Zaburi 141 — Linda Kinywa Changu, Uhifadhi…

Tunawezaje kulinda maneno na mioyo yetu tunaposhinikizwa kujibu uovu kwa uovu?

Muhtasari

Hatari si yale wengine wanaoweza kututendea tu, bali pia yale tunavyoweza kujifunza kutoka kwao

Andiko kuu — Zaburi 141:3–4 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “BWANA, weka mlinzi kinywani pangu; linda mlango wa midomo yangu. Usiuache moyo wangu uvutwe kuelekea uovu, nikashiriki matendo mabaya pamoja na watendao uovu.”

Mtu amekusingizia. Uongo unaenea. Umepewa nafasi ya kujitetea kwa kupindisha ukweli kidogo. Katika mkutano wenye mvutano, unakaribia kutamka maneno yatakayomuumiza mwenzako. Unajua yatakuwa na athari, lakini pia unahisi kwamba yatakusaidia kushinda.

Katika nyakati kama hizi, hatari kubwa si kushindwa na adui pekee. Ni kumshinda kwa kutumia mbinu zake.

Zaburi 141 inatufikisha mahali hapa. Mwombaji anazungukwa na watu wanaomwotea mitego, lakini ombi lake la kwanza lenye maelezo mengi si, “BWANA, wafunge midomo yao.” Ni “BWANA, linda kinywa changu.” Anahitaji kuokolewa kutoka kwa wanaomdhuru, lakini pia anahitaji kuhifadhiwa asije akageuka na kuwa kama wao.

Baada ya Zaburi 140, iliyosimulia hatari ya maneno yenye sumu na njama za watu wabaya, Zaburi 141 inatuuliza swali la ndani zaidi: Nitaendeleaje kuwa mwaminifu kwa Mungu ninapokabiliwa na uovu unaonishinikiza kuukubali au kuuiga?

1.0 Utangulizi

Zaburi 141 ni sala yenye mistari kumi, iliyopewa jina la Daudi katika kichwa chake. Inaanza kwa mwito wa dharura na picha ya sala inayopanda mbele za Mungu kama uvumba (mst. 1–2). Kisha inaomba ulinzi wa maneno, moyo na mahusiano yanayoweza kumshawishi mtu kutenda mabaya (mst. 3–5). Mistari miwili yenye lugha ngumu inataja viongozi wanaoanguka na mifupa iliyotawanywa (mst. 6–7). Mwishoni, mwombaji anamwelekea Mungu kwa macho ya tumaini na kuomba aokolewe katika mitego iliyowekwa mbele yake (mst. 8–10).

Hii si zaburi inayotufundisha kuwa wapole katika mazungumzo pekee. Inahusu uaminifu unaojaribiwa. Mwombaji anatambua kwamba kujua lililo sahihi hakumaanishi moja kwa moja kwamba atakuwa na nguvu za kulitenda, hasa pale usalama, heshima, maslahi au nafasi yake katika jamii vinapotishiwa.

John Goldingay anaonesha kwamba, ikilinganishwa na Zaburi 140, Zaburi 141 inatoa nafasi kubwa zaidi kwa hatari ya kushiriki uovu wa wengine kabla ya kurudi kwenye vitisho vinavyomkabili mwombaji. Derek Kidner anasisitiza msimamo wa kutokubali kuridhiana na uovu kwa ajili ya kujinusuru. Kwa hiyo, sala hii haituhusu tu tunapokaribia kusema jambo lisilofaa. Inatuhusu pia tunaposhawishiwa kusema uongo, kuficha dhuluma au kufurahia manufaa yanayotokana na makosa ya wengine (Goldingay 2008, kuhusu Zab. 141:3–5; Kidner 1975, kuhusu Zab. 141).

Zaburi haiishii kwa taarifa kwamba matatizo yote yamekwisha. Inaishia kwa mtu anayemwelekea BWANA na kuomba apite salama. Wakati mwingine ushindi wa imani ni kuendelea kutembea kwa uaminifu bila kuruhusu majaribu yatuharibu ndani.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

2.1 Zaburi inayohusishwa na Daudi, bila tukio maalumu linalothibitishwa

Kichwa cha zaburi kinaihusisha na Daudi. Maisha yake yanaonesha vipindi vya kufuatwa na maadui, kuwekewa hila na kushawishiwa kujitetea kwa njia zisizo sahihi. Katika 1 Samweli 24 na 26, kwa mfano, tunamwona Daudi akikataa kutumia kila nafasi iliyojitokeza ili kumdhuru Sauli. Matukio hayo yanaweza kutusaidia kuelewa uzito wa kujaribiwa kwa uaminifu.

Hata hivyo, Zaburi 141 haitaji pango, mfalme, vita au tukio linalotuwezesha kusema kwa uhakika ilitungwa lini. Goldingay anaeleza kwamba baadhi ya maneno yake ya Kiebrania si ya kawaida, lakini ushahidi hautoshi kubainisha tarehe au mazingira yake ya asili. Kidner anaisoma katika mapokeo ya Daudi, huku akikiri ugumu mkubwa wa maandishi ya mistari 5–7. Kutambua mipaka ya ushahidi ni sehemu ya kuheshimu Maandiko.

