Zaburi 122 — Furaha ya Kuwasili, Wito wa…

Furaha ya kwenda kuabudu inageukaje kuwa wajibu wa kutafuta haki na amani ya mji?

Muhtasari

Wimbo wa tatu wa Kupanda: ibada, haki, na ustawi wa watu wa mji

Andiko kuu — Zaburi 122:6–9 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “Ombeeni amani ya Yerusalemu. Wanaokupenda na waishi kwa usalama. Amani iwe ndani ya kuta zako, na ustawi ndani ya ngome zako. Kwa ajili ya ndugu na rafiki zangu nitasema, ‘Amani iwe kwako.’ Kwa ajili ya nyumba ya BWANA, Mungu wetu, nitautafuta wema wako.”

Kuna furaha ya pekee tunapowasili mahali tulipopatamani kwa muda mrefu. Mwanafunzi anafika chuoni baada ya miaka ya maandalizi. Familia inawasili nyumbani kwa jamaa baada ya safari yenye uchovu. Muumini anaingia mahali pa ibada na kuwakuta watu wanaoimba nyimbo alizozifahamu, wanaosali kwa Mungu yuleyule, na wanaobeba mizigo ya maisha kama yake. Uchovu wa safari unapokutana na furaha ya kuwasili, moyo unasema: Hatimaye tumefika.

Lakini baada ya kuwasili, nini kinafuata? Je, kufika mahali patakatifu kunamaanisha kwamba wajibu wa msafiri umekwisha? Zaburi 122 inatupatia jibu lenye kushangaza. Inaanza kwa furaha ya kwenda kumwabudu Mungu na kuishia kwa azimio la kuutafuta ustawi wa mji. Msafiri hajaja kupata uzoefu wa kiroho kwa ajili yake mwenyewe tu. Anapowasili Yerusalemu, anagundua wajibu wa kuwaombea watu wanaoishi karibu na nyumba ya Mungu.

Zaburi 120 ilisikika kama kilio cha mtu aliyezungukwa na uongo na uhasama: “Mimi ni wa amani.” Zaburi 121 ilimfariji msafiri kwa ahadi ya Mungu anayemlinda bila kusinzia. Sasa, katika Zaburi 122, miguu yake imesimama ndani ya malango ya Yerusalemu. Hata hivyo, kuwasili kwake hakumaanishi kwamba matatizo yote yamekwisha. Mji anaoufurahia bado unahitaji maombi, haki, usalama, na watu wanaojaliana kwa dhati.

Swali linalotuongoza ni hili: Je, inawezekana kwamba furaha kuu ya kukusanyika mbele za Mungu imekusudiwa kuturudisha kwa jamii tukiwa watu wanaotafuta amani?

1.0 Utangulizi

Zaburi 122 ni mojawapo ya Nyimbo kumi na tano za Kupanda (Zaburi 120–134). Ina mistari tisa tu, lakini ujumbe wake umejengwa kwa mpangilio mzuri. Inazungumzia furaha ya kwenda nyumbani kwa BWANA (mst. 1), kusimama ndani ya Yerusalemu (mst. 2), nafasi ya mji huo katika ibada ya pamoja ya Israeli na utoaji wa hukumu za haki (mst. 3–5), na sala ya kutafuta amani yake (mst. 6–9).

Zaburi inabadilika kutoka shangwe kwenda maombezi. Jina la Yerusalemu linarudiwa, na maneno yanayohusu amani, usalama, utulivu, ustawi na wema yanaizunguka. Maneno “nyumba ya BWANA” katika mwanzo na mwisho (mst. 1, 9) yanaunganisha zaburi yote. Kwa msafiri huyu, Yerusalemu ni muhimu kutokana na uhusiano wa Mungu na watu wake katika mji huo, si kwa sababu majengo mazuri yanaweza yenyewe kuufanya mji uwe mtakatifu.

Tunaweza kufuata hoja ya zaburi kwa maswali matatu. Kwa nini tunakwenda? Ili kumwabudu Mungu pamoja. Mji unaohusishwa na uwepo wa Mungu unapaswa kuwa wa namna gani? Mahali pa umoja na maamuzi ya haki. Tunapaswa kufanya nini baada ya kuwasili? Kuwaombea wakazi wake na kutafuta ustawi wao.

Hatua ya mwisho inatuzuia kuigeuza ibada kuwa njia ya kujiridhisha kiroho bila kuwajali wengine. Zaburi 122 inaunganisha furaha ya kumwabudu Mungu na kujali hali ya watu wanaoishi karibu na nyumba yake. Pia inatukumbusha ukweli mgumu: mji unaweza kuwa na hekalu, kuta na historia ya wafalme, lakini bado ukawa unahitaji amani. Maombi yanahitajika kwa sababu mambo mema yanayosherehekewa hapa yanapaswa kulindwa, kustawishwa na wakati mwingine kurejeshwa.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Wimbo wa tatu katika Nyimbo za Kupanda

Zaburi 122 inafuatia mfululizo wenye mtiririko unaovutia. Zaburi 120 inaanza katika uchungu wa mtu anayeishi katikati ya uongo na uhasama. Zaburi 121 inatazama msaada wa Mungu katika safari yenye hatari. Zaburi 122 inazungumza kuhusu miguu iliyofika ndani ya Yerusalemu. Mpangilio huu unatualika kuisoma safari hiyo kama hatua tatu: kutoka migogoro, kupitia kumtumaini Mungu, hadi ibada ya pamoja na kutafuta amani ya jamii.

