Zaburi 147 — Mungu Anayeponya Mioyo…

Mungu anayezijua nyota anawezaje pia kuponya moyo uliovunjika na kuijenga upya jamii?

Muhtasari

Yule anayeutegemeza ulimwengu ndiye anayewakusanya waliotawanyika, kuponya majeraha na kuijenga upya jamii yake

Andiko kuu — Zaburi 147:3–5 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “Huwaponya waliovunjika moyo na kuyafunga majeraha yao. Anazihesabu nyota na kuziita zote kwa majina. Bwana wetu ni mkuu, ana nguvu nyingi; ufahamu wake haupimiki.”

Je, Mungu mwenye uwezo wa kuzitaja nyota nyingi zisizohesabika anaweza kweli kuona machozi ya mtu mmoja? Katika maisha ya kawaida, mara nyingi tunadhani jambo kubwa ndilo lenye umuhimu zaidi. Kujengwa kwa mji kunaweza kuonekana kuwa kazi kubwa kuliko kumfariji mjane aliyeachwa peke yake. Habari za taifa zinaweza kuchukua nafasi kubwa kuliko kilio cha mtoto aliye na hofu. Lakini Zaburi 147 inatufundisha kupima ukuu kwa kipimo kingine. Mungu anayezijua nyota anajua pia majeraha ya moyo wa mwanadamu.

Wimbo huu unatupeleka katika maeneo matatu yanayoonekana tofauti: mji wa Yerusalemu unaojengwa upya, mazingira yanayotegemezwa na mvua na misimu, na taifa linalopokea Neno la Mungu. Mambo haya hayajatenganishwa. Zaburi inamwonesha Muumba ambaye nguvu zake hazimfanyi kuwa mbali na walio dhaifu. Anashughulika na ulimwengu mkubwa, lakini hajapoteza nafasi ya kumjali mtu aliyejeruhiwa na maisha.

Zaburi 146 ilituonya tusiweke tumaini letu la mwisho kwa viongozi wa wanadamu. Zaburi 147 inatuonesha Mungu ambaye kweli anastahili tumaini hilo. Ana nguvu, lakini huzitumia kurejesha maisha. Ana maarifa yasiyo na mipaka, lakini hayatumii kuwadharau wasiojua. Ana mamlaka juu ya uumbaji, lakini pia anaijali jamii inayotafuta kuanza tena. Swali tunalopaswa kujiuliza ni hili: Ikiwa huo ndio ukuu wa Mungu, ibada yetu na uongozi wetu vinapaswa kuwa vya namna gani?

1.0 Utangulizi

Zaburi 147 ni mojawapo ya zaburi tano za mwisho (Zab. 146–150), zinazofungua na kufunga kwa mwito wa Haleluya, yaani “Msifuni Yah.” Baada ya safari ya kitabu cha Zaburi iliyojaa vilio, shukrani, toba, maswali na tumaini, sehemu ya mwisho inaelekeza macho yetu katika sifa. Lakini hapa sifa hazizaliwi kwa kusahau mateso. Zaburi inaanza kwa Mungu anayewakusanya waliotawanyika na kuponya mioyo iliyovunjika. Huo ndio msingi wa wimbo wake.

Mara tatu mwimbaji anaitisha sifa. Kwanza, anasema kumsifu Mungu ni jambo jema na linalopendeza (mst. 1). Pili, anawaita watu kumwimbia BWANA kwa shukrani na ala za muziki (mst. 7). Tatu, anauita mji wa Yerusalemu kumsifu Mungu wake (mst. 12). Katika kila sehemu, sababu za sifa zinagusa historia ya watu, matendo ya Mungu katika mazingira, na uhusiano wake na Israeli.

John Goldingay anauona muundo huu wa sehemu tatu na kusisitiza kwamba Zaburi 147 inaunganisha ulimwengu, jamii ya waabudu na mji wa Yerusalemu (Goldingay 2008, uchambuzi wa Zab. 147). Derek Kidner anakazia mwangwi wa Isaya 40 na Ayubu 37–38: Mungu ambaye uwezo wake unaonekana katika uumbaji ndiye anayeweza kuwategemeza watu waliochoka na wanaohitaji kurejeshwa (Kidner 1975, uchambuzi wa Zab. 147).

Kwa hiyo, hatutasoma zaburi hii kama mkusanyiko wa sentensi nzuri kuhusu Mungu. Tutaitazama kama wimbo wenye ujumbe mmoja: Mungu mwenye mamlaka juu ya uumbaji wote anauelekeza ukuu wake katika kuwajali na kuwarejesha watu wake. Na watu wanaomtambua wanaitwa kuonesha tabia yake katika maisha yao.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

2.1 Yerusalemu, uhamisho na kazi ya kuanza upya

Mstari wa 2 unamtaja BWANA kuwa mjenzi wa Yerusalemu na mkusanyaji wa waliotawanyika wa Israeli. Hii inakumbusha hali ya watu wa Yuda baada ya kuanguka kwa Yerusalemu, kupelekwa Babeli na baadaye kutafuta njia ya kurudi na kujenga upya maisha. Maneno ya Isaya kuhusu faraja, kurejea na kujengwa upya (Isa. 40:1–11; 49:14–26; 56:8) yana uhusiano wa karibu na picha hizi. Pia tunaweza kukumbuka kazi za Ezra na Nehemia za kuimarisha maisha ya jamii na mji.

