Hofu, usaliti, na mzigo ambao Mungu yuko tayari kuubeba
01
1.0 Utangulizi: Maumivu ya Kusalitiwa na Mtu wa Karibu
Maadui wengine husimama nje ya lango. Wengine waliwahi kutembea pamoja nasi kwenda katika nyumba ya Mungu. Zaburi 55 ni sala kwa jeraha linalokuja likiwa na uso unaoufahamu.
Zaburi 55 si sala tulivu.
Inaanza na fadhaa, inapitia hofu, hamu ya kukimbia, hasira juu ya mji uliojaa vurugu, huzuni ya usaliti, sala inayorudiwa, na hatimaye mwito wa kumtwika Yahweh mzigo.
Zaburi haisogei katika mstari ulionyooka kwa sababu maumivu ya aina hii mara nyingi hayafanyi hivyo.
Mwanzoni, tatizo linaonekana kama mateso ya kawaida: maadui wanamsonga mtunga zaburi, vurugu zinamzunguka, hofu inaingia mwilini. Kisha jeraha kubwa zaidi linatajwa:
“Maana si adui anayenitukana... bali ni wewe, mtu mwenzangu, rafiki yangu, niliyekufahamu” (Zab. 55:12–13).
Hapo kila kitu kinabadilika.
Mgeni anaweza kutuumiza.
Rafiki tunayemwamini anaweza kutupangua ndani.
Usaliti unazidi kuwa mkali kwa sababu uhusiano huo uliwahi kufika hadi kwenye ibada: “Tulikuwa tukifanya mashauri matamu pamoja; tulitembea ndani ya nyumba ya Mungu pamoja na mkutano” (mst. 14).
Zaburi 55 inatupa lugha kwa maumivu ya aina hiyo.
Zaburi hii inaonyesha la kufanya usaliti unapovunja tumaini: mwambie Mungu ukweli, kataa kuruhusu kisasi kiwe bwana wako, na uweke uzito wa jeraha mikononi mwa Yule anayeweza kukushikilia.
02
2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi
Zaburi 55 iko katika Kitabu cha Pili cha Zaburi (Zab. 42–72). Tofauti na zaburi kadhaa zilizo karibu nayo, kichwa chake hakitaji tukio maalum katika maisha ya Daudi.
Kwa sababu ya lugha ya usaliti, wasomaji wengi wamewaza juu ya uasi wa Absalomu na usaliti wa Ahithofeli (2 Sam. 15–17). Mazingira hayo yanaendana na baadhi ya sehemu za zaburi, lakini maandiko yenyewe hayamtaji mtu yeyote kwa jina. Ni vyema kuiacha zaburi iwe pana kiasi cha kufikia aina nyingi za usaliti.
Goldingay anaieleza Zaburi 55 kama sala inayotufundisha namna ya “kumrushia Yahweh” yale yaliyopo moyoni: hofu, malalamiko, hasira, huzuni, na hamu ya haki havifichwi. Vinaletwa kwenye sala.
Wimbo unapita katika mandhari kadhaa za hisia.
Mistari 1–8 inaeleza fadhaa ya ndani na hamu ya kuruka kama hua. Mistari 9–11 inapanua picha hadi mji uliojaa vurugu na udanganyifu. Mistari 12–15 inafunua usaliti wa karibu ulio katikati ya maombolezo. Mistari 16–19 inageukia sala inayorudiwa na uhakika kwamba Mungu anasikia. Mistari 20–21 inarudi kwa rafiki msaliti. Mistari 22–23 hatimaye inamwita mwenye kuumia amtupie Yahweh mzigo wake na kumwachia Mungu hukumu.
Zaburi inaendelea kulizunguka jeraha.
Lakini kila mzunguko unasogea kidogo kuelekea tumaini.
03
3.0 Kutembea Ndani ya Zaburi
04
3.1 “Uisikie Sala Yangu” — Fadhaa Isiyoweza Kukaa Kimya (mst. 1–5)
Zaburi inaanza kwa haraka:
“Ee Mungu, uisikie sala yangu, wala usijifiche nisikuone katika kuomba kwangu.”