Huu ni usomaji wa kifasihi wa mpangilio wa zaburi hizo. Haimaanishi kwamba tuna uthibitisho kuwa ziliandikwa zote kwa ajili ya safari moja ya kihistoria.

Kichwa cha Zaburi 122 kinasema kwamba ni Wimbo wa Kupanda, wa Daudi. Neno la Kiebrania linalounganisha zaburi na Daudi linaweza kuonesha uhusiano wa aina mbalimbali; halithibitishi peke yake tarehe ya uandishi wala mwandishi halisi. Daudi aliifanya Yerusalemu kuwa makao ya ufalme wake na kulipeleka humo sanduku la agano (2 Sam. 5–6). Baadaye Sulemani alijenga hekalu (1 Fal. 6–8). Vizazi mbalimbali vya waabudu vingeweza kuimba zaburi iliyowakumbusha umuhimu wa Yerusalemu katika historia ya Israeli.

Katika sheria ya Israeli, sikukuu mbalimbali ziliambatana na kukusanyika mbele za Mungu ili kushukuru na kukumbuka matendo yake ya ukombozi (Kut. 23:14–17; Kum. 16:1–17). Kusafiri kutoka sehemu za mbali hakukuwa jambo dogo. Familia ilihitaji maandalizi, chakula, muda na watu wa kuangalia shughuli zilizobaki nyumbani. Hivyo furaha ya kuambiwa “Twende nyumbani kwa BWANA” ilikuwa kubwa kuliko hamu ya kwenda matembezini. Ilikuwa furaha ya kuungana na watu waliomkiri Mungu mmoja.

Hatuna uhakika kuhusu tukio maalumu lililosababisha zaburi kuandikwa. John Goldingay anaonesha kwamba hii ni miongoni mwa zaburi zinazohusiana wazi zaidi na hija. Hata hivyo, anaona uwezekano kwamba baadhi ya miundo ya vitenzi inadokeza mtu anayekumbuka ziara iliyopita, labda akiwa karibu kurejea nyumbani. Derek Kidner anasisitiza picha ya furaha ya kuwasili katika mistari ya 1–2. Mitazamo yote miwili inatupa mwanga: furaha iliyokumbukwa, miguu iliyofika mjini, na maombi yanayoendelea baada ya tukio hilo.

Yerusalemu: mji halisi wenye watu halisi

Zaburi 122 inalitaja jina Yerusalemu mara kwa mara. Haitumii jina Sayuni. Goldingay anasisitiza kwamba matumizi hayo yanatukumbusha Yerusalemu kama mji halisi wenye malango, nyumba, mahakama na wakazi. Ingawa Yerusalemu na Sayuni mara nyingi yanahusiana katika Biblia, katika zaburi hii mji hauwasilishwi kama wazo la kidini lililotenganishwa na maisha ya watu.

Sehemu ya kwanza ya zaburi, mistari ya 2–5, inazungumzia mji kama mahali pa kukutanikia makabila ya Israeli na mahali pa kutoa maamuzi chini ya nyumba ya Daudi. Sehemu ya pili, mistari ya 6–9, inabadilika kuwa maombi na ahadi zinazohusu usalama na ustawi wake. Mwishoni, sababu ya kupenda mji inatajwa tena: hapo ndipo ilipokuwa nyumba ya BWANA, Mungu wetu.

Kuna pia mchezo wa sauti katika Kiebrania. Jina Yerushalayim (Yerusalemu) linasikika pamoja na shalom (amani, ukamilifu au ustawi) na maneno mengine yanayohusiana na utulivu. Huu ni mchezo wa kifasihi wa maneno; hatupaswi kudai kwamba tumepata kwa njia hiyo asili kamili ya kihistoria ya jina Yerusalemu. Lakini mwangwi wa sauti unafanya amani isikike kuwa ombi linaloufaa mji huo.

Kuupenda mji bila kupuuza udhaifu wake

Yerusalemu haikuwa kila wakati mji wa haki kwa sababu tu ilikuwa na hekalu. Manabii waliukemea ukandamizaji, rushwa, ibada isiyoambatana na utii, na usalama wa uongo (Isa. 1:21–27; Yer. 7:1–11; Mik. 3:9–12). Kwa hiyo, tusisome sifa zake katika Zaburi 122 kana kwamba zinasema wakazi au viongozi wake hawakuwa na makosa.

Kuupenda mji kwa kweli hakumaanishi kufumbia macho mambo yanayowaumiza watu wake. Hata kutajwa kwa viti vya enzi kunatuelekeza kwenye swali la uwajibikaji wa mamlaka. Mji unaweza kuwa na historia kubwa, lakini thamani ya uongozi wake hupimwa pia kwa namna watu wanavyopata haki.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 122:1 — “Nalifurahi waliponiambia”

Zaburi inaanza kwa furaha iliyotokana na mwaliko: “Twende nyumbani kwa BWANA.” Mwandishi hasemi tu kwamba aliamua mwenyewe kwenda. Kuna watu waliomwambia, na maneno yao yakaamsha shangwe moyoni mwake. Katika mstari huu, maisha ya pamoja ya kiimani yanaanza pale mtu mmoja anapomwalika mwingine kushiriki ibada.

