Zaburi 126 — Machozi Yanapokuwa Mbegu za Tumaini

01

Muhtasari

Wimbo wa saba wa Kupanda: kukumbuka urejesho, kuomba kufanywa upya na kungoja mavuno ya furaha

Andiko kuu — Zaburi 126:5–6 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “Wanaopanda huku wakilia watavuna kwa nyimbo za furaha. Anayetoka akilia, akiwa amebeba mbegu za kupanda, hakika atarudi kwa nyimbo za furaha, akiwa amebeba miganda ya mavuno.”

Inakuwaje unapokumbuka siku ambayo Mungu alikufungulia mlango uliodhani umefungwa milele, lakini leo unakuta kwamba bado kuna mlango mwingine haujafunguka? Unaweza kuwa na ushuhuda wa kweli kuhusu sala iliyojibiwa zamani, na wakati huohuo ukawa na sala ambayo bado unasubiri jibu lake. Familia inaweza kunusurika katika msiba bila kuwa imerejea katika hali yake ya kawaida. Kanisa linaweza kufurahia huduma iliyofanikiwa huku familia nyingi katika jamii zikikabiliwa na uhaba wa chakula. Taifa linaweza kusherehekea uhuru na bado likawa na watu wanaongoja haki.

Zaburi 126 ina nafasi kwa ushuhuda wa namna hiyo. Inakumbuka furaha iliyokuwa kubwa kiasi cha kufanana na ndoto. Lakini mara tu baada ya shangwe hizo, jamii inamlilia Mungu: “BWANA, uturejeshee hali yetu.” Walikuwa wamepata urejesho, lakini bado walihitaji urejesho mwingine. Imani yao haikuwa kujifanya kwamba kazi yote imekwisha. Ilikuwa ujasiri wa kuipeleka kazi iliyobaki mbele za Mungu aliyewasaidia hapo awali.

Mwisho wa zaburi hii unatupeleka shambani. Mkulima anatoka akiwa na mbegu na machozi. Baadaye picha inabadilika: anarudi akiwa na miganda na nyimbo. Hii si kanuni inayohakikisha kwamba kila jitihada itafanikiwa. Ni picha ya tumaini inayosema: Machozi ya leo si lazima yawe mwisho wa hadithi yetu.

02

1.0 Utangulizi

Zaburi 126 ni wimbo wa saba kati ya Nyimbo kumi na tano za Kupanda (Zaburi 120–134). Nyimbo hizi zinahusishwa na safari za watu wa Mungu kuelekea Yerusalemu kwa ibada. Katika zaburi hii, wasafiri wanabeba zaidi ya mahitaji ya safari. Wanabeba kumbukumbu za jamii iliyopitia maumivu, ikashuhudia mkono wa Mungu, na sasa inaendelea kuhitaji msaada wake.

Mistari sita ya zaburi hii imejengwa katika sehemu mbili zinazoelekezana:

1. Kukumbuka urejesho (mst. 1–3): BWANA aligeuza hali ya watu wake kwa namna iliyowafanya wacheke kwa furaha; hata mataifa mengine yakakiri kwamba Mungu amewatendea makuu.
2. Kuomba na kutarajia urejesho mwingine (mst. 4–6): Watu haohao wanamwomba BWANA atende tena. Wanatumia picha ya vijito vikijaa maji katika eneo kame na ya mkulima anayepanda kwa machozi lakini anayetazamia mavuno ya furaha.

Hapa hatutoki katika kutokuamini na kuingia katika imani. Tunatoka katika kumbukumbu za neema na kuingia katika utegemezi mpya kwa Mungu. Msaada wa jana hauondoi hitaji la leo. Badala yake, unatusaidia kupata maneno na ujasiri wa kuomba tena.

Zaburi 125 ilizungumzia watu wanaomtumaini BWANA kama Mlima Sayuni usiotikisika, ingawa udhalimu bado ulikuwa tishio kwao. Zaburi 126 inauliza swali linalofuata: Tufanye nini wakati Mungu ametuhifadhi, lakini hali yetu bado haijafikia ustawi tunaouhitaji? Jibu lake ni kukumbuka, kuomba, kufanya kazi kwa uaminifu, kungoja na kuwa na tumaini.

Ujumbe huu unawagusa watu wanaojenga maisha baada ya kupoteza kazi, wanaojaribu kurudisha uaminifu baada ya migogoro, wanaopitia huzuni, na jamii zinazotafuta kuimarika baada ya majanga. Tunaweza kusema kwa uaminifu: “BWANA ametutendea makuu,” na bado tukasali, “BWANA, uturejeshee hali yetu.” Kauli moja haifuti nyingine.

03

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Wimbo wa saba katika Nyimbo za Kupanda

Kichwa cha zaburi kinaitaja kuwa Wimbo wa Kupanda. Hakimtaji mwandishi, wala hakitoi tarehe au tukio maalumu. Maneno ya wingi—“sisi,” “yetu”—yanaonesha kwamba ni sala na ushuhuda wa jamii. John Goldingay anaeleza kwamba ingawa maudhui yake si taarifa ya safari ya kwenda Yerusalemu, ingetumiwa vizuri na wasafiri waliokuja kuabudu wakibeba kumbukumbu za matatizo na ukombozi wa watu wao.