Mtunga zaburi hana utulivu.
Malalamiko yake yana sauti. Moyo wake unauma. Hofu, kutetemeka, na hofu kuu vinamfunika.
Goldingay anaonyesha kwamba lugha ya hofu hapa karibu ni ya mwili. Hofu inakuja kutoka nje na kukaa ndani. Mtu anajisikia amezungukwa na kutawaliwa kwa wakati mmoja.
Hilo ni muhimu kwa sababu sala ya kibiblia haitutaki kwanza tuweke hisia zetu katika mstari ndipo tumfikie Mungu.
Mtunga zaburi hatulii kwanza halafu aombe.
Anaomba kwa sababu hawezi kutulia.
05
3.2 “Laiti Ningekuwa na Mabawa Kama Hua” — Hamu ya Kukimbia (mst. 6–8)
“Nikasema, Laiti ningekuwa na mabawa kama hua! Ningaliruka na kupata pumziko.”
Kuna nyakati imani haisikiki ya kishujaa.
Inataka umbali.
Mtunga zaburi anawaza kuruka kwenda mbali, kukaa jangwani, na kupata mahali pa kujisitiri dhidi ya tufani.
Goldingay anaona kwamba picha inatoka kwa ndege na kuingia kwa mwanadamu. Hua anaweza kujificha kwenye ufa wa mwamba. Mtu anataka mahali pa mbali pa kukaa.
Mji, ambao ulipaswa kuwa salama, umekuwa hatari.
Jangwa, ambalo lilipaswa kuwa hatari, sasa linaonekana salama.
Usaliti unaweza kufanya hivyo. Unaweza kugeuza ramani.
Mahali palipozoeleka panakuwa pa kutisha.
Umbali unaanza kuonekana kama rehema.
Zaburi 55 haiaibishi hisia hiyo.
Inaipa maneno.
06
3.3 Vurugu Ndani ya Mji — Mazingira Yanapokuwa Si Salama (mst. 9–11)
Kisha mtunga zaburi anaangalia nje.
Vurugu na ugomvi vinazunguka kuta za mji. Uovu na taabu viko ndani yake. Udhalimu na udanganyifu haviendi mbali na uwanja wa mji.
Hili si jambo la uhusiano mmoja mbaya tu.
Ulimwengu wa kijamii wenyewe unaonekana umeharibika.
Mji unakuwa picha ya mahali ambapo uaminifu umevunjika.
Mtu anaweza kustahimili adui mmoja.
Ni vigumu zaidi kuishi wakati mazingira yote yanaonekana yasiyotabirika.
Zaburi 55 inaruhusu usaliti wa binafsi na machafuko ya kijamii kukaa katika sala moja kwa sababu mara nyingi mambo hayo hulishana.
Tumaini linapovunjika katika maisha ya karibu, dunia nzima inaweza kuanza kuonekana hatari.
07
3.4 “Bali Ni Wewe” — Jeraha Lililo Katikati (mst. 12–14)
Kisha zaburi inaacha kuzunguka.
“Maana si adui anayenitukana... bali ni wewe.”
Hapa ndipo maumivu yalipo.
Msaliti anaelezwa kama mtu wa hadhi sawa, rafiki, na mtu wa karibu.
Uhusiano wao uliwahi kuwa na ushirika na ibada.
“Tulikuwa tukifurahia ushirika pamoja; tulitembea katika nyumba ya Mungu pamoja na mkutano.”
Maelezo hayo yanaongeza uzito wa usaliti.
Huu haukuwa uhusiano wa kazi tu.
Walishiriki nafasi takatifu.
Walitembea pamoja mahali ambapo Mungu aliabudiwa.
Kwa hiyo jeraha ni la hisia, la kijamii, na la kiroho.
