Zaburi 149 — Wimbo Mpya na Upanga…

Tunawezaje kuimba ushindi na kutamani haki bila kugeuza sifa kuwa ruhusa ya ukatili?

Muhtasari

Furaha ya Mungu kwa wanyenyekevu, mipaka ya mamlaka ya wanadamu na changamoto ya kusherehekea ushindi bila kuhalalisha ukatili

Andiko kuu — Zaburi 149:4 (tafsiri ya kimaana kwa ajili ya uchambuzi): “Kwa maana BWANA anawafurahia watu wake; huwavika wanyenyekevu uzuri wa wokovu.”

Watu wamekusanyika kuimba. Vijana wanapiga vyombo vya muziki, wazee wanakumbuka siku ambazo walidhani tumaini limekwisha, na mkutano mzima unashangilia kwamba Mungu hajawaacha watu wake. Lakini wimbo huo unapofika katikati, maneno yanabadilika. Tunatoka kwenye furaha, ngoma na shangwe; tunafika kwenye mapanga, minyororo na hukumu dhidi ya watawala. Kwa nini wimbo wa sifa unazungumza pia kuhusu vita?

Zaburi 149 haituruhusu kufunga ibada ndani ya nyumba ya sala kana kwamba mateso ya watu hayana uhusiano na Mungu. Lakini pia haituruhusu kuchukua kila neno la ushindi na kulitumia kuhalalisha nguvu au ukatili wetu. Watu wanaouimba wimbo huu wanajua udhaifu na fedheha. Wanatamani siku ambayo watu wanaowanyanyasa hawatakuwa na mamlaka ya mwisho. Hapo ndipo tumaini la zaburi hii lilipo—na hapo pia ndipo hatari ya kuitumia vibaya ilipo.

Ili kuielewa, tutaisikiliza kwanza katika ulimwengu wa Israeli wa kale. Kisha tutatazama nafasi yake mwishoni mwa kitabu cha Zaburi. Hatimaye, tutajiuliza jinsi Yesu, Mfalme aliyeshinda kwa kujitoa mwenyewe, anavyotufundisha kutafuta haki bila kugeuka kuwa watu wa kulipiza kisasi.

1.0 Utangulizi

Zaburi 149 ni ya nne kati ya Zaburi tano za mwisho (146–150), ambazo zinaanza na kumalizika kwa mwaliko wa Haleluya—“Msifuni BWANA.” Lakini kati ya nyimbo hizo, Zaburi 149 ina mwendo unaoweza kumshangaza msomaji. Zaburi 148 imeuita uumbaji wote kumsifu Mungu. Zaburi 149 inarudi kwa watu maalumu: Israeli, watu wa Sayuni, wanaoitwa kumfurahia Muumba na Mfalme wao.

Mistari yake tisa inaweza kusomwa katika sehemu kuu mbili:

Mistari 1–4: Wimbo mpya, mkutano wa watu waaminifu, kucheza na vyombo vya muziki, na furaha ya Mungu kwa wanyenyekevu.
Mistari 5–9: Shangwe ya waliopewa heshima, sifa za Mungu pamoja na picha ya upanga wenye makali kuwili, na hukumu dhidi ya watawala wenye nguvu.

Sehemu ya kwanza inatusaidia kuelewa ya pili. Watu wanaoshangilia ni wale ambao Mungu anawainua kwa neema, si watu wanaodhani kila jambo wanalolitaka linaungwa mkono na Mungu. Hata hivyo, sehemu ya pili inatumia lugha kali kweli. Hatupaswi kuifanya iseme jambo jepesi ambalo halimo humo.

Tutajibu maswali manne: Wimbo huu ni “mpya” kwa maana gani? Kwa nini Mungu anawafurahia wanyenyekevu? Mapanga na wafalme waliofungwa minyororo vilikuwa na maana gani katika ulimwengu wa Israeli? Na Wakristo wanaosoma zaburi hii katika nuru ya maisha, kifo na ufufuo wa Yesu wanapaswa kufanya nini?

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

2.1 Kutoka sifa za uumbaji wote hadi wito wa Israeli

Zaburi 148 ilimalizika kwa kusema kwamba Mungu amewainulia watu wake “pembe,” picha ya nguvu na kuinuliwa. Pia iliitaja Israeli kuwa watu walio karibu naye. Zaburi 149 inachukua wazo hilo na kuanza kuzungumza moja kwa moja kuhusu Israeli. Derek Kidner anapendekeza kwamba maneno ya mwisho ya Zaburi 148 yanaweza kuwa yalichangia kuibuka kwa Zaburi 149. Huo ni uwezekano wa kifasihi, si jambo linaloweza kuthibitishwa kuhusu jinsi zaburi ilivyotungwa.

