Zaburi 127 — BWANA Asipoijenga Nyumba…

Tunawezaje kufanya kazi kwa uwajibikaji na kupumzika bila kudhani kwamba tunadhibiti kila kitu?

Muhtasari

Wimbo wa nane wa Kupaa: kujifunza kujenga kwa uwajibikaji bila kudhani kwamba tunaweza kuudhibiti wakati ujao

Andiko kuu — Zaburi 127:1–2 (tafsiri ya kimaana kwa uchambuzi): “BWANA asipoijenga nyumba, wanaoijenga wanafanya kazi bure. BWANA asipoulinda mji, mlinzi anakesha bure. Ni bure kuamka mapema mno na kuchelewa kwenda kupumzika, mkila chakula kilichopatikana kwa kazi iliyojaa mahangaiko; maana yeye huwapa wapendwa wake usingizi.”

Kuna watu wanaolala huku akili zao zikiendelea kufanya kazi. Wanawaza ada za watoto, kodi ya nyumba, deni la biashara, kazi ambayo hawataki kuipoteza, au usalama wa wale wanaowategemea. Wengine wanaongoza makanisa na taasisi; kwa ndani, wanahofia kwamba wakipumzika kwa siku moja tu, kila jambo litaharibika. Juhudi zao zinaweza kuwa za kweli. Majukumu yao yana uzito. Lakini hatua kwa hatua, wajibu unaweza kugeuka mzigo wa kudhani kwamba kila kitu kinategemea mimi.

Zaburi 127 inazungumza na mtu wa namna hiyo. Haiwadharau wajenzi, walinzi, wazazi au wafanyakazi. Inauliza swali lililo ndani zaidi: Ni nani anayezifanya juhudi zetu zizae matunda yanayodumu? Mpango mzuri si sawa na uwezo wa kudhibiti maisha. Mlinzi mwenye macho makali hawezi kuona kila hatari. Mzazi mwenye upendo hawezi kuutengeneza wakati ujao wa mtoto wake kwa nguvu zake mwenyewe. Mungu si jina tunaloongeza mwishoni mwa mipango yetu ili ionekane ya kidini. Yeye ndiye chanzo cha uhai na uwezo unaotufanya tuweze kupanga na kutenda.

Halafu zaburi hii inabadilisha picha kwa namna ya kushangaza. Kutoka kujenga nyumba, kulinda mji na kukesha usiku, inahamia kwa watoto na maisha ya familia. Inaonekana kama imebadilisha mada. Lakini sehemu zote mbili zinatufundisha jambo moja: tunaweza kufanya kazi kwa uaminifu, lakini hatuwezi kujipa sisi wenyewe kila baraka inayofanya kazi hiyo iwe na maana. Tunajenga kwa kadiri ya uwezo wetu; tunapokea na kutunza kile ambacho hatuwezi kukitengeneza kwa nguvu zetu pekee.

1.0 Utangulizi

Zaburi 127 ni wimbo wa nane kati ya Nyimbo kumi na tano za Kupaa (Zaburi 120–134). Kichwa chake kinaihusisha na Sulemani, mfalme aliyekumbukwa kwa ujenzi wa hekalu, kazi kubwa za ufalme na hekima (1 Fal. 6–9; Mit. 1:1). Ina mistari mitano tu, lakini inagusa mambo yanayoweza kuchukua maisha yote ya mwanadamu: kujenga, kulinda na kulea familia.

Zaburi inakwenda katika sehemu mbili:

Mipaka ya uwezo wa mwanadamu (aya 1–2). Nyumba ina wajenzi, mji una walinzi, na maisha yanahitaji kazi. Hata hivyo, kufanya kazi kwa bidii hakuwezi kuhakikisha kila matokeo. Mungu ndiye anayefanya juhudi zetu ziwe na msingi wa kweli; naye anaendelea kutenda hata tunapokuwa tumelala.
Zawadi ya kizazi kinachofuata (aya 3–5). Watoto wanaelezwa kuwa urithi kutoka kwa BWANA. Wana wa kiume waliofikia utu uzima wanafananishwa na mishale inayoweza kusaidia familia inapokabiliwa na wapinzani langoni pa mji. Hii ni picha ya jamii ya kale, na tunahitaji kuielewa katika mazingira yake badala ya kuifanya sheria kwa kila familia ya leo.

Sehemu zote mbili zinawahusu watu wanaobeba majukumu. Zaburi haisemi tuache kuwa waangalifu. Wala haiahidi kwamba kila mpango wa mtu mwenye imani lazima ufanikiwe. Inakataa kujitegemea kana kwamba Mungu hahitajiki, na inatualika kufanya kazi kwa shukrani, hekima na unyenyekevu.

Mahali pake katika Nyimbo za Kupaa pana maana ya pekee. Zaburi 126 ilizungumzia watu wanaopanda mbegu kwa machozi huku wakiomba Mungu alete urejesho. Zaburi 127 inauliza ni nini kinachowezesha kupanda, kujenga, kulinda na kulea kuzaa matunda. Jibu si kwamba juhudi zetu hazina thamani. Jibu ni kwamba juhudi zetu haziwezi kuwa msingi wake zenyewe. Zaburi 128 itafuata kwa kuonesha baraka za kazi, familia na amani inayoshirikiwa na jamii.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Wimbo wa Kupaa unaohusishwa na Sulemani

Kichwa cha zaburi kinamaanisha, kwa ujumla, “Wimbo wa Kupaa. Wa Sulemani.” Katika Kiebrania, namna hii ya kutaja jina inaweza kueleza uandishi, uhusiano, au mapokeo ya hekima yaliyohusishwa na mtu huyo. Hatuna taarifa za kutosha kuthibitisha tarehe au tukio halisi la kutungwa kwa zaburi. Goldingay anaonesha kwamba mada yake inahusu maisha ya watu wanaoishi katika nyumba na miji, si tukio maalumu la msafiri aliye njiani. Hata hivyo, kuijumuisha katika Nyimbo za Kupaa kunawapa waabudu somo la kubeba wanaporudi nyumbani: ibada inapaswa kubadilisha jinsi tunavyoyashika majukumu ya kila siku.

Uhusiano na Sulemani una uzito. Alijenga hekalu na makao ya kifalme; aliendesha ujenzi wa miji na miradi mingine mikubwa (1 Fal. 6–9). Lakini pia alipewa jina Yedidia, lenye maana ya “mpendwa wa BWANA” (2 Sam. 12:24–25). Hilo linatukumbusha maneno ya aya ya 2 kuhusu Mungu kumpa usingizi mpendwa wake. Kidner anauona mwangwi huo kuwa wa kuvutia. Hata hivyo, kufanana kwa majina hakuthibitishi kwamba tunalo hapa sahihi iliyofichwa ya Sulemani.