Kutajwa kwa Sayuni na kurejeshwa kwa hali ya watu kunafanya kurudi kutoka uhamishoni Babeli kuwa mazingira yanayowezekana ya kuelewa sehemu ya kwanza (linganisha Ezra 1–3). Baada ya uharibifu wa Yerusalemu na hekalu, kuanza kujenga upya kungeweza kuonekana kama jambo lisiloaminika. Ezra 3:10–13 inaeleza jinsi sauti za furaha na vilio zilivyosikika pamoja wakati msingi wa hekalu ulipowekwa.

Hata hivyo, Zaburi 126 yenyewe haitupi ushahidi wa kutosha wa kutaja tarehe kamili au tukio moja kwa uhakika. Derek Kidner anasisitiza kwamba “kurejeshwa kwa hali” kunaweza kumaanisha kuokolewa kutoka utumwani, lakini pia kutoka njaa, uvamizi, ugonjwa au msiba mwingine wa jamii. Goldingay anaona kurudi kutoka uhamishoni kuwa mazingira yanayowezekana, lakini hakifanyi kuwa tafsiri pekee. Kwa hiyo, tunachukua muktadha huo kama uwezekano unaosaidia kuelewa, si taarifa ambayo zaburi imeitoa wazi.

Kumbukumbu inayogeuka sala

Muundo wa zaburi una uzito mkubwa. Mistari ya 1–3 inakumbuka Mungu alivyowatendea watu wake zamani. Kisha mstari wa 4 unaanza kwa ombi la moja kwa moja: “BWANA, uturejeshee hali yetu.” Wengine wamewahi kuelewa mistari ya mwanzo kuwa matarajio ya mambo yajayo, lakini Goldingay anafafanua kwamba kuisoma kama kumbukumbu ya yaliyotokea kunasaidia kuelewa kwa nini sala mpya inafuata. Zaburi 85:1–7 ina mpangilio unaofanana: watu wanakumbuka rehema walizopata na kisha wanamwomba Mungu awafanye upya.

Mashairi haya yana maneno na picha zinazojirudia. Urejesho wa mstari wa 1 unaonekana tena katika ombi la mstari wa 4. Shangwe ya mistari ya 2–3 inarudi katika sauti ya mavuno ya mistari ya 5–6. Watu wa mataifa wanapotambua matendo ya Mungu, jamii yenyewe inachukua maneno hayo na kumshukuru.

Hivyo, hii ni zaburi ya shukrani kwa yaliyopita na pia sala ya mahitaji ya sasa. Inatufundisha kwamba kusherehekea tulivyosaidiwa na kuomboleza yale ambayo bado hayajaponywa si mambo yanayopingana.

Maneno matatu yanayohitaji uangalifu

Kwanza, kauli inayotafsiriwa mara nyingi kuwa “kurejesha hali” inahusiana na kitenzi cha Kiebrania shuv, chenye maana ya kurudi au kugeuka. Inaweza kuhusisha watu kurudi kutoka uhamishoni, lakini pia inaweza kueleza mabadiliko makubwa ya hali ya maisha. Kwa hiyo, kila sehemu inapotumia lugha hii haizungumzii lazima safari halisi ya watu kurudi nyumbani.

Pili, mstari wa 1 unasema walikuwa “kama wanaoota ndoto.” Goldingay anaeleza kwamba kuna uwezekano mwingine wa kuelewa mzizi wa neno hilo kuwa “kama watu waliopata afya tena.” Tafsiri inayojulikana zaidi kuhusu ndoto inaonesha furaha isiyoaminika; ile ya afya inaonesha jinsi maisha yanavyorudi baada ya hatari ya kufa. Maana zote mbili zinaendana na picha kuu ya urejesho, lakini hatupaswi kudai kwamba mwandishi alitaja ugonjwa maalumu au kwamba watu wote waliota ndoto ya kinabii.

Tatu, mstari wa 4 unataja Negebu, eneo kame lililo kusini mwa Yuda. Wakati mvua inaponyesha, mikondo ambayo kwa kawaida ni mikavu inaweza kujazwa ghafla na maji. Hiyo ndiyo picha ya urejesho wa kushangaza. Lakini mistari ya 5–6 inaongeza picha nyingine: kupanda na kuvuna, kazi inayohitaji subira, muda na hatari. Zaburi inatukumbusha kwamba Mungu anaweza kuleta mabadiliko ya kushangaza, na pia kwamba urejesho unaweza kuhusisha safari ndefu ya kazi ya uaminifu.

Mazingira ya Biblia nzima

Ahadi za manabii kuhusu kurudi nyumbani, kujenga upya, nchi kutoa matunda na huzuni kubadilika kuwa nyimbo zina mwangwi katika zaburi hii (Isa. 35:1–10; Yer. 30:18–19; 31:4–12). Hadithi za Ezra na Hagai zinaonesha kwamba kazi ya kurejesha jamii inaweza kuambatana na vikwazo vingi. Haya ni maandiko yanayosaidia kuelewa ulimwengu wa zaburi, ingawa hayawezi kutumika kuthibitisha tukio mahsusi ambalo mwandishi hakulitaja.

04

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 126:1 — “BWANA aliporejesha hali ya Sayuni, tulikuwa kama wanaoota ndoto”

Maneno ya mwanzo yanaelekeza sifa kwa BWANA mwenyewe. Watu hawasemi kwamba walirudisha hali yao kwa sababu ya akili zao, mipango yao au nguvu zao pekee. Bila shaka, katika maisha halisi watu walilazimika kusafiri, kupanga, kujenga na kufanya maamuzi. Lakini jamii inakiri kwamba nyuma ya mabadiliko hayo kulikuwa na rehema za Mungu.

