Zaburi 66 — Njoni Muone Alichofanya Mungu

01

Somo Kuhusu Sifa, Kutoka, Majaribu, Ukombozi, na Ushuhuda Binafsi

Fungu Kuu “Njoni mkaone yale Mungu aliyoyafanya; matendo yake kwa wanadamu yanatisha.” — Zaburi 66:5

02

Wazo Kuu

Zaburi 66 inaanza kwa dunia yote kumpigia Mungu kelele za furaha na kuishia kwa mtu mmoja kusimulia kile Mungu alichomtendea.

Kati ya sauti hizo mbili kuna hadithi ya Israeli.

Zaburi inakumbuka bahari kugeuzwa kuwa nchi kavu, inamsherehekea Mungu anayeyaangalia mataifa, inakumbuka kipindi cha majaribu makali, na kufurahia kwamba Mungu aliwapitisha watu wake katika “moto na maji” na kuwatoa kwenye mahali pa wingi. Kisha picha inasogea karibu zaidi. Mwabudu mmoja anaingia katika nyumba ya Mungu, anatimiza nadhiri alizoweka wakati wa taabu, na kusema:

“Njoni msikie … alichonitendea.”

Huo ndio moyo wa Zaburi 66:

Mungu wa wote → Mungu wa watu wake → Mungu wa mtu mmoja.

Mungu ambaye matendo yake ya wokovu yanaunda historia ndiye pia Mungu anayesikia sala ya mtu mmoja.

Zaburi 66 inatufundisha kwamba ibada inahitaji kumbukumbu na ushuhuda. Tunakumbuka kile Mungu alichowatendea watu wake, na tunasimulia maana ya uaminifu wake katika maisha yetu wenyewe.

03

1. Zaburi 66 Katika Kitabu cha Pili cha Zaburi

Zaburi 66 iko katika Kitabu cha Pili cha Zaburi (Zaburi 42–72).

Inafuata kwa kawaida baada ya Zaburi 65. Zaburi 65 iliita miisho ya dunia kumtambua Mungu anayesamehe, anayetawala uumbaji, anayatuliza mataifa, na kutoa mavuno. Zaburi 66 inaendeleza upeo huo wa dunia yote:

“Mpigieni Mungu kelele za furaha, enyi dunia yote.”

Lakini Zaburi 66 inaongeza mwendo mwingine. Inaanza kwa dunia yote, inabanwa hadi hadithi ya Israeli, na mwisho inafikia ushuhuda wa mwabudu mmoja.

Derek Kidner anaielezea Zaburi kama mwendo kutoka Mungu wa wote, kwenda Mungu wa wengi, kisha Mungu wa mtu mmoja. John Goldingay pia anaonyesha jinsi Zaburi inavyounganisha sifa na shukrani, jumuiya na mtu binafsi, Israeli na ulimwengu.

Muundo huo una maana.

Imani ya kibiblia si jambo la binafsi tu.

Lakini mtu binafsi pia hatoweki ndani ya umati.

Mungu wa Kutoka ndiye pia Mungu aliyesikia sala yangu.

04

2. Mwendo wa Zaburi

Zaburi 66 inafunguka katika hatua tano.

Mistari 1–4 — Dunia Yote Inaitwa Kusifu

Ulimwengu wote unaitwa kulitukuza jina la Mungu na kutambua matendo yake ya kutisha.

Mistari 5–7 — “Njoni Muone”: Kumbukeni Wokovu Mkuu

Zaburi inatazama nyuma kwenye kuvuka bahari na utawala wa Mungu juu ya mataifa.

Mistari 8–12 — Watu Waliopimwa na Kupitishwa Salama

Israeli inakumbuka shinikizo, kushindwa, moto, na maji—lakini pia Mungu aliyewahifadhi hai na kuwatoa hadi mahali pa wingi.

Mistari 13–15 — Ibada Inayotimiza Ahadi

Mwabudu mmoja anakuja nyumbani mwa Mungu kutimiza nadhiri alizoweka wakati wa taabu.

Mistari 16–20 — “Njoni Msikie”: Ushuhuda Binafsi

Zaburi inaishia kwa mtu mmoja kuisimulia jumuiya ya waabudu jinsi Mungu alivyoisikia sala yake.

Kwa hiyo mwendo wa Zaburi ni huu:

dunia yote → hadithi ya Israeli → majaribu ya jumuiya → shukrani binafsi → ushuhuda

05

KUTEMBEA NDANI YA ZABURI

06

3. “Mpigieni Mungu Kelele za Furaha, Enyi Dunia Yote”

Zaburi 66:1–4

Zaburi haianzi kwa utulivu.

Inaanza kwa kelele za furaha.

Dunia yote inaitwa kuimba utukufu wa jina la Mungu na kufanya sifa yake iwe tukufu.

Hili ni zaidi ya mwaliko wa kuimba kwa sauti kubwa. Sifa inapaswa kuendana na ukuu wa Yule anayesifiwa.

Matendo ya Mungu yanaelezwa kuwa ya kutisha—matendo yanayowafanya watu wasimame, watazame, na kutambua kwamba wako mbele ya nguvu iliyo juu yao.

Zaburi inaona wakati ambapo dunia yote itainama mbele za Mungu.

Huo bado si ukweli unaoonekana kikamilifu.

