Zaburi 49: Utajiri na Tumaini la Uzima

Mauti, Usalama wa Uongo, na Mungu Pekee Anayeweza Kukomboa

1.0 Utangulizi: Fedha Haziwezi Kuokoa Nini?

Tajiri na maskini wanasimama chini ya upeo mmoja. Mali inaweza kununua faraja, ushawishi, na muda— lakini haiwezi kununua maisha kutoka kwa Mungu. Zaburi 49 inatufundisha kupima mafanikio kwa mwanga wa mauti.

Fedha zinaweza kutatua matatizo mengi.

Zinaweza kununua dawa, nyumba, elimu, ulinzi, safari, ushawishi, na uchaguzi mpana zaidi. Kwa sababu fedha zinaweza kufanya mengi kweli, ni rahisi kuanza kuishi kana kwamba zinaweza kufanya kila kitu.

Zaburi 49 inaonyesha mpaka wake.

Mtunga-zaburi anawaangalia watu wenye mali wanaozitumainia rasilimali zao na kujisifu kwa utajiri wao. Mafanikio yao yanaweza kuwatisha wengine. Uwezo wao unaweza kuleta picha kana kwamba wamepata njia ya kuvuka mipaka ya kawaida ya mwanadamu.

Kisha Zaburi inaingiza ukweli mmoja ndani ya chumba:

mauti.

Hakuna mtu anayeweza kumlipa Mungu kiasi cha kutosha ili kununua maisha yasiyoisha.

Swali la moyo ni hili: Nini kinatokea kwa mawazo yetu kuhusu mafanikio tunapokumbuka kwamba mali haiwezi kutununua kutoka kwenye mauti?

Zaburi 49 inahusu hofu ya wenye nguvu inayogeuka kuwa hekima mbele ya mauti, kwa sababu utajiri unaweza kupanua uwezo wa mtu katika maisha lakini hauwezi kununua ukombozi kutoka kaburini; Mungu pekee ndiye anayeweza kukomboa.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Mahubiri ya Hekima Mwishoni mwa Mkusanyiko wa Wana wa Kora

Zaburi 49 inahusishwa na wana wa Kora, lakini tofauti na nyimbo za sifa na Sayuni zilizo mbele yake, Zaburi hii inasikika zaidi kama mafundisho ya hekima.

Goldingay anaifananisha na Zaburi 1 na 37 na anaonyesha kwamba ingeweza karibu kuwekwa katika Mithali. Mwito wake wa mwanzo unafanana na mwalimu anayehutubia ulimwengu mzima:

“Sikieni haya, enyi mataifa yote; tegeni masikio, ninyi wakazi wote wa dunia” (49:1).

BibleProject inaiona Zaburi 49 kama sehemu inayofunga mkusanyiko wa kwanza wa wana wa Kora (Zab. 42–49), ikihamisha macho kutoka hekalu, ufalme, na Sayuni kwenda kwenye tatizo la ulimwengu mzima la mauti. Mpito huu ni mkali. Zaburi 45–48 zimezungumzia mfalme, mji, kimbilio, na utawala wa dunia yote. Zaburi 49 inauliza nini kinatokea wakati hata tajiri na mwenye nguvu lazima afe.

Goldingay anaona mistari 1–4 kuwa utangulizi, huku mistari 12 na 20 ikifanya kazi kama kiitikio. Sehemu kuu inaundwa na sehemu mbili pana:

- mist. 5–12: usiwaogope matajiri wenye nguvu; mali haiwezi kulipia maisha, - mist. 13–20: mauti huwachunga wanaojitumainia, lakini Mungu anaweza kukomboa.

Zaburi haikatai kumiliki mali. Inakataa kuitumainia mali kana kwamba inaweza kutoa maisha ya mwisho.

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

3.1 Zaburi 49:1–4 — Hekima Inapowaita Wote Darasa Moja

“Sikieni haya, enyi mataifa yote… wadogo kwa wakubwa, tajiri kwa maskini pamoja.”

Zaburi inasawazisha hadhira kwa makusudi.

Hakuna tabaka linalosamehewa.

Maskini wanahitaji hekima hii kwa sababu utajiri unaweza kuwatisha.

Matajiri wanaihitaji kwa sababu utajiri unaweza kuwadanganya.

Mtunga-zaburi anaahidi hekima na ufahamu, lakini kisha anasema, “Nitategea sikio langu mithali.” Mwalimu pia ni msikilizaji.