Sayuni inawakilisha Yerusalemu kama kitovu cha ibada na maisha ya pamoja ya Israeli. Kurejeshwa kwake si suala la kurudisha majengo tu. Ni kurudisha uwezekano wa watu kuishi kama jamii yenye historia, ibada, mahusiano na matumaini. Hata hivyo, hatupaswi kusoma mstari huu kana kwamba kila shida ya jamii ilikuwa imekwisha. Ombi la mstari wa 4 linathibitisha kwamba bado kulikuwa na mambo yanayohitaji kurekebishwa.

Kuwa “kama wanaoota ndoto” kunaonesha mshangao unaotokea habari njema zinapowasili baada ya kusubiri kwa muda mrefu. Fikiria familia iliyotengana kwa miaka mingi ikikutana tena. Fikiria jamii iliyoishi kwa hofu, kisha ikapata nafasi ya kujenga maisha mapya. Furaha inaweza kuwa kubwa kiasi cha mtu kujiuliza, “Haya yanatokea kweli?”

Goldingay anataja pia uwezekano wa neno la Kiebrania kumaanisha kurejea katika afya, na anabainisha kwamba ndoto zinaweza kuwa njia ya Mungu kutoa ufunuo katika baadhi ya sehemu za Biblia. Lakini hapa hatuna sababu ya lazima ya kudai kwamba kila mtu aliona maono usingizini. Msingi wa ujumbe ni huu: Mungu aliwafanyia jambo lililozidi matarajio yao ya kawaida.

Sisi pia tunahitaji kukumbuka siku kama hizi. Si ili kudai kwamba Mungu atarudia tukio lilelile kwa namna ileile, bali ili tusisahau kwamba historia yetu haijaundwa na matatizo peke yake. Inaweza pia kuwa na alama za rehema.

3.2 Zaburi 126:2 — “Vinywa vyetu vilijaa kicheko ... wakasema katika mataifa”

Urejesho ulipoonekana, watu hawakubaki na taarifa ya mafanikio tu. Walicheka. Waliimba. Walipaza sauti za furaha. Mdomo na ulimi vinaonesha kwamba mabadiliko yaliguswa na mwili mzima. Huu haukuwa msisimko usio na sababu. Furaha yao ilikuwa na historia ya machozi nyuma yake.

Kisha zaburi inatuelekeza kwa watu wa mataifa mengine, ambao wanasema kwamba BWANA amewatendea Israeli mambo makuu. Hilo lina uzito katika mazingira ambamo kushindwa au kuhamishwa kulingeweza kufanya wengine waulize kwa dharau, “Mungu wao yuko wapi?” (linganisha Zab. 115:2). Sasa hali imebadilika kiasi kwamba hata waliokuwa nje ya jamii hii wanaweza kuona jambo la kushangaza.

Goldingay anatoa tahadhari muhimu: maneno ya mataifa yanaweza kuwa picha ya kile ambacho wangestahili kukiri, bila kumaanisha kwamba kila taifa lilisema hivyo kwa pamoja katika tukio fulani linaloweza kuthibitishwa kihistoria. Zaburi ni ushuhuda wa kishairi, si ripoti ya maoni ya mataifa yote. Hata hivyo, inatuonesha kwamba matendo ya Mungu kati ya watu wake yanaweza kuwa mwaliko kwa wengine kumtambua.

Kanisa linaposhuhudia mafanikio ya huduma, ni rahisi kugeuza ushuhuda kuwa tangazo la ukubwa wa taasisi au umaarufu wa kiongozi. Zaburi 126 inatuongoza katika njia nyingine: Watu waone wema wa Mungu, si majivuno yetu. Ikiwa jamii inatambua watoto waliosaidiwa, wagonjwa waliotunzwa au familia zilizopatanishwa, sifa ya mwisho isimame kwa Mungu ambaye tunadai kumtumikia.

3.3 Zaburi 126:3 — “BWANA ametutendea mambo makuu; nasi tulifurahi”

Sasa Israeli inarudia maneno yaliyosemwa na watu wa mataifa, lakini inafanya hivyo kama ushuhuda wake mwenyewe. Wakati mwingine tunahitaji mtu mwingine atuambie kile tunachoweza kuwa hatujakitambua vizuri. Mtu anaposema, “Angalieni mmetoka mbali kiasi gani,” tunapata nafasi ya kuona kwa upya matendo ya Mungu na mchango wa watu waliotusaidia.

Maneno “ametutendea” yanahusu jamii fulani yenye historia maalumu. Lakini hii haimaanishi kwamba Mungu anawapenda watu hao kwa namna inayowafungia wengine mlango. Zaburi 117 tayari iliwakaribisha watu wa mataifa yote kumsifu BWANA kwa sababu ya uaminifu wake. Katika Zaburi 126, ushuhuda wa Israeli unakuwa njia nyingine ambayo mataifa yanaweza kuona wema wake.

Kuna somo la kichungaji hapa. Tunaposhukuru kwa familia iliyookoka kwenye ajali, hatupaswi kudai kwamba familia iliyopoteza wapendwa wake haikuwa na imani. Tunapofurahia kupona kwa mgonjwa, hatupaswi kuwahukumu waliofariki. Shukrani kwa rehema tulizopokea si kipimo cha thamani ya wale waliopitia matokeo tofauti.

