Zaburi 143 — Unifundishe Njia ya Kutembea: Rehema kwa Moyo Uliochoka

01

Muhtasari

Hatari inapotumaliza nguvu, uaminifu wa Mungu unakuwa kimbilio na mwongozo wetu

Andiko kuu — Zaburi 143:8–10 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “Asubuhi unijulishe upendo wako mwaminifu, kwa maana ninakutumaini. Unionyeshe njia ninayopaswa kutembea, kwa kuwa nimeuinua moyo wangu kwako. Uniokoe na adui zangu, BWANA; kwako ninatafuta hifadhi. Unifundishe kuyatenda mapenzi yako, kwa maana wewe ndiwe Mungu wangu. Roho wako mwema aniongoze katika nchi iliyo sawa.”

Kuna nyakati ambazo kuendelea kusimama tu kunahitaji nguvu zote tulizobakiwa nazo. Tunaomba tuhuma zikome, vitisho viondoke, ugonjwa upungue, au mlango wa usalama ufunguke. Lakini kuna swali jingine ambalo hatupaswi kulisahau: Mungu akinitoa katika shida hii, nitaishije? Na kama shida haijaisha, nitawezaje kutembea kwa uaminifu leo?

Zaburi 143 inakabiliana na maswali hayo mawili. Mwombaji amefuatwa, amekandamizwa, na moyo wake umekuwa kama mahali pa ukiwa. Lakini sala yake haiishii katika kuomba kuokolewa. Anaomba pia kufundishwa: Unionyeshe njia yako. Unifundishe kuyatenda mapenzi yako. Roho wako mwema aniongoze. Ni Zaburi ya watu waliochoka ambao hawahitaji kusikia tena tu kwamba wanapaswa kuwa na nguvu. Wanahitaji rehema ya Mungu iwasaidie kuishi na uongozi wake uwaoneshe njia.

Maneno ya mwanzo yanastaajabisha. Mtu huyu anamwomba Mungu amjibu kwa haki yake, kisha anaongeza: “Usiingie hukumuni na mtumishi wako.” Kwa nini? Kwa sababu hakuna aliye hai awezaye kujitetea mbele za Mungu kwa kutegemea ukamilifu wake mwenyewe. Hapa neema si jambo linaloongezwa mwishoni. Ndiyo msingi wa sala tangu mwanzo. Hata hivyo, unyenyekevu huu haumfanyi mwombaji kukaa bila kutenda. Anakemea uovu, anakumbuka matendo ya Mungu, na anaitazamia asubuhi ambayo inaweza kuleta tumaini jipya.

02

1.0 Utangulizi

Zaburi 143 ni sala ya maombolezo ya mtu binafsi yenye mistari kumi na miwili. Kichwa chake katika maandishi ya Kiebrania kinaihusisha na Daudi. Kama Zaburi iliyotangulia, inazungumzia kufuatwa na adui, kuchoka rohoni, na kuhitaji msaada wa Mungu. Hata hivyo, Zaburi hii ina msisitizo wa pekee: kumwomba Mungu atuongoze katika maisha ya uaminifu tunapokuwa bado tunapitia shida (Zab. 143:8–10).

Muundo wake unaweza kuonekana katika hatua nne. Kwanza, mwombaji anategemea uaminifu wa Mungu badala ya kujitetea kwa wema wake mwenyewe (mst. 1–2). Pili, anaeleza ukatili wa adui na jinsi ulivyouacha moyo wake ukiwa (mst. 3–4). Tatu, anakumbuka matendo ya Mungu na kumtafuta kama nchi iliyokauka inavyotamani mvua (mst. 5–6). Mwisho, anatoa mfululizo wa maombi: apewe uhai, aisikie rehema ya Mungu asubuhi, alindwe, afundishwe, aongozwe, na kutendewa haki (mst. 7–12).

Katika mapokeo ya kanisa, Zaburi 143 imehesabiwa kuwa mojawapo ya Zaburi saba za toba (Zab. 6; 32; 38; 51; 102; 130; 143), hasa kwa sababu ya mstari wa 2. Lakini toba si mada yake pekee wala si lazima iwe mada kuu. Derek Kidner anaonesha kwamba mwombaji anakabiliwa na adui na kwamba kadiri sala inavyoendelea ndivyo hamu yake ya kupata mwongozo wa Mungu inavyoongezeka. John Goldingay anasisitiza jinsi maombi ya kuokolewa yanavyofungamana na maombi ya kujifunza maisha yanayompendeza Mungu (Goldingay 2008; Kidner 1975, maelezo kuhusu Zab. 143).

Kwa hiyo, Zaburi hii inatufaa katika maombi binafsi, ushauri wa kichungaji, uongozi na maisha ya kanisa. Haiwahakikishii watiifu kwamba hawatakutana na shida. Wala haisemi kwamba mtu anayeteseka lazima awe ametenda dhambi fulani. Inatuuliza swali lenye uzito: Je, ninaweza kuomba ulinzi bila kupoteza unyenyekevu, na kuomba mwongozo bila kukana hatari ninayokabiliana nayo?

