Zaburi 131 — Moyo Uliotulia: Kujifunza…

Moyo unapotulia kama mtoto karibu na mama yake, tunajifunzaje kumtumaini Mungu bila kudhibiti kila kitu?

Muhtasari

Unyenyekevu, mtoto aliye karibu na mama yake, na ujasiri wa kumtumaini BWANA

Andiko kuu — Zaburi 131:2–3 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “Badala yake, nimeutuliza moyo wangu na kuufanya upumzike. Kama mtoto aliyetulia akiwa pamoja na mama yake, ndivyo ilivyo nafsi yangu ndani yangu. Ee Israeli, umtumaini BWANA, tangu sasa na hata milele.”

Baadhi ya sala huanza kwa kilio. Zaburi hii inaanza kwa mtu anayekataa kujifanya mkuu kuliko alivyo. Anaeleza mambo matatu aliyojifunza kuyaacha: kuinua moyo kwa kiburi, kuwatazama wengine kwa majivuno, na kujishughulisha na mambo makubwa yaliyo nje ya uwezo au wajibu wake. Kisha anatumia picha yenye upole wa pekee: nafsi yake imetulia kama mtoto aliye karibu na mama yake.

Picha hiyo ni rahisi kuielewa, lakini kufikia hali inayoelezwa si jambo rahisi. Mtu anaweza kukaa kimya huku ndani yake akipambana na hofu, mashindano, au hamu kubwa ya kudhibiti kila jambo. Zaburi 131 inazungumzia utulivu wa kina zaidi. Ni utulivu unaochipuka pale tunapojifunza mipaka ya uwezo wetu, kuacha kujikweza, na kumtumaini Mungu katika yale tusiyoweza kuyatengeneza kwa nguvu zetu.

Zaburi hii ina mistari mitatu tu. Lakini si wito wa kuacha kufikiri, kuacha kufanya kazi, au kufumbia macho udhalimu. Ni ushuhuda wa mtu anayezungumza mbele za Mungu, kisha anawaalika watu wote wa Israeli kutembea katika tumaini hilo. Baada ya Zaburi 130, ambayo imetufundisha kungoja ukombozi wa Mungu, Zaburi 131 inaongeza hatua nyingine: anayejifunza kumngojea BWANA anaweza pia kujifunza kuutuliza moyo wake.

1.0 Utangulizi

Fikiria familia inayomaliza siku iliyojaa changamoto. Kuna mahitaji ya shule, gharama za matibabu, maamuzi ya kazi, na mahusiano ambayo hayajapata suluhu. Mtoto mdogo anaketi karibu na mama yake. Mtoto huyo hajapata majibu ya matatizo yote ya nyumbani. Hajaelewa kwa nini fedha hazitoshi au kwa nini watu wazima wana wasiwasi. Lakini anaweza kutulia kwa sababu yupo karibu na mtu anayemwamini.

Je, mtu mzima anaweza kujifunza kuwa na aina hiyo ya utulivu mbele za Mungu? Hili ndilo swali linalotufungulia Zaburi 131. Mwandishi hatuambii kwamba amefanikiwa kutatua matatizo yote. Anatueleza namna alivyojifunza kukabiliana na hamu ya kutawala mambo yanayomzidi.

Ujumbe huu una uzito kwa wazazi, wachungaji, walimu, viongozi na watu wanaobeba majukumu ya wengine. Kuwajibika ni jambo jema. Lakini kujiona kwamba kila kitu kitaanguka tusipokidhibiti sisi ni mzigo mwingine kabisa. Tunaweza kufanya kazi kwa bidii, kupanga kwa hekima na kuchukua hatua sahihi bila kudai kwamba matokeo ya mwisho yapo mikononi mwetu.

Kwa hiyo Zaburi 131 inajengwa kwa hatua tatu: unyenyekevu mbele za Mungu (mstari 1), kutuliza nafsi (mstari 2), na kuwaita watu wa Mungu katika tumaini la kudumu (mstari 3). Mwandishi anaanza kwa kusema “mimi,” lakini anamalizia kwa kusema “Israeli.” Kile alichojifunza mtu mmoja kinakuwa mwaliko kwa jumuiya nzima.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

2.1 Wimbo wa Kupaa wenye jina la Daudi

Kichwa cha Zaburi 131 kinaonesha kwamba ni Wimbo wa Kupaa, na pia kinaunganisha zaburi hii na Daudi. Zaburi 120–134 kwa pamoja zinajulikana kama Nyimbo za Kupaa, zinazohusishwa na safari za waabudu kwenda Yerusalemu na kukutana mbele za BWANA. Nyimbo hizi zinagusa mambo mbalimbali: uhasama na uongo (Zab. 120), ulinzi wa Mungu safarini (Zab. 121), furaha na amani ya Yerusalemu (Zab. 122), majeraha ya udhalimu (Zab. 129), na msamaha pamoja na kungoja ukombozi (Zab. 130).

Zaburi 131 inaingia katika mkusanyiko huu kwa kutufundisha hali ya moyo inayofaa kwa mtu anayemkaribia Mungu. Hatupaswi kusafiri kwenda mahali patakatifu huku tukibeba fikra kwamba sisi ndio kitovu cha kila kitu.

Jina la Daudi kwenye kichwa linaweza kusomwa kama taarifa ya uandishi au uhusiano wa zaburi na mapokeo ya Daudi. Lakini mistari hii mitatu haitaji tukio fulani linalotuwezesha kuthibitisha ilitungwa lini. Derek Kidner anaonesha kwamba jina la Daudi linatualika kuulinganisha ujumbe na maisha yake: unyenyekevu wa siku zake za mwanzo unafaa, lakini makosa ya baadaye yanatukumbusha kwamba hata viongozi wakuu wanaweza kuanguka. John Goldingay anaona fundisho hili kuwa muhimu sana kwa mfalme au kiongozi yeyote, lakini haoni msingi wa kuweka tarehe maalumu ya utunzi.