Usaliti unapokuja kupitia mtu aliyeomba nasi, aliyeabudu nasi, aliyehudumu nasi, au aliyebeba siri zetu, unaweza hata kugusa uhusiano wetu na Mungu.
Zaburi 55 haipunguzi uzito huo.
Inautaja.
08
3.5 Hasira Inayopelekwa kwa Mungu (mst. 15)
Sala ya hukumu katika mstari wa 15 ni kali.
Mtunga zaburi anataka waovu waangushwe kwa ghafla.
Lugha hii si rahisi.
Lakini jambo la kuzingatia ni mahali hasira hiyo inapoelekezwa.
Inaenda kwa Mungu.
Mtunga zaburi hajifanyi hana ghadhabu.
Wala zaburi haimwambii atekeleze kila msukumo wa hasira.
Sala inakuwa mahali ambapo kisasi kinahamishwa kutoka mikononi mwa mtu aliyejeruhiwa.
Hilo halifuti hamu ya haki.
Linaipa haki Hakimu.
09
3.6 “Jioni, Asubuhi, na Adhuhuri” — Sala Inayorudi Tena na Tena (mst. 16–19)
“Lakini mimi nitamwita Mungu, na Yahweh ataniokoa.”
Zaburi inageuka.
“Jioni, asubuhi, na adhuhuri nitalalamika na kuugua; naye ataisikia sauti yangu.”
Mdundo huo ni muhimu.
Jeraha halijatoweka, lakini sala inaanza kuzunguka jeraha hilo kila siku.
Asubuhi.
Adhuhuri.
Jioni.
Aliyesalitiwa anarudi kwa Mungu tena na tena.
Si kwa sababu maumivu yameisha.
Bali kwa sababu Mungu anaendelea kusikia.
Kisha mtunga zaburi anaeleza Mungu akiuokoa uhai wake na kumleta salama.
Tumaini halifuti fadhaa kwa dakika moja.
Wakati mwingine linakua kwa kurudia.
Tunabeba mzigo uleule mbele za Mungu kwa sababu bado ni mzito.
10
3.7 Maneno Laini, Moyo wa Vita (mst. 20–21)
Zaburi inarudi tena kwa msaliti.
“Amewanyooshea mikono walio na amani naye; amelivunja agano lake.”
Usaliti unaelezwa kama kuvunja agano.
Neno hilo lina uzito.
Hili si jambo la kuvunjwa moyo tu.
Tumaini lilikuwa limeahidiwa.
Kisha inakuja mojawapo ya picha kali zaidi katika zaburi:
“Maneno ya kinywa chake yalikuwa laini kuliko siagi, lakini moyo wake ulikuwa na vita; maneno yake yalikuwa laini kuliko mafuta, lakini yalikuwa panga zilizofutwa.”
Hatari hapa si uadui wa wazi.
Ni vurugu iliyofunikwa kwa upole.
Ndiyo maana usaliti huchanganya akili.
Kinywa kinasema amani.
Moyo unaandaa vita.
Aliyeumizwa anaweza kuanza kutilia shaka si mtu mwingine tu, bali hata uwezo wake mwenyewe wa kusoma hali.
Zaburi 55 inatoa maneno kwa mkanganyiko huo.
11
3.8 “Umtwike Yahweh Mzigo Wako” — Uzito Haupaswi Kubaki Mikononi Mwako (mst. 22–23)
Kisha inakuja sentensi ambayo wengi huikumbuka zaidi:
“Umtwike Yahweh mzigo wako, naye atakutegemeza.”
Picha ya Kiebrania inaelekea kwenye kitu kilichowekwa juu yako, kile ambacho umepewa kubeba.
Huu si ushauri wa kujifanya mzigo ni mdogo.
Ni ruhusa ya kuhamisha uzito wake.
Mungu anaweza asiondoe hali mara moja.
Lakini anaweza kumshikilia anayebeba hali hiyo.
Mstari hausemi, “Hakuna baya litakalotokea.”
Unasema mwenye haki hataachwa aanguke bila msaada.