Hata hivyo, zaburi haitaji mwaka, mtunzi wala sherehe fulani ya kufunguliwa kwa ukuta wa mji. Kwa hiyo, mazingira ya baada ya uhamisho yanaeleweka vizuri, lakini si sahihi kuyatangaza kuwa tarehe iliyothibitishwa ya utunzi. Goldingay anaonya kwamba wimbo huu hauzungumzi tu kuhusu jengo lililokamilika; unasifu namna Mungu anavyoendelea kuijenga na kuiponya jamii. Kidner anaonesha kuwa maneno ya sifa yanaweza kueleweka kama shukrani kwa yale yaliyotokea au kama imani inayotarajia ahadi za Mungu kutimia.

Hilo linatufundisha jambo la maana. Watu wanaweza kumshukuru Mungu kwa hatua ambazo tayari wamepiga huku wakitambua kwamba safari ya urejesho bado inaendelea. Ukuta unaweza kusimama tena, lakini waliofukuzwa nyumbani bado wanahitaji kurudi. Ibada inaweza kurejea, lakini waliopoteza wapendwa wao bado wanahitaji faraja.

2.2 Muundo wa wimbo

Zaburi inaweza kufuatwa katika sehemu tatu zinazohusiana:

Mistari 1–6 — Mungu anayejenga na kuponya: kusifu, kuijenga Yerusalemu, kuwakusanya waliotawanyika, kuponya mioyo, kuzihesabu nyota na kuwainua wanyenyekevu.
Mistari 7–11 — Mungu anayeruzuku na anayependezwa na tumaini: mvua, majani, wanyama, nguvu za vita na watu wanaomcha BWANA.
Mistari 12–20 — Mungu anayelinda na kusema: amani ya mji, watoto, ngano, majira ya baridi, nguvu ya Neno lake na ufunuo wake kwa Israeli.

Katika tafsiri ya kale ya Kigiriki, mistari 12–20 inahesabiwa kama zaburi tofauti. Lakini maandishi ya Kiebrania huiweka pamoja kama Zaburi 147 yenye mistari ishirini. Mgawanyo huo wa Kigiriki unaonesha kwamba mstari wa 12 unaanza sehemu yenye nguvu yake ya kifasihi; hauondoi ukweli kwamba katika mpangilio wa Kiebrania ujumbe wote umeunganishwa.

2.3 Mwangwi wa vitabu vingine vya Biblia

Zaburi 147 inaongea kwa lugha inayotukumbusha maandiko kadhaa. Isaya 40:26–29 inahusisha Mungu anayeziita nyota kwa majina na Mungu anayeweza kuwapa nguvu waliochoka. Isaya 61:1 inazungumza kuhusu uponyaji wa waliovunjika moyo. Ayubu 38:25–41 inazungumzia mvua na chakula cha makinda ya kunguru. Zaburi 33:16–18 inaonya dhidi ya kuweka tumaini letu katika nguvu za kijeshi. Zaburi 104 inamsifu Mungu anayewatunza viumbe wake.

Katika mkusanyiko wa zaburi tano za mwisho, Zaburi 146 ilituonesha Mungu anayewatetea wenye njaa na wanaokandamizwa. Zaburi 147 inaendeleza picha hiyo na kuunganisha jamii iliyojeruhiwa na ulimwengu ambao Mungu anautunza. Zaburi 148 itapanua mwaliko wa sifa kwa viumbe wote. Hivyo, tunasonga kutoka kilio cha watu hadi wimbo mkubwa wa uumbaji.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 147:1 — Kusifu ni jambo jema na la kupendeza

Wimbo unaanza kwa kutangaza kwamba kumsifu Mungu ni vizuri na kunafaa. Huu si mwito wa kutoa sauti tu. Sifa ni mwitikio wenye maana kwa wema wa Mungu. Tunapoimba, tunajiambia sisi wenyewe na kuwaambia wengine ni nani tunayemtegemea.

Kidner anasisitiza thamani ya tendo la kusifu lenyewe, huku Goldingay akionesha jinsi mistari ya kishairi inavyoimarishana. Sifa zinatuweka mahali pa ukweli. Hata mtu aliyechoka anaweza kuanza kwa neno moja la shukrani. Na kama huzuni imemfanya mtu ashindwe kuimba, jumuiya inaweza kuendelea kuimba huku ikimbeba kwa sala na upendo. Hatupaswi kumhukumu kwa kukosa furaha ya haraka.