Maisha yake ya baadaye yanatoa onyo lingine. Sulemani aliweza kujenga majengo yenye fahari, lakini ufalme wake haukuepuka madhara ya kukosa uaminifu kwa Mungu (1 Fal. 11–12). Kama Kidner anavyodokeza, ni rahisi kujua hekima inayosema “BWANA asipojenga,” lakini ni jambo jingine kuishi kulingana nayo. Uwezo wa kujenga kitu kikubwa hauhakikishi kwamba msingi wake wa kiroho na kimaadili uko salama.

Mashairi mawili ya hekima yanayoungana

Aya 1–2 zinazungumzia ujenzi, ulinzi na kazi isiyoisha. Aya 3–5 zinazungumzia wana na familia. Goldingay anaeleza kwamba sehemu hizi zinafanana na misemo ya hekima ambayo tungeweza kuikuta katika Mithali. Ndiyo maana baadhi ya watafsiri wamejiuliza kama awali zilikuwa vipande viwili tofauti. Hata kama asili yake ilikuwa hivyo, zimewekwa pamoja kwa namna yenye maana.

Kiebrania kina mchezo wa sauti: wanaojenga ni bonim, na wana wa kiume ni banim. Hivyo, nyumba ya kujengwa kwa mawe na mbao inahusishwa na nyumba kama familia inayoendelea kutoka kizazi hadi kizazi. Zaidi ya hayo, zaburi inaanza kwa mji unaolindwa (aya 1) na inaishia kwenye lango la mji ambako familia inakabiliwa na wapinzani (aya 5). Katika sehemu zote mbili, kile ambacho Mungu anatoa ndicho msingi wa kile ambacho wanadamu wanaweza kufanya.

Maneno “bure” au “pasipo mafanikio yenye maana” yanarudiwa mara tatu katika aya 1–2. Kurudiwa kwake kunapinga dhana kwamba kuongeza kazi na kukesha zaidi ni njia ya uhakika ya kupata usalama. Hata hivyo, neno la Kiebrania lililotumiwa hapa si lile lile la hebel linalotafsiriwa mara nyingi “ubatili” katika Mhubiri. Goldingay anasisitiza kwamba mipango mizuri inaweza kukwama kwa mambo yasiyotegemewa. Kidner anaongeza swali la kimaadili: hata nyumba au mji ukiweza kusimama, je, kazi hiyo ilikuwa na thamani ikiwa imejengwa bila kumtegemea Mungu? Kusoma pamoja mitazamo hiyo kunapanua ujumbe wa zaburi.

Nyumba, mji, usingizi na watoto katika Israeli ya kale

Neno “nyumba” linaweza kumaanisha jengo, familia, ukoo au nasaba. Katika 2 Samweli 7:11–16, Mungu anamwahidi Daudi “nyumba,” yaani, nasaba ya kifalme. Kwa hiyo, katika Zaburi 127 hatuhitaji kulifungia neno hili kwenye jengo la kawaida, hekalu pekee, au familia pekee. Maanake pana inafaa katika shairi hili.

Miji ya kale ilihitaji walinzi waliokesha usiku. Familia zilitegemea ushirikiano wa jamaa kwa uzalishaji, ulinzi na kusaidiana wakati wa matatizo. Malango ya mji pia yalitumika kusikiliza mashauri, kufanya maamuzi na kushughulikia miamala ya jamii (Rut. 4:1–12; Mit. 31:23). Hapa tunaelewa kwa nini wana wanafananishwa na mishale na kwa nini wanaonekana wakizungumza na wapinzani langoni.

Lakini mazingira haya yalikuwa na mipaka yake. Jamii iliweka nafasi maalumu kwa wana wa kiume katika masuala ya familia na umma. Hatuwezi kutumia maelezo hayo kudai kwamba mabinti hawana thamani, kwamba kila ndoa lazima izae watoto wengi, au kwamba wasiokuwa na watoto wamekosa kibali cha Mungu. Kazi ya uchambuzi ni kuelewa kwanza ulimwengu wa maandiko, kisha kutumia hekima yake kwa uwajibikaji katika maisha ya sasa.

Masuala manne ya tafsiri

Kwanza, aya ya 1 haisemi wazi ni nyumba gani inayozungumziwa. Tunapaswa kuacha maana yake iwe pana kama shairi linavyoruhusu.

Pili, mwisho wa aya ya 2 unaweza kutafsiriwa “huwapa wapendwa wake usingizi” au “huwapa wapendwa wake [baraka] wanapolala.” Kuna utata wa kisarufi katika Kiebrania. Goldingay anaangalia uwezekano wote wawili, na Kidner anaona kuwa usingizi wenyewe huenda ndio picha iliyokusudiwa. Tafsiri ya kwanza inasisitiza pumziko kama zawadi. Ya pili inasisitiza kwamba Mungu anaendelea kutoa wakati sisi tumesimama kufanya kazi.

Tatu, neno “urithi” katika aya ya 3, nahalah, linahusu kitu cha thamani kilichotolewa au kugawiwa. Halimaanishi kwamba mzazi ana haki ya kumiliki watoto kama mali isiyo na sauti wala heshima.

Nne, aya ya 5 inaelekea kuzungumzia mazungumzo au utetezi mbele ya wapinzani, labda katika shauri la kisheria langoni, si vita vya kutumia mishale halisi. Goldingay anataja uwezekano mwingine wa neno la Kiebrania lakini anapendelea maana ya kawaida ya “kuzungumza.” Picha hiyo inazungumzia nguvu ya ushirikiano, si ruhusa ya kuwatisha wengine.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 127:1a — “BWANA asipoijenga nyumba, waijengao wafanya kazi bure”

Maneno ya kwanza yanakubali kwamba kuna wajenzi wa kweli. Nyumba inahitaji mafundi, vifaa, mipango, muda na fedha. Haijengwi kwa kutamka sala pekee. Zaburi haisemi kwamba kujenga ni dhambi au kwamba ujuzi wa mwanadamu si muhimu.

Lakini kuna tofauti kati ya kufanya kazi kama msimamizi wa zawadi za Mungu na kujiona mmiliki wa matokeo yote ya wakati ujao. Mjengaji anaweza kukadiria gharama, kuchagua vifaa vizuri na kukagua ubora wa kazi. Hawezi kuzuia kila ajali, kila mabadiliko ya kiuchumi au kila jambo lisilotarajiwa. Kazi yake ina maana, lakini haimpi mamlaka ya kuwa mungu wa matokeo yake.