Kwa hiyo ni bora tusibuni tukio maalumu ambalo zaburi haijalisimulia. Tunaweza kusikiliza sauti yake katika muktadha wa Israeli, na kisha kuona jinsi inavyozungumza nasi leo.

2.2 Muundo wa shairi lenye mistari mitatu

Zaburi hii ni fupi lakini imepangwa kwa umakini. Mstari wa kwanza una mambo matatu anayoyakataa mwandishi: moyo wa kujikweza, macho ya kiburi, na kutafuta mambo yanayopita nafasi yake. Mstari wa pili unaanza kwa msisitizo wa tofauti: la, badala yake. Mwandishi anaeleza hali mpya ya moyo wake kwa picha ya mtoto aliye karibu na mama yake. Mstari wa tatu unatoka katika sala binafsi na kuwa mwito kwa Israeli wote wamngoje na kumtumaini BWANA.

Hakuna adui anayetajwa. Hakuna orodha ya madhara ambayo mwandishi amepitia. Hakuna maelezo ya muujiza uliotokea mwishoni. Goldingay anaiona zaburi hii kama tamko la tumaini au ushuhuda wa msimamo wa maisha. Hata hivyo, kauli kwamba ameutuliza moyo wake inadokeza kuwa utulivu huo haukuja bila mapambano. Umejifunzwa.

2.3 Uhusiano wa karibu na Zaburi 130

Katika Zaburi 130, mwandishi anasema kwamba anamngojea BWANA na kulitazamia neno lake; baadaye anasema, “Ee Israeli, umtumaini BWANA” (Zab. 130:5, 7). Mwisho wa Zaburi 131 una mwito uleule wa kumtumaini BWANA (131:3). Mshikamano wa zaburi hizi mbili ni muhimu.

Lakini hazisemi jambo moja kwa namna ileile. Zaburi 130 inatoka vilindini, inauliza kuhusu maovu, na kushikilia msamaha na ukombozi wa Mungu. Zaburi 131 inatoka kwenye mazoezi ya unyenyekevu na kutuonesha nafsi iliyotulia. Goldingay anapendekeza kwamba Zaburi 131 inaweza kusomwa kama maelezo ya namna kungoja katika Zaburi 130 kunavyoumba maisha ya ndani ya mtu.

Hiyo haimaanishi kwamba kilio kinapaswa kukoma ndipo mtu aitwe mwaminifu. Biblia inatunza sauti zote mbili. Wakati fulani mtu wa Mungu analia kwa uchungu; wakati mwingine anakaa kimya katika tumaini. Kilio cha kweli na utulivu wa kweli vyote vinaweza kuwa ishara za imani.

2.4 Zaburi 132: utulivu kabla ya juhudi kubwa

Zaburi inayofuata, Zaburi 132, inakumbuka bidii ya Daudi ya kutafuta mahali pa sanduku la agano na ahadi ya Mungu kuhusu Sayuni na ukoo wa Daudi. Hapa kuna tofauti yenye manufaa. Zaburi 131 inatukumbusha mipaka ya juhudi za mwanadamu; Zaburi 132 itazungumzia juhudi kubwa za kufanya jambo la maana.

Hivyo, ujumbe wa Zaburi 131 si kwamba watu wa Mungu hawapaswi kuwa na maono, mipango au dhamira. Swali ni hili: Je, juhudi zetu zinatokana na uaminifu kwa Mungu, au zinatokana na tamaa ya kujifanya waokozi wa kazi yake? Unyenyekevu na uthubutu wa kufanya yaliyo mema vinaweza kwenda pamoja.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 131:1a — “BWANA, moyo wangu haujijivuni”: kuacha kujifanya mkubwa

Mwandishi anaanza kwa kumwambia BWANA moja kwa moja. Hasimami mbele ya umati akitangaza ubora wake ili asifiwe. Anasema jambo analotaka Mungu mwenyewe alione ndani yake. Moyo unaojiinua ni moyo unaotaka kuonekana mkubwa kuliko wengine au mkubwa kuliko nafasi aliyopewa na Mungu. Mithali inaonya kwamba kiburi kinaweza kuongoza kwenye kuanguka (Mit. 16:18; 21:4).

Goldingay anatuonya tusifikiri kwamba maneno ya Kiebrania yanayohusu kuwa “juu” au “mrefu” huwa mabaya katika kila mazingira. Tatizo katika mstari huu linaonekana katika mkusanyiko wake: moyo ulioinuka, macho yenye kujikweza, na kutafuta mambo makubwa kupita mipaka. Kwa pamoja, picha hizo zinaonesha hatari ya mtu kujipa nafasi inayompasa Mungu.

Kwa mfano, kanisa linaweza kuwa na mchungaji mwenye kipawa kikubwa cha kufundisha. Kipawa hicho ni baraka. Lakini kama mchungaji anaanza kuamini kwamba kanisa haliwezi kukua bila yeye, hawezi kupokea ushauri, na hawezi kuwaandaa wengine kuhudumu, kipawa kilichokuwa baraka kinaanza kugeuka chanzo cha kujikweza.

Unyenyekevu wa Biblia si kujidharau. Mtu anaweza kutambua vipawa vyake, akafanya kazi vizuri, na akapokea pongezi kwa shukrani. Lakini hatakiwi kuchukua nafasi ya Mungu. Mwandishi wa Zaburi 131 hatufundishi kupunguza thamani yetu; anatufundisha kuikubali thamani yetu bila kujifanya kitovu cha kila jambo.

Pia, hatupaswi kusoma kauli yake kama ushahidi kwamba hajawahi tena kushawishiwa na kiburi. Anasema kuhusu mwelekeo wa maisha aliochagua na anaojifunza kuutunza. Hata mtu mnyenyekevu anahitaji kuendelea kujichunguza na kupokea marekebisho.

3.2 Zaburi 131:1b — “Wala macho yangu hayana kiburi”: kuwapa wengine heshima

Kutoka moyoni, zaburi inahamia machoni. Katika lugha ya kishairi, macho yanawakilisha namna tunavyowatazama watu. Macho ya kiburi yanapima thamani ya mtu kwa cheo, elimu, mali, ushawishi au uwezo wake wa kutupatia faida. Yanamwona mtu asiye na nguvu kama hafai kupewa muda wa kusikilizwa.

