Zaburi 53: Dunia Inapomkataa Mungu

Upumbavu, uharibifu, na tumaini la wokovu kutoka Sayuni

1.0 Utangulizi: “Mungu Hayupo Hapa”

Jamii haihitaji kufuta neno “Mungu” ndipo ianze kuishi bila yeye. Zaburi 53 inaangalia kinachotokea Mungu anapoondolewa katika upeo wa maadili.

Zaburi 53 inaanza na mojawapo ya sentensi zinazojulikana sana katika Biblia:

“Mpumbavu amesema moyoni mwake, ‘Hakuna Mungu.’”

Ni rahisi kuisoma sentensi hii kana kwamba zaburi imeingia darasani kujadili kwa hoja kama Mungu yupo au hayupo. Lakini shabaha ya zaburi ni ya karibu zaidi na maisha.

“Mpumbavu” hapa si mtu ambaye amefikia tu hitimisho lisilo sahihi kiakili. Katika hekima ya Biblia, upumbavu ni wa kimaadili pia. Ni maisha yanayokataa ukweli, yanayokwepa kuwajibika, na kuishi kana kwamba Mungu hatamwita mtu yeyote kutoa hesabu.

John Goldingay anatoa maana kwa namna yenye nguvu: “Mungu hayupo hapa.”

Hiyo ndiyo hewa ya Zaburi 53. Mpumbavu anaishi kana kwamba mbingu ni tupu, kana kwamba hakuna anayeyaona yanayotendeka, kana kwamba ukandamizaji unaweza kuendelea bila jibu.

Lakini mstari unaofuata unavunja udanganyifu huo:

“Mungu ametazama toka mbinguni.”

Yule ambaye wanadamu wamemtoa kwenye picha tayari anaiona picha yote.

Zaburi 53 inahusu upumbavu wa kuishi kana kwamba Mungu hayupo, uharibifu unaokua kutokana na udanganyifu huo, na tumaini kwamba Mungu bado atawaletea watu wake wokovu.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Zaburi 53 inafanana sana na Zaburi 14. Mashairi hayo mawili karibu ni nakala za kila moja, ingawa kuna tofauti muhimu katika maneno. Zaburi 53 hutumia zaidi neno “Mungu,” wakati Zaburi 14 mara nyingi hutumia jina la agano, Yahweh, na mstari wa 5 unatofautiana kwa kiasi kikubwa.

Mahali ilipowekwa katika Kitabu cha Pili ni muhimu.

Zaburi 52 ilimkabili mtu mwenye nguvu aliyekuwa akitumia udanganyifu, mali, na maneno ya kuharibu kana kwamba fadhili za Mungu hazikuwa na maana. Zaburi 53 inapanua tatizo. Sasa si mtu mmoja hatari tu. Zaburi inaangalia wanadamu kwa ujumla na kuuliza ikiwa yupo anayemtafuta Mungu na kutenda mema.

Goldingay anaonyesha tofauti hiyo kati ya zaburi hizi mbili. Zaburi 52 inawashtaki watu wanaojitoa kwa uovu badala ya mema. Zaburi 53 inaomboleza kwamba hakuna atendaye mema.

Kamera imetoka kwa mtu mmoja mwenye uovu na kuangalia uwanja mzima wa wanadamu.

Zaburi pia ina mwendo ulio wazi. Mistari 1–3 inaeleza hali ya wanadamu kutoka mtazamo wa Mungu. Mstari wa 4 unalenga wale wanaowameza watu wa Mungu. Mstari wa 5 unatangaza ugeuzaji wa hali na Mungu. Mstari wa 6 unaishia na hamu: “Laiti wokovu wa Israeli ungetoka Sayuni!”

Wimbo unaanza katika uharibifu, lakini unakataa kuishia hapo.

3.0 Kutembea Ndani ya Zaburi

3.1 Moyo wa Mpumbavu — Kuishi Bila Kuwajibika Mbele za Mungu (mst. 1)

“Mpumbavu amesema moyoni mwake, ‘Hakuna Mungu.’”

Katika Biblia, “moyo” si makao ya hisia tu. Unahusisha mawazo, nia, tamaa, na maamuzi.