Katika dunia ya Biblia, nyumba ilikuwa zaidi ya jengo. Ilihusiana na mahali pa usalama, mahusiano ya familia, kazi na kumbukumbu za kizazi. Kwa hiyo, Mungu “kujenga nyumba” si suala la kufanikisha mradi wa ujenzi tu. Linahusu pia aina ya maisha yatakayoishi ndani ya nyumba hiyo. Unaweza kuwa na jengo zuri lakini ndani yake kukawa na hofu, udhalilishaji au upweke. Unaweza pia kuwa na nyumba ya kawaida lakini ndani yake pakawa na ukarimu, ukweli, maombi na uangalizi wa kila mmoja.

Goldingay anakataa kuifunga sentensi hii katika taasisi moja tu. Inaweza kuleta akilini hekalu, nyumba ya familia, nasaba ya ufalme au jamii inayojengwa tena baada ya maangamizi. Hekima yake inatumika katika maeneo mengi kwa sababu uwezo wa binadamu hauwezi kujipa wenyewe nguvu ya mwisho ya kuyafanya mambo yadumu.

Hapa ndipo tunapaswa kuwa waangalifu katika huduma ya kichungaji. Mradi unaposhindwa, si sahihi kusema moja kwa moja kwamba Mungu aliukataa au kwamba wanaouongoza hawakuwa na imani. Watu waaminifu wanaweza kupatwa na mafuriko, ugonjwa, uonevu, kupanda kwa bei au mipango kuharibika bila kosa lao. Aya inapinga majivuno ya kudhibiti kila kitu; haimpi mtu ruhusa ya kuwahukumu waliopoteza mali na juhudi zao.

Kwa kanisa, swali si tu, “Je, tumejenga jengo kubwa?” Bali, “Je, kile tulichojenga kinawasaidia watu kuishi mbele za Mungu kwa haki, usalama na upendo?” Jengo linaweza kuwa la kidini lakini lisimheshimu Mungu katika namna watu wanavyotendewa ndani yake (linganisha Yer. 7:1–11).

3.2 Zaburi 127:1b — “BWANA asipoulinda mji, mlinzi akesha bure”

Sasa picha inatoka kwenye nyumba na kwenda kwa jamii pana. Mlinzi hukesha wakati wengine wamelala. Anafanya hivyo kwa sababu hatari ipo. Usalama wa mji unahitaji watu wanaojali wengine, wanaotambua hatari na wanaochukua hatua kwa wakati.

Lakini hata mlinzi makini kiasi gani hawezi kuona kila kitu. Anaweza kusikia sauti fulani lakini asitambue hila nyingine. Anaweza kufanya wajibu wake kwa uaminifu na bado mji ukapitia madhara. Historia ya Yerusalemu inaonesha uchungu wa ukweli huo (2 Fal. 25).

Je, basi, zaburi inasema mlinzi aondoke kwenye lindo? Hapana. Goldingay anasisitiza kwamba ulinzi wa Mungu hauondoi wajibu wa mwanadamu wa kulinda. Zaburi 121 ilisema kwamba Mlinzi wa Israeli hasinzii wala halali; hata hivyo, haikuwakataza wasafiri kuchukua tahadhari. Imani na uwajibikaji haviwezi kubadilishana nafasi, lakini vinaweza kufanya kazi pamoja.

Leo, hili linahusu usalama wa watoto, huduma za afya, matumizi sahihi ya fedha, ujenzi salama, uongozi wa kanisa na usalama barabarani. Kumtumaini Mungu si sababu ya kuacha umeme wenye hitilafu, kuficha taarifa ya unyanyasaji, kutotafuta daktari au kuajiri watu wasio na uwezo katika kazi nyeti. Maombi yanapaswa kutufanya waangalifu zaidi kwa unyenyekevu, si wazembe.

Kwa upande mwingine, viongozi wanaweza kuitumia hofu ya wananchi ili kudai mamlaka yasiyo na mipaka. Wanaweza kuahidi usalama kamili ikiwa kila mtu atawatii bila kuuliza. Zaburi 127 inakataa kimyakimya kiburi hicho. Hakuna mwanadamu mwenye uwezo wa kudhibiti hatari zote. BWANA pekee ndiye anayeshikilia mamlaka ya mwisho.

3.3 Zaburi 127:2a — “Ni bure kuamka mapema na kuchelewa kuketi chini”

Aya ya 1 ilitoa mfano wa wajenzi na walinzi. Aya ya 2 sasa inazungumza moja kwa moja na wasikilizaji: “ninyi.” Inaeleza siku inayoanza mapema mno na kuisha usiku sana. Ni maisha ambayo mtu anahisi kwamba muda wote haukidhi majukumu aliyo nayo.

Kuna nyakati ambazo kazi ya saa nyingi haiwezi kuepukwa. Muuguzi aliye zamu usiku, mkulima katika msimu wa kupanda, au mzazi anayemhudumia mtoto mgonjwa hawalaumiwi na zaburi hii. Wala mtu anayefanya kazi nyingi ili familia yake ipate chakula hatakiwi kuaibishwa kana kwamba amekosa imani. Tatizo linalokabiliwa hapa ni hofu inayotufanya tudhani kwamba maisha yanaweza kuwa salama kwa sisi kufanya kazi bila kikomo.

Goldingay anaupa mstari huu uzito wa pekee. Tunaweza kushawishika kuamini kwamba kazi yetu ni muhimu sana kiasi kwamba kupumzika kunakuwa karibu usaliti. Hili hutokea hata katika huduma ya Mungu. Mchungaji anaweza kujiambia, “Nikisimama, huduma itasimama.” Mzazi anaweza kudhani kwamba lazima afanye kila jambo yeye mwenyewe. Kiongozi anaweza kukataa kushirikisha wengine majukumu kwa sababu anaamini hakuna atakayefanya vizuri.

Lakini kuna tofauti kati ya bidii yenye uaminifu na kujitegemea kupita kiasi. Bidii inasema, “Nimepewa kazi njema ya kufanya.” Kujitegemea kupita kiasi kunasema, “Kila kitu kitaanguka nisipofanya mimi.” Sentensi ya pili inamweka mwanadamu kwenye nafasi ambayo ni ya Mungu peke yake.

3.4 Zaburi 127:2b — “Mkila chakula cha kazi yenye mahangaiko”

Matokeo ya saa ndefu za kazi yanaelezwa kwa picha ya mkate. Hata chakula kinachopaswa kuupa mwili nguvu kinaonja uchungu wa msukosuko. Mtu anaweza kupata mapato, lakini akakosa amani ya kukaa na familia yake, kufurahia meza ya chakula au kusikiliza sauti za wale anaowapenda.