03

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

2.1 Daudi katika kichwa, lakini tukio halijathibitishwa

Kichwa cha Kiebrania kinaitaja Zaburi hii kuwa ya Daudi. Mapokeo ya tafsiri ya Kigiriki yanaongeza maelezo yanayohusisha sala na wakati Daudi alipofuatwa na mwanawe. Hilo huwafanya wasomaji kukumbuka uasi wa Absalomu (2 Sam. 15–18). Kwa kweli, Daudi aliyekimbia Yerusalemu alijua maana ya usaliti, kutishiwa na kutokuwa na uhakika wa maisha. Lakini Zaburi yenyewe haitaji Absalomu, na hatuna ushahidi wa kutosha wa kuthibitisha kwamba iliandikwa wakati huo.

Kidner anachukua kwa uzito sauti ya Daudi na uhusiano wake na simulizi za maisha yake. Goldingay anachunguza uwezekano wa utunzi wa kipindi cha baadaye unaotumia lugha ya Zaburi zilizotangulia na ya manabii, hasa Isaya 56–66. Anapendekeza kwamba miangwi hiyo inaweza kuashiria mazingira ya baada ya uhamisho, ingawa tarehe ya uhakika haijulikani. Tofauti hii ya mitazamo haituzuii kuisoma Zaburi kama sala inayoweza kutumiwa na vizazi vingi.

2.2 Nafasi yake kati ya maombi ya mwisho yanayohusishwa na Daudi

Zaburi 140–143 zinaunganishwa na sauti ya mtu anayemlilia Mungu katika hatari. Zaburi 140 inaomba ulinzi dhidi ya watu wenye jeuri na maneno yenye sumu. Zaburi 141 inaelekeza macho moyoni: Linda kinywa changu na moyo wangu. Zaburi 142 inakabili upweke na kuomba kutolewa katika kifungo. Zaburi 143 inaongeza hitaji la kukiri kwamba hakuna aliye mkamilifu mbele za Mungu, kisha inaomba mwongozo. Si lazima tuzichukulie Zaburi hizo kama kurasa za shajara iliyoandikwa siku nne mfululizo. Lakini mpangilio wake unatufundisha: Nilinde; nisaidie kubaki mwaminifu; nisikie ninapokuwa peke yangu; nifundishe njia ya kutembea.

Zaburi 144 itafungua macho yetu kuelekea uongozi wa mfalme, usalama wa jamii, na tumaini la ustawi. Kwa hiyo, maombi ya mtu mmoja ya kuongozwa vizuri yanaelekea pia katika wajibu wake kwa wengine.

2.3 Lugha inayokumbusha Maandiko mengine

Zaburi 143 ina miangwi mingi ya sala nyingine. Roho iliyozimia inatukumbusha Zaburi 142:3. Kukumbuka matendo ya kale ya Mungu kunarudisha mawazo katika Zaburi 77:11–12. Kiu ya Mungu inafanana na Zaburi 63:1. Hofu ya kushuka shimoni inakumbusha Zaburi 28:1. Sala ya kuoneshwa njia inaendana na Zaburi 25 na 119. Maisha katika giza yanafanana na Maombolezo 3:6. Miangwi hii inaonesha mazungumzo ya kifasihi baina ya maandiko, lakini haitoshi kuthibitisha kuwa kila mstari ulinakiliwa moja kwa moja.

Goldingay anaonesha muundo wenye mpangilio: mistari 1–2 inamwelekea Mungu; mistari 3–4 inaeleza adui; mistari 5–6 inaeleza mwitikio wa mwombaji; na mistari 7–12 inapanua maombi yake. Katika sehemu ya mwisho, maombi ya kuokolewa yanaingiliana na maombi ya kufundishwa. Hapa usalama na utii havitenganishwi.

2.4 Masuala muhimu ya tafsiri

Katika mstari wa 1, maneno ambayo mara nyingi hutafsiriwa uaminifu na haki yanazungumzia Mungu mwenye kutegemewa na anayefanya yaliyo sawa. Mstari wa 2 una lugha ya mahakama: “Usiingie hukumuni na mtumishi wako.” Katika mstari wa 9, muundo wa Kiebrania si rahisi; tafsiri mbalimbali zinaelekea kwenye maana ya “Kwako nakimbilia kujificha” au “Nimejifunika kwa kukutegemea wewe.” Wazo la kutafuta kimbilio kwa Mungu ni wazi zaidi kuliko maelezo ya kisarufi. Katika mstari wa 10, maneno yanaweza kumaanisha nchi iliyo sawa, uwanda usio na vikwazo, au kwa maana pana, maisha ya unyofu. Mstari wa 12 una maneno makali kuhusu kuangamizwa kwa maadui; hatupaswi kuyaondoa ili kufanya maandishi yaonekane rahisi. Uchambuzi unaoheshimu Maandiko unatambua sehemu zenye utata.

04

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 143:1 — “Unijibu kwa uaminifu wako”

Mwombaji anaanza kwa maombi yanayoongezeka nguvu: usikie, utege sikio, unijibu. Sababu yake ya kuwa na ujasiri si historia yake ya mafanikio bali tabia ya Mungu. Uaminifu na haki ya BWANA vinamfanya awe mwenye kutegemewa. Hii haimaanishi kwamba Mungu anawajibika kutupatia kila tunachokitaka. Inamaanisha tunaweza kuomba atende kulingana na wema na haki yake.