Mahali wanapokwenda panaitwa nyumba ya BWANA. Kwa hiyo, si safari ya kutazama mji mkubwa pekee. Ni safari ya kumtambua Mungu, kumshukuru na kujiunga na watu wanaokumbuka matendo yake. Kidner anakumbusha kwamba lengo kuu la sikukuu hizi lilikuwa kumshukuru Mungu. Ushirika ulikuwa tunda muhimu la ibada, lakini haukuwa mbadala wake.

Mstari huu unazipa changamoto hali mbili. Kwanza, kujitenga kabisa na ushirika wa imani. Pili, kuwalazimisha watu kushiriki ibada badala ya kuwakaribisha kwa upendo. Mwaliko mzuri unatia moyo; hautishi wala hautumii hila. Bila shaka, baadhi ya watu wamewahi kuumizwa katika jumuiya za kidini, na hatupaswi kudhani kwamba kila mwaliko utawapa furaha moja kwa moja.

Hata hivyo, zaburi inatuonyesha kile ambacho ibada ya pamoja inapaswa kuwa. Inatuuliza: Je, namna tunavyowakaribisha watu inawafanya wafurahie kuja mbele za Mungu?

3.2 Zaburi 122:2 — “Miguu yetu imesimama ndani ya malango yako”

Kiebrania kinaweza kusomwa kwa maana ya “miguu yetu inasimama” au “miguu yetu ilikuwa imesimama.” Usomaji wa kwanza unaonesha furaha ya kuwasili wakati huo; wa pili unaweza kuwa kumbukumbu ya ziara. Goldingay anaona uwezekano wa maana ya pili, wakati Kidner anatoa picha hai ya kuwasili. Hatuhitaji kuondoa moja kwa nguvu bila ushahidi wa kutosha.

Kwa vyovyote, picha ya miguu ni muhimu. Siyo mawazo pekee yaliyofika Yerusalemu. Watu halisi, wenye miili, wamepitia barabara, wamechoka, wametembea pamoja na sasa wanasimama kwenye malango. Mungu anahusiana na maisha ya watu katika maeneo halisi, si katika hisia zisizogusa dunia.

Pia kuna badiliko kutoka “nalifurahi” katika mstari wa 1 kwenda “miguu yetu” katika mstari wa 2. Safari imekuwa ya pamoja. Mtu aliyekaribishwa sasa anaingia katika maisha ya wengine. Hapo ndipo shukrani inapopaswa kuanza, si hisia kwamba mgeni sasa anamiliki mji au anastahili heshima kuliko wenyeji wake.

3.3 Zaburi 122:3 — “Mji ulioshikamana pamoja”

Yerusalemu unasifiwa kama mji uliojengwa kwa sehemu zinazoshikamana kwa karibu. Maneno ya Kiebrania si rahisi kuyatafsiri kikamilifu: mji unaelezwa kana kwamba umeunganishwa na wenyewe. Goldingay anasisitiza muundo wa majengo yaliyokuwa karibu karibu, hasa kwa mtu aliyefika kutoka maeneo ya mashambani. Kidner anaona katika picha hiyo mwangwi wa umoja uliokusudiwa kwa watu wanaokutanika kumwabudu Mungu.

Hakuna sababu ya kuifanya mitazamo hiyo kuwa maadui. Kwanza kabisa, mstari unazungumzia mji uliojengwa kwa kweli. Kutokana na picha hiyo, tunaweza kujifunza kuhusu maisha ya watu wanaoshirikiana. Lakini hatupaswi kudhani kwamba nyumba zilizo karibu maana yake mioyo ya wakazi imeungana.

Watu wanaweza kuishi katika nyumba zinazopakana na wasiongee kwa miaka mingi. Wanaweza kukaa katika benchi moja kanisani lakini wakatenganishwa na chuki, tofauti za kipato, ukabila au hofu. Majengo yanaweza kuwakutanisha. Hata hivyo, ukweli, haki, uaminifu na upendo wenye subira ndivyo vinavyoweza kufanya maisha ya pamoja yawe yenye afya.

3.4 Zaburi 122:4 — “Makabila ya BWANA hupanda huko”

Yerusalemu ulikuwa mahali ambapo makabila ya Israeli yalikutana. Makabila hayo hayakuwa sawa kwa kila jambo. Kila moja lilikuwa na historia na utambulisho wake, lakini yote yaliitwa kuwa watu wa BWANA. Kwa hiyo, umoja unaosifiwa hapa si umoja wa kufuta tofauti zote.

Kifungu ambacho baadhi ya tafsiri zinaeleza kama agizo au ushuhuda kwa Israeli kinaelekeza kwenye wajibu wa kukusanyika kwa ibada (linganisha Kum. 12; 16). Neno halisi la Kiebrania linaweza kueleweka kwa namna tofauti, lakini kusudi la safari limeelezwa wazi: kumshukuru na kulisifu jina la BWANA.

Kulishukuru jina la Mungu maana yake ni kukumbuka tabia na matendo yake. Waabudu walikumbuka ukombozi kutoka utumwani, uaminifu wa Mungu katika safari yao, na uhai aliowapa kupitia mavuno na maisha ya kila siku. Walikusanyika kwa sababu lilikuwepo jambo kuu zaidi kuliko tofauti zao: Mungu aliyekuwa amewaita.

Kidner anaonesha kwamba watu hawa hawakukusanyika hasa ili kutengeneza umoja wa kitaifa kama mradi wa kisiasa. Walikuja kumwabudu Mungu; ushirika na mshikamano vilitarajiwa kuchipuka katika ibada hiyo.