3.2 Zaburi 147:2 — BWANA anaijenga Yerusalemu na kuwakusanya waliotawanyika

Mungu anatajwa kama mjenzi wa mji na mkusanyaji wa watu. Maneno haya mawili yanapaswa kusomwa pamoja. Mji si barabara, milango na kuta pekee. Mji ni maisha ya watu wanaokutana, wanaofanya kazi, wanaoabudu, wanaopata chakula na wanaoweza kuishi kwa usalama.

Kwa Israeli iliyokuwa imepitia uhamisho, kurejeshwa kwa mji kulihusisha kurejeshwa kwa watu waliotawanyika. Kujenga nyumba wakati watu wake wameachwa nyuma hakutoshi. Hapa kuna fundisho muhimu kwa kanisa na jamii zetu: kujenga mali za taasisi huku tukipuuza maisha ya wanadamu si ukamilifu wa urejesho unaosifiwa na zaburi hii.

Pia tusisahau kwamba andiko linazungumzia kwanza Israeli na Yerusalemu ya kihistoria. Tunapotumia ujumbe wake katika huduma ya leo, tunafanya matumizi ya kitheolojia; hatumaanishi kuwa kila mradi wa ujenzi ni utimilifu wa moja kwa moja wa unabii huu.

3.3 Zaburi 147:3 — Huwaponya waliovunjika moyo

Huu ni mstari wenye faraja ya pekee. Mungu anatenda kama mtunzaji wa mgonjwa: anafunga jeraha ili lipone. Moyo uliovunjika unaweza kuwa wa mtu aliyefiwa, aliyesalitiwa, aliyefukuzwa nyumbani, aliyedhalilishwa au aliyepoteza matumaini. Katika muktadha wa jamii iliyopitia maumivu, kauli hii inaonesha kwamba urejesho wa Mungu unagusa nafsi za watu, si mazingira yao tu.

Hatupaswi kuitumia ahadi hii kumwambia mtu kwamba huzuni yake itaisha leo au kesho. Majeraha mengine huchukua muda. Wakati mwingine uponyaji unahitaji kusikilizwa kwa makini, kupewa usalama, kusaidiwa kwa mahitaji ya maisha, kupata huduma ya afya na kuona haki ikitendeka. Imani inaweza kufanya kazi sambamba na njia hizo.

Mungu anayefunga majeraha hatuiti kuyaficha. Kanisa linalomwabudu Mungu huyo linapaswa kuwa mahali ambapo anayelia hasukumwi kujifanya mwenye furaha.

3.4 Zaburi 147:4–5 — Mungu anayezihesabu nyota anajua yasiyopimika

Baada ya kuzungumzia moyo wa mtu aliyepata maumivu, mwimbaji anatupeleka angani. Mungu anazihesabu nyota na kuziita zote kwa majina. Halafu anatamka kwamba BWANA ni mkuu, ana nguvu nyingi na ufahamu wake hauwezi kupimwa.

Kwa nini nyota zinatajwa karibu na majeraha ya moyo? Kwa sababu Mungu mwenye uwezo wa kuutunza ulimwengu mkubwa hajazidiwa na shida za mtu mmoja. Sisi wanadamu mara nyingi tuna mipaka ya muda, nguvu na uwezo wa kuzingatia watu wengi. Lakini ukuu wa Mungu haupunguzi uangalifu wake kwa walio dhaifu.

Isaya 40:26–29 inatoa ujumbe unaofanana: aliyekiumba kikosi cha nyota ndiye anayeweza kuwatia nguvu waliochoka. Haya ni maneno ya kishairi kuhusu mamlaka na ufahamu wa Mungu, si somo la kuhesabu idadi ya nyota kisayansi. Ujumbe wake ni wa tumaini: hatuwezi kupima hekima ya Mungu kwa vipimo vyetu vidogo.

3.5 Zaburi 147:6 — Kuwainua wanyenyekevu na kuangusha waovu

Kutoka katika picha ya nyota, mwimbaji anarudi kwenye mahusiano ya wanadamu. BWANA huwainua wanyenyekevu au waliokandamizwa na kuangusha waovu. Haki haijatengwa na huruma yake. Mungu anayewaonea huruma walioonewa hapuuzi tabia zinazowasababishia mateso.

Hata hivyo, msomaji hapewi ruhusa ya kuwaita wapinzani wake wote waovu na kujipa haki ya kuwaadhibu. Zaburi inapaswa kutuchunguza pia sisi. Mtu aliyewahi kudhalilishwa anaweza kupata nafasi ya mamlaka na kuanza kuwadhalilisha wengine. Mungu anatuita kukataa mzunguko huo. Kuwatetea walio dhaifu kunahitaji uadilifu, ukweli na uwajibikaji.

