Zaburi 132 — Mungu Anapoijenga Nyumba…

Ahadi ya Mungu kwa Daudi inapanua vipi tumaini letu zaidi ya mipango ya kiongozi mmoja?

Muhtasari

Sanduku la agano, makao ya Mungu, na ahadi inayopita mipaka ya maisha ya mfalme mmoja

Andiko kuu — Zaburi 132:11–12, 15, 17 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “BWANA amemwapia Daudi ahadi ya kweli, naye hataiacha: ‘Mmoja wa wazao wako nitamweka katika kiti chako cha enzi.’ ... ‘Nitavibariki sana vyakula vyake; maskini wake nitawashibisha kwa mkate.’ ... ‘Hapo nitazifanya nguvu za Daudi zichipuke; nimemwandalia taa masihi wangu.’”

Mfalme anaishi katika nyumba nzuri, lakini sanduku takatifu linalohusishwa na uwepo wa Mungu bado lipo katika hema. Tofauti hii inamgusa moyo. Anataka ibada ya BWANA ipewe mahali panapostahili. Hata hivyo, anapofikiria kumjengea Mungu nyumba, anapokea jibu lililo kubwa kuliko mpango wake: Mungu ndiye atakayemjengea Daudi nyumba—si jengo tu, bali ukoo wa kifalme wenye ahadi inayovuka maisha ya Daudi mwenyewe.

Huo ndio moyo wa Zaburi 132. Wimbo huu unakumbuka kujitoa kwa Daudi, unawaita waabudu kuja mbele za Mungu, unarudia kiapo cha BWANA kwa Daudi, na unahitimisha kwa picha ya maskini kushibishwa, makuhani kuvikwa wokovu, na nguvu za ufalme kustawi tena. Si wimbo wa jengo la ibada au urithi wa kisiasa pekee. Unauliza swali kubwa zaidi: Uwepo wa Mungu, ahadi zake, uongozi mwaminifu, na ustawi wa watu wa kawaida vina uhusiano gani?

Zaburi 131 ilitufundisha kuutuliza moyo mbele za BWANA. Zaburi 132 inatukumbusha moyo wa Daudi uliokuwa na shauku ya kumtumikia Mungu. Kwa kuziweka pamoja, tunajifunza kwamba kuna wakati wa kutulia na wakati wa kufanya kazi kwa bidii. Lakini katika hali zote mbili, tumaini letu la mwisho haliko katika mafanikio tunayoweza kumjengea Mungu, bali katika Mungu anayekumbuka na kutimiza ahadi zake.

1.0 Utangulizi

Zaburi 132 ni sehemu ya Nyimbo za Kupaa (Zaburi 120–134), nyimbo zilizohusishwa na safari ya watu wa Mungu kwenda Yerusalemu kwa ajili ya ibada. Ina mistari kumi na minane na ndiyo ndefu zaidi katika kundi hilo. Zaburi nyingi jirani nayo ni sala fupi na za karibu sana na maisha ya mtu; Zaburi 132 inafungua upeo mpana wa historia, hekalu, ufalme, na ahadi ya agano.

Muundo wake una sehemu mbili kubwa. Mistari 1–10 inamwomba Mungu amkumbuke Daudi na inaeleza jitihada zake za kutafuta makao ya BWANA. Mistari 11–18 inarudia jibu la Mungu: kiapo kuhusu wazao wa Daudi na ahadi ya kuifanya Sayuni kuwa mahali pa uwepo wake. Kiapo cha Daudi kwa Mungu kinajibiwa na kiapo cha Mungu kwa Daudi. Na shauku ya binadamu ya kumwandalia Mungu makao inakutana na uamuzi wa Mungu wa kuishi katikati ya watu wake.

Lakini hatupaswi kuitafsiri zaburi hii kama biashara ya kiroho: “Ukijenga nyumba ya Mungu, Mungu atakufanya mwenye mafanikio.” Katika 2 Samweli 7, Mungu anamkumbusha Daudi kwamba hajahitaji nyumba kubwa iliyojengwa kwa mierezi ili awe Mungu. Daudi mwenyewe hakulijenga hekalu; kazi hiyo ilifanywa baadaye na Sulemani. Ahadi ya Mungu haikunuliwa kwa mchango wa Daudi. Ilikuwa zawadi ya neema iliyogeuza nia njema ya mfalme kuwa tumaini kwa vizazi vilivyofuata.

Swali linalotukabili ni hili: Tunawezaje kumtumikia Mungu kwa moyo wote bila kudhani kwamba tunaweza kuudhibiti uwepo wake au kujihakikishia mafanikio kwa kazi zetu? Zaburi 132 inatuongoza kukumbuka kwa uaminifu, kuabudu kwa heshima, kuwaombea viongozi, kuwajali wenye uhitaji, na kutumaini hata pale taasisi za wanadamu zinapoonekana kushindwa.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

2.1 Daudi, sanduku la agano, na ujenzi ambao hakuumaliza

Matukio yanayokumbushwa na wimbo huu yanapatikana hasa katika 2 Samweli 6–7 na 1 Mambo ya Nyakati 13–17. Daudi alilitaka sanduku la agano lipelekwe Yerusalemu. Safari hiyo ilikuwa na shangwe, lakini pia ilipata mshtuko mkubwa Uza alipokufa, jambo lililowakumbusha watu utakatifu wa Mungu (2 Sam. 6:6–15). Baadaye Daudi alitafakari tofauti kati ya nyumba yake ya kifalme na hema lililohifadhi sanduku la agano, akaona haja ya kujenga hekalu (2 Sam. 7:1–3).

Kupitia nabii Nathani, Mungu aliuelekeza mpango huo upande mwingine. Alisema kwamba hajakuwa akidai nyumba ya kifahari katika safari yake pamoja na Israeli. Pia aliahidi kwamba mzao wa Daudi angejenga nyumba kwa ajili ya jina lake, huku Mungu akiuthibitisha ukoo wa kifalme wa Daudi (2 Sam. 7:4–16).

