Zaburi 125 — Mungu Ametuzunguka: Tumaini…

Kumtumaini Mungu kunatupaje uimara bila kutufanya tuvumilie udhalimu kwa ukimya?

Muhtasari

Wimbo wa sita wa Kupanda: uimara wa imani, mipaka ya utawala dhalimu na njia ya amani

Andiko kuu — Zaburi 125:2 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “Kama milima inavyouzunguka Yerusalemu, ndivyo BWANA anavyowazunguka watu wake, tangu sasa na hata milele.”

Mji unaweza kuonekana salama kwa sababu umezungukwa na milima. Mtu anaweza kujiona salama kwa sababu ana mali, marafiki wenye ushawishi au cheo kinachompa ulinzi. Lakini hakuna kati ya vitu hivyo vinavyoweza kuhakikisha kwamba hatutakutana na ugonjwa, hasara, viongozi wabaya au kesho yenye mashaka. Moyo wa mwanadamu utapata wapi uimara ikiwa vitu alivyovitegemea vinaanza kutikisika?

Zaburi 125 inatupeleka mbele ya Mlima Sayuni. Wanaomtumaini BWANA wanafananishwa na mlima unaosimama imara. Hata hivyo, mshairi haishii kutuonesha mandhari nzuri. Mstari wa 3 unafunua kwamba watu hawa wanaishi chini ya tishio la mamlaka maovu. Hatari si kuteseka tu; ni kwamba watu wanaotaka kuishi kwa haki wanaweza kushawishiwa kufanya mabaya ili waendelee kuishi.

Hapo ndipo tunaposikia ujumbe wa Zaburi 125 kwa undani zaidi: Kumtumaini Mungu si kujifanya kwamba uovu haupo. Ni kukataa kuuruhusu uovu uwe na kauli ya mwisho juu ya tabia na tumaini letu. Zaburi hii inatuita tuwe imara, tuombe haki, tusikubali kuiga uovu, na tuitafute amani ambayo msingi wake ni uadilifu.

1.0 Utangulizi

Zaburi 125 ni wimbo wa sita kati ya Nyimbo kumi na tano za Kupanda (Zaburi 120–134), ambazo zinahusishwa na safari za watu wa Mungu kuelekea Yerusalemu kwa ibada. Ina mistari mitano tu, lakini ndani yake kuna hatua tatu muhimu za maisha ya imani:

Kutangaza tumaini (mst. 1–2): BWANA ndiye msingi wa usalama wa watu wanaomtegemea.
Kutambua hatari ya maadili (mst. 3): Mamlaka dhalimu yanaweza kuharibu maisha ya watu na pia kuwashawishi waige maovu.
Kuomba haki na amani (mst. 4–5): Mungu anaombwa kuwatendea mema wenye mioyo minyofu na kukomesha njia za watu wanaoendeleza uovu.

Mistari ya mwisho inatulinda tusifanye mistari ya kwanza kuwa kauli rahisi zisizogusa maisha. Kama kumtumaini Mungu kungeondoa matatizo yote, kwa nini mwandishi angeomba, “BWANA, uwatendee mema walio wema”? Kama kila kitu kilikuwa sawa katika jamii, kwa nini angezungumza juu ya fimbo ya uovu iliyowekwa juu ya sehemu ya wenye haki?

Hivyo, tumaini na sala vinatembea pamoja. Mtu wa imani anaweza kusema kwa uthabiti kwamba Mungu ni mwaminifu, na wakati huohuo akakiri kwamba anahitaji msaada wake leo.

Zaburi 124 ilitukumbusha kuokolewa katika hatari: “Msaada wetu uko katika jina la BWANA.” Zaburi 125 inaendeleza ujumbe huo kwa kuuliza swali jipya: Ikiwa BWANA ndiye msaada wetu, tunawezaje kubaki waaminifu wakati udhalimu bado una nguvu katika jamii yetu?

Huu ni ujumbe kwa familia zinazopitia mashaka, makanisa yanayopambana na migogoro, wafanyakazi wanaoshinikizwa kufanya udanganyifu, na watu wanaojaribu kuishi kwa haki katika mazingira yanayothamini rushwa na upendeleo. Uimara wa kweli hauanzi katika uwezo wetu wa kudhibiti kila jambo, bali katika Mungu tunayemtegemea.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Wimbo wa sita katika Nyimbo za Kupanda

Safari ya Zaburi 120–124 imekuwa ikitupitisha katika uzoefu mbalimbali. Zaburi 120 inalia kwa sababu ya uongo na uhasama. Zaburi 121 inatangaza kwamba msaada wetu unatoka kwa Muumba wa mbingu na nchi. Zaburi 122 inaonesha furaha ya kuwasili Yerusalemu na kuombea amani yake. Zaburi 123 inasihi rehema katikati ya dharau. Zaburi 124 inakumbuka ukombozi kutoka hatari iliyokuwa kubwa kuliko nguvu za watu.

Zaburi 125 inarejea katika picha ya Yerusalemu na milima yake. Lakini haizungumzii mandhari kwa sababu ya uzuri wake pekee. Milima inakuwa darasa la kiroho: kama vile mji unavyoonekana kuwa na ulinzi wa mazingira yanayouzunguka, ndivyo watu wa Mungu wanavyokumbushwa kwamba BWANA yuko karibu nao.