Aidha, mstari wa 7 unasema “mifupa yetu,” si “mifupa yangu.” Hii inaonesha kwamba kilio cha mtu mmoja kinaweza kuwakilisha pia maumivu ya watu wengi. Mwombaji anaweza kuwa anazungumza kama mshiriki wa jumuiya iliyojeruhiwa.

2.2 Mtiririko wa sala

Tunaweza kuigawa zaburi katika hatua tano:

Mistari 1–2: Ombi la kusikilizwa haraka, huku sala ikifananishwa na uvumba na sadaka ya jioni.
Mistari 3–4: Ombi la kulindwa kinywa, moyo na ushirika unaoweza kupeleka katika uovu.
Mstari 5: Kukubali kurekebishwa na mwenye haki badala ya kushawishiwa kwa sifa na manufaa ya watenda mabaya.
Mistari 6–7: Picha zenye utata za hukumu ya viongozi na mateso makubwa ya jumuiya.
Mistari 8–10: Kumwelekea BWANA kwa tumaini na kuomba kuokolewa katika mitego ya maadui.

Zaburi inataja sehemu nyingi za mwili. Kuna mikono inayoinuliwa katika sala, kinywa na midomo inayohitaji mlinzi, moyo unaoweza kupotoshwa, kichwa kinachohusishwa na mafuta, mifupa iliyotawanyika na macho yanayomwelekea BWANA. Kwa njia ya kishairi, maisha yote yanawekwa mbele za Mungu.

Uhusiano wake na Zaburi 140 nao ni wa maana. Katika Zaburi 140, mwombaji alihitaji kulindwa dhidi ya maneno na njama za wengine. Katika Zaburi 141, anaomba Mungu ailinde midomo yake mwenyewe. Hatari ya nje na hatari ya ndani zinahitaji neema ileile ya Mungu.

2.3 Sala yenye hekima katikati ya hatari

Mithali inatufundisha kuwa makini katika kusema (Mit. 10:19; 13:3; 21:23). Pia inasifu maonyo ya rafiki mwaminifu kuliko sifa zinazodanganya (Mit. 27:6). Lakini Zaburi 141 inafanya jambo zaidi ya kutoa ushauri: inaomba msaada. Mwombaji yuko katika shinikizo halisi. Hekima hapa si mbinu ya kujidhibiti kwa kujitegemea; ni maisha ya kumtegemea BWANA huku tukiwajibika kwa maamuzi yetu.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 141:1 — “Ninakuita; unijilie upesi”

Sala inaanza bila kuzunguka. Mwombaji anamwita BWANA na kumwomba aje haraka na aisikie sauti yake. Maneno hayo yana uzito wa hali ya dharura. Hili si kosa la heshima mbele za Mungu. Zaburi nyingine pia zinamwomba BWANA asikawie kusaidia (Zab. 22:19; 70:1; 71:12).

Goldingay anaonesha kwamba kitenzi cha mwanzo kinaweza kumaanisha tendo linalofanyika wakati huo: “Ninakuita sasa.” Si lazima kisimulie maombi mengi ya zamani ambayo hayakujibiwa. Mwombaji anahitaji kusikilizwa wakati huu.

Hali hiyo tunaifahamu. Kuna uamuzi unaotakiwa kufanywa mara moja. Kuna barua au ujumbe unaohitaji kujibiwa kabla hasira haijapoa. Kuna mtu mwenye mamlaka anayekuhimiza ukubali jambo linalotia shaka. Sala fupi inaweza kuwa hatua ya kwanza ya kukataa kutawaliwa na haraka ya mazingira.

Hata hivyo, kuomba Mungu aje haraka si kutoa amri kwamba kila ombi litajibiwa mara moja. Ni kuleta hali yetu halisi mbele ya Baba anayesikia.

3.2 Zaburi 141:2 — Sala kama uvumba, mikono kama sadaka ya jioni

Mwombaji anatamani sala yake ifike mbele za Mungu kama uvumba, na kuinuliwa kwa mikono yake kuhusishwe na sadaka ya jioni. Hizi ni picha za ibada ya Israeli. Uvumba, sadaka na ishara ya kuinua mikono zilikuwa sehemu ya njia za kumkaribia BWANA kwa unyenyekevu (Kut. 29:38–42; 30:7–8; Zab. 28:2).

Kuna tahadhari muhimu. Goldingay anaonya kwamba hatupaswi kudhani mstari huu unafundisha moja kwa moja kwamba sala ilikuwa imechukua nafasi ya sadaka katika ibada ya Israeli. Sala na matoleo yaliweza kwenda pamoja. Mwombaji anatumia mazingira hayo ya ibada kueleza tamanio lake: sala yake ipokelewe mbele za Mungu.

Kidner anatazama hapa mfano wa maombi ya jioni yenye nidhamu, lakini yaliyotolewa na mtu anayepitia jaribu, si mtu aliyejifungia mbali na matatizo. Hilo linatufundisha kwamba mazoea ya ibada ya kila siku yanatuandaa kwa nyakati ngumu. Tunaposhindwa kupata maneno mapya, maisha ya sala tuliyoyajenga yanatusaidia kuendelea kumwita Mungu.

Agano Jipya linatumia pia uvumba kama picha ya sala za watu wa Mungu (Ufu. 5:8; 8:3–4), na Waebrania 13:15 inazungumza kuhusu sadaka ya sifa. Hayo ni mahusiano ya baadaye katika simulizi la Biblia, si sababu ya kudai kwamba mtunga-zaburi alikuwa tayari anaeleza ibada ya Kikristo kwa namna ileile tunavyoielewa leo.