Sanduku la agano lilikuwa ishara takatifu ya agano na ufalme wa BWANA katikati ya Israeli (Kut. 25:10–22; 1 Sam. 4:4). Halikuwa sanduku la kumfungia Mungu ndani yake. Sulemani mwenyewe alikiri kwamba mbingu haziwezi kumtosha BWANA (1 Fal. 8:27). Kwa hiyo, maneno ya “makao,” “kigoda cha miguu,” na “mahali pa kupumzika” katika Zaburi 132 yanazungumza kuhusu Mungu kujidhihirisha katika ibada, si kuhusu kupunguzwa kwake na kufungiwa mahali pamoja.

Kiapo cha Daudi kinachoelezwa katika mistari 2–5 hakijaandikwa kwa maneno hayo hayo katika vitabu vya Samweli au Mambo ya Nyakati. Zaburi inatumia lugha ya kishairi kuonesha uzito wa azma yake. Goldingay anasisitiza namna kumbukumbu ya Daudi ilivyoandaliwa upya katika shairi; Kidner anaonesha shauku yake kwa heshima ya Mungu. Hivyo hatupaswi kubuni tukio jingine la kihistoria kana kwamba zaburi imetupatia kumbukumbu ya maneno yaliyorekodiwa siku ile ile.

2.2 Zaburi iliandikwa lini?

Hakuna tarehe inayoweza kuthibitishwa kwa uhakika. Ombi la mstari wa 10, “Usimkatae masihi wako,” linadokeza kwamba hatima ya mrithi wa Daudi ilikuwa jambo la maana kwa mwimbaji au jamii yake. Inawezekana wimbo uliimbwa wakati wafalme wa ukoo wa Daudi bado walitawala. Pia uliweza kuendelea kuwa na maana kubwa baada ya uhamisho, wakati watu walipojiuliza kwa uchungu jinsi ahadi ya Mungu kwa Daudi ingetimizwa bila mfalme wa ukoo wake aliyeketi katika kiti cha enzi.

Kidner anaunganisha zaburi hii na mapokeo ya mwanzo ya ufalme na hekalu, akitaja matumizi ya mistari 8–10 katika 2 Mambo ya Nyakati 6:41–42. Goldingay anaonya kwamba kitabu cha Mambo ya Nyakati ni ushahidi wa baadaye wa kifasihi, hivyo matumizi hayo hayathibitishi yenyewe kuwa Zaburi 132 ilitungwa kabla ya Sulemani. Tunachoweza kusema kwa uhakika zaidi ni kwamba zaburi inakumbuka historia ya Daudi na kuitumia kuimarisha tumaini la jamii inayosali.

2.3 Viapo viwili vinavyojibiana

Muundo wa shairi unasaidia kuelewa ujumbe wake:

Zaburi 132:1–5: Ombi la kumkumbuka Daudi na kiapo chake kuhusu makao ya BWANA.
Zaburi 132:6–10: Wito wa jamii kwenda kuabudu na sala kwa ajili ya mfalme aliyetiwa mafuta.
Zaburi 132:11–12: Kiapo cha Mungu kuhusu kiti cha enzi cha Daudi na wajibu wa wazao wake.
Zaburi 132:13–16: Uchaguzi wa Sayuni, ahadi ya chakula kwa maskini, na furaha ya ibada.
Zaburi 132:17–18: Tumaini kwamba nguvu na heshima ya mfalme zitasitawi, jibu la ombi la mstari wa 10.

Sehemu zote mbili zinahusisha Daudi na Sayuni. Zote zinaangalia maisha ya makuhani na waabudu. Ombi la makuhani kuvikwa haki katika mstari wa 9 linajibiwa na ahadi ya kuvikwa wokovu katika mstari wa 16. Kwa hiyo, wimbo hauzungumzii umaarufu wa Daudi pekee. Unahusisha uaminifu wa Mungu, maisha ya ibada, uongozi wenye wajibu, na ustawi wa jamii (Goldingay 2008, ufafanuzi wa Zaburi 132).

2.4 Nafasi yake katika Nyimbo za Kupaa

Zaburi 131 inaishia kwa mwito: “Ee Israeli, umtumaini BWANA.” Zaburi 132 inatupatia sababu ya kihistoria ya tumaini hilo: Mungu amefanya ahadi na amechagua kuwa pamoja na watu wake. Zaburi 133 itaonesha uzuri wa watu wanaoishi pamoja kwa umoja, na Zaburi 134 itahitimisha mkusanyo kwa baraka na ibada.

Tukizisoma kwa mtiririko huu, tunatoka katika moyo uliotulia, kwenda kwenye kukumbuka agano, kisha kwenye maisha ya umoja, na hatimaye baraka za Mungu. Ibada ya kweli haiishii kwenye faraja ya mtu mmoja. Inaunda namna jamii nzima inavyoishi mbele za Mungu.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 132:1 — “BWANA, umkumbuke Daudi na taabu zake zote”

Wimbo unaanza kwa sala. Kuomba Mungu amkumbuke Daudi hakumaanishi kwamba Mungu anasahau kama mwanadamu. Katika lugha ya Biblia, “kukumbuka” mara nyingi ni kutenda kulingana na agano na uhusiano uliokwishaanzishwa (Kut. 32:13; Zab. 25:6–7). Waabudu wanakumbusha uaminifu uliokuwa muhimu zamani ili kuuomba uwe msingi wa msaada katika wakati wao.

Neno la Kiebrania linalohusishwa na taabu za Daudi linaweza kueleweka kama mateso, kazi ngumu, au kujitoa kulikomgharimu. Kidner anaunganisha maneno haya na bidii na maumivu ambayo Daudi aliyapata katika kuleta sanduku la agano. Goldingay pia anazingatia uwezekano wa kuyasikia katika mwanga wa mateso ya Daudi au warithi wake. Zaburi haitoi orodha ya mateso hayo. Inasisitiza gharama ya uaminifu kuliko kujisifu kwa kuvumilia shida.