Picha hii inatukumbusha Mwanzo 3:17–19, ambako maisha ya mwanadamu yanahusishwa na kazi yenye jasho na uchovu. Hata hivyo, Biblia haifundishi kwamba kufanya kazi ni laana kwa asili yake. Kabla ya hali hiyo, mwanadamu tayari alipewa wajibu wa kuitunza bustani (Mwa. 2:15). Mithali nayo inasifu ustadi, bidii na shughuli zenye manufaa (Mit. 31:13–27). Tatizo ni kazi inapogeuka utumwa wa mahangaiko.

Tunapaswa pia kuona upande wa haki ya kijamii. Watu wengine hawafanyi kazi muda mrefu kwa sababu wanataka kujitukuza. Wanafanya hivyo kwa sababu ujira ni mdogo, gharama ni kubwa, au hawana ulinzi wa ajira. Kuwambia tu, “Acheni wasiwasi,” huku tukipuuza hali zinazowachosha si matumizi ya haki ya Zaburi 127.

Kanisa linaweza kuombea watu riziki, lakini pia kusaidia kupata ujuzi, kuhimiza malipo ya haki, kutetea usalama wa wafanyakazi na kusaidiana wakati wa shida. Kumtegemea Mungu hakumaanishi kutofikiria sababu zinazofanya mtu akose hata nafasi ya kupumzika.

3.5 Zaburi 127:2c — “Huwapa wapendwa wake usingizi”

Baada ya maneno yanayorudia “bure,” zaburi inatoa neno lenye faraja: usingizi. Mtu mwenye kazi nyingi anaweza kudhani kwamba kupumzika ni kupoteza muda. Lakini usingizi unatukumbusha kwamba tuna mipaka. Hatuwezi kukesha milele. Hatutakiwi kubeba dunia yote kwenye mabega yetu.

Kama tulivyoona, Kiebrania kinaweza pia kueleweka kuwa “Mungu huwapa wapendwa wake wakati wamelala.” Katika tafsiri hiyo, tunamwona Mungu akiendelea kutenda hata wanadamu wanapoacha kufanya kazi. Katika tafsiri nyingine, usingizi wenyewe ndio zawadi. Mitazamo hiyo miwili inatufundisha jambo linalofanana: Mungu anatoa kile ambacho nguvu zetu pekee haziwezi kutengeneza.

Zaburi 121:4 ilisema kwamba Mlinzi wa Israeli hasinzii wala halali. Zaburi 127 inawaalika watu wake kufanya kile ambacho yeye hahitaji kufanya: kulala. Sisi si Mungu. Kuacha kazi kwa muda na kukubali kwamba maisha yataendelea bila mikono yetu kuendelea kuyashika kunaweza kuwa tendo la imani.

Lakini hatupaswi kuyageuza maneno haya kuwa ahadi ya kitabibu kwamba kila mtu mwenye imani atalala vizuri kila usiku. Kukosa usingizi kunaweza kuhusishwa na msongo wa mawazo, huzuni, ugonjwa, maumivu, historia ya kiwewe au kazi za zamu. Wanaopitia hali hizo wanahitaji faraja, msaada na matibabu yanapohitajika—si hukumu kwamba imani yao ni ndogo.

Neno “wapendwa” lina thamani ya pekee. Mungu hawapendi watu kwa sababu kwanza wamemaliza kazi zao zote. Upendo wake hauhitaji uthibitisho wa kuwa na ratiba iliyojazana kila saa. Ikiwa jina la Sulemani, Yedidia, linatoa mwangwi hapa, bado wito wa zaburi hauishii kwa mfalme. Unawafikia watu wa kawaida wanaohofia kwamba maisha yataharibika wakichukua muda wa kupumzika.

3.6 Zaburi 127:3 — “Watoto ni urithi utokao kwa BWANA, uzao wa tumbo ni thawabu”

Hapa shairi linaonekana kubadili mada, lakini kwa kweli linarudi kwenye neno “nyumba”. Watu wanaweza kujenga jengo; maisha ya familia hayawezi kufanywa kuwa bidhaa inayotengenezwa kwa amri ya mtu. Watoto, ambao katika mazingira ya kale walikuwa sehemu kuu ya mwendelezo wa familia, wanaelezwa kuwa zawadi kutoka kwa BWANA.

Neno la Kiebrania nahalah linaweza kumaanisha urithi au sehemu ya thamani iliyopewa mtu. Maneno “uzao wa tumbo ni thawabu” hayapaswi kufafanuliwa kana kwamba Mungu anawalipa wazazi watoto kwa sababu wametenda mema kuliko wengine. Goldingay anaonya tusilisukume neno “thawabu” hadi kwenye maana ya malipo ya biashara. Msisitizo wa zaburi ni thamani ya zawadi, si hesabu ya kustahili.

Hili ni muhimu kwa sababu watu wengi wana majeraha yanayohusiana na uzazi na familia. Kuna wanandoa ambao hawajapata mtoto. Kuna waliopoteza watoto. Kuna wanaolea watoto wa ndugu, walezi, wazazi wa kuasili na watu ambao maisha yao hayakufuata matarajio ya jamii. Biblia inatueleza kuhusu maumivu ya Hana kabla ya kuzaliwa Samweli (1 Sam. 1) na ya Elisabeti kabla ya Yohana (Luka 1:5–25). Hatuwezi kuchukua aya hii na kumhukumu mtu kwamba hana watoto kwa sababu Mungu hamkubali. Zaburi inasherehekea baraka moja; haisemi kwamba wasiokuwa nayo hawajabarikiwa.

Pia, mazingira ya zaburi yanaweka mkazo kwa wana wa kiume. Hilo linatokana na nafasi waliyokuwa nayo katika ulinzi na maisha ya hadhara ya jamii ile. Si mafundisho kwamba mabinti wana thamani ndogo. Katika Hesabu 27:1–11, mabinti wa Selofehadi wanatetea haki yao ya urithi. Yesu mwenyewe anawakaribisha watoto na kukataa watu wanaowazuia wasimfikie (Marko 10:13–16).

Zaidi ya hayo, mtoto si mali ya kumilikiwa. Mtu anaposema mtoto ametoka kwa BWANA, anakubali pia wajibu wa kumtunza: kumpa usalama, chakula, elimu, upendo, nidhamu yenye heshima na nafasi ya kukua kuwa mtu mwenye dhamiri na uwezo wa kuwajali wengine. Zawadi si ruhusa ya kumtawala au kumuumiza aliyepewa kama zawadi.