Mikono inayoinuliwa katika ibada pia inapaswa kuwa mikono inayotenda haki nje ya ibada. Maneno ya Isaya 1:15–17 yanatukumbusha kwamba kumwomba Mungu huku tukiendelea kuwadhulumu wengine ni kupingana na maana ya kumwabudu.

3.3 Zaburi 141:3 — “Weka mlinzi kinywani pangu”

Hapa ndipo sala inapoingia ndani ya maisha ya mwombaji. Anamwomba BWANA aweke mlinzi katika kinywa chake na alinde mlango wa midomo yake. Kama mlinzi wa lango la mji, Mungu anaombwa kusimama mahali ambapo mawazo yanaweza kutoka na kuwa maneno.

Kwa mujibu wa Goldingay, jambo la kushangaza ni tofauti na Zaburi 140. Huko, mwombaji aliomba alindwe dhidi ya wengine; hapa anaomba alindwe dhidi ya yale anayoweza yeye mwenyewe kuyasema. Hatari si lugha chafu pekee. Ni kusema uongo, kupotosha ukweli, kujiunga na njama na kutumia maneno kama silaha ya kuharibu.

Tukitazama maisha yetu, si vigumu kuona jinsi hali hiyo hutokea. Uvumi unaenea katika kikundi cha WhatsApp. Kiongozi anataka taarifa ifichwe ili kulinda jina la taasisi. Katika familia, mtu anashawishiwa kujitetea kwa kumdhalilisha mwingine. Tunahitaji mlinzi kinywani tunapokuwa na hasira, lakini pia tunapokuwa na hofu ya kupoteza nafasi au kukosa kukubalika.

Yakobo 3:2–12 inaonesha nguvu za ulimi kujenga na kubomoa. Hata hivyo, kulinda kinywa si kuzima ushuhuda wa ukweli. Hakumaanishi kumwambia aliyeumizwa anyamaze. Kinywa kinahitaji mlinzi ili uongo na ukatili visitoke; kinahitaji pia ujasiri ili ukweli unaolinda wengine usizuiliwe.

Jaribu mazoea haya: Kabla ya kusambaza taarifa, thibitisha. Kabla ya kukosoa mtu mbele ya wote, jiulize kama ni lazima kufanya hivyo hadharani. Kabla ya kujibu ujumbe kwa hasira, jiulize kama lengo ni kutengeneza jambo au kumuumiza mtu.

3.4 Zaburi 141:4 — Moyo, matendo na ushirika unaotushawishi

Mwombaji anahama kutoka midomoni kwenda moyoni. Anamwomba Mungu asiuache moyo wake uelekee katika uovu, wala asishiriki matendo ya watu watendao mabaya. Halafu anataja kutokula vyakula vyao vya anasa. Kuna mlolongo unaofunuliwa: tamaa ya ndani, kushirikiana katika tendo, na manufaa yanayofanya uovu uonekane mzuri.

Kauli “usiuelekeze moyo wangu” inaweza kuleta swali: Je, Mungu ndiye anayesababisha mtu kutenda dhambi? Biblia haitufundishi hivyo. Yakobo 1:13–15 inasema Mungu hamjaribu mtu kwa uovu. Kama sala, maneno haya yanakiri kwamba hata tamaa zetu za ndani zinahitaji neema yake ili tusishawishiwe. Kidner anayalinganisha na ombi la Yesu, “Usitutie majaribuni” (Mt. 6:13). Haya si mashtaka dhidi ya tabia ya Mungu; ni ungamo kwamba sisi wenyewe ni dhaifu.

Kula vyakula vizuri si dhambi. Kwa mazingira ya kale, hata hivyo, kula mezani na watu fulani kungeliweza kuonesha undugu wa karibu, uaminifu au ushirika wa maslahi. Mwombaji anaogopa kwamba atavutiwa na faida za watu wabaya mpaka aanze kuzitetea njia zao. Goldingay anasisitiza kwamba si lazima anasa hizo ziwe mbaya zenyewe; tatizo ni kujiunga na kutokuwa mwaminifu kwa sababu ya manufaa au kukubalika.

Tusitumie mstari huu kuwakataa watu wote wenye maisha yanayotofautiana na yetu. Yesu alikula pamoja na watoza ushuru na wenye dhambi ili kuwaletea rehema, si ili aidhinishe dhuluma (Mk. 2:15–17). Swali si, “Ninakula na nani?” pekee. Ni, “Je, ninauza dhamiri yangu kwa sababu ya ushirika huu?”

Katika mazingira ya sasa, “vyakula vitamu” vinaweza kuwa hongo, cheo, fedha, ushawishi, fursa au nafasi ya kuingia kwenye kundi fulani. Tunapoipokea zawadi, tunahitaji kujiuliza inatufungua kufanya mema au inatufunga tusiseme ukweli.

3.5 Zaburi 141:5 — Kurekebishwa kwa uaminifu kuliko kusifiwa kwa udanganyifu

Mwanzo wa mstari huu una ujumbe wenye nguvu: mwenye haki anaweza kumkemea mwombaji, naye yuko tayari kupokea maonyo hayo. Kuambiwa ukweli kunaweza kuuma, lakini maonyo ya mtu anayetupenda yanaweza kutuepusha na kosa kubwa zaidi. Mithali 27:5–6 inaeleza thamani ya maonyo ya rafiki mwaminifu.