Huo ni mkao muhimu. Hekima ya kibiblia si akili ya kujitengenezea. Anayetaka kusema lazima kwanza asikilize.

Na atafungua fumbo lake “kwa kinubi.”

Hekima inaanza kuimbwa.

Zaburi inafundisha mawazo na fikra kwa pamoja, si kutoa taarifa pekee.

3.2 Zaburi 49:5–9 — Utajiri Unapojifanya Unaweza Kununua Maisha

“Kwa nini niogope siku za taabu… wale wanaozitumainia mali zao na kujisifu kwa wingi wa utajiri wao?”

Tatizo linaanza na hofu.

Matajiri wanaonekana wenye nguvu kwa sababu rasilimali huongeza mambo wanayoweza kufanya. Goldingay anaonyesha kwamba vitenzi “kutumaini” na “kujisifu” vina uzito, kwa sababu mahali pengine vinapaswa kumlenga Yahweh.

Hapa, mali inapokea kile kinachostahili Mungu.

Huo ndio ugonjwa wa ndani.

Kisha Zaburi inatoa hukumu yake:

“Hakuna awezaye kumkomboa ndugu yake wala kumpa Mungu fidia kwa ajili yake.”

Lugha ya fidia ni ya kiuchumi kwa makusudi.

Fedha zinajaribiwa katika soko moja ambalo haziwezi kufanya kazi.

Goldingay anasisitiza nguvu ya hoja: thamani ya maisha inapita uwezo wa malipo. Hakuna kiwango cha mali kinachoweza kuhakikishia maisha yasiyoisha.

Fedha zinaweza kununua huduma bora.

Zinaweza kupunguza hatari fulani.

Zinaweza kuchelewesha matatizo mengine.

Lakini haziwezi kumfanya Mungu awe na deni kwetu.

Haziwezi kununua kutokufa.

3.3 Zaburi 49:10–12 — Mwenye Hekima na Mpumbavu Wanapokutana Kwenye Kaburi Moja

“Kwa maana huona kwamba wenye hekima hufa; mpumbavu na mjinga pia huangamia, na kuwaachia wengine mali zao.”

Mauti haijali wasifu wa mtu.

Mwenye akili anakufa.

Mpumbavu anakufa.

Tajiri anaacha mali yake nyuma.

Kisha Zaburi inaangalia tamaa ya mwanadamu ya kudumu. Watu wanajenga nyumba, wanaita maeneo kwa majina yao, wanajenga sifa, na kufikiria kwamba wataendelea.

Lakini “mwanadamu mwenye heshima hadumu.”

Kiitikio kinamlinganisha mwanadamu asiye na ufahamu na wanyama wanaopotea.

Huu si ukataa wa heshima ya mwanadamu. Ni mashambulizi dhidi ya wazo kwamba hadhi inaweza kufuta mauti.

Umaarufu hauwezi kufanya mazungumzo na kaburi.

3.4 Zaburi 49:13–14 — Mauti Inapokuwa Mchungaji

“Hii ndiyo njia ya wale wanaojitumainia.”

Kisha inakuja mojawapo ya picha nzito zaidi katika Zaburi:

“Kama kondoo wameelekea kuzimu; mauti ndiyo itakayowachunga.”

Zaburi 23 ilisema, “Yahweh ndiye mchungaji wangu.”

Zaburi 49 inaonyesha njia nyingine.

Wale wanaotegemea mali hatimaye wanakutana na mchungaji mwingine.

Mauti.

Goldingay anaonyesha nguvu ya picha hii: watu waliodhani wanajiongoza wenyewe kumbe wanachungwa.

Utajiri haukuwafanya wawe mabwana wa hatima yao.

Kisha Zaburi inazungumzia “asubuhi” na mabadiliko ya hali. Katika muktadha mkubwa wa Agano la Kale, Goldingay anaonya kwamba hapa inaweza hasa kumaanisha Mungu kuwathibitisha waadilifu ndani ya maisha haya, badala ya kuwa fundisho lililokamilika tayari kuhusu ufufuo. Hata hivyo, lugha hiyo baadaye inaweza kubeba tumaini pana zaidi kadiri kanoni inavyoendelea.

Kwa vyovyote, mauti haitakuwa na neno la mwisho juu ya mwenye haki.