Hii ni changamoto kwa makanisa yanayoujenga utambulisho wao juu ya kabila, hadhi, taasisi au kiongozi mmoja. Tofauti zetu zinaweza kuendelea kuwepo, lakini hakuna kundi linalopaswa kuuteka utukufu wa Mungu kwa ajili yake lenyewe.

3.5 Zaburi 122:5 — “Viti vya enzi vya hukumu”

Baada ya ibada, zaburi inaelekeza macho yetu mahali pa hukumu na maamuzi. Yerusalemu inaelezwa kama makao ya viti vya enzi vilivyohusishwa na nyumba ya Daudi. Hapa hatuzungumzii tu fahari ya mfalme aliyeketi kwenye kiti kizuri. Tunazungumzia mamlaka yaliyopaswa kutumika kuamua migogoro na kutenda haki.

Kidner anasisitiza jambo lenye uzito: hukumu inayotajwa hapa ina maana ya haki, mojawapo ya wajibu mkuu wa mtawala mwema. Zaburi 72:1–4 inaeleza wajibu huo kwa uwazi: kuwatetea maskini, kuwasaidia wenye uhitaji, na kukomesha ukandamizaji.

Goldingay anaona kwamba kutajwa kwa viti vingi vya enzi kunaweza kumaanisha utendaji wa nyumba ya kifalme na watu wengine waliopewa wajibu wa kuamua mashauri. Si lazima mfalme mmoja awe ndiye aliyesikiliza kila kesi. Hata Kutoka 18:13–26 inakumbusha umuhimu wa kugawanya kazi ya kutatua migogoro.

Huu ndio mtihani wa jamii inayomwabudu Mungu. Watu wanaweza kuimba kwa sauti nzuri, lakini kama malalamiko ya waliodhulumiwa hayasikilizwi, ibada hiyo imekosa kitu cha msingi. Kanisa linaweza kujivunia historia yake huku likificha matumizi mabaya ya madaraka. Taifa linaweza kusifu amani huku wanyonge wakikosa haki.

Zaburi 122 haituruhusu kutenganisha sifa za Mungu na wajibu wa kutenda haki.

3.6 Zaburi 122:6 — “Ombeeni amani ya Yerusalemu”

Sasa sauti ya zaburi inabadilika. Badala ya kusimulia kilichomfurahisha msafiri, inatoa mwito wa kuombea amani ya Yerusalemu. Kitenzi cha Kiebrania kina maana pana ya kuomba au kuuliza. Mistari inayofuata inaonyesha kwamba hapa mwito huo unageuka kuwa sala ya kutafuta ustawi wa mji.

Neno shalom ni pana kuliko kutokuwepo kwa vita. Kulingana na muktadha, linaweza kuhusisha usalama, mahusiano yenye afya, maisha yenye utaratibu wa haki na mazingira ambamo watu wanaweza kustawi. Maneno yanayoandamana nalo kuhusu utulivu na usalama yanapanua picha hiyo. Kuna mwangwi wa kifasihi kati ya Yerushalayim na shalom unaoufanya mwito huu uwe wenye mvuto wa pekee.

Maneno ambayo mara nyingi yanatafsiriwa kama “wanaokupenda na wafanikiwe” si ahadi ya kwamba ukipenda Yerusalemu utapata mali nyingi. Katika muktadha huu, kufanikiwa kunahusu usalama na ustawi wa jamii. Aidha, kuupenda mji hakumaanishi kuunga mkono kila uamuzi unaofanywa na viongozi wake.

Yerusalemu ya leo ni muhimu kwa Wayahudi, Wakristo na Waislamu. Pia ni mahali ambapo watu halisi wanaishi katikati ya historia na migogoro changamano. Tusitumie zaburi hii kuhalalisha chuki, kuwafukuza watu kwa nguvu, au ukatili dhidi ya kundi lolote. Amani tunayoiombea inapaswa kujali uhai na hadhi ya wakazi wote.

3.7 Zaburi 122:7 — “Amani iwe ndani ya kuta zako”

Mstari huu unataja kuta na ngome. Mji ulihitaji usalama kwa sababu uliweza kushambuliwa. Lakini neno linalojirudia kwa maana ya “ndani” linaelekeza fikra zetu kwenye maisha ya wakazi wenyewe.

Kidner anaeleza kwamba zaburi haitafuti ulinzi dhidi ya adui wa nje peke yake. Inatafuta pia utulivu na umoja wa ndani. Goldingay anaonyesha kwamba lugha ya mstari huu inaweza kuhusisha usalama na kustawi kwa mji. Mambo hayo yote mawili ni muhimu.

Mji unaweza kuwa na ulinzi mkali lakini watu wake wakaogopana. Unaweza kuwa na biashara nyingi huku maskini wakidhulumiwa. Unaweza kuonekana mtulivu kwa sababu tu waliojeruhiwa hawaruhusiwi kusema.

Kwa hiyo, amani si ukimya wa kulazimishwa. Kumwambia aliyedhulumiwa anyamaze ili taswira ya familia, kanisa au taifa isiharibike si kutafuta shalom. Amani ya kweli inahitaji kusikiliza ukweli, kulinda walio hatarini, kuwajibisha wanaokosea, na kutafuta njia za kurekebisha yaliyoharibika.