Mithali 30:13 inazungumzia watu wenye macho ya kujikweza. Paulo, kwa upande mwingine, anawahimiza waumini wasitafute utukufu wao wenyewe, bali waheshimiane na kuzingatia mahitaji ya wengine (Flp. 2:3–4). Unyenyekevu hauishii katika hisia za ndani. Unaonekana katika mahusiano.

Katika ibada, swali linaweza kuwa rahisi: Je, tunamkaribisha mgeni mwenye hadhi kwa uchangamfu zaidi kuliko mgonjwa, mtoto, au mtu asiye na uwezo wa kuchangia? Katika jamii, viongozi wanaweza kuwapa nafasi wenye ushawishi na kuwapuuza watu wa sokoni, familia zinazotaabika, au wagonjwa wanaosubiri msaada.

Macho yasiyo na kiburi yanajifunza kuona utu wa kila mmoja. Hata hivyo, si lazima tujihusishe na watu wote kwa namna ileile au kukosa hekima ya kuweka mipaka. Heshima kwa mwingine haiondoi ukweli wala uwajibikaji. Inamaanisha hatumfanyi mtu kuwa mdogo ili sisi tuonekane wakubwa.

Kwa hiyo, utulivu anaoueleza mwandishi hauwezi kuwa utulivu wa mtu aliyejitenga na maumivu ya wengine. Unapaswa kuzaa huruma, kusikiliza, na kuitenda haki. Moyo uliotulia mbele za Mungu una nafasi ya kumwona jirani kwa heshima.

3.3 Zaburi 131:1c — “Wala sijishughulishi na mambo makubwa yaliyonishinda”: kujua mipaka si kuacha kujifunza

Huu ni mstari unaoweza kueleweka vibaya. Unaweza kutumiwa kumzuia kijana kuuliza maswali ya Biblia, kumtisha mwumini anayeomba uwazi kuhusu fedha za kanisa, au kumwambia mtu aliyedhulumiwa asitafute haki kwa sababu anajishughulisha na “mambo makubwa.” Huo ungekuwa matumizi mabaya ya maandiko.

Biblia yenyewe inatualika kutafuta hekima, kuhoji kwa uaminifu, na kuchunguza yale tunayoambiwa (Mit. 2:1–6; Mdo. 17:11). Tatizo la Zaburi 131 si kwamba kuna mambo magumu ya kuelewa. Tatizo ni kujipa mamlaka ya kudhibiti mambo ambayo kwa hakika yanapita uwezo na wajibu wetu.

Kidner anaeleza mstari huu kwa wazo la kujithubutisha kupita kiasi, si kupinga malengo mema. Goldingay anasoma “mambo makubwa” na “maajabu” kama dalili ya tamaa ya kutenda mambo makubwa yanayomfaa Mungu, badala ya kukaa katika uaminifu wa mwanadamu. Kwa hiyo, mmoja anasisitiza mipaka ya kujiona tunaweza kila kitu; mwingine anasisitiza hatari ya kujipa kazi ya Mungu.

Kumbukumbu la Torati 29:29 linatofautisha mambo yaliyofichwa, ambayo yako kwa BWANA, na yale aliyoyafunua ili watu wake wayatii. Ayubu naye alipitia kipindi cha kuuliza maswali magumu kabla Mungu hajamjibu kutoka katika tufani (Ayu. 38–42). Maswali ya Ayubu hayafanyi Biblia kuwa adui wa uchunguzi. Yanatukumbusha kwamba uelewa wetu, hata ukiwa wa kina, hauwezi kuwa kipimo cha mwisho cha ulimwengu wote.

Daktari anaweza kutumia elimu bora inayopatikana huku akikiri kuna yasiyojulikana. Mzazi anaweza kumlinda mtoto huku akijua hawezi kudhibiti maamuzi yake yote. Mchungaji anaweza kutafuta ukweli kwa bidii na kusema kwa unyenyekevu, “Hapa ushahidi hautoshi kutoa jibu la uhakika.” Unyenyekevu unajua tofauti kati ya yale tunayopaswa kufanya na yale tunayopaswa kuyakabidhi kwa Mungu.

3.4 Zaburi 131:2a — “Nimeutuliza na kuunyamazisha moyo wangu”: utulivu unaojifunzwa

Mstari wa pili unaanza kwa kubadili mwelekeo: La, badala yake. Mwandishi hakushindwa tu kupata cheo alichotaka, kisha akakata tamaa. Anaeleza hatua ya ndani aliyoichukua. Amejifunza kuuleta moyo wake katika hali ya utulivu. Vitenzi vya Kiebrania vinahusisha kufanya kitu kiwe sawa au kitulie. Hapa tunasikia mtu anayeendelea kufanya kazi ya kiroho ndani yake.

Lakini utulivu huu si kuficha uchungu, kujizuia kulia, au kukataa kutafuta msaada wa kitabibu au kisaikolojia. Zaburi nyingine zinampa mtu nafasi ya kuonesha hofu, maswali, hasira na majonzi (Zab. 13; 42; 88). Zaburi 131 inaongeza lugha nyingine: lugha ya kumtumaini Mungu hata wakati hatuwezi kuamua matokeo.

Kwa baadhi ya watu, utulivu unaweza kusaidiwa na sala, kupumzika, kushiriki mzigo na watu wanaoaminika, kupata ushauri, au kujifunza kuweka mipaka. Hayo yote yanaweza kuwa sehemu ya maisha ya imani. Mtu anayeishi na kiwewe, ugonjwa au wasiwasi mkubwa hapaswi kuhukumiwa kwamba hana imani kwa sababu hajisikii mtulivu. Zaburi inatupatia picha ya tumaini, si kipimo cha kumhukumu mtu ambaye bado anapambana.

