Zaburi 133 — Watu wa Mungu Wanapoishi kwa…

Umoja wa watu wa Mungu unakuwaje baraka inayotiririka badala ya sharti la kufanana katika kila jambo?

Muhtasari

Udugu wa kweli, mafuta ya Haruni, umande wa Hermoni, na uzima unaotoka kwa BWANA

Andiko kuu — Zaburi 133:1–3 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “Tazama! Jinsi ilivyo vema na ya kupendeza ndugu wanapoishi pamoja kwa umoja. Ni kama mafuta mazuri kichwani, yanayoteremka kwenye ndevu—ndevu za Haruni—hadi kwenye ukosi wa vazi lake. Ni kama umande wa Hermoni unaoteremka juu ya milima ya Sayuni. Maana huko BWANA ameagiza baraka: uzima hata milele.”

Kuna nyakati ambapo kuwa pamoja na wengine kunakuwa baraka yenyewe. Familia inaketi mezani, na kila mtu anasikilizwa bila hofu. Majirani wanasaidiana wakati wa shida. Washiriki wa kanisa wanaotoka katika makabila, vizazi na hali tofauti za kiuchumi wanakusanyika bila kushindania nani ni muhimu zaidi. Katika nyakati kama hizo, mtu anatambua kwamba maisha mazuri hayawezi kujengwa kwa mafanikio ya mtu mmoja peke yake.

Lakini tunaijua pia upande mwingine. Urithi unageuka chanzo cha uhasama. Ndugu wanaacha kuzungumza. Waumini wanaketi katika jengo moja la ibada, lakini kila kundi linaishi kana kwamba jingine halipo. Watu wenye mamlaka wanatumia neno umoja kuwataka walioumizwa wanyamaze badala ya kuyashughulikia maumivu yao.

Zaburi 133 haijengi picha ya ulimwengu usio na migogoro. Inatualika kuona thamani ya maisha ambayo migogoro haijaruhusiwa kutawala. Katika mistari mitatu tu, inatupatia picha za mafuta yenye harufu nzuri, umande unaoburudisha ardhi, na baraka inayotoka kwa Mungu. Swali lake kwetu ni hili: Tungeishi kwa namna gani kama tungeuchukulia umoja kuwa zawadi ya Mungu tunayopaswa kuilinda, badala ya kauli ya kuwalazimisha watu wakubaliane nasi?

1.0 Utangulizi

Zaburi 133 ni ya kumi na nne katika Nyimbo za Kupaa (Zaburi 120–134). Mfululizo huu unaweza kusomwa kama safari ya waumini wanaoelekea Yerusalemu kwa ibada. Ulianza katika Zaburi 120 kwa kilio cha mtu anayeishi kati ya uongo na uhasama. Sasa, tunapokaribia mwisho wake, tunasikia sauti tofauti kabisa: Tazama jinsi ilivyo vema na ya kupendeza ndugu wanapoishi pamoja kwa umoja!

Muundo wa zaburi ni mfupi, lakini maana yake ni pana. Mstari wa kwanza unatangaza uzuri wa kuishi pamoja. Mstari wa pili unaufananisha uzuri huo na mafuta ya kuweka wakfu yanayotiririka kutoka kichwani mwa Haruni hadi kwenye vazi lake. Mstari wa tatu unalinganisha umoja na umande wenye kuleta uhai, kisha unamalizia kwa baraka ya BWANA inayohusishwa na Sayuni.

Hivyo, picha zinatoka katika mahusiano ya watu, zinaingia katika ibada na kuwekwa wakfu, zinafika kwenye mazingira yanayopokea uhai, na hatimaye zinaelekeza macho yetu kwa Mungu mwenyewe, chanzo cha baraka. Hakuna orodha ya kanuni za usuluhishi. Badala yake, tunapewa picha zinazoweza kuubadilisha moyo wetu ili tuanze kutamani maisha bora ya pamoja.

Mahali pa zaburi hii katika mfululizo pia pana maana. Zaburi 132 imezungumzia Daudi, makao ya Mungu, agano na ahadi za BWANA kwa Sayuni. Zaburi 133 sasa inauliza: Ikiwa Mungu amewakusanya watu wawe mbele zake, mahusiano yao yanapaswa kuwa ya namna gani? Zaburi 134, inayofuata, itawakaribisha watumishi wa BWANA kumsifu usiku na kuipokea baraka itokayo Sayuni.

Kwa hiyo, ujumbe mkuu si kwamba watu wakikubaliana katika kila jambo ndipo wanakuwa wa Mungu. Ujumbe ni kwamba Mungu anapowapa watu wake nafasi ya kuishi pamoja, wanaitwa kufanya maisha hayo yawe na uzuri wa upendo, ukweli, haki na kujali wengine.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

2.1 Wimbo wa mahujaji wanaokusanyika

Kama zaburi nyingine za sehemu hii, Zaburi 133 ina kichwa cha Wimbo wa Kupaa. Inawezekana iliimbwa na waumini waliokuwa wakielekea Yerusalemu katika sikukuu za ibada. Hapo familia na watu wa maeneo mbalimbali wangekutana. Mikutano hiyo ilikuwa na furaha, lakini pia ingeweza kuibua ugomvi wa muda mrefu, ushindani wa nafasi za kulala, migawanyiko ya koo, au matatizo ya kugawana chakula na maji.