Sehemu inayofuata ya mstari ni ngumu zaidi katika Kiebrania. Tafsiri moja ya kimapokeo inaelewa mafuta juu ya kichwa kuwa mfano wa maonyo mazuri kutoka kwa mwenye haki: maonyo yanapokelewa kama mafuta ya kupendeza au kuponya. Lakini mapokeo ya kale ya tafsiri ya Kigiriki yanatoa uwezekano mwingine: mafuta ya watu waovu, yaani heshima au ukarimu wenye kuvutia kutoka kwa watu ambao mwombaji anakataa kushiriki maovu yao. Goldingay anapendelea kusisitiza tofauti kati ya onyo la mwaminifu na mapambo ya sherehe ya wasio waaminifu. Kidner pia anaona kwamba usomaji unaohusishwa na tafsiri ya Kigiriki unasaidia kueleza tofauti hiyo (Goldingay 2008, kuhusu Zab. 141:5; Kidner 1975, kuhusu Zab. 141:5).

Hatupaswi kuficha utata huo au kudai kwamba maneno yote ya mstari huu yana maana moja iliyokubaliwa na wataalamu wote. Lakini ujumbe wa kimaadili unaonekana wazi: sifa zinazotufanya tuache ukweli zinaweza kuwa hatari kuliko maonyo yanayotuumiza kwa muda.

Hapa pia tunahitaji tahadhari ya kichungaji. Si kila anayemuumiza mwingine kwa maneno ni mwenye haki. Wengine hutumia lugha ya “kukurekebisha” ili kutisha, kudhalilisha au kuficha matumizi mabaya ya mamlaka. Kukemea kwa uaminifu lazima kuwe na ukweli, upendo, uwiano, uwajibikaji na nia ya kurejesha, si kuvunja utu wa mtu. Mathayo 18:15–17 na Wagalatia 6:1 zinaweka maonyo katika mazingira ya uwajibikaji na upole.

Kauli ya mwisho kuhusu kuendelea kuomba dhidi ya matendo mabaya nayo ina ugumu wa kisarufi. Inaweza kueleza msimamo wa kuendelea kuyapinga maovu hata pale mwombaji anapokataa faida za watendao mabaya. Kwa hiyo, tuwe waangalifu kujenga fundisho pana juu ya muundo wa sentensi ambao bado unajadiliwa.

3.6 Zaburi 141:6 — Viongozi, mwamba na maneno yatakayosikiwa

Mstari wa 6 unatuletea picha ya ghafla ya viongozi au waamuzi wanaoanguka kandokando ya mwamba. Kisha kuna maneno kuhusu watu kusikia kauli za mwombaji kwa sababu ni nzuri au za kupendeza. Mabadiliko hayo yanawatatiza wasomaji na watafsiri.

Kidner anapendelea kuelewa kwamba baada ya viongozi waovu kuanguka, wafuasi wao wataanza kusikia ukweli wa maneno ya mwombaji. Goldingay anataja uwezekano kadhaa: labda kuondoka kwa viongozi kunawafungua wengine kusikiliza; labda ni lugha ya kishairi inayowafanya walioshindwa watambue ukweli; au labda kuna picha ya njia mbili—kuanguka au kusikiliza.

Hakuna sababu ya kudai kwamba tunafahamu tukio maalumu la kutupwa kwa watu kwenye mwamba. Wala mstari huu hauwi amri kwa waumini kufanya ukatili kwa viongozi wanaowapinga. Hoja yake inayoweza kusikika ni kwamba mamlaka inapopotoka, inaweza kuwafanya watu wengi wasisikie ukweli. Wakati mamlaka hiyo inapovunjika, kile kilichodharauliwa kinaweza kuanza kusikilizwa.

Katika kanisa, shule au taasisi, ni bora kujenga taratibu za kupokea taarifa na maonyo kwa haki kabla ya kiongozi kuanguka kutokana na makosa yake. Kusikiliza ukweli mapema ni sehemu ya hekima ya pamoja.

3.7 Zaburi 141:7 — “Mifupa yetu” mlangoni pa kuzimu

Huu ni mstari mwingine ambao maneno yake ya awali si rahisi kutafsiri. Maandishi ya Kiebrania yanatoa picha inayofanana na kuvunja au kupasua udongo wakati wa kuutayarisha. Ushahidi mwingine wa kale unaonesha uwezekano wa picha ya jiwe la kusagia lililopasuka na kutawanyika. Kisha tunasikia: “mifupa yetu imetawanyika kando ya kinywa cha Sheoli,” kwa maana ya eneo la wafu katika lugha ya kishairi ya Agano la Kale.

Jambo lisilopaswa kupotea ni neno “yetu.” Goldingay na Kidner wanatambua kwamba sauti ya mwombaji binafsi sasa inafunguka na kuwakilisha kundi lililokabiliwa na maangamizi. Picha ya mifupa inaweza kueleza mateso makubwa kiasi cha watu kujiona wamepondwa na kusogezwa karibu na kifo. Hatulazimiki kudai kwamba inasimulia mazishi fulani ya kihistoria ambayo tunaweza kuyatambua.