Kwa maisha yetu, jambo muhimu ni hili: tunapaswa kuheshimu waliotutumikia kwa kujitoa, lakini tusifikiri kwamba kujitoa kwao kunamnunua Mungu. Msingi wa sala hii ni uaminifu wa Mungu mwenyewe.

3.2 Zaburi 132:2 — “Aliyemwapia BWANA, akamwekea nadhiri Mwenye Nguvu wa Yakobo”

Daudi anatoa nadhiri yake kwa “Mwenye Nguvu wa Yakobo.” Jina hili linatukumbusha Mwanzo 49:24. Linamrudisha mfalme wa Yerusalemu kwenye historia iliyoanza kabla ya yeye kuwa mfalme. Mungu anayemwongoza Daudi ndiye aliyekuwa pamoja na wazee wa Israeli.

Maneno “kuapa” na “kuweka nadhiri” yanaonesha uzito wa dhamira. Hata hivyo, zaburi haifundishi kwamba kila nadhiri anayotoa mtu ni ya hekima. Biblia inaonya dhidi ya ahadi za haraka na maneno ya kujionesha (Mhubiri 5:1–7; Math. 5:33–37). Hapa lugha ya nadhiri inaonesha kwamba Daudi hakutaka ibada ya BWANA iwe jambo la pembeni katika maisha ya taifa.

3.3 Zaburi 132:3–5 — “Sitapumzika mpaka nipate mahali pa BWANA”

Daudi anataja starehe za kawaida: kuingia nyumbani, kulala kitandani, na kupumzisha macho yake. Kwa lugha ya kishairi anasema kwamba hatavipa kipaumbele kabla ya kutafuta makao yanayohusishwa na ibada ya BWANA. Huu ni mtindo wa kusisitiza azma kwa kiapo; si lazima uwe taarifa kwamba hakulala hata kidogo mpaka kazi ilipomalizika. Kwa kweli, simulizi la 2 Samweli 6 linaonesha kwamba safari ya sanduku ilikatizwa kwa muda.

Tofauti inayomgusa Daudi ni kwamba yeye ana nyumba nzuri, wakati sanduku takatifu bado liko hemani. Lakini simulizi la 2 Samweli 7 linatupatia marekebisho muhimu: Mungu hakusema kwamba hana mahali pa kukaa au kwamba ufalme wake unategemea hekalu la mawe. Daudi alitamani kumjengea Mungu nyumba; Mungu akaahidi kujenga nyumba ya Daudi.

Tunajifunza nini? Ni vizuri kujenga makanisa, kuandaa ibada, na kutumia rasilimali kwa huduma. Lakini jengo si mbadala wa haki, upendo, Neno la Mungu na maombi. Mungu hatuwezi kumfunga ndani ya mradi tunaouendesha.

3.4 Zaburi 132:6 — “Tulisikia habari zake huko Efratha; tulizipata katika mashamba ya Yaari”

Sauti inabadilika kutoka hadithi ya “yeye” hadi ushuhuda wa “sisi.” Watu wanajiunga na kumbukumbu ya Daudi. Kitu kilichosikiwa na kupatikana kinaeleweka kwa kawaida kuwa sanduku la agano, ingawa mstari umetumia maneno machache yanayoweza kutafsiriwa kwa njia tofauti. “Yaari” mara nyingi huunganishwa na Kiriath-yearimu, ambako sanduku lilikaa kwa muda mrefu (1 Sam. 7:1–2; 1 Nya. 13:5–6).

Jina “Efratha” lina ugumu fulani. Mara nyingi linahusishwa na Bethlehemu (Mika 5:2). Kidner anachunguza uwezekano wa uhusiano wa kijiografia wa jina hilo na maeneo ya karibu na Kiriath-yearimu. Wengine wanaona kwamba taarifa ilisikika katika eneo la asili ya Daudi, lakini sanduku likapatikana sehemu nyingine. Zaburi haitoi ramani kamili, kwa hiyo hatupaswi kudai uhakika wa maana ya kila jina.

Tunachoweza kuona wazi ni mwendo wa ujumbe: kile ambacho kizazi kimoja kilikitafuta sasa kinakuwa sababu ya vizazi vingine kukusanyika kwa ibada. Kumbukumbu ya mtu mmoja inageuka kuwa mwaliko kwa jamii nzima.

3.5 Zaburi 132:7 — “Na tuende katika makao yake; tusujudu penye kigoda cha miguu yake”

Maneno “na tuende” na “tusujudu” ni mwaliko wa pamoja. Waabudu hawakubali kwamba ibada ni simulizi la viongozi maarufu pekee. Wao wenyewe wanaitwa kuja mbele za BWANA. “Kigoda cha miguu” ni lugha ya kifalme inayoonesha ukuu wa Mungu na mahali pa kumwabudu kwa unyenyekevu (Zab. 99:5; 1 Nya. 28:2).

Haimaanishi kwamba sanduku au hekalu lilimbeba Mungu wote. Ni picha ya Mungu aliye juu ya uumbaji akichagua kukutana na watu wake. Kusujudu hapo ni kukiri kwamba hakuna mfalme, mchungaji, taasisi, au taifa linalopaswa kuchukua nafasi ya Mungu.

Hili ni fundisho kwa kanisa lolote. Ibada inapogeuzwa kuwa maonesho ya mtu mmoja, mashindano ya hadhi, au jukwaa la kujitangaza, maana yake inapungua. Tunakusanyika kumtukuza BWANA, si kujipa sisi wenyewe nafasi ya utukufu wake.

3.6 Zaburi 132:8 — “Ee BWANA, inuka uende mahali pako pa kupumzika”

Ombi hili linakumbusha kauli ya zamani iliyosemwa sanduku la agano lilipokuwa likiondoka katika safari ya Israeli: “Inuka, Ee BWANA” (Hes. 10:35). Zamani ilikuwa lugha ya kusafiri; sasa inakuwa lugha ya kufikia mahali pa kupumzika. Watu wanamwalika Mungu anayewajua akubali kukaa pamoja nao kwa maana ya agano na ibada.