John Goldingay anaielewa zaburi hii hasa kama wimbo wa tumaini, unaoanza kwa uhakika na baadaye kugeuka sala. Derek Kidner anasisitiza kwamba milima na mji mtakatifu vinaweza pia kuwa mtego wa kiroho ikiwa watu wataviamini vitu vyenyewe badala ya kumtegemea Mungu. Kwa hiyo, wasomaji wasisimame mbele ya Mlima Sayuni tu; wamwangalie BWANA ambaye Sayuni inamwelekeza.

Hali ya kisiasa ambayo haijatajwa kwa jina

Tofauti na baadhi ya zaburi, Zaburi 125 haimtaji mfalme, himaya au tukio maalumu la kihistoria. Lakini mstari wa 3 unataja “fimbo ya uovu” inayohusishwa na urithi au sehemu ya wenye haki. Fimbo hapa inaweza kuashiria mamlaka ya mtawala, sheria zake au nguvu inayotumiwa kuwatawala wengine.

Goldingay anaeleza kwamba picha hiyo inaweza kuhusishwa na utawala wa kigeni ulioikandamiza Israeli, lakini andiko halitutaji dola fulani kwa uhakika. Kidner anaongeza tahadhari muhimu: watu wa mataifa mengine si wao tu wanaoweza kutenda uovu. Hata viongozi wa ndani wanaweza kutumia mamlaka vibaya.

Kwa sababu hiyo, si sahihi kusema kwa uhakika kwamba zaburi hii iliandikwa wakati wa tukio fulani maalumu. Wimbo unaweza kusikiwa katika vipindi vingi ambavyo wenye haki wanaishi chini ya shinikizo la mamlaka yasiyo ya haki.

Neno linalotafsiriwa “sehemu,” “fungu,” au “urithi” linaweza kuhusishwa na maeneo yaliyogawiwa makabila ya Israeli kama urithi (Yoshua 13–21). Kwa hiyo, tatizo si mabadiliko ya kisiasa peke yake. Ni hatari ya kile kilichotolewa kwa ajili ya maisha ya watu wa agano kutawaliwa kwa misingi ya udhalimu.

Muundo na maneno muhimu

Zaburi hii ina sehemu tatu: uhakika wa tumaini (mst. 1–3), maombi kwa Mungu (mst. 4–5), na baraka ya mwisho: “Amani iwe juu ya Israeli.”

Taswira zake zinafuatana kwa maana: mlima imara, milima inayozunguka, fimbo ya mamlaka dhalimu, moyo mnyofu, njia zilizopinda, na hatimaye amani.

Tofauti tatu zinatufundisha ujumbe wake:

Kumtumaini BWANA badala ya kuyumba: Wanaomtegemea Mungu wanalinganishwa na Sayuni iliyosimama imara.
Urithi wa wenye haki dhidi ya mamlaka ya uovu: Utawala mbaya haupaswi kuendelea kuwaharibu watu wa Mungu bila mwisho.
Mioyo minyofu dhidi ya njia potovu: Uaminifu si jina la kidini tu; lazima uonekane katika mwenendo.

Neno la mwisho, shalom, si kutokuwepo kwa vita pekee. Linahusisha ustawi, usalama, mahusiano yaliyonyooka na maisha ambayo watu wanaweza kuyajenga bila kuogopa kukandamizwa. Ndiyo aina ya amani iliyotamaniwa katika Zaburi 120 na 122, na itakayosikika tena katika Zaburi 128.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 125:1 — “Wanaomtumaini BWANA ni kama Mlima Sayuni”

Tafsiri ya kimaana: “Wanaomtegemea BWANA ni kama Mlima Sayuni; hautikisiki, bali hukaa imara milele.”

Mstari unaanza kwa kutuambia ni watu gani wanaozungumziwa. Si lazima wawe matajiri, wenye vyeo, wenye majina makubwa au wenye uwezo wa kujilinda. Wanaelezwa kwa sifa moja: wanamtumaini BWANA. Hii si kukubali tu kwamba Mungu yupo. Ni kuishi katika uhusiano naye, tukimtegemea kwa hekima, uongozi, msaada na tumaini letu la mwisho.

Mlima Sayuni ni taswira yenye nguvu. Mwanadamu anaweza kuzaliwa, kukua na kuzeeka huku mlima ukiendelea kusimama. Mfalme anaweza kutawala kisha kuondoka, lakini mlima unabaki. Katika historia ya Israeli, Sayuni pia ulikuwa mahali palipohusishwa na uwepo wa BWANA na ahadi zake kwa watu wake (Zaburi 2:6; 46:4–7; 48:1–3).

Hata hivyo, tunapaswa kuelewa mfano kwa uangalifu. Yerusalemu ilishambuliwa, na hekalu lilibomolewa na Wababeli (2 Wafalme 25). Kwa hiyo, hatuwezi kutumia mstari huu kufundisha kwamba mji fulani, jengo la kanisa au muumini fulani hawezi kupata hasara ya kimwili. Kidner anakumbusha hatari ya watu kujificha nyuma ya utakatifu wa mahali huku hawamtumaini Mungu mwenyewe. Nabii Yeremia alipinga mtazamo huo wakati watu walipolifanya hekalu kuwa kisingizio cha kuendelea kutenda dhambi (Yeremia 7:1–15).