Furaha ya mstari wa 3 ni ya kweli, lakini iko katika wakati fulani wa historia. Mungu alikuwa amewatendea mambo makuu. Hiyo haimaanishi kwamba kila tatizo lilikuwa limefikia mwisho. Hapo ndipo mstari unaofuata unakuwa muhimu sana.

3.4 Zaburi 126:4 — “BWANA, uturejeshee hali yetu, kama vijito katika Negebu”

Huu ndio mgeuko mkuu wa zaburi. Watu waliokuwa wakishangilia sasa wanamwomba Mungu awasaidie tena. Kwa mtazamo wa haraka, unaweza kuuliza: Kama walikuwa wamerejeshwa, kwa nini wanaomba kurejeshwa tena? Lakini maisha yana majibu mengi. Mtu anaweza kutoka hospitalini bila kurudishiwa nguvu zake zote. Familia inaweza kurudi nyumbani baada ya kuhama kwa lazima na kukuta ardhi au nyumba yake imeharibika. Jamii inaweza kupata amani ya kisiasa na bado ikahitaji haki ya kiuchumi na mahusiano yaliyoponywa.

Kidner na Goldingay wote wanaonesha kwamba kauli “uturejeshee hali yetu” ina maana pana kuliko kuwaachia watu watoke kifungoni. Inaweza kuhusisha maisha ya kijamii, kilimo, uchumi, usalama na ustawi wa jumla. Goldingay anakumbusha hali ya mazao hafifu inayoonekana katika baadhi ya maandiko ya manabii, kama Hagai na Yoeli, kama mazingira yanayofanana na ombi hili; lakini haidai kwamba tunaweza kulitambua tukio lililoandikiwa zaburi hii kwa uhakika.

Picha ya vijito vya Negebu ni ya ajabu. Katika eneo kame, mikondo mingi hukaa bila maji kwa muda. Mvua inaponyesha katika maeneo ya karibu, maji yanaweza kupita ghafla katika mikondo hiyo na kuleta uwezekano mpya wa uhai. Kidner anaona hapa mfano wa msaada unaofika kwa ghafla kama zawadi kutoka kwa Mungu. Hakuna mkulima anayeweza kuamuru mbingu zinyeshe. Goldingay naye anaonesha uzito wa tofauti kati ya ukame uliopo na uwezekano wa mabadiliko ya kushangaza.

Hata hivyo, hii ni sala, si kalenda ya miujiza. Zaburi haisemi kwamba kila tunaloliomba litabadilika usiku mmoja. Inatufundisha kupeleka mahali palipokauka mbele za Mungu, huku tukikiri kwamba njia na wakati wa kujibiwa kwake si vitu tunavyoweza kumwamuru.

Picha hii pia inatukumbusha Zaburi 124, iliyotumia maji yanayofurika kueleza hatari kubwa ya kuangamia. Hapa maji yanaonekana kama njia ya kuleta uhai. Maji si chanzo cha wokovu chenyewe; katika picha zote mbili, BWANA ndiye tumaini la watu wake.

3.5 Zaburi 126:5 — “Wanaopanda kwa machozi watavuna kwa furaha”

Baada ya kuomba maji yaje ghafla, mshairi anatupeleka kwenye kazi ya mkulima. Kupanda ni tendo la tumaini. Mkulima anachukua sehemu ya nafaka ambayo angeweza kuitumia leo, anaizamisha ardhini, kisha anasubiri kitu ambacho hana uwezo wa kukidhibiti kikamilifu. Katika kipindi cha uhaba wa chakula, uamuzi huo unaweza kuwa mgumu sana. Mbegu si pambo la shamba; ni rasilimali ya thamani iliyowekwa katika hatari kwa ajili ya kesho.

Kwa hiyo, machozi yanaweza kuhusiana na njaa, hofu, uchovu, kuharibika kwa mavuno yaliyopita au mashaka juu ya msimu unaofuata. Kidner anaonesha kwamba picha mbili za zaburi zinakamilishana. Ya kwanza inaonesha urejesho unaokuja ghafla kutoka kwa Mungu, kama mvua inayojaza mikondo. Ya pili inaonesha urejesho unaohitaji kazi ngumu na subira ya mwanadamu. Kuomba msaada wa Mungu hakumwondolei mkulima wajibu wa kupanda.

Goldingay anaeleza kwamba mistari hii inaendeleza ombi la mstari wa 4 na kutangaza tumaini la watu kuhusu Mungu kulijibu. Haikusudiwi kuchukuliwa kama sheria inayosema kwamba kila anayelia lazima apate mafanikio yanayoweza kupimwa katika muda aliouchagua. Wakulima wanajua kwamba mbegu zinaweza kukauka. Wazazi wanajua kwamba juhudi zao haziwezi kudhibiti maamuzi yote ya watoto. Na watu wengi waaminifu wamekufa bila kuona suluhisho la matatizo waliyoyaombea.

Hata hivyo, zaburi inatupa ujasiri wa kuendelea kutenda mema katika kipindi cha maumivu. Mtu aliyefiwa anaweza kuendelea kuwajali watoto wake huku akilia. Mwalimu anaweza kuendelea kufundisha katika shule yenye upungufu wa vifaa. Kanisa linaweza kuanza kurejesha uaminifu baada ya majeraha ya migogoro. Machozi si ushahidi kwamba kazi ya uaminifu haina maana.