Sanduku linahusishwa na nguvu za BWANA. Lakini halipaswi kueleweka kama chombo kinachoweza kuamuru nguvu hizo. Katika 1 Samweli 4, watu walilitumia sanduku kana kwamba lingewahakikishia ushindi hata bila uaminifu kwa Mungu, nao wakashindwa. Kwa hiyo, Zaburi 132 inahitaji ibada yenye kicho na uhusiano wa agano, si matumizi ya vitu vitakatifu kama hirizi.

Jambo la kushangaza ni hili: Mungu asiyehitaji kujengewa makao anapenda kujidhihirisha kwa wanadamu wenye mipaka. Ukuu wake na ukaribu wake haviipingani.

3.7 Zaburi 132:9 — “Makuhani wako wavikwe haki; watauwa wako wapige kelele kwa furaha”

Sala inawahusisha viongozi wa ibada na watu wanaoabudu. Makuhani wanaombewa haki; watu wa Mungu wanaombewa furaha. Picha ya “kuvikwa” inafanya tabia ya mtu ionekane kama mavazi anayovaa mbele ya jamii. Neno linalotafsiriwa kuwa “haki” lina maana inayohusiana na uadilifu na uaminifu kwa agano. Goldingay anaonesha upeo huo wa uaminifu katika lugha ya aya.

Mavazi ya kidini yanaweza kuonesha jukumu la mtu, lakini hayawezi kufanya tabia potovu kuwa takatifu. Zaburi inatufundisha kwamba viongozi wa ibada wanapaswa kuishi maisha yanayolingana na huduma wanayoifanya. Furaha ya jamii nayo inapaswa kuchipuka katika ukweli wa Mungu, si katika mbinu za kuchochea hisia peke yake.

Tutakapofika mstari wa 16, tutaona Mungu akijibu ombi hili kwa ahadi kwamba makuhani watavikwa wokovu. Haki ya maisha ya waabudu na wokovu utokao kwa Mungu vinahusiana, lakini si jambo moja: neema yake ndiyo chanzo kinachotuwezesha kuishi kwa uaminifu.

3.8 Zaburi 132:10 — “Kwa ajili ya Daudi mtumishi wako, usiukatae uso wa masihi wako”

Sehemu ya kwanza inahitimisha kwa sala inayorudia wazo la mwanzo: Mungu amkumbuke Daudi. Lakini sasa yule anayefikiriwa ni “masihi wako,” yaani mfalme aliyetiwa mafuta. Anaweza kuwa mrithi wa Daudi au mfalme wa ukoo wake katika kizazi kingine. Hivyo wimbo hauishii kwenye maisha ya Daudi mwenyewe; unauliza kuhusu mustakabali wa ukoo na watu wake.

Katika muktadha wa kwanza wa Israeli, “masihi” lilikuwa jina la cheo cha mfalme aliyetiwa mafuta kwa huduma ya kifalme. Hatupaswi kudhani kwamba kila matumizi yake yalikuwa yakimtaja Yesu moja kwa moja. Hata hivyo, wazo la mfalme anayehitaji uaminifu wa Mungu lilikuwa muhimu sana kwa tumaini la Kimasihi lililokua baadaye (Zab. 2; 72; 89).

Ni vizuri kutambua jambo lingine: hata mfalme anaombewa rehema. Hatajwi kuwa mbadala wa Mungu au mtu asiyekosea. Uongozi wake unategemea neema na uaminifu wa BWANA.

3.9 Zaburi 132:11–12 — “BWANA amemwapia Daudi”: ahadi na uwajibikaji

Sasa kiapo cha Daudi kinajibiwa na kiapo kikuu zaidi cha Mungu. BWANA anaahidi kuweka mzao wa Daudi katika kiti cha enzi. Huu ni mwangwi wa agano lililotangazwa kupitia Nathani katika 2 Samweli 7:11–16. Daudi alitaka kumjengea Mungu hekalu; Mungu akamwahidi mustakabali wa nyumba yake ya kifalme.

Mstari wa 12 unaongeza sharti: wazao wa Daudi wanapaswa kushika agano na mafundisho ya Mungu ili vizazi vyao viendelee kuketi katika kiti cha enzi. Hatupaswi kuufuta mstari huo ili tufanye ahadi ionekane haina wajibu wowote. Wala hatupaswi kuufuta mstari wa 11 unaosisitiza Mungu hawezi kuiacha ahadi yake kana kwamba kila kitu kilitegemea nguvu za wanadamu. Mistari hiyo miwili inatufundisha pamoja kuhusu uaminifu wa Mungu na uwajibikaji wa waliokabidhiwa mamlaka.

Vitabu vya Wafalme vinaonesha makosa makubwa ya viongozi na hukumu iliyofuata. Zaburi 89 inauliza kwa uchungu ahadi ya Daudi imekuwaje baada ya ufalme kuaibishwa. Uhamisho ulifanya swali hilo liwe zito zaidi. Zaburi 132 haitufanyi tusahau ugumu huo. Inatupa maneno ya kuendelea kumwomba Mungu kuwa mwaminifu wakati historia inaonekana kupingana na matarajio yetu.

Kwa hiyo, kiongozi hawezi kudai: “Mungu alinichagua; hakuna anayepaswa kunihoji.” Ahadi za Mungu haziwezi kutumiwa kuzuia uwajibikaji wa viongozi au kufunika madhara wanayowasababishia watu.

3.10 Zaburi 132:13–14 — “Kwa maana BWANA ameichagua Sayuni ... hapa ndipo mahali pangu pa kupumzika”

Sasa Sayuni inatajwa moja kwa moja. Umuhimu wake hautokani na ujanja wa kisiasa wa Daudi, bali umeelezwa kwa lugha ya Mungu kuchagua kuwa katikati ya watu wake. Kuchagua huku kunaonesha uamuzi na upendo wa Mungu. “Mahali pa kupumzika” ni picha ya mwisho wa safari na kuanza kwa maisha ya ibada katika mahali palipoandaliwa.