Goldingay anaonesha kwamba uimara wa Sayuni una maana kwa sababu ya uhusiano wake na BWANA na ahadi zake. Hivyo, msingi wa tumaini si jiwe la mlima wenyewe, bali uaminifu wa Mungu. Wanaomtegemea wanaalikwa kusimama juu ya msingi huo hata mazingira yao yanapobadilika.

Kuwa kama mlima hakumaanishi kwamba moyo hautawahi kuingiwa na hofu. Hata watu wenye imani wanaweza kulia, kuwa na mashaka, kuomboleza au kuhitaji msaada wa wengine. Zaburi haituwiagizi tujifanye hatuogopi. Inatualika turudi kila siku kwa Mungu ambaye hasimami juu ya hali zetu zinazobadilika.

Mtumishi wa Mungu anaweza kupoteza nafasi yake, mkulima anaweza kupoteza mavuno, na familia inaweza kuhama nyumba iliyoipenda. Matukio hayo ni maumivu ya kweli. Lakini si lazima yawe na mamlaka ya mwisho juu ya thamani, utambulisho na tumaini la mtu. Tunapotikisika, bado tunaweza kumtegemea Mungu asiyegeuka.

3.2 Zaburi 125:2 — “Kama milima inavyouzunguka Yerusalemu”

Tafsiri ya kimaana: “Kama milima inavyouzunguka Yerusalemu, ndivyo BWANA anavyowazunguka watu wake, tangu sasa na hata milele.”

Mshairi anatoka katika picha ya uimara ulio chini ya miguu yetu na kuingia katika picha ya ulinzi unaotuzunguka pande zote. Yerusalemu ulikuwa katika eneo la miinuko na milima. Kwa msafiri aliyefika karibu na mji huo, mandhari yake yangeweza kuwa ukumbusho wa ulinzi na uthabiti.

Lakini sentensi haimalizii kwa kusema kwamba milima ndiyo mwokozi wa watu. Inasema, “Kama ... ndivyo BWANA ...”. Milima ni mfano unaotuelekeza kwa Mungu, si mbadala wake. Kuna tofauti kubwa kati ya kuona ishara ya utunzaji wa Mungu katika mazingira na kuyafanya mazingira yenyewe kuwa mungu wetu.

Goldingay anaonesha kwamba taswira ya Mungu kuwazunguka watu wake inaweza kutufanya tufikirie mlinzi aliyepiga kambi kuwalinda au mtu mwenye huruma anayemkumbatia anayempenda. Hizo ni picha za kusaidia kufahamu maana, si madai kwamba aya inaeleza askari wanaoonekana au mikono ya Mungu inayoshikika kimwili.

Maneno “tangu sasa na hata milele” yanatukumbusha Zaburi 121:8, ambako utunzaji wa BWANA unaenea katika kutoka na kuingia kwa mtu. Uaminifu wake hauishii mwisho wa safari ya kuelekea Yerusalemu. Hata hivyo, hilo halimaanishi kwamba wanaomwamini hawatapata ugonjwa, mateso, kufukuzwa nyumbani au kifo. Biblia yenyewe inatueleza kuhusu manabii, mitume na Yesu walioteseka huku wakiwa waaminifu.

Fikiria familia inayosubiri majibu ya vipimo hospitalini au waumini wanaoishi katika mazingira ya vitisho. Wanahitaji faraja kubwa kuliko kauli kwamba hakuna baya linaloweza kuwatokea. Wanahitaji kujua kwamba hawajatoka nje ya uangalizi wa Mungu kwa sababu wanaogopa. Uwepo wa Mungu unawapa moyo wa kuomba, kutafuta ushauri, kuchukua hatua za kujilinda na kuwasaidia wengine.

Hapo ndipo maneno haya yanapokuwa ya thamani sana. Mungu hatuelewi tu kutoka mbali. Yeye ndiye msingi wa safari yetu na tumaini linalotuzunguka tunapopita katika mazingira ambayo bado hayajakuwa salama.

3.3 Zaburi 125:3 — “Fimbo ya uovu haitakaa juu ya fungu la wenye haki”

Tafsiri ya kimaana: “Kwa maana fimbo ya utawala mwovu haitadumu juu ya sehemu waliyopewa wenye haki, wasije wenye haki nao wakanyoosha mikono yao kufanya maovu.”

Hapa tunagundua kwamba nyuma ya picha nzuri za milima kuna hali yenye uchungu. Fimbo au fimbo ya kifalme inaweza kuonesha mamlaka ya mtawala. Lakini inapoelezwa kuwa fimbo ya uovu, maana yake ni mamlaka yanayotumiwa kwa njia zinazoharibu maisha na haki za watu.

Neno la Kiebrania linalohusiana na “fungu” linaweza kueleza sehemu iliyogawiwa kwa kura, hususan ardhi iliyotolewa kwa makabila ya Israeli kuwa urithi wao (Yoshua 14:2). Goldingay anaeleza kwamba mwandishi anaona tatizo kubwa katika mamlaka maovu kuanza kuitawala mali na nafasi ya maisha ambayo Mungu alikuwa amewapa watu wake.