3.5 Zaburi 49:15 — Kile Ambacho Mali Haiwezi Kufanya, Mungu Anakifanya

“Lakini Mungu atanifidia nafsi yangu na nguvu za kuzimu; kwa maana atanipokea.”

Hapa ndipo Zaburi inapogeuka.

Mapema tumeambiwa kwamba mwanadamu hawezi kulipia maisha.

Sasa Mungu ndiye anayekuwa mtendaji:

Mungu atakomboa.

Tajiri hawezi kununua ukombozi huo.

Mtunga-zaburi hawezi kuupata kwa juhudi zake.

Mungu anatenda.

Goldingay anaonyesha kwa tahadhari kwamba mstari wa 15 unaweza kusikika kwa viwango zaidi ya kimoja. Ndani ya matumizi mengi ya Agano la Kale, unaweza kumaanisha kuokolewa kutoka kwenye tishio la mauti katika maisha haya. Unaposomwa ndani ya tumaini la baadaye la Biblia, lugha yake pia inaweza kusikika kama ukombozi unaovuka mauti.

Jambo muhimu ni kutolazimisha fundisho la baadaye kurudi nyuma haraka mno.

Dai la msingi tayari lina nguvu:

kile ambacho mali haiwezi kufanya, Mungu anaweza kufanya.

3.6 Zaburi 49:16–20 — Mafanikio Yanapoacha Kutisha

“Usiogope mtu anapotajirika, utukufu wa nyumba yake unapoongezeka.”

Zaburi inarudi kwenye hofu.

Lakini sasa hofu imejibiwa kwa mtazamo sahihi.

“Kwa maana atakapokufa hatachukua chochote.”

Tatizo si kuwepo kwa utajiri.

Tatizo ni kuwa mali ni ya muda huku ikijifanya ya mwisho.

Mtu anaweza kujisifia. Jamii inaweza kumsifu aliyefanikiwa. Watu wanaweza kumpongeza mtu “anayejifanyia vizuri.”

Lakini makofi hayaendi kaburini.

Zaburi inamalizia kwa kurudia kiitikio: mwanadamu mwenye heshima lakini asiye na ufahamu ni kama wanyama wanaopotea.

Kwa hiyo swali la mwisho si umiliki.

Ni ufahamu.

Je, najua mali ni nini?

Je, najua si nini?

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Utajiri Una Nguvu, Lakini Si wa Mwisho

Zaburi 49 ni halisi kuhusu fedha. Mali inaweza kutoa nguvu ya kweli.

Ndiyo maana pia ni hatari kiroho.

Kitu kizuri chenye mipaka kinageuka kuwa sanamu tunapokitaka kutatua tatizo la mwisho.

4.2 Mauti Inasawazisha Hadhi za Binadamu

Tajiri na maskini wanaitwa pamoja kwa sababu mauti inavunja wazo kwamba cheo cha kijamii ni cha milele.

Mauti inafunua utukufu ulioazimwa.

4.3 Ukombozi ni Kazi ya Mungu

Tofauti kuu iko kati ya mistari 7 na 15.

Mwanadamu hawezi kulipia maisha.

Mungu anaweza kukomboa.

Wokovu wa Biblia unaanza pale kujitegemea kunapoishia.

4.4 Hekima ni Kuona Maisha Kutoka Mwisho Wake

Zaburi haitutaki tuyadharau maisha.

Inataka tuyapime maisha kwa mwanga wa mauti.

Mtazamo huo hubadilisha kile kinachostahili kuogopwa, kutamaniwa, kusifiwa, na kuaminiwa.

5.0 Upeo wa Kikanoni na Kikristo

Zaburi 49 inashiriki uhalisi wa hekima ya Biblia kuhusu mali na mauti.

Mhubiri anaona mara kwa mara kwamba mwenye hekima na mpumbavu wote hufa na kwamba mali iliyokusanywa huachwa kwa wengine (Mhu. 2:14–23; 5:13–16). Mithali inaonya kwamba mali haitafaa siku ya hukumu (Mith. 11:4).

Yesu anasimama ndani ya mkondo huu.

Katika mfano wa tajiri mpumbavu, mtu anajenga ghala kubwa zaidi na kuzungumza na nafsi yake kana kwamba wingi wa mali unahakikisha miaka mingi. Mungu anamwita mpumbavu kwa sababu maisha yake yanatakiwa usiku ule ule (Luka 12:16–21).