3.7 Zaburi 127:4 — “Kama mishale mkononi mwa shujaa, ndivyo walivyo wana wa ujana”

Mshale unaweza kumfikisha mpiganaji mahali ambapo mkono wake hauwezi kufika. Katika ulimwengu wa kale, wana waliozaliwa baba akiwa kijana wangeweza kukua na kuwa watu wazima wakati baba yao ameingia katika majukumu makubwa ya kijamii. Wangekuwa na uwezo wa kumsaidia au kuitetea familia katika mazingira ya upinzani.

Hii ni tashbihi, si agizo la kuwageuza watoto silaha za kupambana na wengine. Goldingay anaonesha kwamba shairi linazungumzia faida ambayo wana wangekuwa nayo katika mazingira maalumu ya jamii. Halitoi picha kamili ya maisha ya mtoto, mama au binti. Tunapaswa kuukubali mpaka huo wa maandiko badala ya kudhani kwamba kila familia lazima iishi kwa mfano huohuo.

Pia kuna hatari ya matumizi mabaya ya picha hii. Wazazi wanaweza kujaribu kuwafanya watoto kuwa nyenzo za kutimiza ndoto zao binafsi, kulinda hadhi yao au kuendeleza ugomvi wa ukoo. Mtoto anapogeuzwa “mshale wangu,” sauti yake inaweza kupotea. Lakini katika maisha halisi, mwana au binti ni mwanadamu mwenye thamani mbele za Mungu, si muendelezo tu wa fahari ya mzazi.

Kwa hiyo, matumizi yenye afya ni haya: walee watoto wawe watu wa ukweli, ujasiri na huruma, ambao wanaweza kuisaidia jamii kwa haki. Wafundishe kutofautisha ushujaa na ukatili, uaminifu na upendeleo, kujitetea na kudhulumu wengine. Nguvu ya kizazi kinachofuata iwe kwa ajili ya kulinda maisha, si kuyaharibu.

3.8 Zaburi 127:5a — “Heri mtu yule aliyelijaza podo lake”

Podo ni kifaa cha kubebea mishale. Podo lililojaa linatoa picha ya mtu aliye na msaada na uwezo wa kukabiliana na hatari. Katika jamii iliyokuwa ikizungumziwa, kuwa na wana kadhaa waliofikia utu uzima kungeonekana kuwa baraka ya usalama na heshima.

Lakini tusigeuze picha hii kuwa sheria kwamba kila familia inapaswa kuzaa watoto wengi. Zaburi haitoi idadi ya watoto ambayo Mungu anaitaka kwa kila ndoa. Haisemi kwamba wasiopata watoto wamelaaniwa. Haisemi kwamba watoto walioasiliwa wana thamani ndogo, au kwamba afya, usalama na uwezo wa wazazi wa kutunza familia havina umuhimu. Huu ni ushairi wa hekima unaotaja faida iliyotambulika katika mazingira fulani, si sera ya lazima ya uzazi.

Tunapofikiria baraka za watoto katika Biblia nzima, pia tunaona nafasi ya familia pana. Mtoto anaweza kulelewa kwa upendo na bibi, babu, ndugu, mlezi au familia iliyomkubali. Kanisa linapoitwa kuwa nyumba ya Mungu, linajifunza kuwakaribisha watu hata pale ambapo hawana familia ya kibaiolojia inayowazunguka (Isa. 56:3–5; Marko 3:31–35; Efe. 2:19).

Wala baraka ya familia haipimwi kwa idadi pekee. Nyumba yenye watu wengi lakini isiyo na heshima au usalama inahitaji uponyaji, si kujisifu kwa hesabu. Familia ndogo yenye upendo, uaminifu na kujali wengine inaweza kuwa ushuhuda wenye nguvu wa wema wa Mungu.

3.9 Zaburi 127:5b — “Hawataaibika watakaposema na adui langoni”

Mwisho wa zaburi unaturudisha kwenye mji. Lango lilikuwa sehemu ya kuingia na kutoka, lakini pia lilikuwa mahali pa shughuli za umma: mazungumzo ya biashara, mashauri na maamuzi ya kijamii. Katika Rutu 4:1–12, Boazi anashughulikia suala la familia mbele ya watu waliokusanyika langoni.

Goldingay anaona kwamba kitenzi cha aya hii kinaeleweka vizuri zaidi kama “kuzungumza” na wapinzani, labda katika mabishano ya kisheria au ya hadhara. Kwa hiyo, mishale ya aya ya 4 haimaanishi lazima mashambulizi ya kimwili. Wana wanakuwa watu wanaoweza kusimama pamoja, kueleza ukweli na kuitetea familia yao bila kuogopa.

Hapa tunaona muunganiko wa sehemu zote za zaburi. Mwanzoni, BWANA ndiye mwenye kuupa mji ulinzi wa kweli. Mwishoni, watu wa familia wanashiriki katika kulinda haki zao ndani ya mji huo. Mungu kutenda hakufuti wajibu wa wanadamu; kunawapa msingi na mipaka ya kutenda kwa usahihi.

Lakini picha hii inatualika kujiuliza swali la haki. Vipi kuhusu mjane asiye na wana wakubwa? Vipi kuhusu yatima, mgeni, mtu mwenye ulemavu au anayeishi peke yake? Je, haki yake itategemea kuwa na watu wengi wenye nguvu upande wake? Sheria ya Israeli ilisisitiza kwamba haki ya wasio na watetezi wenye nguvu lazima ilindwe (Kum. 10:18–19; 24:17–22). Kwa hiyo, matumizi ya Zaburi 127 hayapaswi kuhalalisha upendeleo wa familia zenye ushawishi.

Kanisa linaweza kujifunza kutoka hapa kwa kuuliza: Tunatumia watu, elimu na nafasi tulizo nazo kuwatetea walio dhaifu? Au tunatumia wingi wetu kunyamazisha wanaotafuta haki? Familia inayojua kwamba nguvu zake ni zawadi ya Mungu itakuwa tayari kutumia nguvu hizo kwa ajili ya wengine.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Mungu kuwa chanzo cha mafanikio hakufanyi kazi yetu iwe bure

Zaburi 127 haimwekei Mungu upande mmoja na wanadamu upande mwingine kana kwamba mmoja akitenda, mwingine lazima asimame. Wajenzi wanajenga. Walinzi wanalinda. Wazazi wanalea. Lakini shughuli zao ni matendo ya watu wanaotegemea zawadi za Mungu. Zaburi 126 ilituonesha watu wakipanda mbegu huku wakimwomba Mungu arejeshe maisha. Mithali 16:3, 9 nayo inaunganisha mipango ya mwanadamu na uongozi wa BWANA.