Hili linabadilisha namna tunavyosikia sala ya “linda kinywa changu.” Hii si nasaha kutoka kwa mtu aliyeketi salama na kuwaambia walioteswa wawe watulivu. Ni ombi kutoka katika mazingira ambayo watu wanajiona wamevunjwavunjwa. Mwombaji anaomba uaminifu wakati maumivu yanaweza kumshawishi ajibu kwa uongo, hofu au kulipiza kisasi.

Katika Biblia, Sheoli hutumiwa katika lugha ya maombolezo kueleza nguvu na ukaribu wa mauti. Mstari huu hauwasilishi maelezo yote ya Biblia kuhusu hali ya wafu au ufufuo. Katika simulizi pana, Ezekieli 37:1–14 inatumia picha ya mifupa mikavu kuzungumzia urejesho, na ufufuo wa Kristo unafungua tumaini la ushindi wa mwisho dhidi ya mauti (1 Kor. 15:20–28). Ni muhimu kutofautisha maana ya zaburi yenyewe na mwanga unaotolewa na maandiko hayo ya baadaye.

3.8 Zaburi 141:8 — Macho yangu yanakuelekea wewe, BWANA

Baada ya kinywa, moyo, kichwa na mifupa, sasa tunafika kwenye macho. Mwombaji anasema macho yake yanamwelekea BWANA, Bwana wake; kwake anakimbilia. Hawezi kuyadhibiti maamuzi ya maadui, lakini anaweza kumwelekeza Mungu tumaini lake.

Maombi yanayofuata yanaweza kutafsiriwa kwa namna mbalimbali: “Usiniache bila ulinzi,” “Usiache uhai wangu umwagike,” au “Usinitie mikononi mwa mauti.” Tofauti hizi zinaonesha ugumu wa usemi wa Kiebrania. Hata hivyo, kilio chake kipo wazi: Usiniachie uangamivu.

Kumwelekea Mungu kwa macho si kujifanya hakuna tatizo. Imani inaweza kumwongoza mtu kutafuta usalama, kushauriana na watu waaminifu, kuripoti udhalimu au kuchukua hatua zinazofaa za kujilinda. Maombi hayapaswi kutumiwa kuwalazimisha watu wabaki katika mazingira hatari.

Kuna tofauti kubwa kati ya kumtumaini Mungu na kukataa njia za msaada zinazopatikana. Mwombaji wa Zaburi 141 anatambua hatari na anaomba apitishwe salama katika hatari hiyo.

3.9 Zaburi 141:9 — Mitego ya watu wanaotenda mabaya

Mwombaji anaiomba BWANA amlinde dhidi ya mitego iliyowekwa kwa ajili yake. Picha hizi zinarudisha kumbukumbu ya Zaburi 140:4–5. Mtego ni hatari inayoweza kuwa imefichwa; mtu anaweza kutembea katika njia inayoonekana ya kawaida mpaka anapokamatwa na hila.

Hatari hiyo inaweza kuchukua namna tofauti: kushawishiwa kutoa ushahidi wa uongo, kusukumwa kwenye makubaliano ya kifisadi, kutishiwa ili kuficha kosa, au kutengenezewa mazingira ya kudhalilishwa. Lakini zaburi haitaji aina moja ya tukio kwa uhakika.

Neno la “kulinda” linatukumbusha ombi la mstari wa 3. Kuna ulinganifu wenye nguvu: BWANA, linda maneno yangu yasiharibu; linda pia hatua zangu zisinaswe na wanaoharibu.

Tusijifunze kushuku kila mtu anayetukosoa. Kuuliza maswali ya haki si kutega mtego. Kuripoti kosa kwa uaminifu si kupanga njama. Imani inayopenda ukweli inapaswa kutofautisha ukosoaji halali na hila zinazolenga kumwangamiza mtu.

3.10 Zaburi 141:10 — Mitego yao ishindwe, nami nipite salama

Mstari wa mwisho unaomba watendao mabaya waanguke katika mitego yao wenyewe, wakati mwombaji akipita. Hili linakumbusha Zaburi 7:15–16 na 140:9–11, ambapo hila zinawageukia waliyoipanga. Maneno ya mwisho ya Kiebrania ni mafupi na si rahisi kuyafafanua kikamilifu, lakini tamanio lake kuu ni kuokoka na kuendelea na njia yake.

Hii ni sala ya kubatilishwa kwa uovu na kuokolewa kwa aliye hatarini. Si mwongozo wa kutengeneza mitego mipya ya kulipiza kisasi. Katika usomaji wa Kikristo, Warumi 12:17–21 inatukataza kulipiza kisasi binafsi. Haimaanishi kwamba wahalifu waachwe waendelee kuwadhuru watu; haki, uchunguzi wa ukweli na ulinzi wa walio hatarini vinabaki muhimu.

Zaburi haiishii kwa sherehe ya ushindi uliofanyika tayari. Inaishia kwa mtu anayeomba apite salama na kuendelea mbele. Wakati mwingine uaminifu hauonekani katika tukio kubwa linaloshangiliwa. Unaonekana katika kukataa hongo, kutosambaza uongo, kukubali kuonywa na kuchukua hatua moja sahihi baada ya nyingine.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Mungu hutulinda dhidi ya uovu wa nje na ule unaoweza kutawala ndani yetu

Mwombaji anaomba mazingira yake yabadilike, lakini pia moyo wake usibadilike kuwa kama mioyo ya wale wanaomdhuru. Huu ni mtazamo mpana wa wokovu. Tunaweza kuokoka shambulio la nje na bado tukapoteza uaminifu wetu kwa kujifunza kusema uongo, kuficha makosa au kulipiza kisasi. Mungu anajali usalama wetu na pia tabia tunayoijenga.