Zaburi inaishia kwa kumwachia Mungu hukumu na kauli binafsi:
“Lakini mimi nitakutumaini.”
Huo ndio mwendo wa mwisho.
Si: “Nimeelewa kila kitu.”
Si: “Sina maumivu.”
Si: “Msaliti tayari ameomba msamaha.”
Bali:
“Nitakutumaini.”
12
4.0 Tafakari ya Kitheolojia
13
Usaliti ni Jeraha la Agano
Zaburi 55 inaonyesha kwa nini usaliti huuma tofauti na uadui wa kawaida.
Jeraha linatokana na tumaini lililovunjwa.
Kadiri uhusiano ulivyokuwa wa karibu, ndivyo ufa unavyoweza kuwa wa ndani zaidi.
Zaburi inatoa ruhusa takatifu kuomboleza upotevu huo kwa uaminifu.
14
Kutaka Kukimbia Wakati Mwingine ni Hamu ya Kwanza ya Kweli
Hamu ya mabawa haidhihakiwi.
Wakati mwingine jambo la kwanza analotaka mtu aliyejeruhiwa ni umbali.
Hilo linaweza kuwa hekima, si woga.
Kuna hali ambapo usalama unahitaji kuondoka, kuweka mipaka, kutafuta msaada, au kukataa kumpa mtu mwenye madhara nafasi ya kuendelea kukufikia.
Zaburi 55 haitaki ukaribu na hatari uwe uthibitisho wa msamaha.
15
Sala Inaweza Kubeba Hasira Bila Kugeuka Vurugu
Zaburi hii ina ukali.
Lakini ukali wake unaombwa.
Hii ni zawadi mojawapo ya maombolezo.
Sala inaipa hasira mahali pa kwenda badala ya mwili wa mtu mwingine.
Tunaweza kumwambia Mungu tunatamani nini kitokee na bado tukamwachia yeye hukumu ya mwisho.
16
Mungu Kutushikilia Mara Nyingi Huja Kabla ya Suluhisho
“Umtwike Yahweh mzigo wako, naye atakutegemeza.”
Ahadi si kwamba kila msaliti atabadilika haraka au kila uhusiano uliovunjika utarudishwa.
Ahadi ni kwamba Mungu anaweza kumbeba aliyejeruhiwa.
Neema ya kushikiliwa mara nyingi huja kabla ya suluhisho linaloonekana.
17
5.0 Upeo wa Kikanoni na Kristo
Lugha ya usaliti ya Zaburi 55 ina mwangwi katika simulizi nzima ya Biblia.
Daudi alijua maumivu ya uaminifu uliogawanyika na usaliti ndani ya mzunguko wake.
Yesu aliyajua kwa kina zaidi.
Yuda hakumjia kama adui wa mbali. Alikuwa ameshiriki chakula, safari, huduma, na jumuiya pamoja naye. Usaliti wake uliwekwa alama kwa busu (Luka 22:47–48).
Maneno ya amani na tendo la vurugu yakakutana.
Yesu pia alijua hamu ya njia nyingine. Gethsemane aliomba kwamba, ikiwezekana, kikombe kimpite (Mt. 26:39). Hamu ya kuepuka mateso si jambo geni katika sala ya uaminifu.
Lakini Yesu alijikabidhi kwa Baba.
Hakukataa uovu.
Hakufanyika mwovu kwa kujibu uovu.
Msalabani, usaliti, ushuhuda wa uongo, vurugu, na tumaini lililoachwa vinakusanyika karibu naye. Katika ufufuo, Mungu anatangaza kwamba hakuna moja kati ya hayo lenye neno la mwisho.
Agano Jipya baadaye lina mwangwi wa Zaburi 55:22 Petro anapowaita waamini wamtwike Mungu fadhaa zao kwa sababu anawajali (1 Pet. 5:7).
Mzigo unaweza kuhamishwa kwa sababu mwenye kuumia habebi maisha peke yake.