Kidner anafananisha uaminifu wa Mungu na uadilifu wa hakimu ambaye watu wanaweza kumwamini. Goldingay anaonesha nguvu ya vitenzi vya mwanzo vinavyodai jibu kwa dharura. Kwa hiyo, tunaweza kuomba kwa msisitizo bila kudhani kwamba msisitizo huo unatupa mamlaka ya kumwamrisha Mungu.

3.2 Zaburi 143:2 — “Hakuna aliye hai aliye mwenye haki mbele zako”

Hapa sala inachukua mwelekeo wa kushangaza. Baada ya kuomba Mungu atende kwa haki yake, mwombaji anasema: “Usiingie hukumuni na mtumishi wako.” Ni kana kwamba anasema, Nikisimama mbele yako na kuhesabiwa kwa ukamilifu wangu, sitaweza kujitetea. Hata mtu anayejitahidi kutenda mema ana mipaka, mapungufu na makosa.

Lakini tusitumie andiko hili kuwafanya watesaji na wanaoteswa waonekane kuwa na kosa linalofanana. Mtu huyu anaumizwa na uovu wa wengine. Kukiri kwamba sote tunahitaji rehema hakufuti tofauti kati ya kumdhuru mtu na kudhurika. Pia Zaburi haisemi kwamba shida iliyompata mwombaji ni adhabu ya dhambi fulani anayojulikana ameifanya. Inatufundisha unyenyekevu bila kuificha haki.

Paulo anarudia wazo kwamba hakuna mwanadamu atakayehesabiwa haki mbele za Mungu kwa kutegemea matendo yake katika Warumi 3:20. Kisha analifafanua kwa kuonesha neema ya Mungu kupitia Kristo (Rum. 3:21–26). Huo ni mwendelezo wa kimafundisho katika Agano Jipya, si sababu ya kupuuza kilio cha mwombaji aliye hatarini.

3.3 Zaburi 143:3 — “Adui ameifuatia nafsi yangu”

Adui anamfuata mwombaji, anamsukuma chini, na kumfanya akae gizani kana kwamba amekufa zamani. Kila hatua inaongeza ukubwa wa tatizo. Lugha hii inaonesha maisha yanayosogezwa karibu na mauti. Inaweza kuhusisha hatari halisi ya kuuawa, kutengwa kwa nguvu, au kupoteza uwezo wa kuamua kuhusu maisha yako. Haifai kuipunguza kuwa huzuni ndogo ya muda.

Maneno yake yanafanana na Maombolezo 3:6, lakini maandiko hayo mawili hayatoi maelezo yale yale kuhusu chanzo cha mateso. Zaburi 143 inataja adui anayemfuata mwombaji; haisemi wazi kwamba Mungu ndiye aliyemtuma amwadhibu. Msaada wa kiroho wenye hekima husikiliza simulizi la mwenye mateso kabla ya kubuni sababu ya maumivu yake.

3.4 Zaburi 143:4 — “Roho yangu imezimia ndani yangu”

Sasa maumivu hayapo nje ya mwombaji pekee. Yameingia ndani: roho imezimia na moyo umekuwa na ukiwa. Hii ni lugha ya mtu aliyelemewa sana. Haimaanishi kwamba ameshindwa jaribio la kiroho. Biblia inampa hata mwaminifu maneno ya kueleza kuchoka na hofu.

Kwa wachungaji, walimu, wazazi na viongozi, mstari huu ni onyo tusimlazimishe anayeteseka aoneshe uso wa ujasiri kila wakati. Anaweza kuhitaji makazi salama, matibabu, ushauri wa kitaalamu, rafiki wa kumsikiliza, au msaada wa kisheria pamoja na sala. Kutumia msaada huo hakupunguzi imani yake kwa Mungu.

3.5 Zaburi 143:5 — “Nimezikumbuka siku za kale”

Mwombaji anakumbuka kwa makusudi matendo ya Mungu na kutafakari kazi za mikono yake. Hapa si kutamani zamani kwa sababu tu zilikuwa zamani. Anakumbuka jinsi BWANA alivyotenda katika uumbaji na historia. Kumbukumbu ya uaminifu wake inafungua nafasi ya tumaini pale mambo ya sasa yanapoonekana kufunga kila mlango.

Kidner anatofautisha kukumbuka kwa imani na kurudi nyuma katika mawazo bila faida. Goldingay anaonesha uhusiano wa maneno haya na Zaburi 77, pamoja na miangwi ya Isaya kuhusu kukumbuka, kutamka na kutafakari. Kukumbuka si kukimbia ukweli wa leo. Ni kukataa kuamini kwamba shida tuliyo nayo sasa ndiyo hadithi nzima ya Mungu.

3.6 Zaburi 143:6 — “Nafsi yangu ina kiu yako kama nchi iliyokauka”

Mikono inanyooshwa kwa Mungu, na maisha yote ya mwombaji yanafananishwa na ardhi kavu inayohitaji maji. Ardhi hiyo haiwezi kujitengenezea mvua. Lakini iko tayari kuipokea. Ndivyo sala inavyokiri uhitaji bila kujifanya kwamba nguvu ya kutamani inaweza kumlazimisha Mungu atoe kile tunachokitaka.