Lakini tusigeuze ujumbe huu kuwa sifa kwa mateso yenyewe. Tunapaswa kusaidia mwenye njaa apate chakula, si kumwambia afurahie njaa yake kwa sababu kuna mavuno yajayo. Tunapaswa kupinga udhalimu, si kuwaelekeza walioonewa waendelee kuumia kimya kimya. Tumaini la mavuno linatuita kutenda huruma leo, si kuahirisha wajibu wetu hadi kesho.

3.6 Zaburi 126:6 — “Atatoka akilia ... atarudi na miganda”

Mstari wa mwisho unatuonesha mkulima akienda na kurudi. Kwanza anatoka akiwa na mzigo wa mbegu na moyo wenye mashaka. Baadaye anaonekana akirudi akiwa na miganda iliyovunwa. Picha nzima imejengwa katika mabadiliko matatu: kutoka na kurudi, kubeba mbegu na kubeba mavuno, na kulia na kuimba kwa furaha.

Katika Kiebrania, vitenzi vinavyohusu kwenda na kurudi vimetumiwa kwa namna inayoongeza msisitizo. Kidner anabainisha kwamba maana yake inaweza kufafanuliwa kuwa “hakika anatoka” na “hakika atarudi.” Goldingay naye anaeleza kwamba ulinganifu wa miundo hiyo unaifanya tofauti kati ya hali mbili kuwa na nguvu zaidi. Mshairi anataka tusikie uzito wa safari ya kwanza na mshangao wa safari ya pili.

Maneno yanayofafanua mbegu alizobeba hayana tafsiri moja inayokubaliwa na kila mchambuzi. Goldingay anazungumzia mfuko wa mbegu; Kidner anachunguza uwezekano wa mfuko au mbegu zinazotawanywa wakati wa kupanda. Hatupaswi kujenga fundisho kubwa juu ya maelezo ambayo Kiebrania chake kina utata. Ujumbe ulio wazi ni huu: Yule aliyekwenda na mwanzo wenye mashaka anaoneshwa akirudi na matunda ya kazi yake.

Ni muhimu kukumbuka kwamba mkulima hajizalishii mavuno kwa nguvu zake peke yake. Anahitaji mvua, udongo, muda na uhai ambao haviwezi kuletwa na juhudi zake tu. Hata hivyo, tumaini kwa Mungu halimfanyi akae nyumbani bila kupanda. Katika shamba hilo, imani na wajibu vinakutana.

Zaburi haiishii kwa taarifa kwamba kila mtu katika jamii tayari ana mavuno yake. Inatuacha katika picha ya tumaini, iliyozaliwa ndani ya sala. Kwa hiyo, tunaweza kuikumbatia kwa ujasiri na bado kuwaheshimu watu ambao hadithi zao zinaendelea kuwa na machozi mengi.

05

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Kumbukumbu za neema ziwe msingi wa sala, si gereza la zamani

Watu wa zaburi wanakumbuka yaliyopita, lakini hawakai humo. Wanatumia ushuhuda wa jana kujenga ujasiri wa kuomba leo. Hivi ndivyo kumbukumbu zinavyofanya kazi katika imani ya Biblia: tunatazama nyuma ili tujifunze kumtumaini Mungu tunapoelekea mbele. Zaburi 85:1–7 nayo inakumbuka urejesho na kuomba Mungu awafufue upya watu wake.

Makanisa yanaweza kuzungumza kwa muda mrefu juu ya mafanikio ya zamani, idadi kubwa ya washiriki au mikutano iliyogusa watu wengi. Lakini Zaburi 126 inatuuliza: Ikiwa Mungu alitusaidia wakati ule, ni urejesho gani tunapaswa kumuomba na kuufanyia kazi leo? Kumbukumbu zenye afya zinaamsha sala na huduma, badala ya kutufanya tulalamikie kwamba kila kitu cha zamani kilikuwa bora kuliko cha sasa.

4.2 Urejesho unaweza kuwa wa kweli bila kuwa umekamilika

Kurudi kutoka uhamishoni hakukumaanisha kwamba kila nyumba ilijengwa, kila shamba lilistawi, au kila uhusiano uliopasuka uliponywa. Ezra na Nehemia wanaonesha watu waliopiga hatua na bado wakakabiliwa na umaskini, migogoro na udhalimu. Matatizo hayo hayakufuta thamani ya hatua walizokuwa wamepiga.

Hili linatufundisha namna ya kuwatunza watu waliopitia majeraha. Mtu anaweza kushukuru kwa kupata nafuu na bado akahitaji msaada. Wanandoa wanaweza kuanza kusameheana na bado wakahitaji kujenga upya uaminifu kwa muda. Kanisa linapaswa kutengeneza nafasi ambamo maendeleo yanasherehekewa bila kuwashinikiza watu watangaze kwamba kila tatizo limeisha.

4.3 Ibada ya kweli inaruhusu kicheko na machozi

Zaburi 126 haioni kicheko kuwa jambo lisilo la kiroho. Furaha ni jibu linalofaa kwa rehema za Mungu. Wakati huohuo, haioni machozi kuwa ushahidi wa kutokuamini. Maisha ya imani yanaweza kuwa na nyimbo za shukrani na vilio vya kutafuta msaada.

Warumi 12:15 inatutaka tufurahi pamoja na wanaofurahi na kulia pamoja na wanaolia. Kanisa lenye moyo wa Zaburi 126 haliwafanyi walio na huzuni wajione wageni katika ibada. Linaweza kutoa ushuhuda, kuimba, kukaa kimya, kuombea wanaoteseka na kuchukua hatua za kuwasaidia—yote yakiwa sehemu ya uaminifu kwa Mungu.