3.8 Zaburi 122:8 — “Kwa ajili ya ndugu na rafiki zangu”

Mwandishi anatoa sababu ya kuombea Yerusalemu: ndugu na rafiki zake. Siyo kuta pekee anazozipenda. Siyo fahari ya makao makuu ya taifa peke yake. Ni watu wanaoishi huko na wale wanaokusanyika kumwabudu Mungu.

Hapa sala inakuwa ya kibinadamu sana. Tukisema tunaombea amani ya mji, tunawaombea watoto wake, wazee, wagonjwa, wafanyakazi, wafanyabiashara, wageni, na familia zinazoishi katika mazingira magumu. Tunawaombea watu ambao maamuzi ya watawala yanaweza kuyaboresha au kuyaharibu maisha yao.

Mstari huu unatukabili sisi tulio na majukumu ya uongozi. Tunaposema tunaitetea taasisi, tunamlinda nani hasa? Tunapoweka mbele heshima ya shirika, je, tunawajali walioumizwa ndani yake? Mwandishi anaweka kipaumbele mahali sahihi: “kwa ajili ya ndugu na rafiki zangu.”

Kuipenda jamii yetu hakupimwi tu kwa maneno mazuri tunayoisema, bali pia kwa jinsi tunavyowatendea watu wanaoishi humo.

3.9 Zaburi 122:9 — “Nitautafuta wema wako”

Zaburi inamalizia pale ilipoanzia: nyumba ya BWANA, Mungu wetu. Hapo mwanzo, nyumba hiyo ilikuwa sababu ya furaha ya safari. Hapo mwisho, inakuwa sababu ya kujitoa kwa ustawi wa mji. Ibada inageuka kuwa wajibu.

Maneno “nitautafuta wema wako” yanaweza kueleweka hasa kama kuombea ustawi wa Yerusalemu. Goldingay anaona kwamba mtiririko wa mistari ya mwisho unaiunga mkono maana hiyo ya sala. Lakini maneno haya pia yanatualika kujiuliza kuhusu matendo yetu. Je, tunawezaje kudai tunautafuta wema wa watu wakati mwenendo wetu unawaumiza?

Mwandishi haahidi kwamba yeye mwenyewe atamaliza migogoro yote, atawala mji au ataleta amani kamili kwa nguvu zake. Anaamua kufanya jambo ambalo linaweza kuonekana dogo lakini ni kubwa: kuutafuta wema wa wengine.

Hapo ndipo safari ya ibada inapopata maana pana zaidi. Msafiri amefika kwenye malango ya mji, lakini safari ya upendo kwa jamii haijaisha. Inaendelea katika maombi, maamuzi na vitendo vya kila siku.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Ibada na haki vinahusiana

Zaburi hii inaweka pamoja nyumba ya Mungu na viti vya hukumu. Ibada inakumbuka haki na uaminifu wa Mungu; uongozi wa jamii unapaswa kuonyesha tabia hiyo kwa maamuzi ya haki. Hii haimaanishi kwamba kila kiongozi wa kisiasa au wa kidini ana mamlaka ya Mungu yasiyoweza kuulizwa maswali. Kinyume chake, wanaotumia mamlaka wanapaswa kuwajibika kwa namna wanavyowatendea watu, hasa maskini na walio dhaifu (Zab. 72:1–4; Isa. 1:17; Mik. 6:8).

Ibada inayopuuza rushwa, unyanyasaji, ubaguzi au matumizi mabaya ya madaraka iko hatarini kumtukuza Mungu kwa midomo huku ikikataa tabia yake kwa matendo. Vilevile, kutetea haki hakupaswi kutufanya tuone ibada ya kweli haina umuhimu. Zaburi 122 inatuonyesha uhusiano mzuri: tunamwabudu Mungu ili kumheshimu na ili maisha yetu yawe yenye uwajibikaji zaidi kwa wengine.

4.2 Amani ina maana pana kuliko kutokuwa na kelele

Katika muktadha huu, shalom inaweza kuhusisha usalama, mahusiano mazuri, haki na ustawi wa watu. Haimaanishi kwamba kila wakati neno hili katika Biblia lina maana zote hizo kwa kiwango sawa. Lakini hapa, tunapoliona karibu na ibada, mahakama, kuta za mji, rafiki na wema wa watu, picha pana inajitokeza wazi.

Kwa hiyo, mji hauwezi kuitwa wenye amani kwa sababu tu viongozi wake hawasumbuliwi. Lazima tujiulize hali ya watu walio chini ya mamlaka hayo. Je, watoto wanakuwa salama? Je, maskini wanaweza kusikilizwa? Je, mwanamke aliyedhulumiwa anaweza kutafuta msaada? Je, wale wanaoishi pembezoni wana nafasi katika maisha ya jamii? Hayo pia ni maswali ya shalom.

4.3 Umoja hauhitaji kufuta tofauti wala kuficha makosa

Makabila ya Israeli yanaendelea kuwa makabila tofauti, lakini yanapanda pamoja kumwabudu BWANA. Umoja wao hautokani na kila mtu kuwa na historia moja au sauti moja. Unatokana na Mungu aliyewaita.

Kwa namna hiyo, kanisa la leo linaweza kuwa na watu wa lugha, vizazi, elimu na hali tofauti za maisha. Umoja wa kweli si kuwalazimisha wote kufikiri sawa kuhusu kila jambo. Ni kujifunza kusikilizana, kusema kweli, kubeba mizigo ya wengine na kumtii Mungu kwa pamoja.