Kwa hiyo, maneno ya zaburi yanaweza kuwa shukrani kwa umoja uliopo au mwaliko kwa watu walio tofauti waishi kwa amani. Goldingay anaonesha kwamba hali zote mbili zinawezekana. Wimbo unaweza kutumiwa kuenzi ukaribu uliopo, lakini pia kuwafanya watu watambue kwamba kuishi pamoja kunahitaji kulindwa dhidi ya husuda na migogoro.

Kichwa cha zaburi pia kinaihusisha na Daudi. Kidner anataja uwezekano kwamba iliakisi kipindi ambacho makabila ya Israeli yalikutana kumtambua Daudi kuwa mfalme (2 Sam. 5:1–5). Hata hivyo, anakubali kwamba hatuna ushahidi wa kuthibitisha tukio hilo. Goldingay anataja mazingira mengine yanayowezekana: familia kubwa inayoishi pamoja, upatanisho kati ya koo, mikusanyiko ya mahujaji au mahusiano kati ya jamii zilizotengana katika vipindi tofauti. Zaburi yenyewe haitupi tarehe ya uhakika wala tukio maalumu lililoisababisha.

2.2 “Ndugu kukaa pamoja” maana yake ni nini?

Neno la Kiebrania ʾaḥîm maana yake ya msingi ni “ndugu wa kiume.” Katika matumizi mapana linaweza kuwahusu jamaa wa familia kubwa na hata washiriki wa jumuiya ya agano. Tunapolitumia katika maisha ya kanisa, tunaweza kuueleza ujumbe wake kwa lugha ya “ndugu wa kiume na wa kike,” bila kudai kwamba umbo la neno la awali limebadilika.

Usemi unaohusu kukaa pamoja (šebet ʾaḥîm gam-yaḥad) unaweza kuelezea ndugu wanaoishi katika nyumba au makazi yanayokaribiana. Mwanzo 13:5–8 unatukumbusha ugomvi wa wachungaji wa Abramu na Lutu kuhusu malisho na rasilimali. Kumbukumbu la Torati 25:5 linazungumzia ndugu wanaoishi pamoja katika mazingira ya wajibu wa kifamilia.

Goldingay anasisitiza maisha hayo halisi: ardhi, maji, urithi na migogoro inayoweza kuibuka watu wanapoishi karibu. Kidner anaonesha kwamba jumuiya ya Israeli ilipaswa kuwatambua watu wake kama ndugu kwa maana pana, hata wale wenye hali duni. Maana hizi mbili zinasaidiana. Umoja hauishii katika hisia nzuri, wala haumhitaji kila mtu aishi katika nyumba moja; unahitaji namna ya kuhusiana ambayo inaheshimu utu na wajibu wa kila mmoja.

2.3 Ushairi wa kitu kinachoteremka

Moja ya mbinu zinazounganisha mistari ya zaburi ni kurudiwa kwa picha ya kitu kinachoteremka. Neno linalotokana na mzizi wa Kiebrania yrd linahusishwa na mafuta yanayotiririka kutoka kichwani hadi kwenye ndevu na vazi, kisha umande unaoshuka kuelekea Sayuni. Kidner anaona katika kurudiwa huku kwa mara tatu msisitizo kwamba umoja wa kweli ni baraka inayotoka juu, si mafanikio yanayotengenezwa na nguvu za mwanadamu peke yake.

Goldingay anakubaliana na umuhimu wa picha hizo, lakini anachunguza pia jinsi zinavyounganishwa na mavuno, hali ya nchi, uwepo wa Mungu katika ibada na uzuri wa jamii yenye amani. Kwa hiyo, wimbo unatuhamisha kutoka kwenye maisha ya familia hadi kwenye ukuhani, milima na baraka ya uzima.

2.4 Tusikazimishe picha ziwe taarifa za matukio

Hakuna sababu ya kudai kwamba zaburi inatuambia kuhusu siku fulani ambayo kuhani mkuu alimiminiwa mafuta wakati umande halisi wa mlima Hermoni ulisafiri hadi Yerusalemu. Ushairi unatumia mifano kutufundisha. Mafuta yanatukumbusha kuwekwa wakfu; umande unatukumbusha uhai na ustawi. Picha hizo zinasema ukweli kwa njia ya kulinganisha, si kwa kutupatia ripoti ya hali ya hewa.