Mpangilio huu una maana kubwa. Zaburi 148 haikuwaacha watu wengine nje ya wito wa kumwabudu Mungu. Iliwaita wote. Zaburi 149 sasa inauliza: Utawala wa Mungu una maana gani kwa taifa lililozoea kutishiwa, kudharauliwa na kutawaliwa? Watu ambao hawakuwa na sauti wanawezaje kuimba wimbo wa matumaini?

Zaburi yenyewe haikutaji vita fulani, tarehe ya kutungwa wala tukio linaloweza kutambulika kwa uhakika. Maneno yake yanalingana na kumbukumbu za ushindi, uharibifu wa Yerusalemu, uhamisho na matumaini ya kurejeshwa. John Goldingay anaonesha mwangwi wa ahadi za Isaya kuhusu Sayuni na wa maneno ya Yeremia kuhusu kurudi kwa furaha. Anaona mazingira ya baada ya uhamisho kuwa yawezekanavyo. Hata hivyo, kinachowezekana si lazima kiwe cha hakika.

2.2 Mkutano wa watu waaminifu

Katika mistari 1, 5 na 9, zaburi inataja kundi la watu wanaojulikana kwa uaminifu wao kwa BWANA. Neno la Kiebrania ḥasidim lina uhusiano na lugha ya uaminifu wa agano. Katika tafsiri mbalimbali linaweza kumaanisha “waaminifu,” “watauwa,” au “watakatifu.” Halimaanishi kwamba watu hao hawana dhambi wala hawawezi kukosea.

Wapo wanaojaribu kulihusisha moja kwa moja na kundi fulani la kidini lililotokea baadaye katika historia. Lakini zaburi haithibitishi utambulisho huo. Inazungumza kuhusu watu wa Mungu waliokusanyika katika uaminifu kwake. Vilevile, kutajwa kwa “mkutano” hakuthibitishi kwamba kila jambo lililotajwa lilifanyika ndani ya hekalu. Goldingay anakumbusha kwamba Israeli waliweza kukusanyika na kushangilia hata nje ya jengo la ibada.

2.3 Wimbo mpya katika historia ya ukombozi

Wito wa kuimba wimbo mpya unatukumbusha Zaburi 96, Zaburi 98 na Isaya 42:10. Kucheza kwa furaha kunatukumbusha Miriamu baada ya kuvuka bahari (Kut. 15:20–21), na ahadi za kurejeshwa kwa Sayuni (Yer. 31:4, 13).

Picha ya watawala kufungwa minyororo nayo ina historia. Katika ulimwengu wa kale, wafalme walioweza kushinda mataifa mengine walikuwa na uwezo wa kuwahamisha watu, kuwafunga, kuwafanya watumwa na kuwadhalilisha. Kwa jamii iliyoishi chini ya nguvu hizo, kufikiria kwamba watawala wenye kiburi nao wanaweza kuitwa kutoa hesabu ni picha ya haki inayorejeshwa.

Hili ni jambo muhimu katika kuitumia zaburi leo: wimbo huu ulizungumzia tumaini la waliokuwa dhaifu mbele ya nguvu kubwa; haukuandikwa ili kila mwenye silaha apate kibali cha kuongeza mateso duniani.

2.4 Mitazamo ya Goldingay na Kidner

Goldingay anaonya dhidi ya tabia ya kuitafsiri picha ya upanga kuwa mfano wa kiroho tu kabla hatujasikia mazingira ya maandishi. Mistari 7–9 inazungumza kuhusu matendo ambayo wasikilizaji wa kale wangeweza kuyaelewa kwa maana ya kisiasa na kivita. Kwa hiyo, maswali ya nguvu na haki hayawezi kufutwa kwa sentensi moja.

Kidner anaukubali ulimwengu huo wa vita vya Israeli, lakini anasisitiza kwamba kanisa la Kristo haliwezi kutangaza watu wenye damu na nyama kuwa adui ambao lazima liwaangamize. Anaielekeza tafakari kwa Agano Jipya: Neno la Mungu, vita dhidi ya uovu, ushuhuda wa waamini, msalaba na hukumu ya mwisho inayomhusu Kristo.

Mtazamo wa kwanza unatukumbusha kuwa waaminifu kwa maandishi. Wa pili unatukumbusha kuwa waaminifu kwa Yesu. Tunawahitaji wote wawili: tusiyafiche maneno magumu ya zaburi, wala tusiyatumie vibaya dhidi ya wengine.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 149:1 — Mwimbieni BWANA wimbo mpya

“Haleluya! Mwimbieni BWANA wimbo mpya; sifa zake katika mkutano wa waaminifu.” Wimbo mpya si lazima uwe na ala mpya, mtindo mpya au maneno ambayo hayajawahi kutumiwa. Mara nyingi katika Biblia, “wimbo mpya” ni jibu kwa namna mpya ya kutambua matendo ya Mungu, au ni wimbo wa matarajio ya ukombozi ambao bado unangojea kutimia (Zab. 96:1; 98:1; Isa. 42:10).