Picha hii inatukumbusha Zaburi 63:1 na taswira za jangwa katika Maandiko. Neno Sela linapotokea katika sehemu hii, ingawa matumizi yake sahihi ya kale katika uimbaji hayajulikani kikamilifu, linaendana na uzito wa ujumbe: mtu amefika mahali pa kukiri kiu yake. Jambo la kuzingatia ni kwamba ana kiu ya Mungu mwenyewe, si ya kuboreshwa kwa mazingira tu. Hata hivyo, mistari inayofuata inaendelea kuomba kuokolewa. Hamu ya kiroho na mahitaji ya maisha havipingani.

3.7 Zaburi 143:7 — “Unijibu upesi; roho yangu imechoka”

Ombi la mwanzo linarudi kwa nguvu zaidi. “Usinifiche uso wako” linamaanisha: Usiniache nihisi kama nimekataliwa katika hatari hii. Hofu ya kuwa kama wanaoshuka shimoni inataja ukaribu wa mauti. Hili si ombi la kufurahia ibada tu; ni kilio cha mtu anayetaka kuendelea kuishi.

Zaburi haituarifu kwamba Mungu alimjibu katika dakika hiyo. Hatuwezi kuyafanya maneno haya kuwa kanuni inayomlazimisha Mungu kuondoa hatari ndani ya muda tunaouweka. Tishio linapokuwa halisi, kutafuta usalama na watu wa kuaminika kunalingana na uzito wa sala hii.

3.8 Zaburi 143:8 — “Asubuhi unijulishe fadhili zako”

Asubuhi inawakilisha uwezekano wa tumaini jipya baada ya usiku. Neno la Kiebrania ḥesed linahusu upendo mwaminifu, wenye kudumu katika ahadi. Mwombaji anaomba ausikie tena upendo huo kwa sababu tayari ameelekeza tumaini lake kwa Mungu. Kisha sala inahama kutoka kutia moyo kwenda kuelekezwa: “Unijulishe njia ninayopaswa kuiendea.”

Tunaweza kuona hatua tatu: kukumbuka kile Mungu alichotenda (mst. 5), kusikia ahadi ya uaminifu wake sasa (mst. 8a), na kujifunza njia ya kuendelea (mst. 8b). Sala haiishii kutuliza hisia tu. Inatusaidia kutambua yaliyo ya kweli na yanayopaswa kutendwa. Kwanza kabisa, “njia” ni mwenendo wa maadili na mahusiano, kabla hatujaifanya kuwa mbinu ya kujua kazi gani, biashara gani, au uamuzi gani wa binafsi tutachagua.

3.9 Zaburi 143:9 — “Uniokoe na adui zangu”

Hatari bado ipo. Mwombaji ameanza kuomba mwongozo, lakini hajaacha kuhitaji ulinzi. Sehemu ya pili ya mstari huu ina muundo mgumu katika Kiebrania. Goldingay anafafanua wazo la kujifunika kwa kumtegemea Mungu; tafsiri nyingi zinasema mwombaji anakimbilia kwa BWANA kujificha. Kwa vyovyote vile, jambo kuu ni kwamba anautafuta usalama kwa Mungu badala ya kutegemea mbinu zake mwenyewe kama msingi wa mwisho.

Hiyo haimaanishi mkristo hapaswi kutumia msaada wa sheria au jamii. Mtu anayetishiwa anaweza kutoa taarifa ya ukatili, kutafuta makazi salama, kupata matibabu, na kushirikiana na vyombo vya haki vinavyoaminika. Imani haimtaki mtu akae katika mazingira hatarishi ili kuthibitisha kwamba anamtegemea Mungu.

3.10 Zaburi 143:10 — “Unifundishe kuyatenda mapenzi yako”

Hapa ndipo kiini cha pekee cha Zaburi kinapoonekana. Mwombaji hasemi tu, “Niambie nifanye nini.” Anasema, “Unifundishe kuyatenda yale yanayokupendeza.” Maarifa yanapaswa kugeuka matendo. Kisha anatoa sababu: “Kwa maana wewe ndiwe Mungu wangu.” Kuwa katika uhusiano wa agano na Mungu ni faraja, lakini pia kunabeba wajibu.

Ombi linalofuata linamwelekea “Roho wako mwema” ili amwongoze katika nchi iliyo sawa. Kidner anaonesha maana tatu zinazohusiana katika mistari 8–10: Mungu aoneshe njia, afundishe mapenzi yake, na amwongoze mtu ambaye anaweza kujikwaa hata baada ya kuiona njia. Goldingay anaunganisha “Roho wako mwema” na Nehemia 9:20, ambapo Mungu anawafundisha watu wake katika safari ya jangwani. Wakristo wanaweza kuona mwangwi wa maisha yanayoongozwa na Roho Mtakatifu (Rum. 8:14; Gal. 5:16–25), huku wakikumbuka kwamba maombi ya kwanza yanatumia lugha ya agano la Israeli.