Vivyo hivyo, tusigeuze wito wa umoja kuwa sheria ya kuwarudisha watu katika mahusiano yenye ukatili au udhalimu. Biblia hiyo hiyo inayosifu amani inawaita watu kutenda haki, kuwatetea walioonewa na kusema kweli (Isa. 1:16–17; Mika 6:8; Efe. 4:25). Umoja wa Kibiblia hauwezi kujengwa juu ya kuficha maovu.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 133:1a — “Tazama, jinsi ilivyo vema na ya kupendeza!”

Neno la kwanza, Tazama!, linavuta usikivu. Mwandishi anatutaka tuone kitu ambacho tunaweza kukizoea hadi tusione thamani yake. Watu wanaochagua kupendana badala ya kushindana, kusikilizana badala ya kudharauliana, na kurekebisha yaliyoharibika badala ya kulipiza kisasi, wanatengeneza mazingira ya ajabu.

Maneno “vema” na “kupendeza” yanakamilishana. La kwanza linahusu jambo linalofaa, lenye thamani na linalojenga maisha. La pili linaongeza hisia ya uzuri na furaha. Goldingay anayaunganisha na lugha ya uzuri inayopatikana katika Zaburi nyingine na Wimbo Ulio Bora. Kwa hiyo, Mungu hatuiti kufanya wajibu mgumu wa kuvumiliana tu; anatufundisha kuona kwamba mahusiano yenye afya yanaweza kuwa chanzo cha furaha kubwa.

3.2 Zaburi 133:1b — “Ndugu wakaapo pamoja kwa umoja”

Umoja si kufanana katika kila jambo. Ndugu wanaweza kuwa na mitazamo, vipaji, historia na tamaduni tofauti, lakini bado wakashirikiana kwa upendo. Hilo linaonekana katika kugawana rasilimali kwa haki, kutunza wazee, kuwasikiliza vijana, kumkaribisha mgeni na kufanya maamuzi bila upendeleo.

Kuketi katika ibada moja pia hakutoshi. Israeli ingeweza kukusanyika hekaluni na bado kuwanyanyasa maskini. Ndiyo maana manabii walikemea ibada iliyotenganishwa na haki (Isa. 1:10–17; Amo. 5:21–24). Ikiwa viongozi au washiriki wanadai “tuna umoja” wakati watu fulani wananyamazishwa kwa hofu, bado hatujaufikia uzuri unaosifiwa na Zaburi 133.

3.3 Zaburi 133:2a — “Ni kama mafuta mazuri kichwani”

Katika mazingira ya Biblia, mafuta yalitumiwa kuonesha furaha, ukarimu na heshima kwa mgeni (Zab. 23:5; Mhu. 9:8). Lakini zaburi inapomtaja Haruni, tunapaswa kukumbuka hasa mafuta ya kuwaweka wakfu makuhani (Kut. 29:7; Law. 8:12). Hapa kuna lugha ya ibada, si manukato ya kawaida pekee.

Mafuta yanaitwa “mazuri” au “ya thamani.” Neno hilo linatukumbusha “jinsi ilivyo vema” katika mstari wa kwanza. Uzuri wa kuishi kwa umoja unalinganishwa na kitu kilichotengwa kwa ajili ya huduma ya Mungu. Hilo linatufundisha kwamba namna tunavyowatendea wengine si suala dogo lililo nje ya ibada; ni sehemu ya maana ya maisha yetu mbele za BWANA.

3.4 Zaburi 133:2b — “Yanayoteremka kwenye ndevu za Haruni”

Mafuta hayaishii kichwani. Picha inaonesha wingi wake na mwendo wake kuelekea chini. Haruni anatajwa kwa sababu alikuwa kuhani mkuu wa kwanza katika simulizi la Israeli. Mafuta yake yalikuwa ishara ya kuitwa na kuwekwa wakfu kwa huduma.

Kidner anaona jambo muhimu hapa: kilichomwagwa kichwani kinafika maeneo mengine pia. Kwa maana ya mfano, baraka haipaswi kufungiwa kwa watu wachache wenye nafasi ya juu. Jamii inayofanana na picha hiyo ni jamii ambayo vipawa na rasilimali zake zinawanufaisha wengine. Haya ni matumizi ya kitheolojia ya mfano, si madai kwamba kila tone la mafuta linawakilisha idara fulani katika kanisa.

Wimbo haumweki Haruni kama kiongozi anayepaswa kuwa juu ya kukosolewa. Unatumia tukio linalohusishwa na ibada kutufundisha uzuri wa baraka inayoenea.

3.5 Zaburi 133:2c — “Hadi kwenye ukosi wa vazi lake”

Kuna tofauti ya tafsiri hapa. Neno la Kiebrania pî linalotumika kuhusu vazi linaweza kumaanisha mdomo au tundu la vazi, yaani sehemu ya ukosi inayopitisha kichwa. Tafsiri za zamani wakati mwingine zililieleza kana kwamba mafuta yalitiririka mpaka kwenye pindo la chini kabisa la vazi. Kidner na Goldingay wanapendelea maana ya ukosi au tundu la vazi.