4.2 Sala hujenga maisha, si kutoa ruhusa ya kutowajibika

Mikono inainuliwa, kinywa kinaombewa mlinzi, moyo unakabidhiwa Mungu na macho yanamwelekea. Kwa hiyo, sala ni tendo la kujitegemeza kwa Mungu linalohusisha utu wote. Lakini sala haiwezi kuchukua nafasi ya uamuzi wa kusema ukweli, kukataa hongo au kuomba msamaha tulipokosea. Tunamwomba Mungu atusaidie kisha tunatembea katika njia anayotuonesha.

4.3 Maonyo yana thamani yanapokuwa ya kweli na yenye upendo

Zaburi inatufundisha kupokea ukweli hata unapokuja kwa maneno yasiyotupendeza. Rafiki mwaminifu anaweza kuonesha eneo ambalo tumeanza kujitetea bila sababu. Lakini mstari wa 5 hauwapi viongozi ruhusa ya kudhalilisha watu. Kurekebisha kwa haki kunahitaji kusikiliza, kuthibitisha habari, kuonesha heshima na kutafuta urejesho. Aliyeumizwa ana haki ya kulindwa dhidi ya ukatili unaojifanya kuwa nidhamu.

4.4 Meza na manufaa vinaweza kuwa mahali pa kupima uaminifu

Kutokula anasa za watu wabaya si kukataa vyakula vizuri. Ni kukataa uhusiano unaonunua dhamiri. Katika maisha ya kawaida, jaribu linaweza kuja kama nafasi nzuri yenye masharti mabaya, fedha inayohitaji kimya, au sifa tunazopewa kwa kumkubalia mwenye nguvu katika kosa. Wakati mwingine kusema “hapana” ni namna ya kumwabudu Mungu.

4.5 Sala ya mtu mmoja inaweza kubeba maumivu ya jamii

Mstari wa 7 unatukumbusha “mifupa yetu.” Watu wanaoishi chini ya udhalimu, hofu au vitisho vya pamoja hawahitaji kufundishwa wawe kimya kana kwamba maumivu hayapo. Wanahitaji kusikilizwa, kusaidiwa na kulindwa. Mungu wa Zaburi 141 anapokea sala inayotoka katika moyo wa mtu binafsi, lakini pia anasikia kilio cha jamii iliyojeruhiwa.

4.6 Tumaini si madai kwamba mateso yataisha kwa ratiba yetu

Zaburi haiandiki taarifa ya maadui kushindwa tayari. Mwombaji anabaki kwenye njia yenye hatari, akimtegemea BWANA. Hilo linatukataza kutoa ahadi zisizo na msingi kwamba kila mwaminifu ataepuka madhara. Biblia inatusimulia pia watu wema walioteseka, msalaba wa Yesu na tumaini la ufufuo. Tumaini linashikilia tabia ya Mungu hata kabla ya kuona mwisho wa tatizo.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

5.1 Zaburi 140–142: ulinzi, uaminifu na kilio cha upweke

Zaburi 140 inaomba kuokolewa dhidi ya watu wenye jeuri na hila. Zaburi 141 inaomba mwombaji asiige maneno na matendo yao, hata wakati anatafuta kuokoka. Zaburi 142, ambayo kichwa chake kinaihusisha na Daudi alipokuwa pangoni, inatoa sauti kwa upweke wa mtu anayehisi hakuna anayemjali. Hatupaswi kudai kwamba zaburi hizo ziliandikwa siku moja au kama hadithi moja. Lakini mpangilio wake unatufundisha kwamba ulinzi wa Mungu, uaminifu wa moyo na maombolezo ya kweli vinahusiana.

5.2 Yesu alikabiliwa na uongo bila kuwa kama washitaki wake

Yesu alipangiwa njama, akatafutiwa ushahidi wa uongo, akadhihakiwa na kutendewa ukatili (Mk. 14:55–65; 15:16–20). Lakini hakujitetea kwa udanganyifu au kwa kulipiza kisasi. Hii haimaanishi kwamba hakuwahi kukemea uovu. Alikabili unafiki na unyonyaji kwa uwazi (Mk. 11:15–17; Mt. 23), huku akikataa kufuata njia za ukatili za waliompinga (1 Pet. 2:21–23).

Zaburi 141, katika mazingira yake ya kwanza, si simulizi la moja kwa moja la kesi ya Yesu. Ni sala ya mwombaji anayetafuta kuhifadhiwa katika uaminifu. Hata hivyo, maisha ya Yesu yanatupa mfano wa ukamilifu zaidi wa ukweli, ujasiri na kumtumaini Baba wakati wa kutendewa mabaya.

5.3 Sala ya Bwana na ulinzi dhidi ya majaribu

Ombi la Zaburi 141 kuhusu moyo linatukumbusha sala ya Yesu: “Usitutie majaribuni, lakini utuokoe na yule mwovu” (Mt. 6:13, kwa kimaana). Sala zote mbili zinakiri kwamba mwanadamu anahitaji msaada wa Mungu ili asishindwe na majaribu. Mungu si chanzo cha dhambi (Yak. 1:13–15). Tunapoomba hivyo, tunakiri udhaifu wetu na kujifunza kuwa macho badala ya kujivuna kwamba hatuwezi kuanguka.