18
6.0 Maisha ya Kila Siku
1. Uite usaliti kwa jina lake. Usipunguze jeraha la agano kuwa “kutokuelewana” ikiwa tumaini lilivunjwa kwa kujua.
2. Usijiaibishe kwa kutaka umbali. Usalama, mipaka, na muda wa mbali vinaweza kuwa majibu ya hekima kwa uhusiano wenye madhara.
3. Leta hasira kwa Mungu kabla hujaifanyia kazi. Sala inaipa maumivu lugha na inaweza kuzuia ghadhabu isigeuke kulipiza.
4. Tambua maneno laini yanapokinzana na tabia yenye madhara. Usiruhusu lugha ya upole ifute mfumo wa udhibiti, udanganyifu, au vurugu.
5. Omba mara kwa mara ikiwa jeraha linaendelea kurudi. Jioni, asubuhi, na adhuhuri vinaweza kuhitajika kwa sababu huzuni haitii ratiba.
6. Mtwike Mungu mzigo, si ukweli. Kumkabidhi Mungu uzito hakumaanishi kukataa kilichotokea. Kunamaanisha kukataa kuubeba ulimwengu wote wa maadili mabegani mwako.
7. Acha tumaini kwa Mungu likue hata kama tumaini kwa mtu haliwezi kurejeshwa bado. Upatanisho, unapowezekana, unahitaji ukweli, toba, usalama, na muda. Imani haitaki ujifanye mambo hayo tayari yapo.
19
7.0 Maswali ya Tafakari
1. Je, kuna usaliti nilioupunguza kwa sababu nilidhani imani inanilazimisha nisahau haraka?
2. Ni sehemu gani yangu bado inatamani “mabawa” ili ikimbie?
3. Ni wapi ninahitaji mpaka wenye afya badala ya kumpa mtu nafasi zaidi?
4. Je, nimekuwa nikibeba hasira peke yangu badala ya kumwambia Mungu kwa uaminifu?
5. Ni mzigo gani ninaohitaji kuuweka mikononi mwa Mungu leo?
6. Je, naweza kusema hata kabla suluhisho halijafika, “Lakini mimi nitakutumaini”?
20
8.0 Sala ya Itikio
Ee Mungu unayesikia jioni, asubuhi, na adhuhuri, upokee kelele iliyo ndani yangu.
Unajua jeraha linalotoka kwa wageni. Unajua pia jeraha kubwa zaidi linalotoka kwa rafiki.
Pale tumaini lilipovunjika, usiniruhusu nijipoteze.
Nipe hekima kuhusu umbali. Nipe ujasiri kuhusu ukweli. Usiruhusu hasira inibadilishe kuwa kile kilichoniumiza.
Ninakutwika mzigo huu.
Beba nisichoweza kubeba vizuri. Nishikilie pale nilipochoka. Nilinde pale nilipo dhaifu.
Na maneno yanapokuwa laini lakini mioyo ikiwa na vita, nipe macho yaliyo wazi.
Sielewi kila kitu. Hadithi haijaisha.
Lakini mimi nitakutumaini.
Amina.
21
9.0 Dirisha la Zaburi Inayofuata
Zaburi 55 ni sala ya mtu aliyejeruhiwa na usaliti.
Zaburi 56 inahamia kwenye aina nyingine ya hofu: kuwindwa na watu wanaoweza kuumiza mwili.
Mandhari ya hisia inahama kutoka usaliti ndani ya mzunguko wa karibu hadi hatari inayosonga kutoka nje.
Lakini mstari mmoja utaendelea:
“Ninapoogopa, nitakutumaini.”
Zaburi 55 tayari inaishia hapo.
Si kwa kutoweka kwa hofu.
Bali kwa tumaini katikati yake.
22
10.0 Marejeo
Goldingay, John. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2007.
Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.
BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes.
BibleProject. “The Book of Psalms.” Old Testament Overview Guide.
Kuwa wa kwanza kuacha maoni.