Lakini Mungu hafungwi na eneo moja. Sulemani alikiri kwamba mbingu na mbingu za mbingu haziwezi kumtosha (1 Fal. 8:27). Manabii walionya kwamba uwepo wa hekalu haukulifanya taifa liwe salama wakati wananchi walikuwa wakitenda udhalimu (Yer. 7:1–15). Goldingay anafafanua namna uteuzi wa Sayuni unavyohusishwa na historia ya ufalme; Kidner anaonya dhidi ya kudhani kwamba uchaguzi wa Mungu unaondoa uwezekano wa hukumu.

Kanisa au taifa linapojisifu kuwa limechaguliwa, swali muhimu halipaswi kuwa, “Sisi ni bora kuliko wengine?” Bali, “Tumepewa wajibu gani wa kushuhudia tabia ya Mungu kwa wengine?” Uchaguzi wa Mungu hauwezi kuwa ruhusa ya kiburi na ukandamizaji.

3.11 Zaburi 132:15–16 — “Maskini wake nitawashibisha kwa mkate”

Ahadi za Mungu sasa zinakuwa za kugusika. Anasema atavibariki vyakula vya Sayuni na kuwashibisha maskini wake kwa mkate. Makuhani watavikwa wokovu na watu wake wataimba kwa furaha. Hapa ibada, chakula, ukombozi, na shangwe vinakutana.

Ahadi ya mkate si maelezo madogo pembeni ya habari za ufalme. Ni sehemu muhimu ya namna Mungu anavyotaka watu wake waishi. Uwepo wa BWANA unahusishwa na maisha ya yule anayejiuliza atakula nini kesho. Zaburi haituruhusu kuutazama utukufu wa ufalme na majengo ya dini huku tukiwapuuza majirani wenye njaa. Katika jamii ya agano, kuwajali walio dhaifu ni kipimo muhimu cha uaminifu (Kum. 15:7–11; Isa. 58:6–10).

Tunaona pia jinsi Mungu anavyojibu sala iliyotangulia. Katika mstari wa 9 watu waliomba makuhani wavikwe haki; katika mstari wa 16 Mungu anaahidi kuwavika wokovu. Jibu lake linaonesha kwamba matendo yake ya neema ndiyo yanayofungua njia ya ibada yenye furaha na maisha yenye haki.

Hapa pia tunapaswa kusoma kwa busara. Ahadi hii ya kishairi haiwezi kubadilishwa kuwa kanuni ya kwamba kila mwabudu atakuwa tajiri mara moja. Badala yake, inatuonesha Mungu anayewajali maskini na inaiita jamii yake kushiriki katika uangalizi huo. Kanisa linalosifu ahadi hii halipaswi kuwa na furaha ya ibada inayofunika ukosefu wa chakula, ajira zisizo za haki, au unyanyapaa wa wenye uhitaji.

3.12 Zaburi 132:17 — “Nitazifanya pembe za Daudi kuchipuka; nimemwandalia taa masihi wangu”

Picha mbili zinatangaza kuendelea kwa tumaini la ufalme. “Pembe” huonesha nguvu za mnyama na kwa hiyo inatumika kueleza uwezo na heshima ya mfalme. “Taa” inahusishwa na kuendelea kuwapo kwa ukoo na kuepuka kuzimika kwa nuru ya ufalme (2 Sam. 21:17; 1 Fal. 11:36; 15:4). Mungu anasema kwamba mustakabali wa Daudi haujafutwa kwa kushindwa kwa kizazi kimoja.

Kitenzi cha “kuchipuka” au “kusitawi” kina uhusiano wa kifasihi na lugha iliyotumiwa na manabii walipozungumzia Chipukizi la kifalme lenye haki (Yer. 23:5; Zek. 3:8). Ni muhimu kutambua kwamba huo ni mwangwi katika usomaji wa Biblia nzima; katika muktadha wake wa kwanza, mstari unasema kwamba Mungu ataendelea kuitunza ahadi yake kuhusu ufalme wa Daudi.

Kwa watu wanaoona mazingira yao yameharibika, picha ya taa na chipukizi ni ya kutia moyo. Si kwamba kila kiongozi atakuwa mwaminifu. Ni kwamba kushindwa kwa wanadamu hakumfanyi Mungu kuwa asiye mwaminifu.

3.13 Zaburi 132:18 — “Adui zake nitawavika aibu, bali taji lake litang'aa”

Zaburi inafungwa kwa picha ya mavazi tena. Adui wa mfalme wanavikwa aibu, naye mfalme ana taji linalochanua au kung'aa. Hii ni lugha ya ushindi wa mpango wa Mungu juu ya upinzani. Lakini katika Biblia, ufalme unaompendeza Mungu hauwezi kutenganishwa na kuwahukumu watu kwa haki na kuwaokoa maskini na waliodhulumiwa (Zab. 72:1–4, 12–14).

Tusitumie mstari huu kuhalalisha chuki binafsi, kulipiza kisasi, au kujivunia ushindi wa kikundi chetu cha kisiasa juu ya wengine. Swali la Biblia si tu nani mwenye nguvu, bali anazitumiaje nguvu hizo na kwa ajili ya nani? Utawala unaoakisi mapenzi ya Mungu unalinda haki na kuwajali wasio na sauti.

Mwisho wa zaburi hauko kwenye bidii ya Daudi ya kujinyima usingizi. Uko kwenye neno la Mungu kuhusu maisha na tumaini linalopita mipaka ya kazi ambayo Daudi alianza.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Zawadi kuu ni uwepo wa Mungu, si hadhi ya kidini

Shauku ya Daudi ilikuwa nzuri: alitaka Mungu aheshimiwe. Lakini 2 Samweli 7 inatukumbusha kwamba Mungu haishi kwa kutegemea majengo yetu. Tunapaswa kuepuka makosa mawili: kudharau umuhimu wa ibada ya pamoja, na kufikiri kwamba uwepo wa Mungu hupimwa kwa ukubwa wa jengo, gharama za sherehe, au umaarufu wa viongozi. Makao ya ibada yanafaa yanapowaongoza watu kwa Mungu na kuwasaidia kuishi kwa uaminifu.