Kauli “haitakaa” haimpi msomaji tarehe ya mwisho wa utawala dhalimu. Watafsiri wanaweza kuiona fimbo hiyo kuwa tayari imewekwa juu ya watu na haitadumu, au kuwa inakaribia kuwaangukia lakini haitaruhusiwa kutawala kwa kudumu. Goldingay anaona kwamba lugha ya Kiebrania inaruhusu kuelewa mazingira ya aina zote mbili. Ujumbe wake ni kwamba udhalimu si haki ya kudumu, si kwamba changamoto itaisha ndani ya muda tuliouchagua.

Sehemu inayofuata inashangaza zaidi: “wasije wenye haki nao wakanyoosha mikono yao kufanya maovu.” Kwa nini mwandishi anahofia tabia ya wenye haki? Kwa sababu watu wanaoishi kwa muda mrefu chini ya mifumo mibaya wanaweza kushawishika kuiga uovu huo.

Ikiwa rushwa ndiyo njia ya kupata huduma, mtu mwaminifu anaweza kuanza kusema, “Bila rushwa huwezi kuishi.” Ikiwa kupendelea ndugu na marafiki ndiko kunakoleta ajira, kiongozi anaweza kuona haki kama kitu cha kupoteza muda. Ikiwa wafanyakazi wanalazimishwa kubadilisha takwimu, wengine wanaweza kuamua kwamba kusema ukweli ni kujitafutia matatizo.

Goldingay anahusisha hatari hii na Nehemia 5, ambako hali ya kiuchumi na unyonyaji vilidhoofisha mshikamano wa jamii iliyokuwa inajengwa upya. Kidner anakumbusha kwamba uovu una uwezo wa kuharibu hata watu ambao hawakuuanzisha. Yesu naye alionya kwamba kuongezeka kwa maasi kunaweza kuufanya upendo wa wengi upoe (Mathayo 24:12).

Kwa hiyo, sala ya mstari huu inagusa pande mbili: Mungu azuie utawala wa uovu, na watu wake wasifanywe kuwa watendaji wa uovu kwa sababu ya shinikizo. Mateso hayampi mtu ruhusa ya kudanganya, kuonea wengine au kulipiza kisasi kwa njia zisizo za haki.

Kanisa linaweza kuomba sala hii huku likitetea mifumo ya uwazi, taratibu halali, haki kazini na ulinzi kwa watu wanaokataa kushiriki udanganyifu. Sala haipaswi kuwa sababu ya kukaa kimya pale watu wanapoweza kuchukua hatua salama na zenye uwajibikaji. Tunapomtumaini Mungu, tunamwomba atulinde dhidi ya udhalimu na dhidi ya kishawishi cha kuwa wadhalimu sisi wenyewe.

3.4 Zaburi 125:4 — “BWANA, uwatendee mema walio wema”

Tafsiri ya kimaana: “BWANA, uwatendee mema walio wema, wale walio wanyofu katika mioyo yao.”

Baada ya maneno matatu ya uhakika, mshairi sasa anaomba. Huo ni mpito wenye maana. Kuwa na tumaini hakufanyi sala isiwe ya lazima. Kinyume chake, tumaini ndilo linalotupa ujasiri wa kuomba msaada wa Mungu.

Neno “mema” linatumika kwa kile ambacho Mungu anaombwa kufanya na pia kwa maisha ya watu wake. Hilo halimaanishi kwamba mtu anaweza kununua baraka kwa kuonesha tabia nzuri. Katika Zaburi, maisha ya haki yanaeleweka katika uhusiano wa uaminifu kwa Mungu unaozaa kusema kweli, kuwatendea wengine haki, na kuwajali walio dhaifu (Zaburi 15; 24:3–6; 112:4–9).

Goldingay anasisitiza tofauti kati ya kuitwa watu waaminifu wa BWANA na kuishi kweli kama watu wema na wanyofu. Mtu anaweza kuwa katika kundi la kidini linalojiita takatifu na bado akawa na mwenendo usio wa haki. Jina la kiroho halichukui nafasi ya tabia.

Maneno “wanyofu katika mioyo yao” yanatuita tujichunguze kwa undani. Inawezekana kuonekana mwadilifu mbele ya watu huku ndani kuna tamaa, hila, chuki au nia ya kuwadhuru wengine. Hatuwezi kusoma mioyo ya watu kwa ukamilifu; lakini kila mmoja wetu anaweza kumwomba Mungu amsaidie kuifanya nafsi yake iwe ya kweli.

Aya hii pia inawapa heshima watu wanaofanya mema bila kuonekana. Mfanyakazi anayekataa kughushi taarifa, mzazi anayefundisha watoto kusema kweli, kiongozi anayesimamia haki ya mtu asiyependwa na wengi, au jirani anayegawana chakula wakati yeye mwenyewe ana mahitaji—watu kama hao wanahitaji kuungwa mkono.

Mwandishi anasema kwa maana hii: “BWANA, usiwaache wale wanaojitahidi kutenda yaliyo sawa. Uwatendee mema.” Ni sala yenye huruma kwa watu ambao uaminifu wao huja pamoja na gharama. Tunapoiomba, tunapaswa pia kujiuliza kama tunaweza kuwa sehemu ya jibu kwa kuwasaidia, kuwatetea na kuwafariji.