Hatuwezi kuufanya mfano huu kuwa wenye maana zaidi kwa kuongeza kitu kisichosemwa na maandishi. Mafuta kufika kwenye ndevu na ukosi tayari ni picha yenye nguvu ya wingi na mwendelezo. Pia inatukumbusha kwamba mavazi ya ukuhani yalikuwa na umuhimu katika ibada (Kut. 28:31–35). Umoja unalinganishwa na jambo lenye heshima mbele za Mungu, lakini haugeuki kuwa ibada ya kitu cha kidini chenyewe.

3.6 Zaburi 133:3a — “Ni kama umande wa Hermoni”

Sasa mwandishi anatuondoa kwenye mafuta na kutupeleka shambani. Umande ni muhimu katika maeneo yanayokosa mvua kwa vipindi virefu. Unasaidia mimea kustahimili ukame na unaweza kuwa ishara ya ustawi na kuhuishwa (Mwa. 27:28; Hos. 14:5–7). Hermoni ni mlima mrefu upande wa kaskazini, unaojulikana pia kwa theluji katika sehemu zake za juu.

Kidner anaifuata tafsiri inayochukulia umande wa Hermoni kuwa ishara ya unyevunyevu mwingi unaoleta uhai. Goldingay anatukumbusha kuwa si rahisi kuthibitisha moja kwa moja madai ya kihistoria kwamba Hermoni ilikuwa mashuhuri kwa umande mzito kuliko milima yote. Anajadiliana pia na uwepo wa theluji na vyanzo vya maji vya maeneo hayo, pamoja na maana ya mvua na mavuno katika picha za wimbo.

Kwa hiyo, hatuhitaji kukubali maelezo ya kisayansi yasiyothibitishwa ili kuielewa zaburi. Lengo la mfano ni uhai unaotokana na baraka tele, si kiasi maalumu cha umande kilichopimwa mlimani.

3.7 Zaburi 133:3b — “Unaoteremka juu ya milima ya Sayuni”

Hermoni iko mbali kaskazini mwa Yerusalemu. Zaburi haitoi taarifa kwamba umande wake ulivuka umbali wote huo na kutua juu ya Sayuni kwa njia ya kawaida ya hali ya hewa. Ni picha ya kishairi inayounganisha mlima maarufu wa kaskazini na milima inayohusishwa na makao ya Mungu na ibada za Israeli.

Kama mafuta ya Haruni yalivyoteremka, ndivyo umande unavyooneshwa ukiteremka. Katika picha zote mbili, kitu chenye thamani kinakuja kama zawadi. Baadhi ya wasomaji wanaona pia uwezekano wa picha inayounganisha kaskazini na kusini mwa Israeli. Hilo linaweza kutusaidia kutafakari umoja wa taifa, lakini maandishi hayasemi moja kwa moja kwamba Hermoni na Sayuni ni majina ya vyama viwili vya kisiasa. Tunapaswa kutofautisha kati ya maana inayotamkwa wazi na uhusiano wa ziada tunaouona katika picha.

3.8 Zaburi 133:3c — “Maana huko BWANA ameagiza baraka”

Neno “huko” linatuelekeza hasa kwenye Sayuni katika sentensi ya mwisho. Zaburi 132 imeeleza uchaguzi wa Sayuni kuwa mahali pa kukumbuka uwepo wa Mungu na ahadi zake (Zab. 132:13–16). Sasa tunasikia kwamba BWANA ndiye anayeiamuru au kuitoa baraka.

Hapa kuna somo kwa viongozi na washiriki wa kanisa. Hakuna mtu anayeweza kuwalazimisha wengine wapendane kwa kutoa tangazo kwamba “kuanzia leo tumeungana.” Tunaweza kupanga mikutano na taratibu za usuluhishi, lakini upendo wa kweli hauwezi kununuliwa au kuamriwa kwa nguvu. Ni zawadi ya Mungu inayohitaji kupokelewa kwa unyenyekevu na kutunzwa kwa matendo ya ukweli, haki, kusameheana kwa hekima na kuwajibishana.

3.9 Zaburi 133:3d — “Uzima hata milele”

Maneno ya mwisho yanapanua upeo wa wimbo. Si tu furaha ya siku moja ya sikukuu. Usemi “uzima hata milele” unaweza kuelezea maisha tele, yenye usalama na baraka ya kudumu katika mazingira ya agano. Goldingay anaunganisha maana hiyo na picha za mimea, mavuno na jamii inayoweza kufurahia maisha bila kuangamizwa na migogoro.

Hata hivyo, zaburi haisemi kwamba familia yenye upendo haitafiwa na mtu au kwamba waumini wenye umoja hawatapatwa na magonjwa. Ahadi ya uzima si fomula ya kujikinga na maumivu yote.