Pale ambapo watu wameumizwa, upatanisho unaweza kuhitaji kukiri makosa, kurejesha haki, kuweka mipaka ya usalama na kujenga upya uaminifu hatua kwa hatua. Kauli ya “tusigawanyike” haipaswi kuwa njia ya kumfanya aliyedhulumiwa anyamaze.

4.4 Nyumba ya Mungu si mbadala wa Mungu aliye hai

Umuhimu wa Yerusalemu unatokana na uhusiano wake na BWANA. Kwa hiyo, jengo haliwezi kuwa kitu cha kuabudiwa badala ya Mungu. Yeremia 7:4–11 ilikemea tumaini la uongo kwamba kuwa na hekalu kungehakikisha usalama wa taifa hata watu wakiendelea kutenda uovu.

Jaribu hilo lipo pia leo. Tunaweza kuipenda sana historia ya kanisa, jengo, jina la taasisi au utaratibu wa ibada kiasi cha kuacha kuuliza kama ukweli, huruma na haki za Mungu zinaonekana katika maisha yetu. Kujivunia mahali pa ibada si kosa; kulifanya kuwa kinga dhidi ya uwajibikaji ndilo tatizo.

4.5 Maombi ya amani yanahusu maisha ya watu halisi

Mistari ya mwisho inataja ndugu, rafiki na nyumba ya Mungu. Hapo tunaona kwamba maombi yanapaswa kuelekea ustawi wa wengine. Katika mazingira tofauti ya kihistoria, Yeremia 29:7 aliwaagiza watu waliokuwa uhamishoni kuutafuta ustawi wa mji waliokuwa wakiishi. Ujumbe wa sehemu hizo mbili hauko sawa katika kila jambo, lakini zote zinatukumbusha kwamba imani ina wajibu kwa maisha ya jamii.

Hilo linaweza kuonekana katika kusaidia familia zenye shida, kufanya maamuzi ya haki, kuimarisha usalama wa watoto, kutatua migogoro bila ukatili, kujali wagonjwa, na kutetea haki za wale ambao sauti zao hazisikiki. Hakuna tendo moja linalotosha kueleza wajibu wote. Lakini maombi yasiyojali watu yanaonyesha kwamba hatujasikia vizuri maombi ya zaburi hii.

4.6 Kumpenda Yerusalemu si kuwachukia wengine

Zaburi 122 inazungumzia mji halisi katika historia maalumu ya agano la Mungu na Israeli. Tunapaswa kuheshimu maana hiyo ya asili. Hatupaswi kuigeuza Israeli ya kihistoria kuwa jina la jumla lisilo na historia yake. Lakini umuhimu wa Yerusalemu hauwezi kuwa kibali cha kuwadhulumu watu wengine.

Manabii walitazamia wakati ambao mataifa yangekuja kujifunza njia za Mungu na kuacha vita (Isa. 2:2–4; Mik. 4:1–4). Kwa msomaji wa leo, hilo linataka unyenyekevu. Ahadi za Biblia hazipaswi kutumiwa kana kwamba zinaunga mkono kila madai ya kisiasa yanayotolewa katika nyakati zetu. Maombi yetu yanapaswa kujali usalama, haki na hadhi ya kila mtu anayeishi katika mji huo.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Manabii wanapanua maana ya amani ya Yerusalemu. Isaya 2:2–4 inaonesha mataifa yakijifunza njia za Mungu na kugeuza silaha kuwa vifaa vya uzalishaji. Lakini Isaya 1:21–27 inakemea uovu na kutaka haki irejeshwe. Hilo ni somo muhimu: kuupenda mji si kusema kwamba Mungu anakubali kila linalotokea humo. Tumaini la Mungu linahusu kuubadilisha mji ili haki na uaminifu viwe sehemu ya maisha yake.

Yesu aliupenda Yerusalemu hata alipouona ukienda katika njia ya maangamizi. Alisafiri kwenda Yerusalemu na kufundisha hekaluni. Lakini alipoukaribia mji, aliulilia kwa sababu watu wake hawakutambua mambo yanayohusu amani (Luka 19:41–44). Goldingay na Kidner wanaunganisha kilio hicho na sala ya Zaburi 122 kwa namna yenye uzito. Machozi ya Yesu hayamaanishi kwamba Yerusalemu haukuwa muhimu. Yanaonesha kwamba kushindwa kwake kuitikia njia ya amani kulimuumiza Yesu sana. Katika Mathayo 23:37, Yesu pia anaeleza huzuni yake kwa mji uliowakataa wajumbe wa Mungu.

Msalaba unakabiliana na namna tunavyotafuta amani. Yesu aliuawa Yerusalemu, mahali ambapo viongozi wa kidini na wa kisiasa waliweza kutumia uongo na ukatili kujilinda. Ufufuo wake unaonesha kwamba njia ya Mungu ya upendo unaojitoa haijashindwa. Yesu alipowatokea wanafunzi wake na kuwaambia wawe na amani (Yoh. 20:19–21), hakuwa anawapa kauli ya kupamba maisha. Aliwatuma kuwa mashahidi wa kweli, msamaha na maisha mapya.