Yesu pia anauliza, “Itamfaidia nini mtu kuupata ulimwengu wote na kuipoteza nafsi yake?” (Marko 8:36–37). Lugha ya faida na hasara inarudia changamoto kuu ya Zaburi 49: mali ya mwanadamu inaweza kulinda nini kwa kweli?

Agano Jipya kisha linapanua tumaini la Zaburi 49 kwa ufufuo.

Yesu haepuki tu mauti.

Anaingia ndani yake na kutoka upande mwingine.

Kwa hiyo injili inalipa kina zaidi tamko la Zaburi kwamba Mungu anakomboa kutoka kwenye nguvu za kaburi. Paulo anaweza hata kuidhihaki mauti kwa sababu Kristo amefufuka (1 Kor. 15:20–26, 54–57).

Kwa Wakristo, Zaburi 49 haipotezi maana kwa sababu ufufuo umeonekana wazi zaidi.

Inakuwa kali zaidi.

Utajiri bado hauwezi kukomboa.

Hadhi bado haiendi pamoja nasi kaburini.

Mungu pekee ndiye anayetoa uzima unaovuka mauti, na anaufanya hivyo kupitia Masihi aliyefufuka.

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Taja wazi kile fedha zinaweza kufanya—na kile haziwezi. Tumia mali kwa hekima bila kuipa mamlaka ya Mungu.

2. Usiogope watu kwa sababu tu ni matajiri. Rasilimali zinaweza kuongeza ushawishi, lakini hazimfanyi mtu kutokufa.

3. Chunguza vitenzi vya moyo wako. Unatumaini nini? Unajisifu kwa nini?

4. Fanya ukarimu kuwa upinzani dhidi ya sanamu. Kutoa kunakumbusha nafsi kwamba fedha ni mtumishi, si mwokozi.

5. Pima mafanikio huku mauti ikiwa mbele ya macho. Jiulize kile unachojenga kitakuwa na maana gani mali itakapobadilisha mikono.

6. Usichanganye kusifiwa na kuwa na hekima. Jamii inaweza kumsifu mtu ambaye kiroho ni mpumbavu.

7. Acha ukombozi ubaki kuwa zawadi. Maisha usiyoweza kununua ndiyo maisha unayopaswa kuyapokea kutoka kwa Mungu.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni jambo gani ninatarajia kwa siri fedha zinilinde nalo?

2. Utajiri au mafanikio ya nani yamenifanya nihisi hofu, uduni, au wivu?

3. Nini ninachojaribiwa “kujivunia” badala ya Mungu?

4. Kama ningejua siwezi kuchukua chochote pamoja nami, ningetumia nini tofauti sasa?

5. Ukarimu unaweza kunisaidiaje kuilegeza nguvu ya mali juu ya mawazo yangu?

6. Nini kinabadilika ninaposikia maneno, “Lakini Mungu atanifidia nafsi yangu”?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu wa uzima, tufundishe kuiona mali kwa uwazi. Asante kwa kila rasilimali inayoweza kulisha, kulinda, kuponya, kuelimisha, na kutumika kwa mema—lakini tulinde tusizifanye fedha kuwa mwokozi wetu. Wenye mafanikio wanapotutisha, tukumbushe kwamba kila mwanadamu anasimama mbele ya kaburi lile lile. Tunapojaribiwa kutumainia tulicho nacho, rudisha moyo wetu kwako. Tufanye wakarimu, wenye hekima, na huru. Na mauti inapoweka kivuli chake, tushikilie kwenye tumaini kwamba kile ambacho hakuna fidia ya mwanadamu inaweza kununua, wewe pekee unaweza kutoa. Kwa njia ya Yesu, aliyesulubiwa na kufufuka kutoka kwa wafu, tufundishe kuishi sasa katika uhuru wa ukombozi wako. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 49 inawakusanya tajiri na maskini katika darasa moja na kuonyesha mipaka ya mali mbele ya mauti. Zaburi 50 sasa itawakusanya watu wa agano katika mahakama. Huko Mungu mwenyewe atasema, ataziita mbingu na nchi kuwa mashahidi, na kuuliza swali tofauti: Ibada ina thamani gani wakati dhabihu zinaendelea lakini shukrani, utii, na haki vinakosekana?

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes.

Goldingay, John. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2007.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Zaburi 49 — Utajiri Unapofika Kaburini na Kusimama