Kwa hiyo kauli hii inaeleza msimamo wa ndani unaogeuka kuwa namna ya kuishi.

Mpumbavu anaweza asiseme hadharani, “Ninamkataa Mungu.” Anaweza hata kutumia lugha ya dini. Tatizo la ndani ni la vitendo: anaishi kana kwamba Mungu hana nafasi katika maamuzi yake.

Matokeo yanaonekana mara moja:

“Wameharibika, wamefanya maovu ya kuchukiza; hakuna atendaye mema.”

Zaburi inaunganisha imani na mwenendo. Mungu anapoondolewa katika upeo wa maadili, watu polepole huanza kufafanua mema na mabaya kwa tamaa, mamlaka, hofu, au manufaa yao.

Ndiyo maana upumbavu wa kibiblia ni hatari. Haubaki kichwani. Huingia mtaani.

3.2 Mungu Anatazama — Mbingu Si Tupu (mst. 2–3)

“Mungu kutoka mbinguni amewachungulia wanadamu, aone kama yuko mwenye akili, amtafutaye Mungu.”

Mpumbavu anasema, “Mungu hayupo hapa.”

Zaburi inajibu: Mungu anatazama.

Huu si mtazamo wa mtazamaji aliye mbali. Lugha hiyo inakumbusha matukio ya Biblia ambamo Mungu anaona ukandamizaji na kuchukua hatua: damu ya Habili ikilia kutoka ardhini, mateso ya Israeli Misri, vilio vya walioteswa katika Zaburi.

Mungu anatafuta “mwenye akili,” yaani mwenye ufahamu, na “amtafutaye Mungu.”

Uchunguzi huo unaonyesha kina cha tatizo:

“Kila mmoja amerudi nyuma; wote wameoza.”

Neno “wote” halimpi mwabudu nafasi ya kusimama pembeni kwa starehe.

Uharibifu wa dunia si tatizo “lao” tu.

Ni letu.

3.3 “Wanawala Watu Wangu Kama Wala Mkate” — Uovu Unapokuwa Jambo la Kawaida (mst. 4)

“Je, hawana maarifa watendao maovu, ambao wanawala watu wangu kama walavyo mkate, wala hawamwiti Mungu?”

Hii ni mojawapo ya picha kali zaidi katika zaburi.

Ukandamizaji umekuwa wa kawaida kama kula chakula.

Waovu wanawameza watu bila kutetemeka. Wamerudia ukosefu wa haki mara nyingi kiasi kwamba umekuwa kawaida.

Hivyo ndivyo uovu unavyozidi kuwa mzito. Kile kilichowahi kuitikisa dhamiri hugeuka kuwa mazoea. Kile kilichohitaji maelezo mengi hugeuka kuwa “ndivyo mambo yanavyofanyika.”

Mstari unarudi pia kwenye sala: “hawamwiti Mungu.”

Vurugu zao na kutosali kwao vinaungana.

Kumwita Mungu ni kukiri utegemezi, kuwajibika, na uhitaji. Mtesi anaishi kana kwamba hahitaji lolote kati ya hayo.

3.4 Hofu Mahali Pasipokuwa na Hofu — Mungu Anageuza Hali (mst. 5)

“Hapo waliingiwa na hofu kuu, pasipokuwapo na hofu.”

Sentensi hiyo inashangaza.

Wale waliotengeneza hofu sasa wanamezwa na hofu.

Kisha zaburi inazungumza kuhusu Mungu kutawanya mifupa ya wale wanaokuzingira na kuwakataa. Picha ni ya vita na ni kali. Mshambuliaji aliyeonekana kuwa salama anagundua kwamba uwanja wa mapambano umebadilika kwa sababu Mungu ameingia.

Mstari huu hautukuzi ukatili. Unatangaza kwamba mamlaka ya vurugu haiwezi kujihakikishia kudumu kwake.

Watesi wanaweza kujipanga, kuzingira, kutisha, na kuonekana kana kwamba watadumu.

Lakini hawako nje ya hukumu.

Kosa kubwa zaidi la mpumbavu halikuwa tabia mbaya tu.

Lilikuwa teolojia mbaya.

Alidhani Mungu hayupo.