Hapa sifa ni za pamoja. Mtu aliyechoka na mateso hayuko peke yake katika kushikilia tumaini. Kusanyiko linamsaidia kukumbuka kwamba Mungu bado anatawala, hata kama mazingira yanasema vinginevyo.

Lakini uimbaji wetu unawezaje kuwa mpya ikiwa maisha yetu hayabadiliki? Kanisa linaweza kuimba kuhusu haki huku likificha vitendo vya udhalimu. Linaweza kuimba kuhusu upendo huku likimdharau aliye dhaifu. Wimbo mpya wa kweli unapaswa kuambatana na mioyo inayokubali kufanywa mipya.

3.2 Zaburi 149:2 — Israel amfurahie Muumba na Mfalme wake

“Israeli na amfurahie Muumba wake; wana wa Sayuni na wamshangilie Mfalme wao.” Kumwita Mungu “Muumba” kunatukumbusha uumbaji wa ulimwengu. Lakini hapa pia kuna maana ya Mungu aliyewafanya Israeli kuwa taifa lake kwa kuwatoa utumwani na kuwaingia katika agano (linganisha Isa. 43:1, 15; 44:2).

Watu wa Mungu hawajiumbi wenyewe. Hawaokolewi na uwezo wao wa kisiasa peke yake. Jina “Mfalme” linamtaja BWANA, naye anasimama juu ya mamlaka zote za wanadamu. Mistari ya baadaye itataja wafalme wanaofungwa; hivyo ulinganisho unatengenezwa: utawala wa Mungu si sawa na kiburi cha watawala wanaowatesa watu.

Kuwaita waumini “wana wa Sayuni” ni lugha yenye hisia. Sayuni imeshuhudia mateso na maangamizi. Lakini waliojeruhiwa wanaitwa kushangilia kwa sababu yaliyowapata hayatakuwa tafsiri ya mwisho ya maisha yao.

3.3 Zaburi 149:3 — Jina la Mungu lisifiwe kwa ngoma na vyombo

“Na walisifu jina lake kwa kucheza; wamwimbie kwa matari na kinubi.” Sifa hapa zinahusisha mwili, sauti, mwendo na muziki. Miriamu na wanawake wengine walishangilia kwa matari baada ya ukombozi wa Bahari ya Shamu (Kut. 15:20–21). Yeremia naye anazungumza kuhusu furaha ya watu waliorejeshwa (Yer. 31:13).

Hatujapewa amri kwamba kila utamaduni lazima utumie vyombo vilevile au kwamba kila ibada iwe na ngoma. Biblia inajua pia ibada ya ukimya, sala ya machozi na tafakari ya ndani. Lakini mstari huu unatutahadharisha tusidhani kwamba uchangamfu wa ibada ni kinyume cha uchaji wa Mungu.

Jambo muhimu zaidi si sauti ya chombo, bali ukweli wa sifa. Muziki wenye kuvutia unaweza kuficha ujumbe wenye majivuno; ibada tulivu inaweza kujazwa na unafiki. Kinachopaswa kupimwa ni jinsi tunavyomwakilisha Mungu katika maneno na maisha.

3.4 Zaburi 149:4 — BWANA anawafurahia wanyenyekevu

“Kwa maana BWANA anawafurahia watu wake; huwavika wanyenyekevu uzuri wa wokovu.” Huu ndio moyo wa ujumbe wa zaburi. Kabla ya upanga, tunasikia kuhusu furaha ya Mungu. BWANA anawapenda watu wake kwa uaminifu; si kwamba anawavumilia tu kwa shingo upande.

Neno la Kiebrania ʿanawim, ambalo linaweza kutafsiriwa “wanyenyekevu,” “wapole” au “walioonewa,” linaweza kuonesha hali ya kijamii na pia mtazamo wa moyo. Hatuwezi kulifanya lihusu hisia za unyenyekevu pekee na kusahau maskini au wanaokandamizwa. Mungu anawaona wale ambao wengine hawawapi nafasi.

Picha ya “kuwavika” wokovu ni nzuri. Mtu aliyefedheheshwa hapati msaada wa kuendelea kuishi tu; anapewa pia heshima iliyokuwa imepotea. Goldingay anaonesha kwamba maneno haya yanaelekea kwenye tendo la ukombozi ambalo jamii inalitazamia. Tafsiri nyingine huonesha kana kwamba Mungu tayari anatenda hivyo sasa. Katika hali zote mbili, msingi wa sifa ni tabia ya Mungu mwenye huruma, si ubora wa kijeshi wa watu wake.