3.6 Zaburi 147:7 — Mwimbieni BWANA kwa shukrani

Mwito wa pili unarudisha muziki katika hadithi. Mwimbaji anaelekeza jamii kumwimbia BWANA kwa shukrani, ikitumia ala za muziki. Ibada inaunganisha midomo, mioyo, kumbukumbu na maisha ya watu.

Katika mkusanyiko wa waumini, mtu anaweza kumshukuru Mungu kwa kuungana tena na familia yake; mwingine kwa chakula kilichopatikana baada ya kipindi kigumu; mwingine kwa kuendelea kupata nguvu katikati ya ugonjwa. Sababu hizo ni tofauti, lakini zinakutana katika kukiri wema wa Mungu. Shukrani haihitaji kila mtu awe na hadithi ya mafanikio inayofanana.

3.7 Zaburi 147:8–9 — Mawingu, mvua, majani na makinda ya kunguru

Mungu huzifunika mbingu kwa mawingu, huandaa mvua, huyafanya majani yamee na kuwapatia wanyama chakula. Hata makinda ya kunguru yanapolia kwa njaa, hayako nje ya uangalizi wa Muumba. Picha hii inahusiana na Ayubu 38:41, ambapo Mungu anauliza ni nani anayewapatia kunguru chakula.

Goldingay anaonesha mlolongo uliopo: mawingu yanaleta mvua, mvua huwezesha mimea kukua, na mimea huwa chakula cha wanyama. Makinda ya kunguru yanahitaji aina nyingine ya chakula, jambo linalotukumbusha kwamba uumbaji una namna mbalimbali za kutegemeana. Mungu si mtunzaji wa watu pekee. Uangalizi wake unazifikia pia sehemu za ulimwengu ambazo sisi hatuzitazami sana.

Katika Afrika Mashariki, tunafahamu vizuri maana ya mvua kwa mashamba na mifugo. Kipindi kirefu cha ukame kinaweza kuwa na madhara makubwa kwa familia, ajira na bei ya chakula. Lakini andiko halisemi kwamba mvua itanyesha kila wakati tunapoomba. Linatualika kutambua utegemezi wetu kwa Mungu na kuchukua wajibu wa kutunza ardhi, maji na rasilimali zinazosaidia maisha.

3.8 Zaburi 147:10–11 — Mungu anapendezwa na nini?

Farasi mwenye nguvu na miguu ya shujaa vinawakilisha uwezo wa kijeshi, kasi na nguvu zilizopendwa katika ulimwengu wa kale. Lakini Mungu hapendezwi na nguvu hizo kana kwamba ndizo msingi wa tumaini. Anapendezwa na watu wanaomcha na kutumaini fadhili zake za kudumu, yaani ḥesed, upendo wake mwaminifu.

Hapa mwimbaji hasemi kwamba nguvu za mwili, maarifa au ujuzi wa kujilinda ni vibaya. Anauliza kitu cha msingi zaidi: Tunajivunia nini, na tunakitegemea nini kama usalama wetu wa mwisho? Jeshi linaweza kulinda watu, lakini nguvu za kijeshi pia zinaweza kutumiwa kuwatisha. Mali inaweza kujenga hospitali, lakini inaweza pia kuwa chombo cha kuwanyonya wengine.

Kumcha Mungu ni kutambua kwamba sisi si yeye. Kutumaini fadhili zake ni kukubali kwamba maisha yetu yanahitaji zaidi ya uwezo wetu. Hizi si hisia za kukata tamaa, bali msingi wa unyenyekevu na ujasiri wa kweli.

3.9 Zaburi 147:12–14 — Milango ya mji, watoto, amani na chakula

Sehemu ya tatu inaanza kwa kuiita Yerusalemu, au Sayuni, kumsifu Mungu wake. Sababu zinazotajwa ni za maisha ya kawaida: milango yenye ulinzi, watoto waliobarikiwa, amani katika mipaka na ngano nzuri ya kuwashibisha watu.

Katika miji ya kale, usalama ulitegemea pia miimo na makomeo ya milango. Lakini usalama peke yake hautoshi kueleza baraka. Watoto wanaohitaji kukua kwa amani na wakazi wanaohitaji chakula wamo katika picha hiyo. Neno la Kiebrania shalom linaweza kubeba maana pana ya ustawi, lakini hapa uhusiano wake na mipaka unaonesha pia usalama wa mji.

Hii inatupa maswali mazito kuhusu jamii zetu. Tunaweza kuwa na milango mizuri, walinzi wengi na majengo makubwa. Lakini je, watoto wanapata chakula na elimu? Je, wazee wako salama? Je, maskini wana nafasi ya kuishi kwa heshima? Zaburi si mpango wa serikali ya kisasa. Hata hivyo, inatuonesha kwamba usalama, riziki na ustawi wa watu ni mambo yanayostahili kuwa sehemu ya maombi na sifa zetu.