Jumuiya mpya ya waumini inaitwa kuishi kwa ukarimu na haki. Katika Matendo 2:1–11, watu wa lugha tofauti walisikia matendo makuu ya Mungu yakitangazwa Yerusalemu. Hata hivyo, Matendo 6:1–7 inaonesha kwamba jumuiya ya waumini nayo ilihitaji kushughulikia malalamiko kuhusu mgawanyo usio wa haki wa msaada. Hiyo inatukumbusha kwamba umoja wa kiroho hauondoi hitaji la uadilifu katika huduma. Waefeso 2:14–22 inamwonesha Kristo kama anayevunja uadui na kuwaunganisha watu katika nyumba ya Mungu. Huo ni mwangwi muhimu wa Zaburi 122, ingawa hauifuti historia ya Israeli wala umuhimu wa mji halisi.

Tumaini la mwisho la Biblia linahusu uumbaji na jamii vinavyofanywa upya. Ufunuo 21–22 unaonesha Yerusalemu mpya ikishuka kutoka mbinguni, Mungu akikaa na wanadamu, na mauti na maumivu vikiondolewa. Hapo tumaini si roho za watu kutoroka dunia na kuiacha milele. Ni Mungu anayekuja kufanya makao pamoja na wanadamu na kuleta uponyaji kwa mataifa. Sala ya Zaburi 122 kuhusu mji wenye ibada, haki na amani inapata upeo mpana zaidi katika picha hiyo.

Tunapaswa kuwa waangalifu: huu ni usomaji wa Biblia nzima katika nuru ya Kristo. Waimbaji wa kwanza wa Zaburi 122 hawakuwa wakisimulia moja kwa moja maelezo ya kuingia kwa Yesu Yerusalemu, kuanzishwa kwa kanisa, au kushuka kwa Yerusalemu mpya. Walikuwa wakiimba kuhusu mji wao, historia yao na ibada yao. Agano Jipya linaendeleza hadithi hiyo katika nuru ya Yesu bila kuifuta maana yake ya kwanza.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Rudisha furaha ya ibada ya pamoja. Jiulize kama ibada za kanisa lako zinawasaidia watu kuuona wema wa Mungu. Wakaribishe wengine kwa upendo, si kwa vitisho au shinikizo. Wape nafasi pia waliochoka, wenye maswali na wanaohuzunika.
Waone watu walio nyuma ya jina la mji. Unapoiombea jamii yako, wakumbuke watoto wanaokwenda shule, wazee, wagonjwa, wafanyakazi, wafanyabiashara wadogo na familia zinazohitaji makazi. Upendo wa kweli unajali maisha maalumu, si kauli kubwa tu.
Unganisha ibada na uadilifu. Ukiwa kiongozi, hakikisha malalamiko yanasikilizwa bila kulipiziwa kisasi. Angalia namna fedha zinavyotumika, maamuzi yanavyofanywa na walio dhaifu wanavyolindwa. Haki si jambo la pembeni katika maisha ya imani.
Tafuta amani inayosema kweli. Migogoro inapotokea nyumbani, kazini au kanisani, usilazimishe watu kunyamaza ili kuokoa taswira ya kikundi. Sikiliza, linda walio hatarini na tafuta njia ya haki ya kurekebisha yaliyoharibika.
Kubali tofauti bila kuharibu umoja. Makabila ya Israeli yalikuja pamoja bila kupoteza historia zao. Katika kanisa, waheshimu watu wa lugha, vizazi na mazingira mbalimbali. Msichukulie kundi moja kuwa kipimo cha ukamilifu wa wengine.
Ombea Yerusalemu kwa moyo unaowajali wote. Omba kwa ajili ya usalama, heshima, haki na maisha ya amani kwa wakazi wote. Kataa chuki dhidi ya Wayahudi, Waislamu, Wakristo, Wapalestina, Waisraeli au jamii nyingine yoyote.
Fanya kwa vitendo amani unayoiomba. Chagua jambo moja: kumsaidia jirani, kuchangia usalama wa watoto, kusikiliza familia yenye mgogoro, kuunga mkono huduma kwa wahitaji, au kufanya kazi na wengine kuboresha mazingira ya jamii.
Acha shukrani ikuongoze kwenye uwajibikaji. Baada ya ibada au mkutano wa kiroho, usijiulize tu, “Nimepata nini?” Jiulize pia, “Ni nani atakayenufaika na kile nilichojifunza?” Upeleke ujumbe wa mstari wa mwisho katika wiki yako.
Usifanye majengo kuwa kipimo cha utakatifu. Shukuru kwa maeneo mazuri ya ibada, lakini usisahau watu. Kanisa linapaswa kupimwa pia kwa ukweli, rehema, haki na namna linavyowatendea wale wasio na nguvu.
Fanya kazi ya leo huku ukiwa na tumaini la kesho. Yerusalemu mpya ya Ufunuo inatukumbusha kwamba uovu hautakuwa na neno la mwisho. Tumaini hilo lisikutenge na matatizo ya jamii; likutie moyo kuendelea kutenda mema hata wakati matokeo hayaji haraka.