“Nchi iliyo sawa” inaweza kuonesha sehemu salama ya kutembea badala ya njia yenye mitego, au kwa maana pana, maisha ya unyofu. Maana hizo zinasaidiana. Kuokolewa na Mungu si ruhusa ya kurudia uovu uliowaumiza wengine. Neema hutufundisha kutembea upya kwa uaminifu.

3.11 Zaburi 143:11 — “Kwa ajili ya jina lako, unihuishe”

Ombi linarudi katika uhai na usalama: Nihuishe; nitoe katika taabu. Mwombaji anaomba kwa ajili ya jina la Mungu na haki yake. Hajidai kuwa na historia isiyo na makosa. Anaamini kwamba jina la Mungu, linalojulikana kwa uaminifu na rehema, lina maana halisi kwa namna BWANA anavyowatunza watumishi wake.

Lugha hii inaendana na maandiko yanayozungumzia Mungu kutenda kwa ajili ya jina lake (Zab. 25:11; 106:8; Eze. 36:22–27). Inatupa ujasiri katika sala bila kumfanya Mungu mtumishi wa tamaa zetu. Kuomba kuhifadhiwa hai ni kuomba fursa ya kuendelea kuishi kwa kuwajibika mbele zake.

3.12 Zaburi 143:12 — “Kwa fadhili zako, wakomeshe adui zangu”

Maneno ya mwisho ni makali. Mwombaji anamwomba Mungu awakomeshe, hata awaangamize wale wanaomtesa. Ingawa baadhi ya wachambuzi wanachunguza kama kitenzi cha kwanza kinaweza kuhusisha maana ya kunyamazisha, kitenzi cha pili kinazungumzia maangamizi waziwazi. Tusifiche ukali wa maneno hayo. Ni kilio cha mtu aliye hatarini anayelikabidhi suala la hukumu kwa BWANA.

Hayo si maagizo kwa waumini wa leo kuwaumiza wanaowapinga. Wakristo wanapaswa kuyasoma pamoja na mafundisho ya Yesu ya kuwapenda adui, kukataa kulipiza kisasi, na kumwachia Mungu hukumu ya mwisho (Mt. 5:43–48; Lk. 23:34; Rum. 12:17–21). Kuwapenda adui hakumaanishi kuacha kuwalinda wanaoonewa, kufichua ukatili, au kudai haki kwa njia halali. Kunamaanisha kutoruhusu chuki itawale matendo yetu.

Maneno ya mwisho, “Kwa maana mimi ni mtumishi wako,” yanarudia wazo la mstari wa 2. Mtumishi ambaye hawezi kujitetea mbele za Mungu kwa ukamilifu wake mwenyewe, bado anaomba ulinzi kwa kutegemea uaminifu wa agano. Zaburi inaishia katika ombi, si taarifa ya ushindi uliokwisha kutokea. Tumaini lake liko kwa Mungu anayesikiliza sala.

05

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Haki ya Mungu si dai la ubora wetu wa kiroho

Mstari wa 1 unamwomba Mungu atende kwa haki yake; mstari wa 2 unasema hatuwezi kusimama mbele zake kwa kutegemea ukamilifu wetu. Huu si mgongano wa mawazo. Ni ukweli wa uhusiano kati ya Mungu mwaminifu na wanadamu wenye mipaka. Mtu anaweza kuwa na malalamiko ya haki dhidi ya aliyemdhuru, lakini bado akahitaji rehema ya Mungu na kubaki tayari kuchunguzwa moyo wake. Haki ya Mungu ni msingi wa usalama wetu; si ushahidi kwamba tumekuwa watu wasiokosea.

4.2 Mateso na hatia si kitu kimoja

Zaburi inakiri kwamba kila mwanadamu ana mapungufu, huku ikieleza ukatili wa maadui. Haisemi kwamba Mungu alimtuma adui kumwadhibu mwombaji kwa dhambi maalumu. Kudhani hivyo kunaweza kuwafanya wanaoteseka wajilaumu bila sababu. Pale palipo na kosa, toba ni muhimu. Lakini maumivu yenyewe si ushahidi wa hatia (Ayu. 1–2; Lk. 13:1–5; Yn. 9:1–3).

Hili ni la muhimu kwa huduma ya kichungaji. Mtu aliyeumizwa na viongozi, familia au taasisi hapaswi kuulizwa kwanza, “Umetenda dhambi gani?” Tunapaswa kujua kilichotokea, kumlinda aliye hatarini, na kutafuta ukweli. Neema haiifuti haki; inatuwezesha kuifuata bila kiburi.

4.3 Kukumbuka ni sehemu ya nidhamu ya tumaini

Katika mstari wa 5, kumbukumbu ya matendo ya Mungu haiondoi kiu ya mstari wa 6. Hii ndiyo sura ya imani inayosema ukweli. Tunaweza kushukuru kwa matendo ya zamani na bado kuomba msaada mpya. Mungu aliyekuwa mwaminifu jana hajatupa sababu ya kujifanya leo hatuna maumivu. Kumbukumbu za kweli hazifichi kilio; zinakipa kilio lugha ya tumaini.

Kwa familia au kanisa, hii inaweza kumaanisha kusimulia kwa uaminifu jinsi Mungu alivyosaidia, bila kudai kwamba kila mgonjwa alipona au kila aliyeteswa aliokolewa kwa namna aliyoiomba. Ushuhuda wa kweli una nafasi kwa shukrani na maswali magumu.