3.5 Zaburi 125:5 — “Wanaozigeukia njia zilizopinda ... amani iwe juu ya Israeli”

Tafsiri ya kimaana: “Lakini wanaogeukia njia zilizopotoka, BWANA na awaondoe pamoja na watendao maovu. Amani iwe juu ya Israeli!”

Mstari wa mwisho unalinganisha moyo mnyofu wa mstari wa 4 na njia zilizopinda. Hapa “njia” si barabara tu; ni mwenendo wa maisha. Watu wengine wanaendelea kuipinda haki mpaka udanganyifu unaonekana kuwa jambo la kawaida. Wanaweza kuita njia zao ujanja, busara ya maisha au mbinu ya kujinusuru. Lakini Zaburi haitaki kuitaja dhambi kuwa hekima kwa sababu imekuwa maarufu.

Goldingay anaona kuwa maombi ya “BWANA awaondoe” yanaendelea kutoka mstari wa 4. Pia anaeleza kwamba neno la Kiebrania la “kupotoka” lina nguvu zaidi kuliko tafsiri ya kawaida inavyoweza kuonesha. Kidner pia anasoma mistari ya 4–5 kama maombi kwa Mungu. Inawezekana maombi hayo yanaomba watu waovu waondolewe katika nafasi ya kudhuru wengine, au kwamba njia zao potovu zifikie mwisho wake. Lakini mstari hautoi mamlaka kwa watu kujifanya mahakama ya Mungu na kuwaadhibu wapinzani wao kwa fujo.

Tahadhari hii ni muhimu katika mazingira ya migawanyiko ya dini na siasa. Hatupaswi kuwataja watu wote wenye maoni tofauti na yetu kuwa maadui wa Mungu. Watu wanaokwenda katika njia potovu wanaweza hata kuwa ndani ya jamii inayosali zaburi hii. Kwa hiyo, tuanze kwa kuchunguza mioyo yetu, si kwa kutafuta watu wa kuwatupia lawama.

Hatimaye tunasikia: “Amani iwe juu ya Israeli.” Haya si maneno ya kumalizia tu. Ndilo lengo la ujumbe mzima. Watu wanahitaji zaidi ya majengo yasiyoanguka au mipaka isiyovamiwa. Wanahitaji jamii ambayo haki inalindwa, wenye uwezo hawatumii nguvu vibaya, na watu wenye mioyo minyofu hawaadhibiwi kwa sababu wamekataa udanganyifu.

Hii ndiyo maana pana ya shalom: usalama, ustawi, haki, mahusiano yaliyo sawa, na nafasi ya kuishi maisha yenye heshima. Goldingay anaunganisha neno hilo na mada ya amani katika Nyimbo za Kupanda. Kidner anaonesha kwamba amani ya kweli haipatikani kwa njia ya kupotosha haki, bali kwa kutembea katika njia ya uadilifu.

Kauli “juu ya Israeli” inatoka katika muktadha wa agano la Israeli ya Biblia. Haifai kuiondoa katika muktadha huo, wala kuitumia bila uchambuzi kama tamko la moja kwa moja kuhusu sera za kisasa za ardhi na mataifa. Wakristo wanaosoma zaburi hii katika mwanga wa Yesu wanaitwa kuomba na kuitafuta haki kwa majirani wote, hata walio nje ya jamii yao (Mathayo 5:9, 43–48; Warumi 12:18).

Zaburi haimalizii kwa taarifa kwamba fimbo ya uovu tayari imeondolewa. Inamalizikia katika baraka na ombi la amani. Watu wanaweza kuendelea kuomba na kutenda mema hata wakati safari ya kupata haki haijakamilika.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Tunamtumaini Mungu, si alama zinazomwakilisha

Sayuni ilikuwa alama muhimu ya uwepo wa Mungu katika maisha ya Israeli. Lakini alama haiwezi kuchukua nafasi ya Mungu. Katika Yeremia 7, watu walidhani kwamba kuwa na hekalu kungewakinga na hukumu hata walipoendelea kufanya dhuluma. Zaburi 125 inaanza mahali sahihi: “Wanaomtumaini BWANA.” Jengo la kanisa, dhehebu, cheo, historia ya huduma au kiongozi anayependwa vinaweza kuwa vitu vyenye manufaa. Lakini vikichukua nafasi ya kumtii Mungu aliye hai, vinageuka msingi dhaifu.

4.2 Uimara wa imani hauondoi uwezekano wa mateso

Ahadi ya kutotikiswa inapaswa kusomwa pamoja na historia ya uhamisho wa Israeli, mateso ya manabii na maisha ya mitume. Biblia haitufundishi kwamba waaminifu hawatapitia shida. Inatufundisha kwamba tumaini lao lina msingi unaozidi mazingira yanayobadilika. Mkristo anaweza kuomboleza, kuugua au kukosa mahali pa kuishi, lakini hali hizo haziwezi kubatilisha uaminifu wa Mungu (Zaburi 46; Warumi 8:35–39).