3.10 Zaburi 147:15–18 — Neno linalotawala majira na kuyayeyusha maji yaliyoganda

BWANA hutuma Neno lake duniani na Neno hilo hukimbia kwa kasi. Kisha tunasikia kuhusu theluji, umande ulioganda, mvua ya mawe na barafu. Mwimbaji anatumia picha za vitu vinavyoonekana katika mazingira ya baridi, akitaja pia upepo unaoyeyusha vilivyoganda na kufanya maji yatiririke tena.

Maelezo haya yanakumbusha mwanzo wa kitabu cha Mwanzo, ambapo Mungu anasema na vitu vinatokea; pia Zaburi 33:6–9 na Ayubu 37–38. Mungu anajulikana kama Muumba ambaye neno lake lina nguvu. Kwenye mstari wa 18, neno rûaḥ linaweza kumaanisha pumzi, upepo au roho; katika muktadha huu picha ya upepo unaovuma na maji yanayotiririka ndiyo inayotangulia.

Msomaji anayeishi Dar es Salaam anaweza asione theluji katika mazingira yake ya kila siku. Lakini anaweza kuelewa mabadiliko kutoka ukavu hadi mvua, kutoka joto hadi upepo wa baridi, na kutoka maji yaliyokwama hadi yanayotiririka. Hizi ni picha za kishairi zinazotufundisha kutambua Mungu katika ulimwengu aliouumba. Hazituamuru kukataa maelezo ya kisayansi kuhusu hali ya hewa; zinatufundisha kuona uumbaji kuwa si jambo lililojitenga na Muumba wake.

Pia tusibadilishe kila theluji inayoyeyuka kuwa ahadi kwamba matatizo yetu yote yatayeyuka mara moja. Zaburi inasifu mamlaka ya Mungu, huku matumizi yake katika maisha yakihitaji hekima na subira.

3.11 Zaburi 147:19–20 — Neno lililofunuliwa kwa Yakobo na Israeli

Zaburi inafikia kilele chake kwa jambo lisilotarajiwa. Baada ya kutueleza jinsi Mungu anavyoiongoza hali ya hewa kwa Neno lake, inasema pia kwamba ametangaza Neno, maagizo na hukumu zake kwa Yakobo na Israeli. Mungu anayezungumza na uumbaji pia amezungumza katika historia ya watu maalumu.

Katika mistari hii kuna tofauti muhimu ya ufafanuzi. Kidner anaona sheria na hukumu kuwa zawadi ya ufunuo: Mungu hawafanyi watu kuwa mashine zinazofuata amri bila kuelewa, bali anaongea nao ili wajenge uhusiano naye. Goldingay, kwa kuzingatia muktadha na mwangwi wa Isaya 40–48, anaona uwezekano kwamba maneno yanayoweza kutafsiriwa “sheria na hukumu” yanazungumzia hasa maamuzi au maagizo ya Mungu kuhusu hatima ya Israeli katika historia. Kila mmoja anasisitiza namna Mungu anavyojifunua kwa watu wake, ingawa wanatofautiana kuhusu mkazo wa maneno hayo.

Ni muhimu kutosema kwamba tafsiri moja pekee ndiyo yenye uhakika usio na mjadala. Msomaji anaweza kutambua tafsiri ya kawaida inayozungumzia sheria za Mungu, na pia kusikia hoja ya Goldingay kuhusu ahadi na maamuzi yanayowahusu watu wa agano. Katika hali zote mbili, ujumbe mkuu unabaki: Mungu amewajalia Israeli kuwa na uhusiano wa pekee na Neno lake; hiyo ni neema, si mafanikio yao binafsi.

Mstari wa 20 unasema mataifa mengine hayakupokea ufunuo huo kwa namna ileile. Katika muktadha wa kwanza, mwimbaji anashangaa kuhusu zawadi maalumu iliyotolewa kwa Yakobo. Hatupaswi kufuta nafasi ya Israeli katika historia ya Biblia. Wala tusitumie andiko hili kuhalalisha kiburi cha kikabila au kuwadharau wengine. Ahadi kwa Abrahamu ililenga pia kuwa baraka kwa mataifa (Mwa. 12:1–3), na manabii pamoja na Agano Jipya wanaonesha tumaini hilo likipanuka (Isa. 49:6; Rum. 15:8–12). Mwishoni, zaburi inarudia mwito wake: Haleluya!

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Mungu aliye mkuu kuliko ulimwengu ni wa karibu na walioumia

Zaburi hii haimruhusu msomaji achague kati ya Mungu mwenye nguvu na Mungu mwenye huruma. Ni Mungu yuleyule anayezihesabu nyota na anayefunga majeraha. Kama tunasisitiza nguvu zake bila huruma, tunaweza kuanza kuwadharau watu dhaifu. Kama tunamzungumzia kana kwamba anajali hisia zetu tu lakini hana mamlaka juu ya uumbaji, tunapunguza ukuu wake.