3.5 “Laiti Wokovu Ungetoka Sayuni” — Tumaini Pembeni mwa Magofu (mst. 6)

Mstari wa mwisho unabadilisha sauti ya zaburi:

“Laiti wokovu wa Israeli ungetoka Sayuni!”

Baada ya uchunguzi mpana wa uharibifu, zaburi haiishii katika kukata tamaa. Inaishia katika hamu.

“Mungu atakaporudisha hali ya watu wake, Yakobo atashangilia, Israeli atafurahi.”

Tumaini ni la jumuiya. Watu waliokuwa “wanaliwa” wanahitaji kurejeshwa. Jamii iliyojeruhiwa na uharibifu inahitaji zaidi ya faraja binafsi.

Jibu lazima liwe kubwa kiasi cha kuwafikia watu.

Sayuni inakuwa mahali ambapo wokovu unatazamiwa kwa sababu inahusishwa na uwepo wa Mungu, ufalme wake, na utawala wake ulioahidiwa.

Zaburi imetoka “Mungu hayupo hapa” hadi “wokovu utatoka mahali ambapo Mungu amechagua kukaa.”

Hiyo ni safari kubwa katika mistari sita tu.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Upumbavu wa Biblia ni Namna ya Kuishi

Zaburi 53 haipunguzi upumbavu kuwa ukosefu wa akili.

Mpumbavu anaweza kuwa na akili nyingi, mipango mizuri, na mamlaka makubwa.

Upumbavu uko chini zaidi: kuishi kana kwamba maisha hayana kitovu cha maadili nje ya nafsi yako.

Mtu anaweza kuwa mwenye kipaji sana na bado akawa mpumbavu kwa maana ya kibiblia.

Mungu Anaona Kile Kilichokuwa Kawaida Kwetu

Wanadamu wanaweza kuuzoea uharibifu.

Tunajifunza kuishi karibu na ukosefu wa haki. Tunaupa unyonyaji majina ya staha. Tunakubali mifumo inayowala watu “kama mkate.”

Zaburi 53 inakataa kufa ganzi hivyo.

Mungu anatazama.

Kile ambacho jamii imeacha kukiona hakijafichika mbinguni.

Dhambi ni ya Binafsi na ya Kijamii

Zaburi inazungumza juu ya mioyo, lakini pia inazungumza juu ya makundi, ukandamizaji, na watu wanaomezwa.

Dhambi ya kibiblia si jambo la faraghani tu.

Mioyo iliyopotoka hujenga familia, taasisi, masoko, mahakama, makanisa, na mataifa yaliyopotoka.

Ndiyo maana wokovu nao lazima uwe zaidi ya faraja ya mtu mmoja.

Tumaini Linatoka Katika Uwepo wa Mungu

Zaburi inaanza na madai kwamba Mungu hayupo.

Inaishia ikiitazama Sayuni.

Mwendo huo unaonyesha jibu la kuishi kana kwamba Mungu hayupo: si kushinda tu mjadala kuhusu uwepo wa Mungu, bali kujifunza tena kuishi mbele za Mungu.

Tiba ya “Mungu hayupo hapa” ni watu kujifunza tena kumtafuta, kumwita, na kumngojea.

5.0 Upeo wa Kikanoni na Kristo

Mtume Paulo anatumia sana Zaburi 14 na lugha inayoshirikiana na Zaburi 53 katika Warumi 3:10–18. Hoja yake ni pana: Wayahudi na Mataifa wote wako chini ya nguvu ya dhambi.

“Hakuna mwenye haki, hata mmoja.”

Paulo anaitumia zaburi hii kufunga mlango wa kujiona bora kuliko wengine.

Tatizo si kwamba kuna watu fulani wabaya mahali fulani. Wanadamu wenyewe wanahitaji kuokolewa.

Hilo linafanya kilio cha mwisho cha Zaburi 53 kuwa muhimu zaidi: “Laiti wokovu wa Israeli ungetoka Sayuni!”

Agano Jipya linasimulia tumaini hilo likivaa mwili katika Yesu.

Yesu anakuja Sayuni kama Masihi wa Israeli, anakabili mamlaka yaliyopotoka, anabeba dhambi ya wanadamu, na kwa ufufuo anafungua kesho mpya. Wokovu uliokuwa ukitarajiwa kutoka Sayuni unakuwa habari njema inayotoka kwenda kwa mataifa (Luka 24:46–47; Mdo. 1:8).