4.3 Udhalimu hujaribu kubadilisha tabia ya wanaoukataa

Mstari wa 3 unaeleza jambo linaloonekana katika maisha ya jamii. Mifumo yenye rushwa, ubaguzi au upendeleo inaweza kuwashawishi watu kudhani kwamba ili waendelee kuishi lazima watende kama wakandamizaji wao. Maombi yetu yasiishie kutaka viongozi wabaya waondoke. Yaambatane na ombi hili pia: “BWANA, usituache tufanane na uovu tunaoupinga.”

4.4 Utambulisho wa kidini unahitaji uadilifu wa ndani

Mstari wa 4 unatutaka tujue tofauti kati ya kujitambulisha kuwa watu wa Mungu na kuonesha tabia yake. Wito wa kuwa watakatifu unaonekana katika haki, kweli na rehema. Kanisa linapaswa kuwa mahali ambako wanaoumizwa wanasikilizwa, viongozi wanawajibika, dhambi inakemewa kwa haki na toba inaleta mabadiliko ya kweli. Uaminifu kwa kundi si ruhusa ya kuficha maovu.

4.5 Sala inaweza kuwa njia ya kupinga uovu

Kumwomba Mungu awatendee mema wanyofu ni kukiri kwamba wema wao unahitaji kulindwa. Maombi haya hayachukui nafasi ya sheria za haki, uongozi mwadilifu, uwazi wa taasisi au msaada wa vitendo. Yanayapa mambo hayo msingi wa kiroho. Tunapoiombea jamii yetu, tunapaswa pia kuikataa rushwa, kutetea walio dhaifu na kutumia njia halali na za amani kudai uwajibikaji.

4.6 Amani ya kweli inahitaji haki na huruma

Watu wanaweza kunyamaza kwa sababu wanaogopa, lakini ukimya huo hauwezi kuitwa shalom kamili. Kanisa linaweza kuonekana halina mgogoro kwa sababu waliojeruhiwa hawaruhusiwi kusema. Hiyo si afya ya kiroho. Amani isiyo na haki ni dhaifu; na haki isiyo na huruma haiijengi jamii kikamilifu. Zaburi 125 inatuongoza kutafuta usalama, mahusiano yenye ukweli na maisha yenye heshima kwa wote.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Sayuni, ahadi za Mungu na onyo la manabii

Zaburi 46 inamwonesha Mungu kama kimbilio la watu wake hata nchi inapobadilika. Isaya 28:16 inaeleza msingi imara uliowekwa na Mungu. Lakini Yeremia 7 na kuanguka kwa Yerusalemu mikononi mwa Wababeli (2 Wafalme 25) vinatukumbusha kwamba hekalu au mji haviwezi kuwa hirizi ya kujikinga na matokeo ya uovu.

Kwa hiyo, maandiko haya yanaposomwa pamoja, tunapata ujumbe wenye mizani: uaminifu wa Mungu ni wa kutegemewa; taasisi za wanadamu zinaweza kukosa uaminifu. Kazi yetu ni kumtegemea Mungu na kujifunza kuishi kulingana na tabia yake.

Uhusiano wa Zaburi 125 na Zaburi 121 pia ni wa kuvutia. Mungu anayelinda kutoka na kuingia kwa msafiri ndiye anayewazunguka watu wake. Lakini katikati ya nyimbo hizo kuna maombi ya amani, kilio cha watu wanaodharauliwa na ushuhuda wa waliookolewa. Tumaini la Zaburi 125 halitokani na kutokuwapo kwa matatizo; limetokana na kumjua Mungu katika safari yenye matatizo hayo.

Yesu na ufalme usioweza kutikisika

Zaburi 125 haimtaji Yesu moja kwa moja wala haisemi kwamba Mlima Sayuni ni Yesu. Hata hivyo, wakristo wanaisoma ndani ya simulizi pana la Biblia linalomfikia Yesu, Masihi wa Israeli. Yesu alikataa mamlaka yanayotumika kujitukuza na kuwatawala wengine kwa ubabe (Marko 10:42–45). Aliwabariki wapatanishi na kuwaita wanafunzi wake kuwa na haki inayozidi mwonekano wa nje (Mathayo 5:9, 20).

Msalaba wake unafunua kwamba kumtumaini Mungu kunaweza kutupitisha katikati ya mateso, si kutuepusha na kila mateso. Kufufuka kwake kunatangaza kwamba dhuluma na mauti havina neno la mwisho.

Agano Jipya linaendeleza lugha ya Sayuni katika namna mpya. Yesu anatajwa kama jiwe lililokataliwa na wajenzi lakini likachaguliwa na Mungu (Zaburi 118:22; 1 Petro 2:4–6). Waebrania 12:22–24 inazungumza kuhusu kuukaribia Sayuni wa mbinguni, na Waebrania 12:28 inatualika kushukuru kwa kupokea ufalme usioweza kutikisika. Haya ni maendeleo ya tafsiri ya Kikristo katika Biblia nzima, si madai kwamba kila jambo lilikuwa limeandikwa wazi katika maana ya kwanza ya Zaburi 125.

Tumaini lisiloyumba na uumbaji mpya

Paulo anaeleza kwamba dhiki, mateso na hatari haziwezi kuwatenga waumini na upendo wa Mungu ulio katika Kristo (Warumi 8:35–39). Hasemi kwamba mambo hayo hayatawapata. Hivyo, Zaburi 125 inatupa ujasiri wa kumtegemea Mungu bila kugeuza ahadi zake kuwa kauli kwamba miili yetu haiwezi kuumizwa.