4.4 Zawadi za Mungu na wajibu wa mwanadamu vinaenda pamoja

Mvua katika Negebu inaonesha mambo ambayo mwanadamu hawezi kuyatengeneza kwa amri yake. Kupanda mbegu kunaonesha kazi ambayo mwanadamu anapaswa kuifanya. Picha hizi zinatuepusha na makosa mawili. La kwanza ni kuamini kwamba kila kitu kinategemea nguvu zetu. La pili ni kufikiri kwamba kuomba kunatosha na hakuna haja ya kupanga, kujituma, kutafuta ushauri au kuwasaidia wengine.

Zaburi inatufundisha kuomba yale yasiyo ndani ya uwezo wetu, huku tukifanya kwa uaminifu yaliyo ndani ya uwezo wetu. Zaburi 127 itaendeleza fundisho hili kwa kusema kwamba hata kazi ya kujenga nyumba inahitaji baraka na uongozi wa BWANA.

4.5 Tumaini la mavuno si biashara ya kupata utajiri

Watu wengine wanaweza kutumia kauli “wapandao kwa machozi watavuna kwa furaha” kana kwamba ni mkataba: toa fedha kiasi fulani, vumilia mateso bila kusema, au fanya kazi bila kupumzika, nawe Mungu atalazimika kukutajirisha. Huo si ujumbe wa Zaburi 126. Hapa tuna jamii inayomwomba Mungu irejeshwe; hakuna ahadi ya faida ya kifedha kwa kila anayeumia.

Biblia kwa ujumla inatukumbusha kwamba watu waaminifu wanaweza kuteseka na hata kutokushuhudia matokeo kamili ya jitihada zao katika maisha haya (Zab. 44; Ebr. 11:35–40). Hivyo, hatuna ruhusa ya kumhukumu mkulima aliyepoteza mavuno, mama aliyefiwa, au mtu ambaye biashara yake ilishindwa kwa kusema kwamba alikosa imani. Ahadi ya tumaini haipaswi kuwa chombo cha kuwaongezea majeraha.

4.6 Urejesho wa Mungu unapaswa kuzalisha furaha inayoshirikishwa

Katika mstari wa 2, watu wa mataifa wanatambua matendo ya Mungu. Katika mistari ya 5–6, mavuno yanakuwa picha ya maisha yanayorejea. Baraka hazipaswi kuishia kuwa faraja ya binafsi. Zinapaswa kugusa familia na jamii.

Wakati baadhi ya watu wanasherehekea mafanikio huku majirani zao wakikosa chakula, maji, ajira au ada za shule, Zaburi 126 inatualika kupima furaha yetu kwa namna tunavyowajali wengine. Kushukuru kwa mavuno kunaweza kujumuisha kushirikisha chakula, kuunga mkono miradi ya kujikimu, kupunguza unyonyaji na kuwasaidia wale ambao bado wanasubiri nafasi ya kujenga maisha yao upya.

06

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Ahadi ya Mungu ya kuwarejesha watu wake

Manabii walieleza urejesho kwa picha za watu kurudi nyumbani, miji kujengwa upya, nchi kuzaa matunda na nyimbo kuchukua nafasi ya maombolezo (Isa. 35:1–10; 43:19; Yer. 30:18–19; 31:4–12). Zaburi 126 inasimama ndani ya tumaini hilo, lakini haielezi kwa ukamilifu mazingira yake ya kihistoria. Israeli ndiyo jamii ya kwanza tunayopaswa kuisikia katika mistari hii: watu waliojaribiwa na matatizo makubwa, lakini wanaoshuhudia kwamba BWANA hajawaacha.

Wakristo tunapoisoma zaburi hii, tusifute historia ya Israeli na kuanza kana kwamba mistari hii iliandikwa moja kwa moja juu yetu. Sayuni, kurejeshwa kwa hali na ushuhuda wa mataifa vina maana ndani ya safari ya agano la Mungu na watu wake. Baada ya kutambua msingi huo tunaweza kuona namna hadithi hii inavyoingia katika simulizi pana la wokovu.

Yesu na huzuni inayobadilika kuwa furaha

Yesu alitangaza habari njema kwa maskini na kufunguliwa kwa walioonewa (Luka 4:16–21). Kwa kufanya hivyo, alisimama ndani ya matarajio ya Biblia kwamba ufalme wa Mungu utaleta urejesho wa kweli. Aliwaita wenye kulia wabarikiwa kwa sababu huzuni yao haikuwa na kauli ya mwisho (Luka 6:21). Pia aliwaambia wanafunzi kwamba huzuni yao ingebadilika kuwa furaha kutokana na kile ambacho kingetokea kupitia kifo na ufufuo wake (Yoh. 16:20–22).

Baada ya ufufuo, Maria Magdalene alitoka katika machozi na kukutana na Bwana aliye hai (Yoh. 20:11–18). Tukio hilo lina mwangwi wa mabadiliko ya Zaburi 126, ingawa hatupaswi kusema kwamba zaburi ilitabiri kila hatua ya simulizi hilo moja kwa moja. Uhusiano ni wa maana ya Biblia nzima: Mungu aliyewarejesha watu wake ndiye anayefungua tumaini kubwa zaidi kupitia ushindi wa Yesu dhidi ya dhambi na mauti.