Pia, kutulia si kuacha kuchukua hatua. Mtu anaweza kufikisha malalamiko rasmi dhidi ya udhalimu, kumpeleka mgonjwa hospitalini, kutafuta kazi, au kusaidia familia yenye njaa huku akijua kwamba si yeye mwenye dhamana ya mwisho ya matokeo. Mikono inaweza kuendelea kufanya kazi hata moyo unapojifunza kutotawaliwa na hofu ya kudhibiti kila kitu.

Utulivu wa kweli unapotokana na kumtegemea Mungu, unaweza kuongeza hekima katika maamuzi. Mtu asiyeongozwa kabisa na msukumo wa kujithibitisha anaweza kusikiliza vizuri zaidi, kutambua hatari mapema, na kuchagua njia yenye kuwajali wengine.

3.5 Zaburi 131:2b — “Kama mtoto aliyeachishwa kunyonya akiwa na mama yake”: kupumzika katika uhusiano salama

Hii ndiyo picha inayogusa moyo wa zaburi. Tafsiri nyingi hutumia maneno “mtoto aliyeachishwa kunyonya.” Mtoto wa namna hiyo si lazima alale kifuani kwa mama yake ili kupata chakula kila wakati. Anaweza kuwa karibu na mama yake akiwa ametulia kwa sababu anafurahia uhusiano na uwepo wake. Kidner anasisitiza tafsiri hii: mtoto amejifunza kuvuka hatua ya kudai kila alichokuwa akikihitaji hapo awali, na hivyo amepata utulivu mpya.

Lakini Goldingay anaweka tahadhari muhimu. Anapendekeza kwamba neno la Kiebrania linalotafsiriwa “aliyeachishwa kunyonya” hapa huenda linamaanisha mtoto aliyemaliza kunyonya na kushiba, kisha anakaa kwa utulivu karibu na mama yake. Kwa Goldingay, hatupaswi kulazimisha wazo la kuachishwa kunyonya kabisa kama ndilo pekee linalowezekana.

Kwa hiyo kuna tafsiri mbili zinazostahili kuoneshwa kwa uaminifu. Kwa Kidner, picha ni ya mtoto aliyekomaa kiasi cha kutodai tena kile alichokuwa akitegemea kwa haraka. Kwa Goldingay, picha inaonesha mtoto aliyepokea chakula na ametulia kwa sababu ametoshelezwa. Kwa zote mbili, jambo kuu halibadiliki: mtoto ametulia ndani ya uhusiano wa kutunzwa kwa upendo na uaminifu.

Mama si pambo lililowekwa pembeni ya picha. Uwepo wake unaleta maana. Mtoto hatulii kwa sababu amekuwa na uwezo wa kujilisha, kujilinda na kupanga kesho yake mwenyewe. Anatulia kwa sababu yupo katika uhusiano ambao ndani yake anaweza kutegemea utunzaji wa mwingine.

Hata hivyo, ni muhimu tusiseme kwa uhakika kwamba mstari huu unamwita Mungu “mama.” Mwandishi anatumia uhusiano wa mtoto na mama kueleza hali ya nafsi yake mbele za BWANA. Sehemu nyingine za Biblia zinatumia picha ya mama kuelezea huruma ya Mungu (Isa. 49:15; 66:13). Hizo ni sehemu zinazosaidia kusoma Biblia nzima, lakini si maneno yanayosemwa waziwazi katika Zaburi 131.

Picha hii inaweza kuamsha maumivu kwa mtu aliyekua bila ulinzi wa familia, aliyetelekezwa, au aliyejeruhiwa na mtu aliyepaswa kumtunza. Hatupaswi kumlazimisha mtu huyo kujifanya kwamba utoto wake ulikuwa salama. Zaburi inatuonesha picha ya utunzaji unaostahili kuaminika. Kanisa linapaswa kujifunza kujenga mahusiano salama yanayofanana na picha hiyo, si kuwahukumu watu wanaoshindwa kuihisi.

3.6 Zaburi 131:2c — “Ndivyo ilivyo nafsi yangu ndani yangu”: kutokuwa mtumwa wa tamaa na hofu

Mwandishi anarudia picha ya mtoto, lakini sasa anaitumia kueleza nafsi yake. Katika Kiebrania, namna ya kusema “ndani yangu,” “juu yangu,” au “pamoja nami” ina utata fulani wa kimaneno. Tusijenge nadharia nzima ya saikolojia kutokana na tamko hilo. Dhamira yake iko wazi: nafsi iliyokuwa na hamu ya kutafuta ukuu imejifunza kutulia.

Hii haimaanishi kwamba kila tamaa ni mbaya. Biblia inasifu kiu ya haki, hamu ya kumjua Mungu, upendo wa hekima, na shauku ya kuona maisha yakiwa bora (Zab. 42:1–2; 63:1; Mt. 5:6). Tatizo linatokea tamaa nzuri inapogeuka kuwa sharti la mwisho la kuwa na amani: “Nisipopata jambo hili sasa, maisha yangu hayana thamani.”

Zaburi 131 inatufundisha kuwa na shauku ya kufanya yaliyo mema bila kuyafanya matokeo kuwa bwana wetu. Mchungaji anaweza kutamani kuona watu wakikua kiroho. Mzazi anaweza kutamani mtoto aliyepotea arudi salama. Mwanafunzi anaweza kujitahidi kufaulu. Hakuna sababu ya kuacha kutafuta mema hayo. Lakini kila mmoja anaalikwa kuendelea kutenda lililo sahihi huku akiukabidhi mwisho wa mambo mikononi mwa Mungu.

Mtoto katika picha hawezi kumdhibiti mama yake. Vivyo hivyo, muumini anayeutuliza moyo hajaribu kumdhibiti Mungu kwa sala, ahadi au matendo yake. Anajifunza kumwamini Mungu kwa sababu ya tabia yake, hata kabla hajaona jibu analolitaka.

Katika jamii inayopima thamani kwa mafanikio yanayoonekana, ujumbe huu ni wa ukombozi. Thamani ya mtu haiko katika uwezo wa kushinda mashindano yote au kupata kila alichokitamani. Mtu anaweza kuwa mwaminifu hata akiwa bado anangoja.