4.2 Kukumbuka yaliyopita si kuyaabudu yaliyopita

Waabudu wanamkumbuka Daudi ili kupata msingi wa sala ya sasa, si ili kurudisha bila mabadiliko kila jambo lililokuwapo wakati wake. Tunaweza kuwaheshimu wazee na waanzilishi wa huduma zetu bila kuwadhalilisha na bila kuwafanya wakamilifu. Kukumbuka kwa uaminifu kunatupa shukrani na wajibu; kuabudu historia kunatufanya tushindwe kutambua makosa yanayohitaji kusahihishwa.

4.3 Agano la Mungu ni zawadi inayotuita kuishi kwa uwajibikaji

Mistari 11–12 inapaswa kusomwa pamoja. Mungu ni mwaminifu kwa ahadi zake, lakini waliopewa mamlaka hawawezi kuzitumia ahadi hizo kujihalalisha wanapokiuka maagizo yake. Uaminifu wa Mungu na wajibu wa wanadamu si maadui. Kwa hiyo, viongozi wa kidini na wa kiraia wanapodai kuwa hawapaswi kuhojiwa kwa sababu wamebarikiwa, Zaburi 132:12 inatukumbusha kwamba mamlaka yanahitaji uadilifu.

4.4 Ufalme wa Mungu unafika hadi mezani pa mwenye njaa

Katika zaburi inayozungumzia mfalme na hekalu, Mungu anaahidi kushibisha maskini kwa mkate. Hii inafunua aina ya utawala anaoupenda. Ukuu wa Mungu haujitengei mahali pa mbali na mahitaji ya mwili wa mwanadamu. Kanisa linapoimba kuhusu ukuu wa Mungu huku likipuuza njaa, dhuluma za kiuchumi, na unyanyapaa wa maskini, halijaelewa vizuri wimbo wake wenyewe (Isa. 58:1–12; Yak. 2:14–17).

4.5 Kufanya kazi kwa bidii na kupumzika katika Mungu vinaweza kwenda pamoja

Zaburi 131 ilizungumza kuhusu moyo uliotulia. Zaburi 132 inamkumbuka Daudi akifanya jitihada kubwa kutafuta makao ya Mungu. Hizi si ujumbe unaopingana. Utulivu wa kweli hutupa uwezo wa kufanya kazi kwa uaminifu bila kuamini kwamba dunia yote iko mabegani mwetu. Daudi alichangia kwa njia yake, lakini hekalu lilijengwa na Sulemani. Mungu anaweza kutumia kizazi kimoja kuandaa kile kitakachokamilishwa na kingine.

4.6 Taasisi zinaposhindwa, swali la ahadi za Mungu halifutiki

Yerusalemu ilipoanguka na ufalme wa Daudi ukaonekana kuvunjika, watu walikuwa na sababu za kuuliza: ahadi hizi zina maana gani sasa? Zaburi 74, 79 na 89 pamoja na Maombolezo zinaonesha kwamba Biblia yenyewe ina nafasi ya kuuliza maswali hayo kwa uchungu. Kwa hiyo, hatupaswi kutumia Zaburi 132 kana kwamba kila ahadi ilikwishatimika kwa namna inayoonekana na kila mtu. Imani ya kweli inaweza kuomboleza, kuuliza, na kuendelea kumtumaini Mungu bila kuabudu taasisi za mwanadamu.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

5.1 Daudi alitaka kujenga nyumba, lakini Mungu akampa ahadi ya nyumba

Katika 2 Samweli 7, Mungu ndiye anayeongoza. Daudi anaona haja ya hekalu; Mungu anatangaza mustakabali wa ukoo wake. Kwa kiwango cha kwanza cha historia, ahadi ilihusu Sulemani na wafalme wa kizazi kilichofuata. Kadiri Biblia inavyoendelea, changamoto za ufalme huo zinafungua swali kuhusu mtawala atakayekuwa mwaminifu kwa mapenzi ya Mungu kwa ukamilifu.

5.2 Manabii wanaendelea kuizungumza ahadi

Isaya anaonesha tumaini la mfalme wa haki na amani (Isa. 9:6–7; 11:1–9). Yeremia anazungumza kuhusu Chipukizi mwenye haki atakayetawala kwa busara (Yer. 23:5–6). Zaburi 89 inalalamika kwamba ukoo wa Daudi umeaibishwa. Hizi si sauti zinazosema kila jambo kwa namna moja au kutupatia ratiba rahisi ya kila tukio. Zinaonesha jinsi Israeli ilivyoendelea kumwomba Mungu aoneshe uaminifu wake katika historia iliyojaa maswali.

5.3 Agano Jipya linamtambua Yesu kama mrithi aliyeahidiwa

Malaika anamwambia Mariamu kwamba Mungu atampa mtoto atakayezaliwa kiti cha enzi cha Daudi (Luka 1:32–33). Zakaria anamsifu Mungu kwa kuinua “pembe ya wokovu” katika nyumba ya Daudi (Luka 1:68–79), lugha inayokaribiana na Zaburi 132:17. Petro anaunganisha ahadi kwa mzao wa Daudi na kufufuka na kutukuzwa kwa Yesu (Mdo. 2:29–36).

Ni muhimu kutofautisha viwango hivi vya usomaji. Waabudu wa kwanza wa Zaburi 132 walisikia lugha ya ukoo wa kifalme, Sayuni, na agano. Wakristo wanaona katika Yesu utimilifu wa kina zaidi wa tumaini hilo kupitia ushuhuda wa Agano Jipya. Hatujifunzi vizuri tunapodai kwamba kila mtu aliyesoma zaburi zamani alikuwa tayari anafahamu kwa undani maisha yote ya Yesu.

Ufalme wa Yesu pia unapinga matarajio ya kawaida ya mabavu. Anaingia Yerusalemu kwa unyenyekevu, anapitia mateso, na Mungu anamthibitisha kwa ufufuo (Marko 11:1–11; Mdo. 2:23–36). Mfalme wa kweli hafanani na viongozi wanaotumia nguvu kuwakandamiza watu waliokabidhiwa mikononi mwao.