3.5 Zaburi 149:5 — Shangwe hata vitandani

“Waaminifu na washangilie katika heshima; waimbe kwa furaha vitandani mwao.” Kwa nini vitanda? Kidner anataja uwezekano wa kulala kwa usalama, bila hofu, au watu kuketi na kustarehe katika karamu ya ushindi. Goldingay anakumbusha kwamba kitanda pia ni mahali ambapo mtu aliyekata tamaa hukesha, hulia au kufikiria mateso yake. Huenda picha ni ya huzuni kubadilishwa kuwa furaha.

Hakuna ushahidi wa kutosha kudai kwamba zaburi inazungumzia taratibu maalumu za kulala hekaluni. Tunachoweza kusema kwa uhakika zaidi ni kwamba sifa hazifungwi katika saa za ibada tu. Hata sehemu tuliyolia usiku inaweza kuwa mahali pa kujifunza tumaini jipya.

“Heshima” ni neno muhimu pia. Mtu aliyedharauliwa huhitaji zaidi ya kuondolewa katika hatari. Anahitaji kujua kwamba utu wake una thamani. Mungu anapowainua watu wake, anawakumbusha kwamba hawawezi kupimwa kwa maneno ya wale waliowadhalilisha.

3.6 Zaburi 149:6 — Sifa vinywani, upanga mikononi

“Sifa kuu za Mungu ziwe vinywani mwao, na upanga wenye makali kuwili mikononi mwao.” Hapa ndipo zaburi inapobadilika kwa namna yenye kutushtua. Kwa lugha ya Kiebrania, upanga wenye makali kuwili unaweza kuelezwa kwa taswira ya upanga wenye “midomo miwili,” yaani unaokata pande zote mbili.

Wafafanuzi wengine wa baadaye wameona upanga huu kuwa mfano wa Neno la Mungu, sala au ushuhuda. Kwa Wakristo, maelezo kama hayo yanaweza kusaidiwa na Waefeso 6:17 na Waebrania 4:12. Lakini haitakuwa sahihi kudai kwamba ndivyo pekee watu wa zamani walivyoweza kuuelewa. Goldingay anasema kwamba mistari inayofuata inafanya maana ya kijeshi kuwa yenye uzito mkubwa. Kidner anautambua muktadha huo kabla ya kuzungumzia namna ya tofauti ya mapambano ya kanisa.

Tatizo letu hapa si kuliona tu neno “upanga,” bali kuliona likiwa karibu na “sifa za Mungu.” Historia imetuonesha jinsi ambavyo lugha ya dini inaweza kutumiwa kuhalalisha ukatili. Tunapaswa kuuliza: Nani anajitetea? Nani amepewa mamlaka? Ni nani anayedhurika? Na tunajuaje kwamba linalofanyika ni haki badala ya maslahi ya binadamu yaliyovishwa jina la Mungu?

3.7 Zaburi 149:7 — Hukumu dhidi ya mataifa

Lengo la vitendo hivyo linaelezwa kuwa kutekeleza kisasi au malipo ya haki dhidi ya mataifa. Neno la Kiebrania linaweza kubeba maana ya kurekebisha kosa kwa adhabu inayostahili, na Goldingay anasisitiza kipengele cha kulipiza udhalimu uliofanywa, badala ya hasira isiyo na mipaka.

Hata hivyo, hatupaswi kuficha ukweli kwamba wimbo bado unatumia lugha ya vita na hukumu. Katika historia ya Israeli, mataifa yenye nguvu yaliweza kuvamia, kuua, kuchukua mateka na kuyafanya mataifa madogo kuwa kitu cha matumizi. Kwa watu waliokuwa wamepitia mambo hayo, kuamini kwamba madhalimu nao watawajibishwa kulikuwa chanzo cha tumaini.

Lakini mstari huu hautoi ruhusa ya kumshambulia mtu kwa sababu ana taifa, dini, kabila au maoni tofauti. Wala haumpi mchungaji, chama, serikali au kundi la waumini haki ya kujitangazia mamlaka ya Mungu ya kulipiza kisasi. Unatuelekeza kwenye kiu ya haki, lakini namna ya Mkristo ya kuitafuta haki lazima ipimwe katika nuru ya Yesu.

3.8 Zaburi 149:8 — Wafalme na wakuu wafungwe minyororo

“Kuwafunga wafalme wao kwa minyororo, na wakuu wao kwa pingu za chuma.” Picha imegeuzwa. Waliokuwa wakitoa amri za kuwafunga wengine sasa nao wanafikishwa mahali pa kuwajibika. Watawala walioonekana kana kwamba hakuna wa kuwagusa wanakumbushwa kwamba mamlaka yao yana mwisho.