Tunapoisoma ndani ya Biblia nzima, tunasikia pia mwangwi wa tumaini pana zaidi. Mungu ameahidi kushinda mauti na kuumba upya maisha ya watu wake (Isa. 25:6–9). Katika Agano Jipya, ufufuo wa Yesu unafungua tumaini la uzima wa milele na uumbaji mpya (Yoh. 11:25–26; Ufu. 21:1–5). Tunaheshimu maana ya kwanza ya wimbo huku tukiona jinsi matumaini yake yanavyopata upeo mpana zaidi katika Kristo.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Mungu anajali namna tunavyoishi pamoja

Tunaweza kuwa na mafundisho sahihi, mipango mikubwa na ibada zenye mpangilio mzuri, lakini bado tukashindwa kujali uhusiano wa watu. Zaburi 133 haisemi ibada haina maana. Badala yake, inatumia picha za ibada kuonesha kwamba maisha ya pamoja yanapaswa kuwa matakatifu mbele za Mungu. Hivyo, ukweli wa ibada unaonekana katika namna tunavyowatendea jirani, tunavyoshughulikia urithi, tunavyogawana nafasi na tunavyosikiliza walio dhaifu.

4.2 Umoja ni zawadi na wajibu, si ukimya wa kulazimishwa

Msisitizo wa Kidner juu ya baraka inayoteremka unatufundisha kwamba umoja wa ndani si mafanikio ya mbinu za uongozi peke yake. Mtazamo wa Goldingay juu ya maisha ya kawaida unakumbusha kuwa zawadi hiyo inahitaji kutunzwa katikati ya tofauti halisi za watu. Tunauombea umoja na pia tunajifunza kusema kweli, kutubu, kujali mahitaji ya wengine, kutatua migogoro na kuheshimu mipaka inayolinda usalama.

Wakati mwingine taasisi hutumia neno “umoja” kumaanisha kwamba mtu aliyedhulumiwa haruhusiwi kuzungumza. Huo si uzuri unaosifiwa hapa. Amani inayomlinda mwenye nguvu huku ikimwacha mhanga katika hatari inapingana na haki ya Mungu (Zab. 82:3–4; Yer. 22:3). Kwa baadhi ya mahusiano, njia ya uponyaji inaweza kuhusisha kutengana kwa muda, uchunguzi wa haki, uwajibikaji na kurekebisha madhara. Hakuna anayepaswa kushinikizwa kurudi katika hali isiyo salama ili kuonesha kana kwamba kanisa lina umoja.

4.3 Mafuta ya ukuhani yanatuita kufikiria utakatifu wa mahusiano

Mafuta ya Haruni ni ishara ya huduma mbele za Mungu. Lakini historia ya Biblia haiwapi viongozi wa kidini kinga dhidi ya kukosolewa. Manabii waliwakemea hata makuhani walipoacha haki na uaminifu (Mal. 2:7–9). Katika Zaburi 133, mafuta hayo yanakuwa mfano wa uzuri wa jumuiya. Tunapotaka ibada yenye utakatifu, tunapaswa pia kutaka mahusiano yanayoheshimu utu wa kila mtu.

4.4 Umande unatukumbusha kwamba ushirika unapaswa kuleta uhai

Umande hushuka kimyakimya. Mara nyingi hauonekani kama mvua kubwa, lakini unasaidia mimea. Vivyo hivyo, matendo yanayolinda jamii yanaweza kuwa madogo: mtu anatembelea mgonjwa, familia inamkaribisha mwanafunzi aliye mbali na nyumbani, jirani anamsaidia mwingine kupata maji, au mweka hazina anafanya kazi kwa uadilifu. Matendo haya si njia ya kumnunua Mungu; ni mwitikio wa neema yake, unaofanya upendo uweze kuonekana.

4.5 Umoja unaanzia karibu lakini hauishii katika kundi letu

Maneno kuhusu ndugu yanaanzia katika familia, lakini Sayuni inaipanua picha kwa jumuiya nzima ya watu wa agano. Kwa jamii za Afrika Mashariki na kwingineko, ujumbe huu unagusa tofauti za koo, makabila, lugha, hali za kiuchumi, vizazi na madhehebu. Umoja hauhitaji watu waache historia na desturi zao. Unahitaji tuache kutumia tofauti hizo kuamua nani ana thamani kubwa mbele za Mungu.