4.4 Uwepo wa Mungu ni kimbilio na pia mwongozo

Ni jambo la thamani kuwa na mahali pa kukimbilia. Lakini Mungu hatualiki tu kujificha. Anatufundisha namna ya kuishi. Sala inaposema, “Uniokoe,” kisha ikaongeza, “Unifundishe,” inatuonesha kwamba neema ya Mungu hutulinda na kutujenga. Tunaomba tuokolewe na watu wabaya, lakini pia tusigeuke kuwa watu wanaotumia mbinu zao.

4.5 Uongozi wa Roho unajenga tabia kabla ya kutimiza matakwa yetu

“Unifundishe kuyatenda mapenzi yako” si hasa maombi ya kujua kwa njia ya ajabu ni kazi gani tutapata au biashara gani italeta faida. Kwanza ni ombi la kuwa na dhamiri inayofundishika. Katika uongozi wa fedha, je, nitakuwa mwaminifu? Katika migogoro ya familia, je, nitasema ukweli bila kudhalilisha? Katika kazi, je, nitakataa rushwa? Kanisani, je, nitamjali mtu asiye na cheo kama ninavyomjali mwenye mamlaka? Haya ni maswali yanayohitaji uongozi wa Roho wa Mungu.

Mtu anayesema ameongozwa na Roho bado anapaswa kupima maamuzi yake kwa Maandiko, ushahidi, ushauri wenye hekima na uwajibikaji wa pamoja. Hakuna aliyepewa mamlaka ya kutumia madai ya mwongozo wa kiroho kuficha kosa au kuzuia wengine kuuliza maswali.

4.6 Unyenyekevu si kukubali kudhulumiwa

Kukiri kwamba hatuna haki ya kujivunia ukamilifu wetu si sawa na kuacha kudai haki zetu au kukubali kudanganywa. Mnyenyekevu anaweza kusema, “Nilifanya kosa hapa,” na wakati huohuo akasema, “Ulichonitendea hakikuwa sahihi.” Imani inayoongozwa na rehema haitulazimishi kukana ukweli kuhusu mateso.

4.7 Sala ya hukumu inatuwekea changamoto ya maadili

Mistari 11–12 inaomba uhai kwa mwombaji na kukomeshwa kwa adui. Katika ulimwengu wenye ukatili, kuwaokoa wanyonge kunahitaji kuzuia nguvu zinazowadhuru. Lakini kiu ya haki inaweza kubadilika kuwa hamu ya kuwaona wengine wakiteseka. Wakristo wanapaswa kusikiliza kilio hiki cha kale, kutambua uchungu uliokisababisha, na kujifunza kuitafuta haki chini ya mafundisho ya Yesu. Kuwajibisha mkosaji si sawa na kulipiza kisasi; kuwahifadhi walio hatarini si sawa na kuwachukia watu wa familia au jamii ya mkosaji.

4.8 Sala inaishia kabla ya matatizo kutatuliwa

Hatuelezwi kwamba adui waliondoka, mwombaji alipona au mazingira yalibadilika mara moja. Lakini kuna jambo limeanza kubadilika: sasa anaweza kuomba apewe njia ya kutembea. Mtu aliyechoka anaweza kuomba kuelekezwa katika hatua inayofuata hata wakati maumivu ya leo hayajaisha. Tumaini linaweza kuanza kwa uwezo wa kusema, “Mungu, nifundishe kuwa mwaminifu katika jambo ninalopaswa kufanya sasa.”

06

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

5.1 Rehema kabla ya kujivunia haki yetu

Zaburi 130 inauliza ni nani angeweza kusimama kama Mungu angehesabu maovu. Zaburi 143 inakataa kutegemea ukamilifu wa mwanadamu. Paulo anapotafakari Maandiko katika Warumi 3:20–26, anasema wanadamu wanahitaji neema ya Mungu inayofunuliwa kupitia Yesu Kristo. Huo ni mwendelezo wa kimafundisho unaotuonesha upana wa habari njema. Lakini Zaburi 143 yenyewe inabaki kuwa sala ya mtu aliye hatarini, si hotuba iliyopangwa kueleza kila hatua ya wokovu.

5.2 Yesu anajua uzito wa maisha yaliyo hatarini

Katika bustani ya Gethsemane, Yesu alihuzunika na kusononeka. Aliomba kwa Baba yake wakati akikabili mateso na mauti, lakini akaweka mapenzi ya Mungu mbele (Mk. 14:32–42). Zaburi 143 haikuandikwa kama simulizi ya moja kwa moja ya tukio hilo. Hata hivyo, maneno yake kuhusu moyo uliolemewa na ombi la kutenda mapenzi ya Mungu yanatusaidia kumwona Yesu kama Bwana anayeelewa hofu na kutuonesha njia ya uaminifu.