Huu si mwaliko wa kufurahia ukatili dhidi ya watu waliopoteza uwezo. Ni picha ya kuondolewa kwa ubabe uliokuwa hauna mipaka. Zaburi 146 imeonya tusimtegemee mwanadamu kana kwamba ndiye mwokozi wa mwisho. Zaburi 149 inaonesha kwamba hata wafalme wapo chini ya hukumu ya Mfalme mkuu.

Kwa maisha ya sasa, ujumbe unaohusiana na hilo ni uwajibikaji wa viongozi, kujua ukweli, kulinda wahanga na kuhakikisha kwamba sheria zinatumika kwa haki. Hakuna cheo cha kisiasa, kidini au kijamii kinachomfanya mtu awe juu ya haki. Lakini kudai uwajibikaji wa kisheria si sawa na mtu kujipa haki ya kuwateka au kuwafunga maadui zake.

3.9 Zaburi 149:9 — Hukumu iliyoandikwa na heshima ya watu wake

“Kuwatendea hukumu iliyoandikwa; hiyo ndiyo heshima ya waaminifu wake wote. Haleluya!” Hukumu hiyo “iliyoandikwa” ni ipi? Zaburi haitaji hati moja kwa jina. Katika mapokeo ya tafsiri, wengine wameihusisha na Torati, wengine na maneno ya manabii, kama maonyo ya Kumbukumbu la Torati 32 au Isaya. Goldingay anaelekea kuiona kama uamuzi wa Mungu uliotangazwa, lakini andiko mahsusi halijathibitishwa.

Neno “heshima” linaturudisha kwenye mstari wa 5. Watu waliodharauliwa wanatarajia kurejeshewa utu wao. Hata hivyo, mwisho wa zaburi una maneno muhimu: “Haleluya!” Wanaoitwa kusifiwa si mapanga wala watu wenye nguvu; anayesifiwa ni BWANA.

Bado tuna swali gumu. Ni mara ngapi watu wamesema kwamba hukumu wanayoitaka “imeandikwa na Mungu,” ilhali wanatekeleza maslahi yao wenyewe? Ndiyo maana matumizi yoyote ya mstari huu lazima yapimwe kwa ujumbe mpana wa Biblia, hasa kwa maisha, mafundisho na msalaba wa Yesu Kristo.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Sifa zinatangaza nani ana mamlaka ya mwisho

Kumsifu Mungu si kupamba ibada kwa nyimbo. Ni kutangaza kwamba ulimwengu hauko mikononi mwa watawala wa kiburi peke yao. BWANA ndiye Muumba na Mfalme; hakuna mamlaka ya kibinadamu inayoweza kuamua haki na kweli bila kuwajibika.

Kwa watu walioonewa, ujumbe huo una faraja kubwa. Unaweza kuwaambia: “Mateso mliyopitia ni halisi, lakini mtesaji si Mungu.” Hata hivyo, sifa hizo hizo zinaweza kutumiwa vibaya kama kundi lenye nguvu litadai kwamba kila jambo linalolipendeza linawakilisha utawala wa Mungu. Uchaji wa kweli unapaswa kutufundisha unyenyekevu mbele ya Mfalme ambaye hatuwezi kumtumia kwa maslahi yetu.

4.2 Mungu huwainua wale wasioweza kujiinua

Mstari wa 4 hauwezi kutengwa na sehemu nyingine. Kabla hatujazungumza kuhusu ushindi, tunaambiwa kwamba Mungu anawafurahia wanyenyekevu na waliodhoofishwa. Ushindi wake hauanzi kwa kufurahia nguvu za kuwadhuru wengine. Unaelekea kwa watu ambao wengine wamewakandamiza na kuwafanya waonekane hawana maana.

Wimbo wa Hana (1 Sam. 2:1–10), wimbo wa Mariamu (Luka 1:46–55), na Zaburi 146 zinaonesha mwenendo unaofanana: Mungu anawatukuza walio chini na anatoa changamoto kwa kiburi cha wenye mamlaka. Ukombozi wake hauishii hisia za moyoni; unahusu pia utu, mahusiano na maisha ya jamii.

4.3 Haki ni muhimu, lakini hamu ya kisasi inaweza kutuharibu

Mtu aliyeteswa haponi kwa kuambiwa anyamaze kuhusu kilichomtokea. Mtu aliyebakwa, aliyefanyiwa udanganyifu, aliyefungwa bila haki au aliyenyimwa mali zake anahitaji kusikilizwa, kulindwa na kutendewa haki. Biblia haiwafanyi madhalimu kuwa watu wasio na wajibu.