4.6 Tunamwabudu Mungu, si picha ya jumuiya isiyo na makosa

Kuna hatari ya kuifanya jumuiya yetu kuwa kitu cha mwisho tunachokitumainia. Lakini Zaburi 133 inasema BWANA ndiye anayeagiza baraka. Hata mahusiano mazuri hayawezi kuchukua nafasi yake. Tunapokoseana, hatuhitaji kutetea sura ya kundi kwa gharama ya ukweli. Tunaweza kurudi kwa Mungu wa haki na rehema, tukatafuta msaada na kujenga upya yale yanayoweza kujengwa kwa uaminifu.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

5.1 Kuanzia migogoro ya familia hadi udugu wa agano

Mwanzo inatuonesha kwamba maisha ya ndugu hayakuwa rahisi tangu zamani. Abramu na Lutu walitengana kwa sababu ya migogoro kuhusu malisho na mali (Mwa. 13:5–9). Katika nyumba ya Yakobo kulikuwa na wivu na chuki kati ya ndugu (Mwa. 37). Kumbukumbu la Torati inawaita Waisraeli kuwajali walio dhaifu, si kuwatenga kana kwamba hawahusiki nao (Kum. 15:7–11). Zaburi 133 inaimba kuhusu kitu ambacho historia hii inatuonesha kuwa kigumu sana: kuishi kama familia ambayo udugu wake una maana ya kimaadili.

5.2 Sayuni, ukuhani na ibada ya pamoja

Zaburi 132 inakumbuka agano la Mungu, uchaguzi wa Sayuni na ahadi ya kuwatunza watu wake, wakiwamo maskini. Zaburi 133 inazungumzia mafuta ya Haruni na umande juu ya Sayuni. Zaburi 134 itafunga mfululizo kwa wito wa kumsifu BWANA na baraka kutoka Sayuni. Huu ni mtiririko wa kifasihi: Mungu aliyewaahidi watu wake uwepo wake anawaita kuishi kwa ibada, udugu na matendo yenye kuleta uhai.

5.3 Yesu anaomba umoja unaokaa pamoja na kweli

Katika Yohana 17:20–23 Yesu anawaombea wafuasi wake wawe na umoja, ili ulimwengu utambue kwamba Baba amemtuma. Yesu hanukuu Zaburi 133 neno kwa neno, lakini sala yake inalingana kwa kina na maono ya zaburi hii. Umoja wa Kikristo unatokana na ushirika katika upendo wa Baba na Mwana. Si lazima watu wote wawe na hulka moja au mtindo mmoja wa ibada.

Katika sala hiyo hiyo, Yesu anazungumzia kutakaswa katika kweli (Yoh. 17:17–19). Kwa hiyo, hatupaswi kusema umoja na ukweli ni maadui. Mungu hatuiti kutengeneza taswira nzuri kwa kuficha mambo yanayohitaji kurekebishwa.

5.4 Msalaba unavunja uhasama unaowatenganisha watu

Waefeso 2:11–22 inaeleza kazi ya Kristo katika kuvunja uadui uliowatenganisha Wayahudi na watu wa mataifa, na kuwaleta pamoja mbele za Baba. Paulo pia anatumia picha ya watu kuwa makao ya Mungu katika Roho. Baadaye anawaita waumini kudumisha umoja wa Roho katika kifungo cha amani, kwa unyenyekevu na subira (Efe. 4:1–6).

Lakini umoja huo hauondoi tofauti za vipawa. Kanisa ni mwili wenye viungo mbalimbali vinavyohitajiana (1 Kor. 12; Efe. 4:7–16). Msalaba wa Yesu ndio msingi wa upatanisho: unakabiliana na dhambi na uhasama, badala ya kuyafunika matatizo kwa maneno mazuri tu (Kol. 1:19–22).

5.5 Mkate wa pamoja na ushuhuda wa kanisa

Matendo 2:42–47 na 4:32–35 zinaonesha waumini wakisali, wakila pamoja na kugawana mali ili mahitaji ya watu yashughulikiwe. Hilo halimaanishi kwamba kanisa la kwanza halikuwa na migogoro. Matendo 6:1–7 inaonesha tatizo la baadhi ya wajane kutengwa katika ugawaji wa chakula. Tatizo lilihitaji kushughulikiwa, si kufichwa ili kudumisha taswira ya umoja.

Yakobo anakemea upendeleo kwa matajiri dhidi ya maskini (Yak. 2:1–9). Yohana anakumbusha kwamba kumpenda Mungu lazima kuwe na uhusiano na kuwapenda watu (1 Yoh. 4:20–21). Hapa ndipo umoja unaoshuhudiwa kwa midomo unapogeuka matendo yanayoonekana.