Ufunuo 21:1–5 unaonesha utimilifu mpana wa tumaini la Biblia: Mungu anakaa pamoja na wanadamu, naye anafuta machozi na kuondoa mauti. Kauli “Amani iwe juu ya Israeli” inatuelekeza katika hamu pana ya kuona uumbaji ukirejeshwa chini ya utawala wa haki wa Mungu.

Kanisa linapoishi kwa ukweli, uwajibikaji, haki na upatanisho, linakuwa ishara ndogo ya dunia hiyo inayokuja. Haliwezi kuitengeneza kikamilifu kwa nguvu zake, lakini linaweza kuionesha kwa matendo yake.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Chunguza msingi wa tumaini lako. Unapopata matatizo, unakimbilia kwanza kitu gani—fedha, watu wenye ushawishi, cheo, au BWANA? Tumia rasilimali ulizo nazo kwa hekima, lakini usizifanye miungu yako.
Usijilazimishe kujifanya huogopi. Kumtumaini Mungu hakukatazi kukiri maumivu au mashaka. Omba, tafuta ushauri, kubali msaada na endelea kuchukua hatua inayofuata iliyo ya uaminifu.
Tambua mifumo inayowafundisha watu kufanya maovu. Katika kazi, shule au jamii yako, ni mambo gani yanawashinikiza watu kusema uongo, kutoa rushwa au kuwabagua wengine? Anza kwa kukataa ushiriki wako mwenyewe.
Wasaidie wanaokataa udanganyifu. Mtu anayekataa kughushi taarifa au kushiriki rushwa anaweza kukabiliwa na gharama kubwa. Simama naye kwa njia salama, za haki na zenye uwajibikaji.
Usichanganye mafanikio ya taasisi na uaminifu wake. Majengo makubwa, idadi ya waumini au sifa za kiongozi havitoshi kuthibitisha afya ya kiroho. Angalia uwazi, haki, huruma na namna walio dhaifu wanavyotendewa.
Chunguza unyofu wa moyo wako. Je, unalaani rushwa ya wengine huku ukijitetea unapoipata kwa faida yako mwenyewe? Mwombe Mungu akufundishe kuwa mtu yuleyule hadharani na faraghani.
Unganisha maombi na hatua za haki. Ombea viongozi, lakini pia tumia njia halali za kudai uwajibikaji, kulinda watu wanaoonewa na kuboresha mifumo yenye matatizo.
Kataa amani ya kuogopesha watu. Familia au kanisa linaweza kuwa kimya kwa sababu watu hawaruhusiwi kueleza maumivu. Tafuta amani inayotoa nafasi kwa ukweli, kusikilizana, kurekebisha makosa na kuwajali walioathirika.
Usitumie mstari huu kumhukumu anayeteseka. Mwathirika wa ajali, ugonjwa, kufukuzwa au msiba hahitaji kuambiwa kwamba hakuwa na imani ya kutosha. Mpe faraja, msaada wa vitendo na nafasi ya kuomboleza.
Ifanye baraka ya amani kuwa wajibu. Katika mtaa wako, nani anakosa usalama, msaada wa kisheria, haki kazini au nafasi ya kuishi kwa heshima? Chagua jambo moja la kumsaidia.
Tumia mamlaka kama kinga, si fimbo ya udhalimu. Ukiwa mzazi, mwalimu, mchungaji, mfanyakazi mwandamizi au kiongozi wa umma, usiwafanye wengine waogope kusema kweli.
Malizia siku kwa uaminifu. Taja shinikizo moja usiloweza kuliondoa mara moja, hatua moja unayoweza kuchukua kwa haki, na jambo moja utakalomkabidhi Mungu katika sala.