Lakini tunapokuwa tumepata nafasi ya kushinda, tunakabiliwa na hatari nyingine: kufurahia kuwaumiza wale waliotuumiza. Hasira inaweza kujifanya kuwa haki. Kwa hiyo, Zaburi 149 inatuita kushikilia mambo mawili: uovu usiachwe bila kukabiliwa, na watu wa Mungu wasigeuke kuwa watendaji wa uovu huo huo.

4.4 Maana ya kale na wito wa Mkristo si kitu kimoja

Tunaweza kukubali kwamba Israeli wa kale walitambua mazingira ya vita na kwamba lugha ya Zaburi 149 ilisikika ndani ya mazingira hayo. Pia tunapaswa kukumbuka kwamba Wakristo wameitwa kumfuata Yesu anayewafundisha kuwapenda maadui na kukataa kulipiza kisasi (Mt. 5:43–48; Rum. 12:17–21).

Goldingay anatukumbusha tusifiche vipengele vya vita vilivyopo katika maandishi. Kidner anatukumbusha kwamba kanisa, baada ya kifo na ufufuo wa Kristo, lina silaha na namna ya ushindi tofauti. Kusoma kwa uaminifu hakumaanishi kufuta historia wala kuhamisha moja kwa moja kila tendo la Israeli wa kale kuwa amri kwa kanisa la leo.

4.5 Ibada na haki haviwezi kutenganishwa

Zaburi hii inakutanisha nyimbo na mambo yanayotokea katika jamii. Kwa hiyo, ibada yetu haiwezi kupimwa kwa ubora wa kwaya tu. Kanisa linapoimba kuhusu upendo wa Mungu, je, linawajali watoto? Linaposema Mungu ni mwenye haki, je, linachunguza tuhuma za unyanyasaji kwa uaminifu? Linapomwita Mungu Mfalme, je, viongozi wake wanakubali kuwajibika?

Sifa za kweli zinapaswa kuonekana katika ukweli wa maneno yetu, uwajibikaji wa mamlaka, ulinzi wa walio dhaifu, na namna tunavyowatendea hata wale ambao hatukubaliani nao. Wimbo mpya unahitaji pia tabia inayofanywa mpya.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

5.1 Wimbo mpya kutoka Kutoka hadi Zaburi za mwisho

Miriamu aliimba baada ya Mungu kuwakomboa Israeli kutoka katika nguvu za Farao (Kut. 15). Isaya 42:10 inaita wimbo mpya wakati Mungu anatangaza kuleta haki kwa mataifa. Zaburi 96 na 98 zinatualika kushangilia kwa sababu BWANA anakuja kuhukumu na kuuweka ulimwengu katika haki.

Zaburi 149 ni sehemu ya simulizi hilo. Sifa si jambo la kujifariji bila kuangalia ukweli wa dunia. Lakini pia haki si ushindi wa kundi lenye nguvu zaidi. Mungu anataka kurekebisha ulimwengu wake chini ya utawala wenye haki.

5.2 Yesu ni Mfalme anayeshinda kwa kujitoa

Yesu alitangaza Ufalme wa Mungu, aliwakaribisha maskini na waliotengwa, na alikabili unafiki wa mamlaka (Luka 4:18–19; 6:20–36). Lakini hakuwafundisha wanafunzi wake kujenga ufalme kwa kuwajeruhi maadui zao. Mmoja wao alipotumia upanga wakati wa kukamatwa kwake, Yesu alimwambia aurudishe mahali pake (Mt. 26:52; linganisha Yoh. 18:36). Yesu aliwaombea hata waliomtesa (Luka 23:34).

Ufufuo hauoneshi kwamba Mungu ameachana na haki. Unaonesha kwamba tumaini la Wakristo linajengwa juu ya Mfalme aliyesulubiwa na kufufuka, ambaye ushindi wake unafichua uovu na kufungua njia ya toba na urejesho. Kanisa haliwezi kumwakilisha kwa kutumia ukatili kama silaha ya kumlazimisha mtu kumtii.

5.3 Upanga unakuwa na maana gani kwa kanisa?

Waefeso 6:12 inasema kwamba mapambano ya waamini si dhidi ya damu na nyama. Katika mstari wa 17, “upanga wa Roho” unatambuliwa kuwa Neno la Mungu. Katika 2 Wakorintho 10:3–5, mapambano yanahusu kuangusha hoja zenye kiburi zinazopingana na maarifa ya Mungu, si kuwateka wapinzani wa kisiasa. Waebrania 4:12 hutumia picha ya upanga wenye makali kuwili kueleza nguvu ya Neno la Mungu inayochunguza moyo.

Ufunuo 19 unamwonesha Kristo aliyetukuzwa akiwa na upanga unaotoka kinywani mwake, picha ya hukumu yenye mamlaka inayotokana naye. Ufunuo 12:11 unaeleza ushindi wa waaminifu kupitia damu ya Mwanakondoo na neno la ushuhuda wao, hata walipokabili kifo.