Ukweli huu una athari katika maisha ya kanisa. Mtu hana thamani kwa sababu ana cheo, anatoa sadaka nyingi au ana uwezo wa kuzungumza vizuri mbele ya watu. Ana thamani kwa sababu yuko ndani ya uumbaji ambao Mungu anaupenda. Tukijifunza kuhusu Mungu anayewajali waliovunjika moyo, tunapaswa kubadili namna tunavyowapokea wanaolia.

4.2 Urejesho wa kweli unagusa majengo na mahusiano

Yerusalemu inajengwa; waliotawanyika wanakusanywa; mioyo iliyojeruhiwa inaponywa; watoto wanabarikiwa. Haya si mambo manne yaliyotenganishwa. Ni picha ya urejesho wenye upana. Jamii inaweza kufanikiwa kujenga shule na bado ikawa na watoto wanaoogopa kwenda humo. Kanisa linaweza kuwa na jengo lenye uzuri na bado kukosa nafasi salama kwa aliyedhurika.

Zaburi haitoi taratibu zote za kusaidia jamii baada ya mgogoro. Inatupa mwelekeo: ujenzi uwe kwa ajili ya watu. Katika huduma ya kichungaji, mafanikio ya nje hayapaswi kufanya tusisikie kilio cha mtu mmoja anayehitaji msaada.

4.3 Nguvu za wanadamu zina nafasi, lakini si msingi wa mwisho wa tumaini

Mungu hapendezwi na nguvu za farasi na mashujaa kama kipimo cha mwisho cha mafanikio. Hiyo si sababu ya kupuuza elimu, nidhamu, fedha, uongozi au mipango. Ni onyo kwamba vitu hivyo vina mipaka. Tunapovitegemea kuliko Mungu, vinaweza kugeuka kuwa chanzo cha kiburi au woga.

Kumcha BWANA na kuzitumaini fadhili zake ni hali mbili zinazosaidiana. Kicho kinatuweka katika nafasi yetu; tumaini linatuonesha kwamba neema ya Mungu haijaisha. Huo ndio msingi wa uongozi usiotafuta kutawala wengine kwa mabavu.

4.4 Uumbaji mzima una nafasi katika uangalizi wa Mungu

Mawingu, mvua, majani, mifugo na makinda ya kunguru vinaonekana katika wimbo wa ibada. Hili ni somo kuhusu upeo wa huruma ya Mungu. Wanadamu si viumbe pekee wanaotegemea Muumba. Kutunza ardhi, kupunguza uchafuzi, kuzingatia matumizi ya maji na kusaidia walioathiriwa na ukame ni njia zinazolingana na shukrani kwa uumbaji.

Haimaanishi kila pendekezo kuhusu mazingira ni sahihi moja kwa moja kwa sababu ni la mazingira. Inamaanisha kwamba maamuzi yetu yanapaswa kupimwa kwa maarifa, hekima na wajibu wa kuvitunza viumbe ambavyo Mungu anavijali.

4.5 Neno la Mungu linahusisha nguvu na uhusiano

Katika mistari 15–18, Neno la Mungu linaonekana katika utawala wake juu ya mazingira. Katika mistari 19–20, Neno linahusishwa na ufunuo kwa Israeli. Hapa tunajifunza kwamba Mungu hatoi tu matokeo; anawasiliana na watu wake. Ufunuo si chombo cha kuwadhibiti watu kwa kauli za dini pekee. Ni mwaliko wa kujua tabia ya Mungu, kumtumaini na kuchukua wajibu wa kuishi kwa haki.

Hatutakiwi kuibadilisha Israeli ya kihistoria kuwa jina jingine la kanisa kana kwamba historia yake haina umuhimu. Wakristo husoma ahadi za Mungu kwa Israeli ndani ya simulizi kubwa la Biblia linalofikia Kristo na mwaliko wa mataifa. Kuwa sehemu ya simulizi hilo kunapaswa kutufanya wanyenyekevu zaidi, si watu wa kujiona bora kuliko wengine.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

5.1 Yesu na huduma kwa waliovunjika moyo

Isaya 61:1–3 inazungumzia habari njema kwa walio maskini, uhuru na faraja kwa waliojeruhiwa. Katika Luka 4:16–21, Yesu anaunganisha utume wake na ujumbe wa Isaya. Injili zinamwonesha akiwakaribia watu waliotengwa, wagonjwa na wenye huzuni (Marko 1:40–45; Luka 7:11–17).

Zaburi 147 katika mazingira yake ya kwanza haikuwa simulizi la matukio hayo ya Yesu. Kwa hiyo, si lazima kusema kwamba kila mstari ulikuwa unabashiri muujiza fulani wa Injili. Lakini tunapoisoma Biblia kama simulizi moja, tunaona mwendelezo wa tabia ya Mungu: huruma ya Muumba anayewaponya waliovunjika moyo inaonekana kwa Wakristo katika maisha na huduma ya Yesu.