5.3 Mapenzi ya Mungu yanaonekana katika maisha ya Kristo

Yesu aliwafundisha wanafunzi wake kuomba, “Mapenzi yako yatimizwe” (Mt. 6:10). Katika huduma yake, alikaribisha waliotengwa, alitibu wagonjwa, alikemea unafiki na alijitoa kwa upendo. Hivyo, “Unifundishe kuyatenda mapenzi yako” ni zaidi ya kutafuta sheria ya kufanya jambo fulani. Ni ombi la kuwa mtu ambaye maisha yake yanazidi kufanana na tabia ya Yesu: huruma, ukweli, haki, unyenyekevu na upendo.

5.4 Roho Mtakatifu anawaongoza watu wanaofanywa wapya

Paulo anazungumzia kuongozwa na Roho na kuzaa matunda ya upendo, furaha, amani, uvumilivu, utu wema, uaminifu, upole na kiasi (Rum. 8:12–17; Gal. 5:16–26). Zaburi 143:10 haielezi kwa ukamilifu mafundisho yote ya Agano Jipya kuhusu Roho, lakini ombi lake la kuongozwa katika mapenzi mema ya Mungu linashirikiana na mwelekeo huo wa Biblia. Roho hatuongozi katika kiburi, udanganyifu au kukataa kuchunguzwa. Anatuelekeza katika maisha yanayompendeza Mungu.

5.5 Tumaini la ufufuo halipunguzi umuhimu wa usalama wa leo

Mwombaji anapoomba kuhuishwa, anahitaji kwanza kuhifadhiwa katika shida yake ya sasa. Wakristo wanaisoma sala hiyo kwa mwanga wa ufufuo wa Yesu na ahadi kwamba mauti haina neno la mwisho (1 Kor. 15:20–28; Ufu. 21:1–5). Lakini tumaini hili kubwa si sababu ya kumpuuza anayehitaji msaada wa haraka. Kutarajia uumbaji mpya kunapaswa kutuongezea sababu za kutetea maisha, haki na utu wa watu leo.

07

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Anza na tabia ya Mungu, si mafanikio yako. Omba kwa kutegemea uaminifu na fadhili za Mungu badala ya kufanya huduma zako kuwa sababu ya kudai maisha yasiyo na shida.
2. Tofautisha hatia na hatari. Unapokuwa katika mateso, chunguza kwa uaminifu kama kuna kosa unalopaswa kukiri. Lakini usihitimishe kwamba kila ubaya uliokupata umeusababisha mwenyewe.
3. Taja tishio kwa uwazi. Kama ni uongo, vurugu, unyanyasaji, matatizo ya afya au kutengwa, litaje kwa jina. Tafuta watu na huduma sahihi za kukusaidia.
4. Jenga kumbukumbu zenye ukweli. Andika au simulia matendo ya Mungu katika Maandiko na maisha yako. Usiyapambe kiasi cha kuonekana kwamba watu wengine hawapaswi kuwa na maumivu.
5. Usione aibu kwa kuwa na kiu ya kiroho. Unapohisi moyo umekauka, sali kwa maneno rahisi. Mikono iliyo wazi inaweza kuwa ishara ya imani ya kweli.
6. Uliza hatua ya uaminifu ya leo. Badala ya kudai uelewe maisha yako yote ya baadaye, tafuta hatua moja yenye ukweli, haki na upendo unayoweza kuichukua sasa.
7. Kubali kufundishwa. Mtu anayemwomba Mungu mwongozo anapaswa pia kuwa tayari kusikiliza Maandiko, washauri wenye hekima na ushahidi unaopatikana. Usichukulie hisia zako za kwanza kuwa sauti ya mwisho ya Mungu.
8. Tafuta usalama bila kujilaumu. Kutaarifu vyombo vya haki, kuhamia sehemu salama, au kupata huduma za afya si dalili ya imani dhaifu.
9. Omba Roho akujenge kitabia. Taja uamuzi mmoja unaokukabili: matumizi ya fedha, mazungumzo magumu, migogoro ya ndoa, uongozi au huduma kwa wanyonge. Omba uwe mwaminifu katika jambo hilo.
10. Dai haki bila kutawaliwa na kisasi. Unaweza kupinga ukatili na kuwawajibisha wahusika bila kutamani kuwatesa ndugu zao au kundi lote wanamotoka.
11. Wajibika unapokuwa kiongozi. Kauli ya “Mungu ameniongoza” haiwezi kuchukua nafasi ya ushahidi, ukaguzi, ushauri au uwajibikaji wa wazi.
12. Fanya sala hii kuwa swali la kila siku. “BWANA, leo unataka nifanye jambo gani kwa uaminifu, hata kama hali inayonizunguka haijabadilika?”