Yesu pia alitumia mfano wa punje ya ngano inayoanguka ardhini na kufa ili kuzungumzia kifo chake na matunda yake (Yoh. 12:24). Huo ni mwangwi wenye nguvu wa picha ya mbegu, lakini muktadha wake ni tofauti. Zaburi 126 inazungumzia kwanza jamii inayoomba urejesho; Yohana anaeleza huduma ya Yesu inayofikia kilele katika msalaba. Tunapata ufahamu zaidi tunapoheshimu tofauti hizo.

Ufufuo na mavuno ya mwisho ya uumbaji mpya

Agano Jipya haliahidi kwamba kila machozi yatafutwa mara moja katika dunia ya sasa. Paulo anaeleza kwamba uumbaji wote unaugua ukingoja kuwekwa huru, na waamini wanaendelea kutazamia ukombozi kamili (Rum. 8:18–25). Lakini anautaja ufufuo wa Kristo kuwa mwanzo wa ushindi utakaoishia katika kushindwa kwa mauti yenyewe (1 Kor. 15:20–26).

Ufunuo 21:1–5 unaelekeza macho yetu katika mbingu mpya na nchi mpya ambamo Mungu atakaa pamoja na watu wake na kufuta machozi. Tumaini hilo linatupa ujasiri wa kuitumia Zaburi 126 bila kujifanya kwamba mavuno yote tayari yameingia ghalani. Machozi bado yapo, lakini hayana mamlaka ya kuandika mwisho wa hadithi ya Mungu. Kwa sasa, tunaitwa kupanda ishara za ufalme wake kwa matendo ya haki, huruma, uaminifu na upendo.

07

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Kumbuka urejesho mmoja wa kweli ulioushuhudia. Andika jambo mahususi ambalo Mungu alikusaidia wewe, familia yako au jamii yako kulipitia. Shukuru bila kuongeza maelezo yasiyo ya kweli na bila kusahau watu waliokusaidia.
2. Taja mambo ambayo bado hayajakamilika. Jiulize: “Ni sehemu gani ya maisha yetu bado inahitaji urejesho?” Huenda ni uaminifu baada ya migogoro, afya, ajira, usalama wa familia au mahusiano yaliyoharibika. Mahitaji yanapotajwa kwa uwazi, sala nayo inakuwa ya kweli zaidi.
3. Unganisha shukrani na maombi. Katika sala moja sema, “BWANA, umetutendea makuu,” kisha useme, “BWANA, uturejeshee hali yetu.” Huna haja ya kuchagua kati ya kukumbuka rehema na kukiri uhitaji wako.
4. Usiyafanye machozi ya wengine kuwa mfano wa mahubiri bila kuwajali. Msikilize kwanza anayelia. Anaweza kuhitaji chakula, ushauri, ulinzi, matibabu au mtu wa kukaa naye, zaidi ya maneno kuhusu mavuno yajayo.
5. Tambua mbegu unayoweza kupanda leo. Inaweza kuwa kuanzisha mazungumzo ya upatanisho, kumsaidia mwanafunzi, kutetea mtu anayeonewa, au kushiriki ujuzi wa kujipatia kipato. Jambo dogo linalofanywa kwa uaminifu linaweza kuwa na thamani kubwa.
6. Walinde walio dhaifu wakati wa uhaba. Katika picha ya zaburi, mbegu ni rasilimali ya thamani. Katika jamii zetu, fedha, muda na nguvu vinaweza kuwa vichache. Tusihamishe mzigo wa huduma zote kwa maskini ambao tayari wanapambana kuishi.
7. Tofautisha subira na kukaa kimya mbele ya uovu. Kumngojea Mungu hakumaanishi kuvumilia unyanyasaji bila kutafuta usalama, kupuuza ugonjwa, au kuacha kupinga rushwa. Sala na hatua za busara vinaweza kwenda pamoja.
8. Ruhusu furaha na huzuni zisikike katika ibada. Sherehekea sala zilizojibiwa, lakini mpe nafasi pia mtu ambaye bado anangoja msaada. Ibada yenye ukweli inaweza kuwa na nyimbo, ushuhuda, sala za maombolezo na mipango ya kuwasaidia wenye uhitaji.
9. Pima huduma kwa maisha yanayorejeshwa. Sauti kubwa za shangwe zina thamani, lakini jiulize pia: Je, watu wanakuwa salama zaidi? Je, familia zinapata msaada? Je, walioonewa wanatendewa haki? Je, kuna upatanisho wa kweli?
10. Endelea kufanya mema bila kujipangia tarehe ya lazima ya mavuno. Kupanda na kuvuna kunahitaji muda. Matokeo yanapochelewa, endelea kutenda lililo jema kwa busara, tambua mipaka yako na tafuta msaada unaohitajika (Gal. 6:9–10; Yak. 5:7–8).

08

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni tendo gani la zamani la Mungu ninaloweza kulikumbuka kwa shukrani, na linawezaje kunisaidia kuomba leo?
2. Kwa nini watu wa Zaburi 126 wanasema kwamba BWANA amewatendea mambo makuu, lakini bado wanamwomba awarejeshee hali yao? Hilo linatufundisha nini kuhusu kupona kwa hatua?
3. Ina maana gani kwamba hata watu wa mataifa wanatambua matendo ya Mungu katika mstari wa 2?
4. Ni sehemu gani ya maisha yangu inahitaji msaada wa ghafla kama maji ya Negebu, na ni sehemu gani inanihitaji kufanya kazi kwa subira kama mkulima?
5. Tunawezaje kuzungumza kuhusu mavuno ya furaha bila kuwahukumu watu ambao wamepoteza mazao, kazi au wapendwa wao?
6. Je, kanisa letu linatoa nafasi kwa shukrani na kwa kilio cha watu ambao sala zao bado hazijajibiwa?
7. Ni “mbegu” gani ya upatanisho, haki, ukarimu au huduma tunayoweza kupanda wiki hii?
8. Ufufuo wa Yesu unaongezaje kina cha tumaini la Zaburi 126 bila kufuta historia ya Israeli ambayo zaburi inaisimulia kwanza?
9. Tunawezaje kushirikisha matunda ya mafanikio yetu na majirani ambao bado wanapitia matatizo?
10. Leo, ninawezaje kupeleka mbele za Mungu shukrani zangu pamoja na machozi yangu?