Maandiko hayo hayathibitishi kwamba mwandishi wa kwanza wa Zaburi 149 alikuwa akimaanisha kuhubiri Biblia badala ya upanga halisi. Yanatuonesha jinsi kanisa linavyopaswa kuuelewa wito wake baada ya kumjua Kristo.

5.4 Hukumu ya mwisho si ruhusa ya kisasi binafsi

Agano Jipya linaichukulia hukumu kwa uzito, lakini linaiweka mikononi mwa Mungu na Kristo (Mdo. 17:31; 1 Kor. 15:24–28). Haliwapi Wakristo mamlaka ya kuwaadhibu kwa nguvu watu wote wanaowaita waovu. Warumi 12:19 inakataza kulipiza kisasi binafsi na kuwaelekeza waamini kufanya mema hata kwa maadui.

Kanisa lina wajibu wa kukemea uovu, kulinda wahanga, kusaidia kupata haki katika mifumo inayowajibika, na kuzungumza ukweli dhidi ya udhalimu. Kukataa ukatili hakumaanishi kukubali dhuluma. Lakini ujasiri wa kusimamia haki si sawa na kujipa mamlaka ya kutenda ukatili.

5.5 Tumaini la uumbaji mpya

Mwisho wa Biblia unatuonesha dunia ambayo Mungu ataiondoa huzuni, mauti na uovu, na kuleta uponyaji kwa mataifa (Ufu. 21–22). Hilo si tumaini la taifa moja kuwadharau watu wengine milele. Ni tumaini la Mungu kuurejesha uumbaji wake katika uzima na amani.

Kwa hiyo, kiu ya haki inayopatikana katika Zaburi 149 inaweza kuelekezwa kwenye tumaini hili pana. Hatujifanyi kwamba picha zake za kale zimekuwa rahisi. Lakini tunaamini kwamba ushindi wa mwisho ni wa BWANA—si wa uwezo wetu wa kumuumiza mtu mwingine.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Imba ukikumbuka na kutumaini. Kumbuka tendo moja la uaminifu wa Mungu katika maisha yako au jamii yako. Mshukuru bila kudai kwamba kila tatizo tayari limeisha.
Ruhusu ibada iwe na furaha. Tambua nafasi ya muziki, midundo na namna mbalimbali za kusherehekea, huku ukiheshimu tofauti za tamaduni na taratibu za ibada.
Waone wanaopuuzwa. Mungu anawafurahia wanyenyekevu. Sikiliza watu waliojeruhiwa, maskini na wale ambao hawapewi nafasi ya kuzungumza katika mkutano.
Usifanye viongozi kuwa miungu. Waheshimu viongozi wanaotenda mema, lakini tarajia uwazi na uwajibikaji. Uaminifu wa mwisho ni kwa BWANA.
Kabili uovu bila ukatili. Ripoti makosa kupitia njia halali, linda walio hatarini, hifadhi ushahidi na tafuta suluhu zinazoheshimu haki za wahusika wote.
Chunguza lugha ya vita katika dini. Mtu anapowaita wengine “maadui wa Mungu” na kuhimiza washambuliwe, pima maneno hayo kwa mafundisho na mfano wa Yesu.
Onesha wimbo mpya kwa matendo mapya. Omba msamaha ulipokosea, rudisha ulichonyang'anya, rekebisha jambo ulilolipuuza au saidia anayehitaji kutendewa haki.
Acha msalaba ufafanue ushindi. Katika migogoro jiulize: Je, ninatafuta ukweli na urejesho, au ninataka tu kufurahia kushinda na kumwaibisha mwingine?
Waombee na kuwasaidia wanaoonewa. Wasaidie wahanga wa vita, mateso au ubaguzi bila kudhani kwamba kila kundi linalotumia jina la Mungu linatenda mapenzi yake.

7.0 Maswali ya Tafakari

Kwa nini “wimbo mpya” hauwezi kufafanuliwa kwa kubadili muziki pekee?
Mungu anapowafurahia wanyenyekevu katika mstari wa 4, ni mitazamo gani ya mafanikio na nguvu katika jamii yetu inayowekewa swali?
Ngoma na vyombo vya muziki vinaweza kutusaidiaje kutoa shukrani? Tunawezaje kuheshimu namna tofauti za kuabudu bila kuwatweza wengine?
Goldingay na Kidner wanatusaidia kuona mambo gani tofauti kuhusu upanga wa Zaburi 149? Ni hatari gani ya kupuuza mojawapo?
Mtu aliyeteswa anaweza kuzipokeaje picha za watawala waliofungwa minyororo? Je, mtu mwenye mamlaka makubwa anaweza kuzisikia kwa namna tofauti?
Ni lini madai halali ya kutafuta haki yanapogeuka kuwa tamaa ya kumfedhehesha au kumwangamiza mwingine?
Mafundisho ya Yesu kuhusu maadui, msalaba wake na ufufuo wake yanabadilishaje matumizi ya Zaburi 149:6–9 kwa kanisa?
Katika kanisa au jamii yetu, ni wapi tunahitaji kuunganisha sifa za midomoni na ulinzi wa wanyonge pamoja na uwajibikaji wa viongozi?
Wimbo mpya unaoonekana kwa maneno ya kweli, ujasiri na huruma ungekuwa na sura gani katika maisha yangu wiki hii?