Lakini Yesu pia anafanya uchunguzi kuwa wa ndani zaidi.

Anafundisha kwamba uovu hautoki tu katika mifumo mibaya iliyo nje yetu. Hutoka moyoni mwa mwanadamu (Marko 7:20–23).

Kwa hiyo injili inaijibu Zaburi 53 katika viwango vyote viwili: inafichua moyo ulioharibika na kuanza kuunda watu wapya.

6.0 Maisha ya Kila Siku

1. Jiulize ni wapi unaishi kana kwamba Mungu hayupo. Tatizo linaweza lisiwe kile unachosema unaamini, bali ni sehemu gani ya maisha unayoendesha bila sala, kuwajibika, au kumhusisha Mungu.

2. Usichanganye akili na hekima. Ujuzi, elimu, na ushawishi haviwezi kumlinda mtu dhidi ya upumbavu wa kimaadili.

3. Tambua ukosefu wa haki uliogeuka kuwa wa kawaida karibu nawe. Ni nani anayeliwa “kama mkate” kwa kunyonywa, kudhalilishwa, kudhibitiwa, kupuuzwa, au kutendewa vibaya?

4. Kataa faraja ya kusema, “Angalau mimi si kama wao.” Zaburi 53 inasema “wote.” Warumi 3 inapanua hilo. Andiko linatuita katika unyenyekevu kabla halijatuita kuwahukumu wengine.

5. Mwite Mungu. Sala ni mojawapo ya matendo rahisi ya kupinga maisha yanayoishi kana kwamba Mungu hayupo. Sala inasema: Mungu yuko hapa, ninawajibika, na mimi sijitoshelezi.

6. Tarajia wokovu unaoweza kuifikia jamii. Mwombe Mungu asibadilishe watu mmoja mmoja tu, bali pia arejeshe familia, makanisa, taasisi, na jamii zilizojeruhiwa na uharibifu.

7. Ruhusu tumaini liwe sentensi ya mwisho. Zaburi 53 inaona uharibifu waziwazi, lakini inaishia ikingojea urejesho.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni eneo gani la maisha yangu ambalo mazoea yangu yanasema, “Mungu hayupo hapa”?

2. Ni uovu gani umezoeleka karibu nami kiasi kwamba karibu siuoni tena?

3. Ni wapi ninajaribiwa kuona uharibifu wa wengine bila kukiri kwamba nami nahitaji neema?

4. Kumtafuta Mungu kwa vitendo kungeonekanaje wiki hii?

5. Ni jumuiya au taasisi gani ninayopaswa kuiombea Mungu airejeshe?

8.0 Sala ya Itikio

Ee Mungu unayetazama kutoka mbinguni, niokoe na upumbavu wa kuishi kana kwamba haupo.

Uchunguze moyo wangu. Nionyeshe mahali nilipojifunza kutetea kile unachokiita kibaya.

Usiniache nizoee watu kutumiwa, kunyamazishwa, kumezwa, au kusahauliwa.

Nifundishe kukutafuta. Nifundishe kuliitia jina lako. Nipe hekima inayoanza kwa kukucha.

Na pale uharibifu ulipojeruhi familia, kanisa, jamii, au taifa, leta urejesho.

Wokovu utoke katika uwepo wako. Yakobo afurahi. Watu wako washangilie.

Amina.

9.0 Dirisha la Zaburi Inayofuata

Zaburi 53 inatazama wanadamu kwa upana na kuona uharibifu kila mahali.

Zaburi 54 inairudisha kamera karibu tena.

Sasa Daudi amezungukwa na maadui wa wazi, na sala inakuwa ya binafsi: “Ee Mungu, uniokoe kwa jina lako.”

Baada ya kuuliza kama yupo yeyote anayemtafuta Mungu, Psalter inatupa mtu anayetishiwa akifanya jambo hilo hilo.

Anaita.

10.0 Marejeo

Goldingay, John. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2007.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes.

BibleProject. “The Book of Psalms.” Old Testament Overview Guide.

Zaburi 53 — Dunia Inapoishi Kana Kwamba Mungu Hayupo