5.4 Uvumba wa sala na ibada ya maisha yote

Picha ya uvumba inarudi katika Ufunuo 5:8 na 8:3–4, ambapo sala za watakatifu zinahusishwa na ibada mbele za Mungu. Hii inaonesha thamani ya maombi ya watu wa kawaida katika simulizi kubwa la Biblia. Lakini maombi hayo hayatenganishwi na matendo ya haki. Waebrania 13:15–16 inaunganisha sifa na kutenda mema; Yakobo 1:26–27 inaonya juu ya ibada ambayo haiutii ulimi nidhamu wala kuwajali walio katika shida.

5.5 Kanisa linaloongozwa na Roho linapaswa kuzungumza kweli

Paulo anawaambia waamini wauache uongo, waseme kweli na wajenge wengine kwa maneno yao (Efe. 4:25–32). Anapozungumza kuhusu kurekebisha aliyekosea, anasisitiza upole na kujichunguza (Gal. 6:1–2). Haya yanalingana na moyo wa Zaburi 141. Hatuna sababu ya kujiona bora kuliko wengine; tunaitwa kutubu, kujifunza na kumruhusu Roho Mtakatifu aongoze tabia yetu.

5.6 Tumaini la uumbaji mpya

Tumaini la mwisho la Biblia si kwamba kila mtu atajifunza kuwa mwerevu zaidi katika kukwepa mitego. Ni kwamba Mungu ataondoa uovu na kuleta makao ya haki na uzima (Ufu. 21:1–5, 27; 22:1–5). Ufufuo wa Kristo ni ishara kuu kwamba dhuluma na mauti havina neno la mwisho (1 Kor. 15:20–28). Tunapongoja ukamilifu huo, tunaalikwa kuanza kuishi sasa kwa ukweli, upendo na uaminifu unaofaa ufalme wa Mungu.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Omba kabla ya mazungumzo magumu. Unapokaribia kuzungumza na mwenzi wako, mtoto, mfanyakazi, kiongozi au mtu mliyegombana, mwombe BWANA akulinde usitumie maneno kuumiza.
Thibitisha kabla ya kusambaza. Usieneze shutuma usizozijua vizuri. Jambo zito linapohitaji kuripotiwa, tumia njia za uwajibikaji zinazolinda ushahidi na haki za wahusika.
Tambua manufaa yanayoweza kununua dhamiri. Zawadi, cheo, ajira, ushawishi au ukaribu na mtu mwenye nguvu unaweza kuwa jaribu ikiwa unatarajiwa kuficha kosa au kupotosha ukweli.
Wape watu waaminifu nafasi ya kukuonya. Kuwa na marafiki au watumishi wenzako wanaoweza kukuambia ukweli bila kuogopa kuadhibiwa. Sikiliza kabla ya kujitetea.
Tenganisha maonyo na ukatili. Usikubali mstari wa 5 utumiwe kuhalalisha vitisho, matusi au udhalilishaji. Maonyo yenye haki yana ushahidi, heshima, uwajibikaji na lengo la kurejesha.
Chunguza chanzo cha maneno yako. Jiulize si tu kama umesema kwa ukali, bali pia ulitaka kupata nini: haki, usalama, sifa, ushindi wa mabishano au kulipiza kisasi.
Wasikilize waliojeruhiwa kama jumuiya. “Mifupa yetu” inatukumbusha kwamba baadhi ya mateso yanawahusu watu wengi. Kanisa na jamii vinapaswa kusaidia walioathiriwa na udhalimu, kutengwa, vitisho na unyonyaji.
Sema kweli kwa ujasiri na upole. Kukataa uongo si kukataa kuwajibisha wahalifu. Tunaweza kupinga vitendo vibaya bila kudhalilisha utu wa watu au kutumia taarifa za uongo.
Jenga taasisi zenye uwajibikaji. Kanisa, shule, familia na mashirika yanahitaji njia salama za kupokea malalamiko, kuchunguza ukweli, kulinda walio hatarini na kuwajibisha viongozi wanaokosea.
Endelea kuchukua hatua moja ya uaminifu baada ya nyingine. Wakati mwingine ushindi ni kukataa hongo, kuomba msamaha, kutuma ujumbe wa kweli au kufanya uamuzi salama unaokuwezesha kuendelea mbele.
Kwa vikundi vya huduma, swali la kujipima linaweza kuwa hili: Tulipokutana na jambo gumu, je, tulilinda walio hatarini, tukasema ukweli na kukataa kushinda kwa njia za udanganyifu? Hiyo ndiyo namna sala ya Zaburi 141 inavyoweza kujenga utamaduni wa uaminifu.