Yesu hakutumia nguvu zake kutafuta sifa kwa ajili yake mwenyewe. Aliwakaribia walioonekana hawana nafasi na kuonesha kuwa ufalme wa Mungu unahusisha kurejesha utu wa binadamu. Hii inapaswa kuongoza namna tunavyoelewa mamlaka na huduma ya Kikristo.

5.2 Kristo, Neno na uumbaji

Yohana 1:1–14 inaeleza Neno lililokuwapo tangu mwanzo na ambalo kupitia kwake vitu viliumbwa, kisha likawa mwili katika Yesu Kristo. Wakolosai 1:15–20 inahusisha Kristo na uumbaji pamoja na upatanisho wa vitu vyote. Hapa Agano Jipya linapanua ufahamu wa Kikristo kuhusu Neno la Mungu, uumbaji na urejesho.

Hii haimaanishi kwamba mwandishi wa kale wa Zaburi 147 alikuwa tayari anaeleza kwa uwazi mafundisho yote ya Agano Jipya kuhusu Kristo. Tunapaswa kutofautisha maana ya kwanza ya zaburi na namna simulizi la Biblia linavyoifikisha katika mwanga wa Kristo. Tunafanya hivyo ili kuheshimu maandiko yote mawili.

Katika Marko 4:35–41, Yesu anatuliza dhoruba; katika Marko 6:30–44 anawalisha wenye njaa; na katika Mathayo 6:25–34 anawaelekeza watu kumtumaini Baba anayewalisha ndege. Matendo na mafundisho haya yanatukumbusha kwamba kuamini uangalizi wa Mungu hakumaanishi kupuuza mahitaji ya mwili au wajibu wa kushirikiana chakula.

5.3 Yerusalemu inayojengwa na tumaini la uumbaji mpya

Ujumbe wa Biblia unaelekea katika tumaini la Mungu kukaa na wanadamu na kufanya vitu vyote kuwa vipya (Ufu. 21:1–5; 22:1–5). Picha za Zaburi 147—watu wanaokusanywa, majeraha yanayofungwa, amani inayorejea na mahitaji yanayotolewa—zinatusaidia kutafakari tumaini hilo.

Hata hivyo, hatupaswi kutumia tumaini la maisha yajayo kuwaambia wanaoteseka wavumilie tu bila msaada wa sasa. Kuishi kwa tumaini la ufalme wa Mungu kunapaswa kutuongoza kuonesha ishara zake leo: kusikiliza wanaoumizwa, kulisha wenye njaa, kujenga jamii salama na kutenda haki.

Hatujengi ufalme wa Mungu kwa nguvu zetu kana kwamba sisi ndio waokozi wa dunia. Tunamshuhudia Mfalme wake tunapoishi kwa uaminifu na upendo.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Wape nafasi waliovunjika moyo. Katika familia au kanisa, jenga utamaduni wa kusikiliza bila kuhukumu. Mtu anayehitaji msaada wa kitaalamu asionekane kuwa hana imani (mst. 3).
Jenga watu unapojenga majengo. Kila unapopanga mradi wa shule, kanisa au jamii, jiulize pia nani atanufaika, nani bado yuko pembeni na ni mahusiano gani yanahitaji kurejeshwa (mst. 2).
Usipime watu kwa nguvu au hadhi. Angalia kama unawaheshimu zaidi matajiri na maarufu kuliko wanyenyekevu wanaomtumaini Mungu na kuishi kwa uaminifu (mst. 10–11).
Jifunze kusifu kwa mambo maalumu. Taja chakula kilichopatikana, mtu aliyesaidia, mvua iliyoletea nafuu jamii au hatua ya upatanisho iliyotokea. Shukrani yenye mifano inajenga kumbukumbu (mst. 1, 7).
Tunza uumbaji kwa shukrani. Tumia maji kwa uwajibikaji, epuka uharibifu usio wa lazima, na saidia njia za kukabiliana na ukame na uhaba wa chakula (mst. 8–9).
Fanya amani iwe suala la jamii yote. Ombea viongozi wenye hekima na uwajibikaji. Zingatia usalama wa watoto, wazee na familia zenye mahitaji maalumu (mst. 12–14).
Soma Neno kwa lengo la kumjua Mungu. Usitumie maandiko kama silaha ya kuwanyamazisha wengine. Uliza yanakufundisha nini kuhusu Mungu, haki na wajibu wako (mst. 19–20).
Dumisha tumaini wakati urejesho unaendelea. Usidhani kwamba kuchelewa kwa nafuu kunamaanisha Mungu amekuacha. Tafuta msaada unaofaa huku ukiendelea kusali na kutenda kwa uaminifu (mst. 2–3).