09

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, umetutendea mambo makuu, nasi tuna sababu za kukushukuru. Lakini unajua mahali ambako maisha yetu bado hayajarejeshwa kikamilifu. Wakumbuke waliopoteza nyumba, kazi, usalama, afya na watu wanaowapenda. Tupe uaminifu wa kukiri huzuni, ujasiri wa kuomba, na hekima ya kufanya mema yaliyo ndani ya uwezo wetu. Pale ambapo mioyo na jamii zetu zimekauka, utuletee rehema zinazofanya upya. Tunapopanda kwa machozi, tutie nguvu tusikate tamaa katika kazi ya uaminifu na upendo. Utulinde tusiwahukumu wale ambao mavuno yao hayajafika. Zigeuze kumbukumbu zetu kuwa tumaini, na tumaini letu liwe matendo ya kuwasaidia wengine. Kwa jina la Yesu Kristo, Bwana aliyefufuka. Amina.

10

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 126 imetuonesha picha mbili za urejesho: mikondo ya maji katika nchi kame na mkulima anayepanda kwa machozi hadi mavuno yanapowasili. Picha zote mbili zinatukumbusha kwamba maisha yenye matunda yanahitaji zaidi ya azimio la mwanadamu. Tunamwomba Mungu yale tusiyoweza kuyatengeneza wenyewe, lakini hatuachi kazi aliyotukabidhi.

Zaburi 127 inaanza kwa maneno yenye nguvu: “BWANA asipoijenga nyumba, waijengao wafanya kazi bure.” Ujumbe wake si kwamba watu wasifanye kazi. Ni kwamba kazi, mipango na mahangaiko yetu haviwezi kuwa msingi wa mwisho wa usalama na baraka bila BWANA. Itazungumzia kujenga nyumba, kuulinda mji, kupumzika na watoto—maeneo ya kawaida ambamo tunajaribiwa kujibebesha mambo yote wenyewe.

Hivyo, safari yetu inaendelea kutoka kuomba urejesho katika Zaburi 126 hadi kujifunza kumtegemea Mungu katika shughuli za kila siku katika Zaburi 127. Tunapanda, tunajenga, tunalinda na tunatunza; lakini zawadi ya maisha yenyewe inabaki mikononi mwa BWANA.

11

10.0 Orodha ya Vyanzo

1. Maandiko Matakatifu: Zaburi 126; Zaburi 85:1–7; 117; 120–127; 124:4–5; 125; Ayubu 42:10; Ezra 1–3; Nehemia 5; Isaya 35:1–10; 43:19; 55:10–13; Yeremia 30:18–19; 31:4–12, 26; Hagai 1; Yoeli 2:21–27; Luka 1:46–55; 4:16–21; 6:21; Yohana 12:24; 16:20–22; 20:11–18; Warumi 8:18–25; 12:15; 2 Wakorintho 9:6–11; Wagalatia 6:7–10; Yakobo 5:7–8; 1 Wakorintho 15:20–26; Waebrania 11:35–40; Ufunuo 21:1–5.
2. Goldingay, John. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2008. Uchambuzi wa Zaburi 126, “Weeping and Laughter”: kumbukumbu zinazofuatiwa na sala mpya, maana pana ya urejesho, uwezekano wa tafsiri ya ndoto au kurejea katika afya, mfano wa Negebu, na tumaini linaloonekana katika kupanda na kuvuna.
3. Kidner, Derek. Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1975; matoleo yaliyofuata. Uchambuzi wa Zaburi 126, “It was like a dream!”: furaha ya zamani na ombi la leo, maana ya kurejeshwa kwa hali inayozidi kurudi kutoka utumwani, maji yanayofika ghafla na kazi ya kupanda inayohitaji subira, pamoja na msisitizo wa kwenda na kurudi katika mstari wa 6.
4. BibleProject. Muhtasari wa Book of Psalms na nyenzo kuhusu ushairi wa Kiebrania na mpangilio wa Kitabu cha Zaburi. Zimetumika kwa mtazamo mpana wa Biblia nzima, si kuthibitisha maelezo yanayojadiliwa kuhusu maneno ya Kiebrania.
5. Nyenzo za mradi: The Book of Psalms — Study Notes na Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources. Mwelekeo wa jumla kuhusu Kitabu cha Zaburi na Nyimbo za Kupanda. Tanbihi ya tafsiri: Mistari iliyopewa maelezo “tafsiri ya kimaana” ni maelezo ya andiko kwa ajili ya uchambuzi huu; si nukuu za moja kwa moja kutoka tafsiri maalumu ya Biblia. Mazingira ya kihistoria yanayopendekezwa, maana za Kiebrania zinazojadiliwa na matumizi ya Kikristo ya baadaye yametofautishwa na kile ambacho zaburi yenyewe inasema wazi.