3.7 Zaburi 131:3a — “Ee Israeli, umtumaini BWANA”: kutoka utulivu binafsi hadi tumaini la jamii

Mstari wa tatu unabadilisha anayelengwa. Katika mistari miwili ya kwanza, mwandishi anamwambia Mungu yaliyotokea moyoni mwake. Sasa anawageukia Israeli na kuwaalika wote kumtumaini BWANA. Hatua hii ni muhimu. Haya si maelekezo ya kujipa utulivu binafsi tu; ni mwito wa kujenga jamii inayojua mahali pa kuweka tumaini lake.

Maneno yanatukumbusha Zaburi 130:7. Katika Zaburi 130, sababu ya matumaini ni upendo mwaminifu wa BWANA na ukombozi wake mwingi. Katika Zaburi 131, tumaini hilo linaonekana katika nafsi yenye unyenyekevu. Mungu yuleyule anayesamehe na kukomboa ndiye anayestahili kuaminiwa wakati mioyo yetu inatafuta pa kupumzika.

Jumuiya inayojifunza jambo hili haitategemea mtu mmoja kana kwamba ndiye mwokozi wake. Kanisa halipaswi kufungwa kwenye jina au umaarufu wa mchungaji mmoja. Kiongozi wa jamii hapaswi kuwafanya watu waamini kwamba hakuna maisha bila yeye. Watu wa Mungu wanatumaini BWANA; viongozi wake ni watumishi, si mbadala wa Mungu.

Pia, tumaini la pamoja halipaswi kuwa kisingizio cha kuwapuuza wanaoendelea kuteseka. Wengine bado wanalia kutoka vilindini kama katika Zaburi 130. Wengine wameanza kupata utulivu kama katika Zaburi 131. Kanisa lenye hekima litakuwa na nafasi kwa wote wawili. Litasikiliza, litasaidia na litawatembea pamoja bila kulazimisha kila mtu ashuhudie ushindi kwa wakati uleule.

Kwa hiyo, mtu mmoja anapojifunza kuutuliza moyo wake, anaweza kuwa baraka kwa wengine. Si kwa kuwafundisha tu maneno mazuri, bali kwa kuonesha namna ya kuwajibika kwa uaminifu bila kujifanya ndiye mwenye mamlaka ya mwisho.

3.8 Zaburi 131:3b — “Tangu sasa na hata milele”: tumaini lisiloisha muda wake

Maneno ya mwisho yanaipa zaburi upeo wa muda mrefu. Kauli zinazofanana zinapatikana katika Zaburi 121:8 na 125:2. Mwandishi hawaambii Israeli wamtumaini Mungu hadi shida moja itakapopita tu. Anawakaribisha katika maisha yanayojengwa juu ya uaminifu wa BWANA kwa vizazi na vizazi.

Goldingay anaonesha ukali uliomo katika mwito huu: watu wa Mungu wanahitaji kuwa tayari kungoja utimilifu wa makusudi ya Mungu badala ya kujaribu kuyalazimisha kwa nguvu za kibinadamu. Huo ni mwito unaopingana na tabia ya kujiona kwamba tunaweza kujenga ufalme wa Mungu kwa mbinu zetu pekee.

Lakini kungoja kwa namna hiyo hakumaanishi kuacha kutenda haki. Maandiko hayo hayo yanawaambia watu wa Mungu kutetea wanyonge, kutenda haki na kuishi kwa uaminifu (Isa. 1:16–17; Mik. 6:8). Tunapaswa kuchukua hatua tunazoagizwa kuzichukua, huku tukikiri kwamba kuleta ukamilifu wa ufalme wa Mungu si kazi inayoweza kutimizwa na nguvu za mwanadamu.

Maneno “hata milele” pia yanatukumbusha kwamba utulivu wa imani si jaribio la siku saba ambalo tunaliacha tusipoona mabadiliko ya haraka. Ni mwelekeo wa maisha. Tunaendelea kumtumaini BWANA wakati hali ni nzuri na wakati bado tunangoja majibu.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Unyenyekevu ni kujifahamu kwa kweli, si kujidharau

Mtu mnyenyekevu anajua kwamba ameumbwa na Mungu, ana mipaka, lakini ana thamani na wajibu wa kweli. Hafanyi kujichukia kuwa alama ya utakatifu. Wala hatoi nafasi kwa wengine kumdhalilisha kwa madai kwamba ndiye anatakiwa kuwa mnyenyekevu. Unyenyekevu wa Biblia unamfanya mtu kujiona kwa ukweli mbele za Mungu.

Zaburi 8 inaonesha heshima na wajibu mkubwa ambao Mungu amewapa wanadamu. Zaburi 131 inatuonya kwamba heshima hiyo haimaanishi tunamiliki kiti cha enzi cha Mungu. Kwa hiyo tunafanya kazi zetu kwa bidii, lakini hatuhitaji kujifanya tunaweza kutegemeza ulimwengu wote.

4.2 Moyo uliotulia unaweza bado kulia na kupinga uovu

Tusitumie Zaburi 131 kuinyamazisha Zaburi 130. Biblia inatunza kilio cha aliye vilindini pamoja na ushuhuda wa aliyejifunza kutulia. Imani haimpi kila mwamini hisia ileile kila siku.

Kanisa linaposisitiza utulivu, lazima lihifadhi pia nafasi ya kusikia majeraha, malalamiko ya udhalimu na maswali yasiyopata majibu. Kumwambia aliyeumizwa anyamaze ili aoneshe imani si kutekeleza Zaburi 131. Utulivu wa kweli haujengwi kwa kuficha ukweli, bali kwa kumtegemea Mungu katika ukweli.

4.3 Mungu hatuiti kuchukua nafasi yake

Tunapodhani huduma, familia au taasisi haiwezi kuendelea bila sisi, tunaanza kubeba mzigo usio wetu. Hatari ya kujiona wa lazima kila wakati inaweza kujificha ndani ya nia njema ya kusaidia. Lakini Mungu ndiye asiyechoka na asiye na mipaka (Zab. 121:3–4).