5.4 Makao ya Mungu hayaishii katika jengo moja

Yohana anaeleza kwamba Neno alifanyika mwili na kukaa kati yetu katika Yesu (Yoh. 1:14). Yesu anaizungumza miili yake kama hekalu ambalo kufa na kufufuka kwake kutafunua uwepo na wokovu wa Mungu (Yoh. 2:19–21). Baadaye Agano Jipya linaeleza jamii ya waamini kama makao ya Mungu yanayojengwa kwa Roho (Efe. 2:19–22; 1 Pet. 2:4–10). Waebrania inaelekeza waamini kwenye Sayuni ya mbinguni na mkutano wa watu wa Mungu (Ebr. 12:22–24).

Mafundisho haya ya Kikristo hayapaswi kutumiwa kuidharau Israeli au kufuta nafasi yake katika historia ya Biblia. Badala yake, yanaonesha namna wafuasi wa kwanza wa Yesu walivyoelewa kwamba ahadi zilizokabidhiwa Israeli zimefunguliwa zaidi kwa mataifa kupitia Masihi wa Israeli.

5.5 Mkate wa maskini na tumaini la uumbaji mpya

Ahadi ya kuwashibisha maskini katika Zaburi 132:15 inatukumbusha Yesu aliyewalisha wenye njaa na kutangaza habari njema kwa maskini (Luka 4:18–19; 9:10–17). Mwisho wa Biblia unaonesha si jumba la kifalme lenye hadhi ambalo watu maskini wanashindwa kulikaribia, bali Mungu akikaa pamoja na wanadamu, mataifa yakiponywa, na mauti na maombolezo kuondolewa (Ufu. 21:1–5; 22:1–5).

Kwa hiyo, tunapozungumza kuhusu Yesu kama mrithi wa Daudi, hatuzungumzii hadhi ya kifalme tu. Tunazungumzia Mfalme ambaye utawala wake unahusisha haki, rehema, uhai, na urejesho wa uumbaji wote.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Weka makusudi ya Mungu juu ya maonesho ya dini. Unapopanga kujenga kanisa, kuandaa mkutano, au kuanzisha huduma, jiulize jinsi itakavyosaidia maombi, ufundishaji wa Biblia, ukarimu, haki na huduma kwa jamii, badala ya kutafuta umaarufu wa taasisi.
Fanya sehemu yako kwa uaminifu hata kama hutamaliza kila kazi. Daudi aliandaa njia, lakini Sulemani alijenga hekalu. Unaweza kupanda mbegu ambazo wengine watazivuna. Usidharau mchango wako kwa sababu hukuuona mwisho wa mradi.
Waombee viongozi na uwawajibishe. Zaburi inamuombea mfalme lakini pia inataja wajibu wa wazao wake kushika agano. Viongozi wa kanisa na jamii wanahitaji maombi, ushauri wa kweli, uwazi na uwajibikaji.
Jenga ibada inayoelekeza watu kwa BWANA. Wito wa “na tuende ... tusujudu” unatukumbusha kwamba ibada ni tendo la pamoja. Jihadhari na desturi zinazowafanya viongozi kuwa kitovu cha sifa badala ya Mungu.
Fanya huduma kwa maskini iwe sehemu ya ibada. Katika makanisa ya Afrika Mashariki na sehemu nyingine, fikiria mifuko ya msaada inayosimamiwa kwa uaminifu, chakula kwa familia zinazohitaji, ajira zenye haki, na huduma inayolinda heshima ya wanaopokea msaada.
Heshimu historia bila kuificha ukweli. Kumbuka kujitoa kwa waumini waliotangulia, lakini usisite kusahihisha makosa ya zamani. Historia inaweza kuwa darasa la shukrani na mabadiliko, si kizuizi cha ukweli.
Usifanye vitu vitakatifu kuwa hirizi. Jengo, cheo, au taratibu za ibada hazitoi kinga dhidi ya maovu yetu wenyewe. Mungu anatuita kuwa waaminifu katika maisha tunayoyaishi nje na ndani ya nyumba ya ibada.
Jifunze kuomboleza na kutumaini kwa wakati mmoja. Huduma inapovunjika, taasisi inaposhindwa, au viongozi wanapowaumiza watu, soma Zaburi 132 pamoja na Zaburi 89. Unaweza kukiri mambo yaliyoharibika huku ukiendelea kumwomba Mungu awe mwaminifu.
Usitumie ahadi ya Daudi kuhalalisha utawala wowote wa leo. Hii ni ahadi maalumu katika historia ya agano la Israeli. Hakuna kiongozi wa kisiasa au wa kidini wa siku hizi anayeweza kudai moja kwa moja kwamba familia yake ina haki ya kutawala milele kwa sababu ya Zaburi hii.
Onesha tumaini la ufalme wa Kristo kwa matendo ya sasa. Tunapowalinda walio dhaifu, kupinga rushwa, kushirikiana badala ya kugombana, na kugawana rasilimali kwa haki, tunaonesha kwa kiwango kidogo tabia ya ufalme tunaouomba uje kwa ukamilifu.