Kumtegemea Mungu hakufuti umuhimu wa bajeti, ushauri wa kitaalamu, usalama, matibabu au elimu. Kunatukumbusha kwamba vitu hivi vyote vinahitaji kutumiwa kwa uadilifu, shukrani na unyenyekevu. Hatufanyi kazi kama miungu wala hatuketi tu tukisubiri. Tunafanya kazi kama watu waliopewa uwezo na majukumu na Mungu.

4.2 Usalama ni wajibu mzuri, lakini hauwezi kuwa mwokozi wetu

Kulinda familia au jamii ni kazi yenye heshima. Hata hivyo, hofu inaweza kutawala kila uamuzi. Watu wanaweza kukubali ukatili, kuficha ukweli au kutoa mamlaka yasiyo na mipaka kwa jina la usalama. Zaburi inatuonesha kwamba hakuna mfumo wa kibinadamu unaoweza kuhakikisha kila kitu.

Mungu hatuambii tuache tahadhari. Anatuzuia tusifanye tahadhari kuwa sanamu inayotawala maisha yetu. Usalama tunaoutafuta unapaswa kuwa wa kuwafaa wote, si wa wenye mali au wenye sauti kubwa pekee.

4.3 Kupumzika ni kukiri kwamba thamani yetu haipimwi kwa kazi pekee

Maneno “mpendwa wake” yanabadilisha namna tunavyojiona. Mungu hapimi upendo wake kwa idadi ya kazi tulizomaliza leo. Pumziko linatukumbusha kwamba sisi ni viumbe wenye mipaka. Hilo si fedheha. Ni sehemu ya maisha tuliyopewa.

Amri ya Sabato inaweka mipaka ya kazi kwa ajili ya nyumba nzima, ikijumuisha watumishi na wageni (Kut. 20:8–11; Kum. 5:12–15). Kwa hiyo, pumziko si haki ya mtu mwenye uwezo wa kuajiri wengine tu. Pia ni swali la namna jamii inavyowatendea wafanyakazi. Kiongozi anayepumzika vizuri huku wengine wakinyimwa hata muda wa kupumua anahitaji kusikia sauti ya maandiko haya.

4.4 Familia ni zawadi ya kuipokea na kuitunza, si mali ya kujivunia

Watoto hawaletwi duniani ili wawe ishara za mafanikio ya wazazi. Ni watu walio na hadhi, mahitaji na wito wao wenyewe. Zaburi inaadhimisha baraka ya uzao katika mazingira ya kale, lakini Biblia nzima inatuita kuwalinda walio dhaifu na kuwaheshimu hata wale wasiokuwa na watoto.

Familia ya kibaiolojia inaweza kuwa mahali pa furaha kubwa, lakini si kila familia ni salama. Lugha ya “Mungu ameibariki nyumba yetu” haipaswi kutumiwa kuficha unyanyasaji, uonevu au kulazimisha watu kuvumilia hatari. Baraka huongeza wajibu wa kupenda na kulinda; haiweki mtu juu ya uwajibikaji.

4.5 Ahadi za hekima si fomula za utajiri na mafanikio

Mjenzi anaweza kuomba na bado akapoteza kazi. Mlinzi mwaminifu anaweza kushindwa kuzuia shambulio. Watu wanaompenda Mungu wanaweza kukosa watoto, kupoteza wapendwa au kushindwa kulala vizuri kwa muda mrefu. Zaburi 127 haisemi kwamba kila maumivu hayo ni ushahidi wa kutokuwa na imani.

Mashairi ya hekima yanaeleza jinsi ya kuishi chini ya utawala wa Mungu. Si mashine inayotoa matokeo yale yale kila wakati mtu anapofanya jambo fulani. Kitabu cha Ayubu na Mhubiri kinatuonya dhidi ya kuwapima watu kwa mafanikio yao yanayoonekana. Upendo wa Mungu hauwezi kupimwa kwa idadi ya nyumba, watoto au saa za usingizi.

4.6 Ujenzi wa familia unahusiana na haki ya jamii

Zaburi inaanza na nyumba na mji; inaishia langoni pa mji. Hivyo, maamuzi yetu ya binafsi yana athari kwa wengine. Biashara inaweza kujenga ajira au kueneza unyonyaji. Familia inaweza kuwafundisha watoto kuwajali jirani zao au kutumia nguvu zao kujipendelea. Kanisa linaweza kujenga jengo la kuvutia lakini likashindwa kuwakaribisha watu wa kawaida.

Swali la msingi ni hili: Nguvu na mali tulizopokea kutoka kwa Mungu zinawanufaisha nani? Katika lango la mji, baraka ya familia inapimwa pia kwa namna inavyotendea watu wengine.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Nyumba ya Sulemani na ahadi kwa Daudi

Kichwa cha Zaburi 127 kinaturudisha kwenye historia ya Sulemani, mjenzi wa hekalu. Lakini kabla yake, katika 2 Samweli 7:5–16, Daudi alitaka kumjengea Mungu “nyumba.” Mungu akajibu kwa kuahidi kwamba yeye mwenyewe angemjengea Daudi nyumba, yaani, nasaba itakayodumu. Hapa kuna mabadiliko ya kuvutia: mwanadamu ana mpango wa kumjengea Mungu; Mungu anaonesha kwamba ahadi yake ndiyo inayotangulia mipango ya mwanadamu.

Sulemani alipata uwezo wa kujenga makubwa, lakini historia yake ya baadaye ilionesha kwamba fahari ya majengo na nguvu za kisiasa hazitoshi kuihifadhi jamii inapopoteza uaminifu (1 Fal. 11–12). Hatuwezi kusema kwamba Mungu ameridhika na taasisi kwa sababu tu inaonekana kubwa, tajiri au yenye umaarufu. Mungu anajali haki, utii na maisha ya wale wanaohudumiwa.

Yesu na kujifunza kumtumaini Baba

Katika Mathayo 6:25–34, Yesu anazungumzia mahangaiko kuhusu chakula, mavazi na kesho. Hawaambii wanafunzi wake waache kuchukua mahitaji hayo kwa uzito. Anawaalika kutafuta kwanza ufalme wa Mungu na haki yake badala ya kuifanya hofu kuwa bwana wa maisha yao. Huu ni mwangwi wa hekima tunayoisikia katika Zaburi 127.

Marko 4:35–41 inatuonesha Yesu akiwa amelala mashuani wakati wa dhoruba. Wanafunzi wake wanaogopa. Tukio hili lina ujumbe wake wenyewe kuhusu mamlaka ya Yesu na imani ya wanafunzi; halipaswi kudaiwa kwamba ni utimilifu wa moja kwa moja wa Zaburi 127. Lakini linatoa picha inayotusaidia kutafakari: imani inaweza kupumzika hata wakati hatari ni halisi. Yesu pia anawaita waliochoka waende kwake wapate pumziko (Mt. 11:28–30).