Goldingay anasisitiza kishawishi cha kutaka kutenda “mambo makubwa” kana kwamba tunapaswa kufanya kazi inayomfaa Mungu pekee. Jibu si uvivu. Ni kujua tofauti kati ya wajibu tuliopewa na matokeo ambayo ni Mungu pekee anayeweza kuyatimiza. Paulo anasema mmoja hupanda, mwingine hunywesha, lakini Mungu ndiye akuzaye (1 Kor. 3:6–7).

4.4 Kutegemea wengine si ishara ya udhaifu wa kiroho

Picha ya mtoto haianzi na mbinu ya kutuliza mawazo; inaanza na uhusiano wa kuaminiana. Mtu anapata pumziko kwa sababu hayuko peke yake. Hili linapingana na wazo kwamba mtu aliyekomaa lazima ajitosheleze katika kila jambo.

Maandiko yanatualika kubebeana mizigo (Gal. 6:2). Tunaweza kumwomba Mungu msaada na wakati huohuo kupata msaada kutoka kwa wataalamu, rafiki wa kuaminika, familia au kanisa. Kutegemea msaada unaofaa hakutunyimi utu. Mara nyingi kunatuwezesha kuendelea kuwajibika kwa hekima.

4.5 Utulivu na ujasiri wa kutenda haki haviipingani

Zaburi 131 si kibali cha kuvumilia unyanyasaji, ufisadi au dhuluma bila kuchukua hatua. Mtu anaweza kukataa kiburi na wakati huohuo akasimama dhidi ya uovu kwa njia ya haki. Yesu alieleza kwamba ni mpole na mnyenyekevu wa moyo, lakini hakukaa kimya kila alipokutana na unafiki au matumizi mabaya ya mamlaka (Mt. 11:29; 21:12–13; 23:23).

Tofauti iko katika sababu ya kuchukua hatua. Tunaweza kutetea mnyonge kwa sababu Mungu anapenda haki, si kwa sababu tunataka kujijengea jina la kuwa mashujaa. Tunaweza kuongoza kwa ujasiri huku tukikubali kusahihishwa. Utulivu wa kiroho hauondoi ujasiri; unaweza kuusafisha kutoka katika tamaa ya kujitukuza.

4.6 Tumaini linajifunzwa na kurithishwa kwa jamii

Mwandishi anasema ameutuliza moyo wake, jambo linalodokeza kujifunza. Hata mtu mwenye uzoefu wa imani anaweza kurudi tena kwenye maombi yale yale baada ya kuingiwa na hofu. Tumaini si hisia inayobaki kwenye kiwango kimoja. Ni mwelekeo unaoweza kufanywa mpya kwa sala, Neno la Mungu, ushirika wa kweli na utii.

Mwisho wa zaburi unapohamia kwa Israeli, tunakumbushwa kwamba tumaini linaweza kufundishwa katika familia, shule, kanisa na jamii. Viongozi wanaweza kuwaonesha wengine mfano wa kufanya kazi vizuri huku wakikubali kwamba hawajui kila kitu. Hivyo tunajenga jamii inayotegemea uaminifu wa Mungu badala ya kutawaliwa na hofu au sifa za mtu mmoja.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

5.1 Mungu aliye juu anawakubali walio wanyenyekevu

Biblia mara nyingi inaunganisha ukuu wa Mungu na namna anavyowajali wanyenyekevu. Isaya 57:15 anamweleza Mungu aliye juu na mtakatifu, lakini pia yupo pamoja na mwenye moyo wa kutubu na roho iliyopondeka. Mithali inaonya juu ya kiburi na kusifu hekima ya unyenyekevu (Mit. 11:2; 16:18). Mika 6:8 inatutaka kutenda haki, kupenda rehema na kutembea kwa unyenyekevu pamoja na Mungu.

Zaburi 131 inatupatia picha ya namna ya kuishi ukweli huo. Mtu haachi kuwa na akili wala majukumu; anaacha kujifanya ndiye chanzo cha usalama wake wa mwisho.

5.2 Yesu na mtoto katikati ya wanafunzi wanaoshindana kwa ukubwa

Zaburi 131 haisemi moja kwa moja kwamba inatabiri kuzaliwa au maisha ya Yesu. Lakini ujumbe wake unapata mwangwi wa ajabu katika Mathayo 18:1–4. Wanafunzi wanamuuliza Yesu nani ni mkuu katika ufalme wa mbinguni. Yesu anamleta mtoto katikati yao na kuonesha kwamba kugeuka na kuwa wanyenyekevu ni jambo la msingi. Katika Marko 10:13–16, Yesu anawakaribisha watoto wakati wengine wanataka kuwazuia.

Hapa, mtoto anabadilisha namna tunavyopima ukuu. Ufalme wa Mungu hauingiliwi kwa kujipatia cheo mbele za wengine. Unapokewa kwa tumaini na unyenyekevu. Hata hivyo, hatupaswi kudhani kila mtoto ana mazingira salama; Yesu mwenyewe anatulazimisha kuwajali wadogo na walio dhaifu, si kutumia udhaifu wao kama pambo la mafundisho.

5.3 Unyenyekevu wa Kristo unaambatana na utendaji wenye ujasiri

Wafilipi 2:5–11 inaonesha Yesu ambaye hakutafuta kujikweza kwa faida yake, bali alijitoa kwa ajili ya wengine. Unyenyekevu wake haukumzuia kufundisha, kuponya, kukemea dhuluma na hatimaye kujitoa kwa ajili ya ulimwengu. Katika bustani ya Gethsemane, Yesu anaomba katika uchungu, kisha anakabidhi nia yake kwa Baba (Luka 22:42).

Hapo tunaona jambo la kufanana na ujumbe wa Zaburi 131 bila kudai kwamba zaburi yenyewe ilikuwa ikisimulia tukio hilo. Mwanafunzi wa Yesu haombwi kuacha utendaji, bali kuacha kujikuza. Unyenyekevu si kukosa ujasiri; ni kuwa na ujasiri usiotawaliwa na tamaa ya kujipatia utukufu.