7.0 Maswali ya Tafakari

Kwa nini Zaburi 132 inaanza kwa kumuomba Mungu amkumbuke Daudi badala ya kutangaza kwamba mafanikio ya Daudi yanatosha yenyewe?
Kiapo cha Daudi kwa Mungu na kiapo cha Mungu kwa Daudi vinafanana katika mambo gani, na vinatofautiana vipi?
Ni kwa njia gani majengo ya ibada yanaweza kuwa msaada wa kiroho bila kuwa sababu ya kujivuna au mbadala wa uwepo wa Mungu?
Ni jambo gani lisilo na uhakika kuhusu Efratha na Yaari katika mstari wa 6? Kwa nini kutokuwa na uhakika huo hakuharibu ujumbe mkuu wa zaburi?
Mistari 11–12 inaunganisha vipi uaminifu wa Mungu na wajibu wa wafalme wa ukoo wa Daudi?
Ahadi ya kuwashibisha maskini kwa mkate inatufundisha nini kuhusu ibada na haki ya kiuchumi?
Mungu anajibuje ombi la makuhani kuvikwa haki katika mstari wa 9 anapofika mstari wa 16?
Mtu anaweza kuitumiaje vibaya Zaburi hii ili kuwalinda viongozi dhidi ya kuhojiwa? Unawezaje kujibu kwa kutumia Maandiko?
2 Samweli 7, Zaburi 89, Luka 1 na Matendo 2 zinapanua vipi uelewa wetu wa ahadi kwa Daudi?
Ni kazi gani njema unayoweza kuitayarisha kwa uaminifu hata kama mwingine ndiye atakayeikamilisha?
Kanisa au familia yako inaweza kufanya nini ili uaminifu wa Mungu uonekane kwa mtu anayehitaji chakula, heshima au mahali pa kukaribishwa?
Tunawezaje kutumaini utawala wa Kristo huku tukikubali kwamba ulimwengu, na wakati mwingine kanisa, bado vinahitaji kurejeshwa?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, Mwenye Nguvu wa Yakobo, mbingu haziwezi kukutosha, lakini kwa neema yako unakubali kujidhihirisha kati ya watu wako. Tufundishe kukuheshimu bila kufikiri kwamba tunaweza kukudhibiti. Tupe moyo wa kujitoa kama Daudi, lakini utuokoe na kiburi kinachofanya tufikiri kwamba mafanikio yetu ndiyo ufalme wako. Wavike viongozi wetu uadilifu. Washibishe wenye njaa, uwalinde walio dhaifu, na ufanye ibada yetu iwe ya kweli na yenye furaha. Wakati ahadi zinaonekana kuchelewa na kazi zetu hazijakamilika, tuimarishe katika uaminifu wako. Kwa njia ya Yesu Kristo, Mwana wa Daudi aliyeahidiwa, tufanye tuwe watu wanaoonesha haki, rehema na amani yako. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 132 inamalizia kwa picha ya taji linalositawi, watu waliokusanyika mbele za Mungu, na ahadi ya riziki kwa wenye uhitaji. Inawapa wasafiri wa ibada sababu ya kukumbuka agano la Mungu na ahadi zake kwa jamii yao.

Zaburi 133 inachukua hatua inayofuata. Inatuuliza maisha ya wale wanaomwabudu Mungu kwa pamoja yanapaswa kuwa ya namna gani. Picha zinabadilika: badala ya sanduku, kiti cha enzi, na mfalme, tunaona mafuta ya thamani yakitiririka katika ndevu za Haruni na umande unaohusishwa na Hermoni na Sayuni. Swali halitakuwa tu, Je, Mungu ataitimiza ahadi yake? Bali pia, Je, watu wanaomwamini wanaishije kwa umoja na upendo?

Zaburi hizi mbili zinapaswa kusomwa pamoja. Uwepo wa Mungu katikati ya watu wake haujakusudiwa kuzaa makundi yanayoshindana kwa nguvu au hadhi. Unapaswa kujenga watu wanaopokea baraka zake, wanaoshirikiana na kutafuta amani ya wengine.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko Matakatifu: Mwanzo 49:24; Kutoka 25:10–22; Hesabu 10:33–36; Kumbukumbu la Torati 12:5–14; 15:7–11; 1 Samweli 4; 7:1–2; 2 Samweli 6–7; 21:17; 1 Wafalme 8:27; 11:36; 15:4; 1 Mambo ya Nyakati 13–17; 28:2; 2 Mambo ya Nyakati 6:41–42; Zaburi 2; 24; 68; 72; 74; 79; 89; 99; 120–134; Isaya 9:6–7; 11:1–9; 58:1–12; Yeremia 7:1–15; 23:5–6; Mika 5:2; Luka 1:32–33, 68–79; 4:18–19; 9:10–17; Marko 11:1–11; Yohana 1:14; 2:19–21; Matendo 2:29–36; Waefeso 2:19–22; Yakobo 2:14–17; 1 Petro 2:4–10; Waebrania 12:22–24; Ufunuo 21:1–5; 22:1–5.
Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic. Ufafanuzi wa Zaburi 132, “The Reciprocity of Prayer.” Chanzo muhimu kwa muundo wa sehemu mbili, uhusiano wa viapo, utata wa tarehe ya utunzi, nafasi ya Sayuni, na maswali ya tafsiri katika mistari 1, 5–6, na 11–18.
Kidner, Derek. 1975. Psalms 73–150: A Commentary. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Ufafanuzi wa Zaburi 132, “The ark ascends to Zion,” uk. 484–488. Chanzo muhimu kuhusu safari ya sanduku kwenda Sayuni, bidii ya Daudi, majina ya Efratha na Yaari, uhusiano wa ombi na jibu, na picha za pembe, taa na taji.
BibleProject. The Book of Psalms. Nyenzo za muhtasari na muundo wa kitabu cha Zaburi, tumaini la kifalme, na Nyimbo za Kupaa. Imetumiwa kwa muktadha mpana wa Biblia, si kama ufafanuzi huru wa mstari kwa mstari wa Zaburi 132. Tanbihi ya tafsiri na uchambuzi: Andiko kuu ni tafsiri ya kimaana iliyoandaliwa kwa ajili ya somo hili, si nukuu ya neno kwa neno kutoka toleo maalumu la Biblia. Uchambuzi umetofautisha kumbukumbu za kihistoria, maana ya kishairi, na usomaji wa Kikristo wa Agano Jipya. Tarehe kamili ya utunzi, maana sahihi ya kijiografia ya “Efratha,” na baadhi ya maelezo ya namna ya awali ya kuimba zaburi hii havijulikani kwa uhakika.

Zaburi 132 — Mungu Anapoijenga Nyumba: Ahadi ya Daudi na Tumaini la Sayuni