7.0 Maswali ya Tafakari

Kwa nini Zaburi 147 inaweka karibu Mungu anayeponya mioyo iliyovunjika na Mungu anayezihesabu nyota? Hilo linabadilisha namna gani ufahamu wetu kuhusu ukuu wake?
Kuna tofauti gani kati ya kujenga majengo na kuijenga upya jamii? Tunaona wapi tofauti hiyo katika huduma zetu?
Mungu anapowajali hata makinda ya kunguru, tunapaswa kubadilisha nini katika namna tunavyotunza mazingira na viumbe?
Ni nguvu zipi zinazotuvutia zaidi katika jamii—mali, cheo, umaarufu, jeshi au uwezo wa ushawishi? Mistari 10–11 inatukosoa vipi?
Watoto na familia zilizo katika mazingira magumu zingehitaji nini ili kupata amani, usalama na riziki inayotajwa katika mistari 12–14?
Kuna tofauti gani kati ya ufafanuzi wa kawaida wa “sheria na hukumu” na msisitizo wa Goldingay kuhusu maamuzi ya Mungu kwa Israeli? Ni ujumbe gani wa neema unaobaki katika mitazamo yote miwili?
Ni mahali gani katika maisha yako unahitaji kukubali mipaka ya ufahamu wako na kumtegemea Mungu mwenye hekima isiyopimika?
Wewe na kikundi chako mnaweza kuchukua hatua gani moja wiki hii ambayo itakuwa sifa kwa Mungu katika matendo, si maneno tu?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, Muumba wa mbingu na nchi, tunakusifu kwa ukuu wako na upendo wako mwaminifu. Unazijua nyota zote, lakini humsahau mtu mwenye majeraha moyoni. Unaiona jamii iliyotawanyika, na unajua familia zinazotamani kuanza upya.

Tunakusihi uwaponye waliojeruhiwa na huzuni. Watie nguvu waliokata tamaa. Tupe hekima ya kusikiliza wengine na kutenda yaliyo ya haki. Usituache tutumie mamlaka yetu kuwafanya wengine waogope; tufundishe kuitumia kuwahudumia.

Tusaidie kuutunza uumbaji wako. Wape riziki wanaohangaika kwa njaa na baraka waliojitahidi katika kazi zao. Fanya miji yetu iwe mahali penye usalama, ukweli na amani. Tunaposoma Neno lako, tufungue mioyo ili tukujue na kuishi kwa uaminifu. Katika jina la Yesu Kristo, Bwana wetu. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 147 imetualika kumtazama Mungu ambaye anaijenga Yerusalemu, anawaponya waliovunjika moyo, anazijua nyota, anawalisha wanyama, analeta majira na anafunua Neno lake kwa Israeli. Upeo wa sifa zake ni mpana. Hauishii hekaluni au katika maisha ya mwanadamu mmoja.

Zaburi 148 itapanua mwaliko huo zaidi. Malaika, jua, mwezi, nyota, viumbe vya baharini, milima, miti, wanyama, wafalme, vijana na wazee wote wataitwa kushiriki katika wimbo wa kumtukuza BWANA. Katika Zaburi 147, tunaona Mungu anayeutunza ulimwengu na kuirejesha jamii. Katika Zaburi 148, ulimwengu wenyewe unaitwa kuwa kama kwaya kubwa ya sifa.

Tunapoelekea huko, swali linabaki: Kama Mungu anajali uumbaji wote, kwa nini sifa na upendo wetu viishie kwenye mahitaji yetu binafsi?

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Mwanzo 1; 2:15; 12:1–3; Zaburi 33; 104; 145–148; Ayubu 37–39; Isaya 40; 49; 56; 61; Nehemia 3; Mathayo 6:25–34; Marko 1:40–45; 4:35–41; 6:30–44; Luka 4:16–21; 7:11–17; Yohana 1:1–14; Warumi 15:8–12; Wakolosai 1:15–20; Ufunuo 21–22.
Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic. Uchambuzi wa Zaburi 147, “God of Cosmos, Congregation, and City.”
Kidner, Derek. 1975. Psalms 73–150. Tyndale Old Testament Commentaries. Leicester: Inter-Varsity Press. Uchambuzi wa Zaburi 147, “Lift Up Your Eyes on High.”
Maelezo ya ufafanuzi: Muundo wa sehemu tatu, wazo la Mungu anayeendelea kurejesha jamii, na uwezekano wa kuelewa “sheria na hukumu” kama maamuzi ya Mungu katika historia vimeelezwa kwa kufuata hoja za Goldingay. Uhusiano wa Zaburi 147 na Isaya, Ayubu na maana ya Mungu kuwasiliana na watu wake umefafanuliwa pia kwa msaada wa Kidner. Matumizi kuhusu kanisa, jamii na mazingira ya leo ni tafakari za kitheolojia zinazotokana na andiko; si madai kwamba mwimbaji wa kale alikuwa anaeleza taasisi zetu za sasa.

Zaburi 147 — Mungu Anayeponya Mioyo Iliyovunjika na Kuzishikilia Nyota