5.4 Pumziko ndani ya Yesu na kazi tunayopaswa kufanya

Yesu anawaita waliochoka na wenye mizigo wamwendee wapate pumziko, na anajieleza kuwa mpole na mnyenyekevu wa moyo (Mt. 11:28–30). Pia anawafundisha wanafunzi kuomba ufalme wa Mungu uje (Mt. 6:9–13), huku wao wenyewe wakiitwa kuishi kwa rehema na utii.

Pumziko hilo halimaanishi hakuna kazi. Linamaanisha kazi ya Mungu haiishii katika uwezo wa mwanadamu. Paulo anaeleza kwamba yeye hupanda na mwingine hunywesha, lakini Mungu ndiye anayekuza (1 Kor. 3:5–7). Huo ndio uhuru mkubwa kwa mtumishi: kufanya yote yaliyo sahihi bila kujidai kwamba yeye ndiye mwenye uwezo wa mwisho wa kuokoa dunia.

5.5 Tumaini linalotazama ufufuo na uumbaji mpya

Agano Jipya linaweka tumaini la mwisho katika ufufuo wa Yesu na ahadi ya Mungu ya kuufanya uumbaji kuwa mpya (Rum. 8:18–25; Ufu. 21:1–5). Tumaini hilo halitufanyi tuseme mateso ya leo si halisi. Pia halituiti kuleta wakati ujao wa Mungu kwa nguvu zetu. Linatupa sababu ya kutenda mema leo huku tukikubali kwamba ukamilifu wa uponyaji ni zawadi ya Mungu.

Mwito wa Zaburi 131, “Ee Israeli, umtumaini BWANA,” unabaki katika muktadha wake wa Israeli. Wakristo tunaupokea kupitia simulizi pana la Maandiko, ambalo linamfikisha msomaji kwa Yesu Masihi na kwa makusudi ya Mungu ya kuyabariki mataifa. Kutambua mwendelezo huo hakuhitaji kufuta maana ya kwanza ya zaburi au nafasi ya Israeli katika simulizi la Biblia.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Tambua mzigo usio wako kuubeba. Andika jambo unalopaswa kulifanyia kazi na jambo ambalo matokeo yake huwezi kuyahakikisha. Omba kwa ajili ya yote mawili, kisha chukua hatua iliyo ndani ya wajibu wako (Zab. 131:1; 1 Kor. 3:6–7).
Kuwa mnyenyekevu bila kujidharau. Tambua kipawa au fursa uliyopewa, kisha tafuta namna ya kuitumia kumhudumia mtu mwingine badala ya kuitumia kujijengea sifa (Zab. 131:1; 1 Pet. 4:10).
Chunguza namna unavyowatazama watu. Je, unamsikiliza mtu mwenye cheo tofauti na unavyomsikiliza mtu wa kawaida? Chukua hatua moja ya kuonesha heshima inayofaa kwa wote (Mit. 30:13; Flp. 2:3–4).
Endelea kujifunza huku ukikubali mipaka. Chunguza maswali magumu, kagua mafundisho na omba uwazi inapohitajika. Usikubali neno “unyenyekevu” litumiwe kufunika udhalimu au kuzuia uwajibikaji (Kum. 29:29; Mdo. 17:11).
Tenga muda mfupi wa maombi ya utulivu. Wasilisha mbele za Mungu jambo linalokutia hofu. Usijilaumu ikiwa wasiwasi hauondoki mara moja; tafuta msaada unaofaa unapouhitaji (Zab. 131:2; Flp. 4:6–7).
Kubali msaada wa wengine. Picha ya mtoto inatukumbusha kwamba mahusiano salama ni muhimu. Zungumza na mtu unayemwamini, mshauri au mtaalamu inapofaa; kubeba mzigo pamoja si kushindwa kwa imani (Gal. 6:2).
Ongoza bila kutaka kudhibiti kila kitu. Wape wengine majukumu, kubali kusahihishwa na heshimu muda wa kupumzika. Kazi ya Mungu ni kubwa kuliko mtu mmoja (Zab. 131:1; 1 Kor. 12:12–27).
Tafuta haki bila kutafuta kujitukuza. Sema ukweli kuhusu udhalimu, saidia walio katika hatari na tumia njia sahihi za kuleta mabadiliko. Utulivu hauwezi kuwa sababu ya kupuuza uovu (Mik. 6:8; Isa. 1:17).
Usiwahukumu walio bado katika maumivu. Mtu mwenye huzuni au kiwewe anaweza asiwe tayari kusema, “Nimetulia.” Msikilize, mpe msaada wa vitendo na umruhusu kutumia pia lugha ya kilio inayopatikana katika Zaburi nyingine (Zab. 13; 88; Rum. 12:15).
Jenga tumaini la pamoja. Katika ibada ya familia, kikundi cha Biblia au mkutano wa kanisa, waalikeni watu kukiri kwa pamoja: “Tutafanya wajibu tuliopewa, na tutamtumaini BWANA katika yale yaliyo nje ya uwezo wetu” (Zab. 131:3).