7.0 Maswali ya Tafakari

Ni mazingira gani yanayonishawishi zaidi kusema maneno ninayokuja kuyajutia?
Kuomba Mungu alinde kinywa changu kuna tofauti gani na kujiahidi tu kwamba nitazungumza kwa upole?
Kwa nini mwombaji anaanza na midomo, kisha moyo, halafu ushirika wake na watu wengine?
Ni “vyakula vitamu” gani katika mazingira yangu vinaweza kuwafanya watu wauze dhamiri zao: fedha, cheo, sifa, usalama au kukubalika?
Ni lini maonyo yenye ukweli yalinisaidia nisifanye kosa kubwa zaidi? Ninawezaje kuyatofautisha na maneno ya kudhalilisha?
Ugumu wa kutafsiri mistari 5–7 unanifundisha nini kuhusu unyenyekevu katika kuyasoma Maandiko?
Neno “mifupa yetu” linanisaidiaje kuona kwamba sala ya mtu mmoja inaweza kubeba maumivu ya jamii?
Nikidhuriwa na mtu, ninawezaje kujilinda na kutafuta haki bila kuiga mbinu zake mbaya?
Yesu alivyokabiliana na washitaki wake, na maonyo ya Paulo kuhusu ulimi, yanatuambia nini kuhusu utamaduni wa kudhalilishana hadharani?
Wiki hii, ni hatua gani halisi nitaichukua ili macho yangu yaendelee kumwelekea BWANA huku nikitembea kwa uaminifu?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, Mungu wangu, nisikie ninapokuita, hasa wakati shinikizo linaponifanya nitake kusema au kutenda bila kutafakari. Ipokee sala yangu kwa rehema. Weka mlinzi kinywani pangu, na uufundishe moyo wangu kupenda yaliyo ya kweli na mema. Nilinde dhidi ya uongo unaotamkwa kwa hasira, kimya kinachonunuliwa kwa zawadi, na ushirika unaotufanya tufiche maovu. Nipe moyo wa kupokea maonyo kutoka kwa watu waaminifu, lakini pia unilinde dhidi ya ukatili unaojificha nyuma ya jina la nidhamu. Wakumbuke wote ambao maisha yao yamepondwa na dhuluma. Fichua mitego, zuia ukatili na uwape walio hatarini watu wenye hekima ya kuwasaidia. Hofu inapopunguza uwezo wangu wa kuona njia, nielekeze machoni pako. Usiniache nigeuke na kuwa kama uovu ninaoupinga. Kwa njia ya Yesu Kristo, aliyedumu katika ukweli wakati wa kushitakiwa na uliyemfufua kutoka kwa wafu, uniongoze katika haki na amani. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 141 inaishia kwa mtu anayeomba apite salama katika mitego huku macho yake yakimwelekea BWANA. Zaburi 142 inatupeleka kwenye mazingira ambayo njia ya kutokea inaonekana kuwa nyembamba zaidi. Kichwa chake kinaihusisha na Daudi alipokuwa pangoni, na mwombaji analalamika kwamba hana mtu wa kumjali (Zab. 142:4, kwa kimaana).

Huo ni mwendelezo wa kweli wa maisha ya imani. Mtu anaweza kulinda ulimi wake, kukataa uovu na kuendelea kuwa mwaminifu—lakini bado akajikuta mpweke. Zaburi inayofuata inatuonesha namna ya kumwendea Mungu pale ambapo tatizo si majaribu ya kuiga maadui tu, bali pia uchungu wa kuhisi tumeachwa bila msaada. Zaburi 141 inatufundisha kuomba uaminifu; Zaburi 142 inatufundisha kumwaga malalamiko yetu mbele za Mungu tunapokuwa peke yetu.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Kutoka 29:38–42; 30:7–8; 1 Samweli 24; 26; Zaburi 7; 15; 28; 34; 39; 51; 70; 79; 139–142; Mithali 10:19; 13:3; 21:23; 27:5–6; Isaya 1:15–17; Ezekieli 37:1–14; Mathayo 6:9–13; 18:15–17; 23; Marko 2:15–17; 14:55–65; Luka 22:39–46; Warumi 12:17–21; 1 Wakorintho 15:20–28; Wagalatia 6:1–2; Waefeso 4:25–32; Waebrania 13:15–16; Yakobo 1:13–27; 3:2–12; 1 Petro 2:21–23; Ufunuo 5:8; 8:3–4; 21–22.
Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic. Uchambuzi wa Zaburi 141, hasa mtiririko wake, ibada ya mstari 2, ugumu wa mistari 5–7, na maombi ya mistari 8–10.
Kidner, Derek. 1975. Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Uchambuzi wa Zaburi 141, “No compromise,” hasa mistari 1–2, 3–6, na 7–10. Imetumiwa kupitia chapa ya baadaye.
BibleProject. Book of Psalms — muhtasari wa kitabu na nyenzo za mada zake. Imetumiwa kwa mtazamo wa kifasihi na wa simulizi pana la Biblia, si kama msingi wa kuamua utata wa Kiebrania katika Zaburi 141. Tanbihi ya tafsiri: Andiko kuu na vifungu vifupi vilivyofafanuliwa hapa ni tafsiri za kimaana kwa ajili ya uchambuzi, si nukuu zinazodaiwa kutoka katika toleo rasmi la Biblia. Kiebrania cha Zaburi 141:5–7 kina matatizo halisi ya tafsiri, hivyo matoleo ya Biblia yanaweza kutofautiana katika maneno. Katika baadhi ya matoleo, namna ya kuhesabu kichwa cha zaburi inaweza kuathiri namba za mistari.

Zaburi 141 — Linda Kinywa Changu, Uhifadhi Moyo Wangu: Sala ya Uaminifu Katikati ya Shinikizo