7.0 Maswali ya Tafakari

Ni lini ulipowahi kufurahia kwa dhati mwaliko wa kwenda kumwabudu Mungu pamoja na wengine? Ni nini kinaweza kumfanya mtu mwingine asiufurahie mwaliko huo?
Mpangilio wa Zaburi 120, 121 na 122 unatusaidiaje kuelewa maana ya kuwasili Yerusalemu?
Kuna tofauti gani kati ya majengo ya mji yaliyoshikamana na watu wa mji wanaoishi kwa mshikamano wa kweli?
Kwa nini Zaburi 122 inaunganisha nyumba ya BWANA na viti vya hukumu? Hilo linatufundisha nini kuhusu wajibu wa viongozi wa dini?
Unawezaje kueleza shalom bila kuipunguza kuwa kukosekana kwa ugomvi au kuwa na pesa nyingi?
Ni watu gani wanaoweza kusahaulika jamii yako inapozungumzia amani na usalama?
Wakristo wanawezaje kuuheshimu umuhimu wa Yerusalemu katika Biblia bila kutumia maandiko kuhalalisha udhalimu au chuki dhidi ya wakazi wengine?
Kwa nini Yesu aliulilia Yerusalemu (Luka 19:41–44)? Machozi yake yanatufundisha nini kuhusu kuipenda jamii?
Picha ya Yerusalemu mpya katika Ufunuo 21–22 inaendelezaje tumaini la Zaburi 122 bila kupuuza mji na watu wake wa kihistoria?
Ni hatua gani moja utakayochukua wiki hii ili familia, kanisa, mtaa au mji wako uwe mahali penye ukweli, haki na amani zaidi?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, Mungu wetu, nakushukuru kwa kila mtu aliyenialika kukuabudu, kwa kila rafiki uliyempa kunitia moyo katika safari, na kwa kila mahali ambapo wema wako umekumbukwa. Nipe furaha ya kuingia mbele zako, lakini usiruhusu furaha hiyo inifanye nisiwaone wanaohitaji msaada wangu. Yafanye makanisa yetu yawe mahali pa makaribisho, ukweli na maamuzi ya haki. Penye hofu, tupe ujasiri; penye majeraha yaliyofichwa, leta ukweli; penye migawanyiko, tuongoze kwenye upatanisho wenye subira. Tunaombea amani ya Yerusalemu na ustawi wa kila anayefanya mji huo kuwa makazi yake. Tunaombea pia mitaa, vijiji na miji tunayoishi. Yafanye maombi yetu yawe ya kweli na matendo yetu yawe ya huruma. Kwa Yesu Kristo, aliyeulilia mji, akabeba msalaba na kufufuka ili kutangaza amani, tufundishe kuutafuta wema wa jirani zetu. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 120 ilianza kwa maumivu ya maneno ya uongo na shauku ya kupata amani. Zaburi 121 ilimbariki msafiri kwa uhakika wa ulinzi wa Mungu asiyesinzia. Zaburi 122 imemfikisha ndani ya malango ya Yerusalemu, akifurahia ibada na kuombea ustawi wa mji.

Huo ni mtiririko mzuri, lakini kuwasili hakumaanishi kwamba mapambano yote yameisha. Watu waliowasili mahali pa ibada bado wanahitaji huruma, haki na msaada wa Mungu.

Zaburi 123 inaanza kwa macho yanayoinuliwa. Safari hii macho hayaelekezwi milimani kama katika Zaburi 121, bali kwa Yeye aketiye mbinguni. Wanaoomba wamechoshwa na dharau na kubezwa. Mtazamo unabadilika kutoka kufurahia mji hadi kumtegemea Mungu kwa subira ili apate kuwahurumia. Kuta za mji mtakatifu haziwezi kuondoa kila namna ya aibu, dhuluma au maumivu.

Swali linalofuata ni hili: Tukishafika mahali pa ibada lakini bado tunadharauliwa, tunawezaje kuendelea kumtazama Mungu ambaye tunahitaji rehema zake?

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko Matakatifu: Zaburi 122; Zaburi 72:1–4; 120–123; Kutoka 18:13–26; 23:14–17; 26:11; 2 Samweli 5–6; 8:15; Kumbukumbu la Torati 12; 16:1–17; 1 Wafalme 6–8; Isaya 1:17, 21–27; 2:2–4; Yeremia 7:1–11; 29:7; Mika 3:9–12; 4:1–4; Mathayo 23:37; Luka 19:41–44; Yohana 20:19–21; Matendo 2:1–11; 6:1–7; Waefeso 2:14–22; Ufunuo 21–22.
Goldingay, John. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2008. Maelezo ya Zaburi 122, hasa mji halisi wa Yerusalemu, uwezekano wa kukumbuka hija iliyopita, viti vya hukumu na upana wa maana ya shalom.
Kidner, Derek. Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1975; matoleo yaliyofuata. Uchambuzi wa Zaburi 122, “Beloved city,” hasa furaha ya kuwasili, umoja wa makabila, haki na amani ya ndani.
BibleProject. Book of Psalms na nyenzo zinazohusu ushairi wa Biblia na mpangilio wa kitheolojia wa Zaburi. Zimetumiwa kwa mtazamo mpana wa Biblia, si kama chanzo cha maamuzi maalumu ya Kiebrania yaliyohusishwa na Goldingay na Kidner hapo juu.
The Book of Psalms — Study Notes na Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources, nyaraka za mradi zilizotumiwa kwa muktadha wa jumla wa Kitabu cha Zaburi na makusanyo yake. Tanbihi ya tafsiri: Mistari mifupi ya Biblia iliyoandikwa kama “tafsiri ya kimaana” ni tafsiri za kusaidia uchambuzi huu; si nukuu za moja kwa moja kutoka toleo maalumu la Biblia. Pale ambapo Kiebrania kinaruhusu zaidi ya usomaji mmoja, tofauti hizo zimeelezwa badala ya kufichwa.

Zaburi 122 — Furaha ya Kuwasili, Wito wa Kutafuta Amani