7.0 Maswali ya Tafakari

Ni mambo gani yanayokufanya ujione kwamba kila kitu lazima kitegemee wewe? Hali hiyo inatofautianaje na kuwajibika kwa kweli?
Moyo wa kiburi na macho ya majivuno vinaweza kujitokezaje katika familia, kanisa, shule au uongozi wa jamii?
Kwa nini Zaburi 131:1 haipaswi kutumiwa kuwazuia watu kujifunza, kuuliza maswali au kusimama upande wa haki?
Tafsiri ya Kidner kuhusu mtoto aliyeachishwa kunyonya na ya Goldingay kuhusu mtoto aliyeshiba baada ya kunyonya zinatufundisha nini kuhusu picha ya mstari wa pili?
Ni wakati gani umewahi kutamani kudhibiti matokeo ambayo hayakuwa mikononi mwako? Kumtumaini Mungu kungeonekanaje katika hali hiyo?
Tunawezaje kuitumia picha ya mama na mtoto kwa hekima tunapowahudumia watu ambao wamewahi kupitia mahusiano yasiyo salama?
Zaburi 130 na 131 zinatusaidiaje kuelewa uhusiano kati ya kumlilia Mungu na kujifunza kutulia mbele zake?
Kuna tofauti gani kati ya kumngojea BWANA na kukaa kimya mbele ya udhalimu?
Mafundisho ya Yesu kuhusu watoto (Mt. 18:1–4) na unyenyekevu wake (Flp. 2:5–11) yanabadilishaje namna unavyopima ukuu wa mtu?
Kwa nini mwandishi anamalizia kwa kuwaambia Israeli wote wamtumaini BWANA? Kanisa linaloweka tumaini lake kwa Mungu badala ya kutegemea mtu mmoja lingekuwa la namna gani?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, unaijua hali ya moyo wangu. Unajua jinsi ninavyoweza kugeuza huduma kuwa njia ya kutafuta sifa, na jinsi hofu inavyoweza kujificha nyuma ya nia yangu ya kuwajibika. Nisamehe ninapojifanya ninaweza kubeba yale yaliyo mikononi mwako. Nifundishe kutambua vipawa ulivyonipa bila kujikweza, na kuwaheshimu watu wote bila kuwabagua kwa hadhi zao.

Utulize moyo wangu, si kwa kunifanya nikatae maumivu yangu, bali kwa kunifundisha kukuamini katikati ya ukweli wa maisha. Nipe ujasiri wa kutenda haki pale ninapopaswa kuchukua hatua, na hekima ya kukabidhi kwako yale nisiyoweza kuyadhibiti. Wakumbuke watu ambao hawajawahi kupata ulinzi na upendo wa kutegemewa; fanya jumuiya zetu kuwa mahali pa usalama, ukweli na huruma.

Tufundishe sisi kama familia na kanisa kuweka tumaini letu kwako. Tufanye kazi kwa uaminifu bila kujifanya waokozi, tujifunze kwa bidii bila kudai tunajua kila kitu, na tupumzike bila kuwasahau jirani zetu. Katika jina la Yesu Kristo, aliyetuonesha njia ya unyenyekevu wa kweli. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 130 ilianza kwa kilio kutoka vilindini na ikatufundisha kwamba msamaha na ukombozi mwingi vinatoka kwa BWANA. Zaburi 131 imetuonesha namna ya kungoja tukiwa na moyo unaojifunza kutulia. Tunakataa kujifanya tunaweza kila kitu, tunawaacha wengine wawe na utu wao kamili, na tunapata picha ya nafsi iliyotulia kama mtoto karibu na mama anayemtunza. Zaburi zote mbili zinaishia kwa mwito uleule kwa Israeli: mtumaini BWANA.

Sasa Zaburi 132 itamrudisha Daudi, Sayuni na ahadi za agano la Mungu mbele ya msomaji. Tutakutana na azimio kubwa la Daudi la kutafuta mahali pa sanduku la agano, pamoja na ahadi ya BWANA kuhusu ukoo wa Daudi na makao yake kati ya watu wake.

Mabadiliko haya yanatuachia swali muhimu: Tunawezaje kufanya kazi ya Mungu kwa bidii na moyo wote bila kujiona sisi ndio wamiliki wa wakati ujao wa kazi hiyo? Zaburi 131 imetufundisha unyenyekevu na utulivu; Zaburi 132 itatufundisha kuhusu juhudi za mwanadamu na uaminifu mkuu zaidi wa Mungu katika ahadi zake.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko Matakatifu: Zaburi 8; 13; 42; 63; 88; 120–132; Mithali 2:1–6; 11:2; 16:18; 21:4; 30:13; Kumbukumbu la Torati 29:29; Ayubu 38–42; Isaya 1:16–17; 49:15; 57:15; 66:13; Mika 6:8; 1 Samweli 16:6–13; 2 Samweli 6–7; Mathayo 6:9–13; 11:28–30; 18:1–4; 21:12–13; Marko 10:13–16; Luka 22:39–46; Yohana 4:34; Matendo 17:11; Warumi 8:18–25; 12:15; 1 Wakorintho 3:5–7; 12:12–27; Wafilipi 2:3–11; 4:6–13; Wagalatia 6:2; 1 Petro 4:10; Ufunuo 21:1–5.
Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic. Ufafanuzi wa Zaburi 131, “How I Gave Up Trying to Fix Things, and So Should You.” Chanzo muhimu kwa uhusiano wa Zaburi 130 na 131, kujikweza kwa viongozi, maana inayowezekana ya mtoto aliyemaliza kunyonya, na mwito wa kumngojea BWANA.
Kidner, Derek. 1975. Psalms 73–150: A Commentary. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Ufafanuzi wa Zaburi 131, “The childlike spirit,” uk. 483–484. Chanzo muhimu kwa tofauti kati ya kiburi na kujithubutisha kupita kiasi, picha ya mtoto aliyeachishwa kunyonya, na mahusiano na mafundisho ya Yesu na Wafilipi.
BibleProject. The Book of Psalms (nyenzo za muhtasari wa kitabu). Muktadha mpana wa muundo wa Zaburi na Nyimbo za Kupaa; si chanzo cha ufafanuzi wa mstari kwa mstari wa Zaburi 131. Tanbihi ya tafsiri: Andiko kuu ni tafsiri ya kimaana iliyoandaliwa kwa ajili ya uchambuzi huu, si nukuu ya neno kwa neno kutoka toleo maalumu la Biblia. Zaburi haitaji moja kwa moja Yesu wala tarehe inayoweza kuthibitishwa ya kutungwa kwake; miunganiko ya Agano Jipya imeoneshwa kama usomaji wa Biblia nzima, si kama madai ya wazi ya mwandishi wa kwanza.

Zaburi 131 — Moyo Uliotulia: Kujifunza Kupumzika Bila Kutaka Kudhibiti Kila Kitu