7.0 Maswali ya Tafakari

Kwa nini mwandishi anawafananisha wanaomtumaini BWANA na Mlima Sayuni badala ya kuahidi kwamba hali zao hazitabadilika kamwe?
Kuna tofauti gani kati ya kutumia milima ya Yerusalemu kama ukumbusho wa Mungu na kuitumaini milima yenyewe?
Kuanguka kwa Yerusalemu kunatusaidiaje kuepuka tafsiri rahisi ya maneno “hautatikisika”?
Zaburi 121–125 zinaunganisha vipi mada za msaada, amani, mateso, ukombozi na tumaini?
“Fimbo ya uovu” inaweza kuashiria nini? Kwa nini si lazima tuitaje kuwa utawala fulani wa kihistoria?
Ni kwa namna gani udhalimu wa muda mrefu unaweza kuwashawishi watu wema nao wafanye mabaya?
Umewahi kuona mazingira yanayowafanya watu waamini kwamba uadilifu hauwezekani? Unaweza kuchukua hatua gani?
Kwa nini uhakika wa mistari ya 1–3 unaendelea kuwa sala katika mistari ya 4–5?
Kuna tofauti gani kati ya kuitwa mtu wa Mungu na kuwa na moyo mnyofu?
Kwa nini hatupaswi kutumia sala dhidi ya wenye njia potovu kama ruhusa ya kuwachukia wapinzani wa dini au siasa?
Shalom ya Biblia inatofautianaje na ukimya unaotokana na vitisho?
Msalaba wa Yesu na Waebrania 12:28 vinatufundisha nini kuhusu tumaini lisiloweza kutikisika?
Kanisa linawezaje kumsaidia mtu anayeshinikizwa kufanya udanganyifu kwa sababu ya mahitaji ya kiuchumi?
Ni katika eneo gani la maisha yako unaitwa kumtegemea Mungu na kuitafuta haki kwa wakati mmoja?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, kimbilio letu na nguvu za wanaokutumaini, uimarishe mioyo yetu wakati mazingira yanapotisha kuyumba. Uwazunguke walio na hofu, wanaotishiwa, waliopoteza makazi na waliochoshwa na udhalimu. Utusamehe tunapoweka tumaini letu la mwisho katika mali, majengo, vyeo au sifa za dini badala ya kukutegemea wewe. Mifumo mibaya inapotushawishi kufanya maovu, utupe ujasiri wa kusema kweli na marafiki watakaosimama pamoja nasi. Tusaidie kutambua udanganyifu katika mioyo yetu kabla hatujawahukumu wengine. Uwatendee mema wanaojitahidi kuishi kwa haki, na uwalinde wanaopata mateso kwa sababu wamekataa rushwa na ukandamizaji. Wape viongozi mioyo ya kuwajibika na kuwa na huruma. Utufundishe kutafuta amani isiyoficha majeraha wala kunyamazisha wenye uhitaji. Katika Yesu Kristo, aliyekutumaini hata katikati ya mateso na kutufungulia mlango wa ufalme usioweza kutikisika, tujenge katika tumaini la kudumu. Amani yako ionekane katika familia, makanisa, jamii na kwa majirani zetu wote. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 124 ilituongoza kukumbuka ukombozi: “Kama si BWANA aliyekuwa upande wetu ...” Zaburi 125 inatupeleka kutoka kumbukumbu hiyo hadi katika msimamo wa tumaini: “Wanaomtumaini BWANA ni kama Mlima Sayuni.” Hata hivyo, uimara wa mlima hauondoi ukweli kwamba fimbo ya uovu bado inaweza kuwatisha watu. Ndiyo maana waumini wanaendelea kuomba, kuishi kwa unyofu na kuitafuta shalom.

Zaburi 126 itafungua dirisha lingine. Itakumbuka ukombozi wa kushangaza kiasi kwamba watu walijiona kama wanaota ndoto. Vinywa vyao vitajaa kicheko, na hata mataifa mengine yatatambua matendo makuu ya BWANA. Lakini Zaburi 126 haitamalizia katika kumbukumbu tamu pekee. Itaomba urejesho mpya na kuwaonesha watu wanaopanda mbegu huku wakilia, wakingoja mavuno yenye furaha.

Hivyo, nyimbo hizi mbili zinatufundisha hatua mbili za imani. Zaburi 125 inatufundisha kusimama imara katika kumtumaini Mungu. Zaburi 126 itatufundisha kupanda mbegu za tumaini hata machozi yanapokuwa bado yapo. Mlima uliosimama na shamba linalongoja mavuno vinakuwa picha mbili za safari moja ya uaminifu.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko Matakatifu: Zaburi 125; Zaburi 2:6; 15; 24:3–6; 46; 48; 51:6; 112:4–9; 118:22; 120–128; Mwanzo 12:1–3; Yoshua 13–21; 2 Wafalme 25; Nehemia 5; Isaya 28:16; Yeremia 7:1–15; Mathayo 5:9, 20, 43–48; 24:12; Marko 10:42–45; Warumi 8:35–39; 12:18; Waebrania 12:22–28; 1 Petro 2:4–6; Ufunuo 21:1–5.
Goldingay, John. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2008. Uchambuzi wa Zaburi 125, “Well-Being on Israel”: wimbo wa tumaini, milima kama picha ya ulinzi, mamlaka dhalimu, hatari ya kuiga maovu, unyofu wa moyo na sala ya mwisho ya shalom.
Kidner, Derek. Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1975; matoleo yaliyofuata. Uchambuzi wa Zaburi 125, “Guardian of the right”: hatari ya kutumainia mahali patakatifu, uwezo wa udhalimu kuharibu tabia, sala ya mistari ya 4–5 na amani inayojengwa juu ya haki.
BibleProject. Muhtasari wa Book of Psalms na nyenzo kuhusu mpangilio wa Zaburi na ushairi wa Kiebrania. Zimetumika kwa mwelekeo mpana wa Biblia nzima, si kuhalalisha maelezo maalumu ya maneno ya Kiebrania.
Nyenzo za mradi: The Book of Psalms — Study Notes na Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources. Zimetumika kwa mwelekeo wa jumla kuhusu Kitabu cha Zaburi na Nyimbo za Kupanda. Tanbihi ya tafsiri: Mistari inayoandikwa “tafsiri ya kimaana” ni namna ya kueleza andiko kwa ajili ya uchambuzi huu; si nukuu za moja kwa moja kutoka tafsiri maalumu ya Biblia. Masuala yenye uwezekano wa tafsiri zaidi ya moja na matumizi ya Kikristo ya baadaye yametofautishwa na maana inayoelezwa wazi na zaburi yenyewe.

Zaburi 125 — Mungu Ametuzunguka: Tumaini Linalosimama Katikati ya Udhalimu