Paulo anawaeleza waumini kama jengo la Mungu (1 Kor. 3:9–11). Mmoja anapanda, mwingine anamwagilia maji, lakini Mungu ndiye anayekuza (1 Kor. 3:6–7). Waefeso 2:19–22 inatumia picha ya nyumba ya Mungu, Kristo akiwa jiwe kuu la pembeni. Aya hizi hazimaanishi kwamba Zaburi 127 ilitabiri moja kwa moja ujenzi wa kanisa. Zinaendeleza kanuni ile ile ya kitheolojia: kazi ya wanadamu ina maana, lakini uhai na ukuaji wa kweli hutoka kwa Mungu.

Kutoka familia ya damu hadi jamii mpya ndani ya Kristo

Yesu aliwakaribisha watoto na kukataa kuwazuia wasimkaribie (Marko 10:13–16). Lakini pia alizungumzia familia mpya inayoundwa kwa kuyafanya mapenzi ya Mungu (Marko 3:31–35). Katika Kristo, watu wenye asili, hadhi na historia tofauti wanaalikwa kuwa familia moja ya Mungu (Gal. 3:26–29; Efe. 2:19).

Kwa hiyo, kanisa haliwezi kusema kwamba thamani ya mtu mbele za Mungu inategemea ndoa, uzazi au muundo fulani wa familia. Waliopoteza wenzi au watoto, wasioweza kupata watoto, watu wasiofunga ndoa na wale walioachwa na familia zao wana nafasi kamili katika jamii ya Kristo. Hili halifuti maana ya asili ya Zaburi 127, lakini linatuzuia kuigeuza baraka ya watoto kuwa kipimo cha thamani ya watu wengine.

Nyumba ya mwisho na uumbaji mpya

Tumaini la Kikristo haliishii katika kuhakikisha kwamba miradi yetu yote duniani itafanikiwa. Agano Jipya linaelekeza macho kwenye uumbaji mpya ambamo Mungu atakaa pamoja na wanadamu, na mauti na machozi havitatawala tena (Ufu. 21:1–5). Picha ya makao ya Mungu pamoja na watu wake inaifikisha mada ya nyumba na usalama kwenye upeo mkubwa zaidi.

Hadi wakati huo, Wakristo hawajaitwa kuishi bila kazi wala kwa mahangaiko yasiyoisha. Wanaitwa kushiriki kwa uaminifu katika kazi ya Mungu: kujenga, kufundisha, kuwalinda walio dhaifu, kulea watoto waliokabidhiwa kwao, kuwakaribisha wapweke na kupumzika. Tunaweka mikono yetu kazini huku tukikumbuka kwamba matokeo ya mwisho ya uhai na uumbaji yako mikononi mwa Kristo aliyefufuka.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Jiulize unajenga nini hasa. Fikiria nyumba, kazi, biashara, masomo au huduma yako. Zaidi ya vitu vinavyoonekana, ni tabia gani za ukweli, haki, ukarimu na upendo unazojenga?
Panga kwa hekima bila kudhani unamiliki kesho. Tayarisha bajeti, tafuta ushauri, hakiki hatari na kubali ukaguzi wa kazi. Sala haibadilishi maandalizi mazuri; inatupa mtazamo sahihi tunapofanya maandalizi hayo.
Tambua bidii inapogeuka mahangaiko. Chunguza ratiba yako. Ni hofu gani inayokufanya ushindwe kusimama? Je, unaamini kwamba kila jambo litasimama usipokuwepo?
Liheshimu pumziko kama sehemu ya uaminifu. Kwa kadiri inavyowezekana, tengeneza muda wa usingizi, ibada ya Sabato, familia na kuwashirikisha wengine majukumu. Tafuta msaada wa afya ikiwa kukosa usingizi au uchovu kumekuwa tatizo la kudumu.
Usifanye dhuluma ya kazi ionekane tatizo la imani ya mtu. Watu wanaofanya kazi nyingi kwa sababu ya ujira mdogo wanahitaji haki na msaada, si lawama kwamba hawamtegemei Mungu.
Linda watu kwa uwajibikaji. Kumtumaini Mungu kunapaswa kuimarisha usalama wa watoto, ufuatiliaji wa fedha, uwezo wa kitaalamu na kushughulikia kwa haraka taarifa za hatari au unyanyasaji.
Wapokee watoto kama watu wenye thamani. Wape upendo, ulinzi, elimu, maelekezo yenye heshima na nafasi ya kukua. Kataa upendeleo unaotegemea jinsia, uwezo au mafanikio.
Ziheshimu familia zilizo tofauti na yako. Kanisani, hakikisha kwamba wasio na ndoa, wajane, wasio na watoto, wazazi wa kuasili na walezi wanakaribishwa kikamilifu. Usiwafanye waone kana kwamba maisha yao ni ushuhuda uliopungua.
Simama upande wa haki langoni. Tumia elimu, nafasi, mahusiano na ujuzi wako kuwatetea wanaodhulumiwa. Kuwa na watu wengi upande wako hakumaanishi kwamba uko sahihi.
Jenga kwa manufaa ya jamii. Je, nyumba, taasisi au kanisa lako linatumia nguvu na rasilimali zake kujinufaisha tu, au pia kufanya maisha ya jirani kuwa salama na yenye matumaini?
Achana na fikra kwamba wewe pekee ndiye wa lazima. Gawa majukumu, wafundishe wengine na ruhusu vipawa vyao vikue. Huduma inayotegemea mtu mmoja aliyechoka inahitaji kujifunza tena maana ya kumtegemea Mungu.
Maliza siku kwa sala fupi ya kukabidhi. Taja kazi moja uliyomaliza, moja iliyobaki na mtu mmoja ambaye huwezi kumlinda kwa nguvu zako zote. Shukuru kwa ulichoweza kufanya, kisha mkabidhi BWANA yaliyobaki.