5.6 “Uzima hata milele” na tumaini la uumbaji mpya

Agano Jipya linafunua kwamba uzima wa milele unahusisha kumjua Mungu wa kweli kupitia Yesu Kristo (Yoh. 17:3), kuhusishwa na tumaini la ufufuo (1 Kor. 15:20–28), na kusubiri uumbaji mpya ambao Mungu atakaa pamoja na wanadamu (Ufu. 21:1–5). Hatugeuzi Zaburi 133 kuwa unabii wa moja kwa moja wa kila jambo linalotajwa katika Agano Jipya. Tunatambua kwamba picha yake ya watu wanaoishi kwa upendo inakuwa mwangwi wa tumaini la mwisho: maisha ambayo uhasama, unyonyaji na mauti havitakuwa na neno la mwisho.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Fanya mezani pako pawe mahali pa kukaribisha. Mwalike mtu anayesahaulika mara nyingi kushiriki chakula au mazungumzo. Msikilize bila kumfanya ajihisi mdogo. Ukarimu unaweza kuanza bila gharama kubwa.
Shughulikia migogoro kwa ukweli. Ikiwa umemuumiza ndugu, jirani au mshiriki mwenzako, tambua kosa na tafuta namna ya kurekebisha madhara. Usidai kusamehewa na kuaminiwa mara moja kana kwamba mtu mwingine hana haki ya kupona kwa muda wake.
Pinga upendeleo katika familia na kanisa. Jiulize kama nafasi za uongozi, misaada na fursa zinatolewa kwa haki, au zinategemea ukoo, kabila, mali, urafiki na ushawishi.
Linda walio dhaifu hata mtu mwenye mamlaka anapodai umoja. Taarifa kuhusu unyanyasaji, ukatili au matumizi mabaya ya fedha zishughulikiwe kwa uwajibikaji na taratibu zinazolinda wanaoweza kudhurika. Umoja wa kweli haujengwi kwa ukimya wa waathirika.
Fanya rasilimali zisiwe mali ya wenye nguvu pekee. Katika kanisa au jirani, tafuta njia za kusaidia wenye changamoto za ada, chakula, matibabu na ajira, kwa kuheshimu usiri na utu wao.
Heshimu vipawa na vizazi tofauti. Wazee na vijana, wanawake na wanaume, wageni na waumini wa muda mrefu wanaweza kuchangia maisha ya jumuiya. Hakikisha nafasi za kusikilizwa na kutumika hazimilikiwi na kundi dogo.
Tambua “umande” unaoshuka kimyakimya. Washukuru wanaotembelea wagonjwa, kupika, kusafisha, kuandaa usafiri, kuwalea watoto au kusaidia kusuluhisha tofauti. Mara nyingi huduma hizi ndizo zinazofanya jamii idumu.
Usiifanye ibada kuwa mkutano wa marafiki waliozoeana pekee. Tambua wageni, wahamiaji, wajane, watu wenye ulemavu na wale wanaoishi katika hali ngumu. Wape nafasi halisi ya kuwa sehemu ya jumuiya.
Tafuta ushirikiano wa amani nje ya mipaka ya kundi lako. Pale panapowezekana, shirikiana na Wakristo wa madhehebu mengine na majirani wa imani tofauti katika matendo ya huruma, huduma na ustawi wa jamii, bila kuficha tofauti za imani wala kudharau utu wao.
Chukua hatua moja ya kujenga amani wiki hii. Unaweza kuanza kwa kusikiliza, kuomba msamaha, kuanzisha utaratibu wa haki, kumlinda mwenye hatari au kutafuta mpatanishi mwaminifu. Fanya sehemu yako, huku ukikumbuka kwamba matokeo yote hayako mikononi mwako.

7.0 Maswali ya Tafakari

Zaburi 132 na 133 zinahusianaje kuhusu ahadi za Mungu na maisha ya watu wake?
Usemi “ndugu kukaa pamoja” ungekuwa na maana gani katika familia na jumuiya za Israeli ya zamani?
Kwa nini mwandishi anasema umoja ni “mwema” na pia “wa kupendeza”? Maneno hayo mawili yanatufundisha nini?
Ni kwa namna gani mafuta ya Haruni yanatufundisha kuhusu kuwekwa wakfu na baraka? Kwa nini tusitumie mfano huo kuwapa viongozi mamlaka yasiyoweza kuhojiwa?
Kwa nini “ukosi wa vazi” ni tafsiri yenye uzito zaidi kuliko “pindo la chini” katika mstari wa pili?
Tunapaswa kuielewaje picha ya umande wa Hermoni unaoteremka juu ya Sayuni bila kuigeuza kuwa taarifa ya kisayansi ya hali ya hewa?
Goldingay na Kidner wanatofautianaje kidogo katika maelezo yao kuhusu umande na maana yake?
Kurudiwa kwa picha ya kitu kinachoteremka kunatufundisha nini kuhusu chanzo cha baraka na umoja?
Kanisa linawezaje kutofautisha umoja wa kweli na hali ambayo watu wanaogopa kusema ukweli kuhusu maovu?
Unaona uhusiano gani kati ya Zaburi 133, sala ya Yesu katika Yohana 17 na fundisho la upatanisho katika Waefeso 2?
Ni hatua gani zinazoweza kuhakikisha baraka na rasilimali za familia, kanisa au jamii zinawanufaisha wengi kwa haki?
Zaburi 133 inatuandaaje kuelewa wito wa kumsifu BWANA katika Zaburi 134?

