msalaba na ufufuo wa Yesu vinaipanua vipi maana ya ulinzi wa Mungu na tumaini la “hata milele”?
Maisha yako ya kila siku yangebadilikaje kama ungeanza kuombea kutoka na kuingia kwako kwa makusudi?
Ni mtu gani anahitaji msaada wako katika safari yake wiki hii? Unaweza kumpa “kivuli” cha namna gani kwa vitendo?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, Muumba wa mbingu na nchi, ninayainua macho yangu zaidi ya milima inayoniogopesha. Ninakiri kwamba msaada wangu unatoka kwako. Unajua njia niliyo nayo mbele yangu, hata zile kona ambazo siwezi kuziona. Hatua zangu zinapokuwa za mashaka, nishike. Hofu inaponiamsha usiku, nikumbushe kwamba wewe husinzii. Nifundishe kutumia kwa hekima msaada unaonipatia kupitia watu wengine, na unifanye nami kuwa kivuli cha faraja kwa walio dhaifu. Usiruhusu ahadi zako zinifanye nipuuze maumivu ya wengine. Nipe ujasiri wa kuukabili ukweli, subira ya kuvumilia ninayoshindwa kuyabadilisha mara moja, na tumaini linalotokana na ufufuo wa Yesu. Linda kutoka kwangu na kuingia kwangu, leo na siku zote zilizo mbele yangu. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 120 ilianza kwa kilio cha mtu aliyezungukwa na maneno ya uongo na uhasama. Zaburi 121 imemjibu msafiri huyo kwa ungamo kwamba msaada unatoka kwa BWANA, Mlinzi ambaye hasinzii wala halali. Lakini bado hatujaona mwisho wa safari. Baraka inamfuata mtu anayeendelea kutembea.

Zaburi 122 inafungua mandhari mpya: “Nalifurahi waliponiambia, Twende nyumbani kwa BWANA.” Miguu iliyohitaji kulindwa njiani sasa inasimama ndani ya malango ya Yerusalemu. Tamaa ya amani katika Zaburi 120 inageuka kuwa maombi ya amani ya Yerusalemu katika Zaburi 122.

Zaburi hizi tatu zinatuongoza kwa hatua nzuri: kutoka migogoro, kupitia kumtumaini Mungu katika safari, hadi ibada ya pamoja na kutafuta amani ya jamii.

Swali linalofuata ni hili: Watu wa Mungu wanapokusanyika katika uwepo wake, wanapaswa kutafuta amani ya namna gani, na amani hiyo inapaswa kuubadilishaje mji wanaoishi?

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko Matakatifu: Zaburi 121; Zaburi 16:8; 23:4; 91; 109:31; 120; 122; 124:8; 125:2; Hesabu 6:24–26; Kumbukumbu la Torati 28:6, 19; Isaya 43:2; Mathayo 28:18–20; Luka 21:16–19; Yohana 10:27–30; 17:15; Warumi 8:35–39; 1 Wakorintho 15:20–26; Yuda 24; Ufunuo 21:1–5.
Goldingay, John. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2008. Uchambuzi wa Zaburi 121, hasa uwezekano wa sauti mbili, lugha ya ombi katika mstari wa 3, na maana mbalimbali za “kutoka na kuingia.”
Kidner, Derek. Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1975; matoleo ya baadaye. Uchambuzi wa Zaburi 121, hasa mistari ya 3–4 na tofauti kati ya ulinzi wa Mungu na maisha yasiyo na mateso.
BibleProject. Book of Psalms na nyenzo zinazohusiana na ushairi wa Biblia, sala na mwelekeo wa tumaini katika Zaburi. Zimetumiwa kwa muktadha mpana wa Biblia, si kama chanzo cha hitimisho maalumu kuhusu sarufi ya Kiebrania iliyojadiliwa hapo juu.
The Book of Psalms — Study Notes na Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources, nyaraka za rejea za mradi kwa maelezo ya jumla kuhusu Kitabu cha Zaburi na makusanyo yake. Tanbihi ya tafsiri: Maneno mafupi ya Biblia yaliyoandikwa kama “tafsiri ya kimaana” yametolewa kwa ajili ya uchambuzi. Si nukuu za moja kwa moja kutoka toleo maalumu la Biblia. Pale ambapo Kiebrania kinaruhusu zaidi ya usomaji mmoja, tofauti hizo zimeelezwa badala ya kufichwa.

Zaburi 121 — Msaada Katika Safari: Mungu Asiyesinzia Kamwe