7.0 Maswali ya Tafakari

Kwa nini Zaburi 127 inawaacha wajenzi waendelee kujenga na walinzi waendelee kulinda, ingawa mafanikio yao yanamtegemea BWANA?
Ni kwa namna gani mtu anaweza kujenga nyumba ya kuvutia lakini akashindwa kujenga familia yenye afya na amani?
Kufanana kwa sauti za Kiebrania bonim (“wajenzi”) na banim (“wana”) kunatusaidiaje kuona umoja wa sehemu mbili za zaburi?
Ni nini kingebadilika katika maisha yangu nikikubali kwamba Mungu anaendelea kutenda hata ninapolala?
Tunawezaje kutofautisha kufanya kazi kwa bidii na kujichosha kwa mahangaiko bila kuwalaumu watu wanaopambana na ugumu wa maisha?
Tafsiri mbili za aya ya 2—Mungu kutoa usingizi au kutoa wakati mtu amelala—zinatufundisha nini kuhusu neema?
Tunawezaje kusema watoto ni zawadi bila kuwageuza mali ya wazazi au kuwafanya wasiokuwa na watoto waone kana kwamba Mungu amewakataa?
Kwa nini kutajwa kwa lango la mji kunasaidia kuelewa maana ya wana wanaofananishwa na mishale?
Kanisa linawezaje kuwa familia yenye ukarimu kwa wajane, wasiokuwa na watoto, watu wasio na ndoa na watoto wasio na uangalizi thabiti wa kifamilia?
Maisha ya baadaye ya Sulemani yanatufundisha nini kuhusu mipaka ya majengo makubwa na nguvu za kisiasa?
Mafundisho ya Yesu kuhusu mahangaiko na ya Paulo kuhusu Mungu kutoa ukuaji yanaipanua vipi hekima ya Zaburi 127 bila kufuta maana yake ya kwanza?
Ni jukumu gani moja ninahitaji kulifanya kwa uaminifu, na ni mzigo gani wa kudhani kwamba ninaweza kudhibiti kila kitu ninahitaji kumwachia Mungu?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, Muumba wa mbingu na nchi, unaiona kazi ya mikono yetu na mawazo yanayotukosesha usingizi. Utusamehe tunapodhani kwamba kila kitu kinatutegemea sisi. Tufundishe kujenga kwa uadilifu, kulinda kwa hekima na kutumia nguvu zetu kwa manufaa ya wengine. Wape pumziko waliochoka na haki wale wanaonyonywa kazini. Wabariki watoto na wote wanaowatunza; walinde wanaoishi katika nyumba zisizo salama, na uwakaribie wanaohuzunika kwa sababu ya familia walizozitamani au walizozipoteza. Zifanye nyumba zetu na makanisa yetu kuwa mahali pa ukweli, rehema na kukaribishana. Tupe ujasiri wa kufanya kazi ya leo na unyenyekevu wa kukukabidhi kesho. Kwa njia ya Yesu Kristo, Bwana wetu. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 126 ilituonesha watu wakipanda kwa machozi huku wakimwomba Mungu arejeshe maisha yao. Zaburi 127 imetuuliza ni nani anayeweza kuzifanya kazi zetu za kujenga, kulinda na kulea zidumu. Juhudi za mwanadamu zina maana, lakini hazina mamlaka ya mwisho. Mungu ndiye anayetoa kile ambacho mipango yetu haiwezi kuhakikisha, pamoja na nafasi ya kupumzika katika uaminifu wake.

Zaburi 128 itaendeleza mada hii kwa picha ya baraka za kawaida: kazi ambayo matunda yake yanaweza kufurahiwa, familia yenye uhai na amani inayofika mpaka Yerusalemu. Inaanza kwa kutangaza heri ya kila mtu anayemcha BWANA na kutembea katika njia zake. Mkazo unahama kutoka kumtegemea Mungu hadi kwenye namna maisha yanavyoweza kuchanua ndani ya utegemezi huo.

Zaburi hizi mbili zinaenda pamoja, lakini hazitengenezi fomula ya mafanikio ya lazima. Zaburi 127 inatukemea tunapotaka kuzitengeneza baraka kwa mahangaiko yetu. Zaburi 128 inatusaidia kufurahia baraka tunazozipokea na kuzishirikisha na wengine. Hatujengi maisha peke yetu, wala hatukukusudiwa kufurahia zawadi za Mungu sisi peke yetu.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko Matakatifu: Zaburi 127; Zaburi 121; 125–128; 131; 144:12; Mwanzo 2:15; 3:16–19; 11:1–9; Kutoka 20:8–11; Kumbukumbu la Torati 5:12–15; 10:18–19; 24:17–22; Hesabu 27:1–11; Rutu 4:1–12; 1 Samweli 1; 2 Samweli 7:5–16; 12:24–25; 1 Wafalme 6–9; 11–12; Mithali 10:22; 16:3, 9; 31:13–27; Mhubiri 2:18–26; Isaya 56:3–5; Yeremia 7:1–11; Mathayo 6:25–34; 11:28–30; Marko 3:31–35; 4:35–41; 10:13–16; Luka 1:5–25; 1 Wakorintho 3:6–11; Wagalatia 3:26–29; Waefeso 2:19–22; Ufunuo 21:1–5.
Goldingay, John. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2008. Uchambuzi wa Zaburi 127, “Yhwh Gives, Yhwh Fills”: sehemu mbili za hekima; kufanana kwa bonim na banim; nafasi ya Mungu na wajibu wa binadamu katika kazi na ulinzi; zawadi ya usingizi; wana katika jamii ya kale; na mazungumzo langoni pa mji.
Kidner, Derek. Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1975; matoleo yaliyofuata. Uchambuzi wa Zaburi 127, “In vain?”: ujenzi, usalama na familia; uhusiano wa Sulemani na jina Yedidia; nyumba kama jengo na ukoo; hatari ya kazi yenye mahangaiko; na namna mbalimbali za kutafsiri aya ya 2.
BibleProject. Muhtasari wa Book of Psalms na nyenzo za mashairi ya Biblia, hekima na mpangilio wa Zaburi. Imetumiwa kwa mtazamo mpana wa kifasihi na wa Biblia nzima, si kama chanzo cha uamuzi wa mwisho kuhusu Kiebrania chenye utata katika Zaburi 127.
Nyenzo za mradi: The Book of Psalms — Study Notes na Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources. Zinasaidia kuelewa muundo wa jumla wa Kitabu cha Zaburi na Nyimbo za Kupaa; uchambuzi wa kina wa sura hii umetegemea hasa Goldingay, Kidner na maandiko ya Biblia. Dokezo la tafsiri: Aya zilizowekwa alama “tafsiri ya kimaana kwa uchambuzi” si nukuu halisi kutoka tafsiri maalumu ya kisasa ya Biblia. Mazingira ya familia ya kale yameelezwa kihistoria; matumizi ya kitheolojia, kichungaji na yanayomhusu Kristo yametofautishwa na yale yanayosemwa moja kwa moja na Zaburi 127.

Zaburi 127 — BWANA Asipoijenga Nyumba: Kazi, Pumziko na Zawadi ya Familia