8.0 Sala ya Mwitikio

Ee BWANA, chanzo cha uzima na kila baraka njema, tunakushukuru kwa watu waliotupokea na kwa jumuiya ambazo ndani yake tumeonja rehema zako. Utusamehe pale ambapo kiburi, wivu, upendeleo na hofu vimeharibu mahusiano yetu. Tupe ujasiri wa kusema kweli, kuomba msamaha tunapokosea na kuwalinda walio dhaifu. Tufundishe kuheshimu vipawa vya wengine bila kushindania ukubwa. Roho wako afanye maisha yetu ya pamoja yawe yenye kuburudisha kama umande na yenye ukarimu kama mafuta ya kuweka wakfu. Nyumba zetu, makanisa yetu na jamii zetu ziwe mahali ambapo haki, huruma na amani vinakua. Kwa njia ya Yesu Kristo, aliyefanya amani kwa msalaba wake, tufundishe kuishi kwa umoja katika upendo wako. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 133 imetuonesha uzuri wa watu wanaokusanyika na kuishi kwa umoja wa kweli. Mafuta na umande vyote vinaoneshwa vikiteremka. Mistari ya mwisho inatuambia kwamba BWANA ndiye anayetoa baraka yenye kuleta uhai. Safari ya mahujaji imefika mahali ambapo ibada na udugu vinapaswa kuimarishana.

Zaburi 134 inafunga mfululizo wa Nyimbo za Kupaa. Waabudu wanawaita watumishi wa BWANA wamsifu katika nyumba yake hata nyakati za usiku. Kisha baraka inatamkwa kutoka Sayuni kwa jina la Mungu aliyezifanya mbingu na nchi. Baada ya Zaburi 133 kuonesha umoja wa watu, Zaburi 134 inarudisha macho yetu kwa Mungu aliyewakusanya.

Kwa hiyo, mwisho wa safari una ujumbe mzuri: kilio kinaweza kuzaa tumaini; tumaini linatuongoza katika ibada; na ibada inapaswa kutujenga kuwa watu wanaouonesha ulimwengu wema wa Mungu kwa namna tunavyoishi pamoja. Watu wanamsifu BWANA, naye BWANA anawabariki watu wake.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko Matakatifu: Mwanzo 1; 13:5–9; 27:28; 37; Kutoka 28:31–35; 29:7, 21; 30:22–33; Walawi 8:12; Kumbukumbu la Torati 15:7–11; 25:5–10; 2 Samweli 5:1–5; 11–12; Zaburi 23:5; 82:3–4; 120–134; Isaya 1:10–17; 25:6–9; Hosea 14:5–7; Amosi 5:21–24; Mika 6:8; Yohana 11:25–26; 17:3, 17–23; Matendo 2:42–47; 4:32–35; 6:1–7; 15:1–21; Warumi 12:9–18; 1 Wakorintho 12; 15:20–28; Waefeso 2:11–22; 4:1–16, 25; Wakolosai 1:19–22; Yakobo 2:1–9; 1 Yohana 4:20–21; Ufunuo 21:1–5.
Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic. Maelezo kuhusu Zaburi 133, “How Wondrous Is Living as One.” Chanzo muhimu kwa mazingira mbalimbali yanayowezekana ya wimbo, udugu wa kifamilia na kijamii, picha za kitu kinachoteremka, tafsiri ya ukosi wa vazi, changamoto za kuelewa umande wa Hermoni, na baraka katika maisha ya kawaida.
Kidner, Derek. 1975. Psalms 73–150: A Commentary. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Maelezo kuhusu Zaburi 133, “Rich concord,” uk. 488–489. Chanzo muhimu kwa maana pana ya “ndugu,” mafuta ya Haruni yanayoenea, msisitizo wa baraka inayotoka juu, na tofauti kati ya uzuri wa umoja na migogoro iliyoharibu nyumba ya Daudi katika historia iliyofuata.
BibleProject. The Book of Psalms. Muhtasari na nyenzo za kujifunza mpangilio wa Zaburi, Nyimbo za Kupaa, na nafasi ya ibada ya pamoja katika simulizi la Biblia. Imetumiwa kwa muktadha mpana wa Biblia, si kama uchambuzi maalumu wa kila mstari wa Zaburi 133. Tanbihi ya tafsiri na uchambuzi: Andiko kuu limetolewa kwa tafsiri ya kimaana kwa ajili ya kujifunza, si kama nukuu ya neno kwa neno ya toleo maalumu la Biblia. Neno “ndugu” limeelezwa kwa kuzingatia matumizi yake mapana katika jumuiya ya agano. Tukio la kihistoria lililosababisha wimbo, maelezo yote ya umande wa Hermoni, na baadhi ya maana za picha za kishairi bado vina nafasi ya kujadiliwa. Maana ya awali ya zaburi, mapendekezo ya wataalamu, na matumizi yake katika mtazamo wa Kristo yametofautishwa katika maandishi haya.

Zaburi 133 — Watu wa Mungu Wanapoishi kwa Umoja: Baraka Inayotiririka