08

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Kwa nini mwombaji anaomba Mungu atende kwa haki yake, kisha anaomba asiingie naye hukumuni?
2. Tunawezaje kukiri kuwa sote tunahitaji rehema bila kufanya watesaji na wanaoteswa waonekane wana hatia ile ile?
3. Picha za giza, roho inayozimia na moyo ulio ukiwa zinatueleza nini kuhusu mateso ya mwombaji?
4. Kukumbuka matendo ya Mungu kunatofautianaje na kutamani kurudi katika zamani bila kukabili maisha ya sasa?
5. Mfano wa nchi yenye kiu unatufundisha nini kuhusu kumtamani Mungu na kumtegemea?
6. Kwa nini kumwomba Mungu ajibu upesi si uthibitisho kwamba imani ya mwombaji imepungua?
7. Ni aina zipi tatu za mwongozo zinazoonekana katika mistari 8–10, na zinahusianaje?
8. Ni masuala gani ya tafsiri yanayojitokeza katika mistari 9 na 10? Ni ujumbe gani ulio wazi licha ya tofauti hizo?
9. Roho wa Mungu anawezaje kutuongoza tunapokabili maamuzi yanayohusu ukweli, fedha, mamlaka au upatanisho?
10. Kuna hatari gani ya kutumia sala ya mwisho dhidi ya maadui kama ruhusa ya kufanya ukatili?
11. Sala ya Yesu katika Gethsemane inatufundisha nini kuhusu utii wakati wa shinikizo kubwa?
12. Ni hatua gani moja ninayoweza kuchukua wiki hii inayolingana na maombi haya mawili: “Uniokoe” na “Unifundishe”?

09

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, usikie sala yangu kwa uaminifu wako, si kwa sababu nimeishi bila makosa. Unajua udhaifu wangu, hofu yangu na hatari nisizoweza kuzishinda mwenyewe. Roho yangu inapochoka, usiache kukata tamaa kuwe na neno la mwisho. Nikumbushe matendo ya mikono yako na upokee moyo wangu ulio na kiu. Asubuhi unijulishe tena fadhili zako. Walinde watu wanaotishiwa na vurugu, hila na dhuluma; wafungulie njia za usalama na uwaletee watu wa kuaminika. Unifundishe kuyatenda mapenzi yako. Rekebisha yaliyo potovu katika tamaa, maneno na maamuzi yangu. Roho wako mwema aniongoze katika njia iliyo sawa. Usiruhusu kiu yangu ya haki igeuke kuwa tamaa ya kulipiza kisasi. Kwa njia ya Yesu Kristo, aliyekutii katika mateso na uliyemfufua kutoka kwa wafu, unihifadhi kwa ajili ya huduma ya uaminifu. Nisiwe mtu anayetaka tu kutoka katika shida ya leo; nijifunze pia kutembea katika njia zako kesho. Amina.

10

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 142 iliomba, “Nitoe katika kifungo.” Zaburi 143 inaongeza, “Unionyeshe njia ya kutembea.” Hamu ya kuokolewa imekua na kuwa hamu ya kuishi maisha yanayoongozwa na Mungu. Hata hivyo, Zaburi 143 haiishii kwa taarifa kwamba mambo yote yamekuwa mazuri. Inaishia kwa mtumishi aliye hatarini anayemkabidhi BWANA suala la maadui pamoja na hitaji lake la kutenda yaliyo mema.

Zaburi 144 inapanua macho kutoka kwa mwombaji mmoja hadi kwa mfalme na jamii nzima. Inamtaja Mungu anayefundisha mikono kupigana, lakini pia inauliza mwanadamu ni nani hata Mungu amwangalie. Kisha inaelekea katika picha ya familia zenye ustawi, usalama wa miji na watu walio na baraka chini ya uongozi wa BWANA. Mpito huu unauliza swali jipya: Mtu aliyefundishwa njia za Mungu atatumiaje mamlaka na wajibu wake kwa manufaa ya wengine wakati maisha ya jamii bado yana hatari? Jibu litahitaji unyenyekevu na kujali ustawi wa wote.

11

10.0 Orodha ya Vyanzo

1. Maandiko: 2 Samweli 15–18; Zaburi 6; 25; 28:1; 32; 38; 51; 63:1; 77:11–12; 102; 119; 130; 140–144; Maombolezo 3:6; Isaya 56–66; Nehemia 9:19–20; Ayubu 1–2; Mathayo 5:43–48; 6:10; Marko 14:32–42; Luka 13:1–5; 23:34; Yohana 9:1–3; Warumi 3:20–26; 8:12–17; 12:17–21; Wagalatia 5:16–26; Ufunuo 21:1–5.
2. Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic. Maelezo kuhusu Zaburi 143, hasa muundo wake, masuala ya tafsiri, na uhusiano kati ya kuokolewa na kufundishwa.
3. Kidner, Derek. 1975. Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Maelezo kuhusu Zaburi 143, “My Spirit Fails,” hasa mistari 1–6 na maombi matatu ya mwongozo katika mistari 7–10; toleo lililochapishwa tena limetumiwa.
4. BibleProject. Book of Psalms: muhtasari na nyenzo kuhusu muundo wa kifasihi wa Zaburi. Chanzo hiki kimetumiwa kwa uelewa mpana wa kitabu kizima, si kuthibitisha tukio la kihistoria lililosababisha Zaburi hii au kutatua masuala yenye utata katika Kiebrania. Tanbihi ya tafsiri: Dondoo fupi za mistari na andiko kuu ni tafsiri za kimaana kwa ajili ya uchambuzi, si nukuu za moja kwa moja kutoka toleo maalumu la Biblia. Kichwa cha Kiebrania na mapokeo tofauti vinaweza kuathiri namba za mistari katika baadhi ya matoleo. Tukio la awali lililosababisha kutungwa kwa Zaburi hii halijathibitishwa kwa uhakika.