8.0 Sala ya Mwitikio

BWANA, Muumba wetu na Mfalme wetu, tufundishe kukuimbia wimbo mpya unaotokana na uaminifu wako. Tunakushukuru kwa sababu unawafurahia hata wale ambao ulimwengu unawapuuza. Wainue wanaobeba hofu, udhalimu na fedheha. Katika jamii zetu zilizo na majeraha, leta ukweli, ulinzi na uponyaji. Utusamehe pale tulipotumia jina lako kuficha kiburi au kuhalalisha ukatili. Utupe ujasiri wa kuukabili uovu bila kuwa watumishi wake. Fanya mioyo yetu ifanane na moyo wa Yesu, Mfalme aliyejitoa kwa ajili ya wengine na kufufuka ili kuleta uumbaji mpya. Sifa zetu zisionekane katika nyimbo pekee, bali pia katika haki, rehema na upendo mwaminifu. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 149 imewaita watu waaminifu kumfurahia Muumba na Mfalme wao, huku ikituweka mbele ya maswali mazito kuhusu utawala, hukumu na namna tunavyotamani ushindi. Inatukumbusha kwamba sifa zinaweza kuwa ushuhuda wa tumaini la waliodhulumiwa, lakini pia zinaweza kupotoshwa na tamaa ya binadamu ya kutawala wengine.

Zaburi 150 inafikisha kitabu kizima kwenye kilele cha sifa. Hatuoni tena mapanga na minyororo; tunaona vyombo vya muziki, mwendo na pumzi za viumbe wanaosifu. Baada ya vilio, huzuni, hukumu, tumaini na shukrani katika safari ndefu ya Zaburi, mwaliko wa mwisho ni mpana: “Kila mwenye pumzi na amsifu BWANA.” Kitabu kinahitimishwa kwa kuufungua mlango wa sifa kwa kila kiumbe chenye uhai.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko Matakatifu: Kutoka 15:1–21; Kumbukumbu la Torati 32:35–43; 1 Samweli 2:1–10; Zaburi 2; 33; 96; 98; 144:9; 145–150; Isaya 42:1–17; 43:1, 15; 45:14; 61; Yeremia 31:4, 13; Mathayo 5:43–48; 26:52; Luka 1:46–55; 4:18–19; 6:20–36; 23:34; Yohana 18:36; Matendo 17:31; Warumi 12:17–21; 1 Wakorintho 15:24–28; 2 Wakorintho 10:3–5; Waefeso 6:12–17; Waebrania 4:12; Ufunuo 5; 12:11; 19; 21–22.
Goldingay, John. 2008. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic. Uchambuzi wa Zaburi 149, hasa sehemu zake mbili, mazingira ya Sayuni, maana ya kihistoria ya upanga na changamoto ya kutumia maandishi haya leo.
Kidner, Derek. Psalms 73–150: A Commentary. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Uchambuzi wa Zaburi 149, “Victory Celebration,” kuhusu picha ya vitanda katika mstari wa 5, ushindi wa Israeli na namna mapambano ya kanisa yanavyofafanuliwa katika Agano Jipya.
BibleProject. The Book of Psalms, nyenzo za jumla na noti za kujifunzia zilizowekwa katika mradi huu. Zimetumika kuelewa nafasi ya nyimbo za mwisho za Haleluya katika muundo wa kitabu cha Zaburi. Maelezo mahususi ya Zaburi 149 yametegemezwa kwa maandishi ya Biblia na uchambuzi wa Goldingay na Kidner, si kudhani kwamba kuna tafsiri maalumu ya BibleProject kuhusu zaburi hii. Tanbihi ya tafsiri na uchambuzi: Maneno machache ya mistari yaliyotumika hapa ni tafsiri za kimaana kwa madhumuni ya kujifunza, si madai ya kunukuu neno kwa neno toleo fulani la Biblia. Maana ya kwanza ya picha za kifalme na kivita imetofautishwa na uelewa wa Kikristo unaofuata na matumizi yake katika maisha ya leo.

Zaburi 149 — Wimbo Mpya na Upanga Unaotutia Maswali: Sifa Zinapotamani Haki