Lakini ibada hujifunza kuona zaidi ya wakati wa sasa.

Inaimba kuelekea ulimwengu ambao Mungu anakusudia.

07

4. “Njoni Muone” — Imani Hukumbuka Matendo ya Wazi

Zaburi 66:5

Mwaliko mkuu wa kwanza ni:

“Njoni mkaone yale Mungu aliyoyafanya.”

Imani ya kibiblia haianzi na hisia binafsi pekee.

Inaelekeza kwenye matendo.

Ibada ya Israeli inasimulia tena na tena yale Mungu aliyoyafanya katika historia: aliita, akaokoa, akahukumu ukandamizaji, akaunda watu, akawahifadhi, na kuwavusha mahali pasipowezekana.

Hii ndiyo sababu kumbukumbu ina nafasi kubwa sana katika Maandiko.

Imani haiombwi kujitengenezea ujasiri kutoka kwenye utupu.

Inaambiwa itazame nyuma.

Njoni muone.

Kizazi cha sasa kinaimarishwa kwa kukumbuka hadithi iliyokuwepo kabla yake.

08

5. “Aliigeuza Bahari Kuwa Nchi Kavu” — Kutoka Inakuwa Hadithi Yetu

Zaburi 66:6

Zaburi inakumbuka Israeli wakivuka maji.

Lugha inaweza kukumbusha Bahari ya Shamu na labda pia kuvuka Yordani kuingia katika nchi. Kwa vyovyote vile, hoja iko wazi:

Mungu alitengeneza njia pasipokuwa na njia.

Kisha inakuja sentensi yenye nguvu:

“Huko tulifurahi katika yeye.”

Waabudu hawa hawakusimama kihalisi kando ya Musa wakati wa kuvuka bahari.

Lakini wanazungumza kana kwamba walikuwa huko.

Kwa nini?

Kwa sababu Kutoka si hadithi ya mababu wa zamani tu.

Ni hadithi iliyowaumba watu wanaoabudu sasa.

Ibada ya kibiblia hufanya wokovu wa zamani uwe wa sasa kwa njia ya kumbukumbu.

Watu wanasema kwa maana hii:

“Kile Mungu alichowatendea wao ndicho kilichotufanya sisi tuwe tulivyo.”

09

6. Mungu Anayeyaangalia Mataifa

Zaburi 66:7

Mungu wa Kutoka bado anatawala.

Nguvu zake hazikuishia Israeli walipofika upande mwingine wa bahari.

Anatawala milele.

Macho yake yanayaangalia mataifa.

Hilo linamaanisha kwamba dola haziko nje ya macho yake.

Farao alionekana hashindiki—mpaka aliposhindwa.

Onyo hilo linamhusu kila mwenye mamlaka anayejiinua kana kwamba hakuna anayeweza kumwajibisha.

Zaburi 66 haikatai nguvu halisi za mataifa.

Inakataa kwamba nguvu hizo ni za mwisho.

Mungu aliyeiona Misri bado anaitazama historia.

10

7. “Mbarikini Mungu Wetu, Enyi Mataifa” — Wokovu wa Israeli Ni Habari Njema Zaidi ya Israeli

Zaburi 66:8–9

Sasa mataifa yenyewe yanaalikwa kumsifu Mungu wa Israeli.

Kwa nini?

Kwa sababu Mungu amewaweka watu wake hai na hakuruhusu miguu yao ianguke kabisa.

Kuendelea kwa Israeli si sababu ya kujivunia kitaifa.

Ni ushuhuda.

Dunia inaalikwa kutazama kile Mungu alichofanya na kuuliza huyu ni Mungu wa aina gani.

Wito wa Israeli katika Biblia haukuwa kubarikiwa peke yao.

Kazi ya Mungu kati ya watu wake ilikusudiwa kufunua tabia yake kwa mataifa.

Kwa hiyo Zaburi 66 inageuza wokovu kuwa utume.

11

8. “Umetujaribu … Umetusafisha Kama Fedha”

Zaburi 66:10

Sasa Zaburi inasema jambo lisilo rahisi.

Mungu aliyewahifadhi watu pia aliwajaribu.

Picha ni ya fedha ndani ya tanuru.

Joto hufunua kile kilicho halisi.

Goldingay anaonyesha kwamba hoja si tu kwamba mateso yanaondoa uchafu, ingawa picha ya kusafisha inaweza kuwa na wazo hilo. Majaribu pia yanafunua kile kilichopo kweli.

Shinikizo hufunua kina cha tumaini.

Linaonyesha kile kinachobaki msaada mwingine unapondolewa.

Kwa hiyo Zaburi 66 inakataa hadithi nyepesi inayosema uwepo wa Mungu unamaanisha watu wake hawateseki.

Historia yao ilikuwa na majaribu makali.

Lakini majaribu hayakuwa mwisho wa hadithi.

12

9. Wavu, Mzigo, Moto, na Maji

Zaburi 66:11–12

Zaburi inakusanya picha nyingi za taabu.

Wavu unafunga.

Mzigo mzito unawekwa mgongoni.

Watu wengine wanawapita juu.

Wanapitia moto na maji.

Lugha hii inaweza kufaa kushindwa kwa taifa, ukandamizaji, mateso yanayofanana na uhamisho, au vipindi vingine ambavyo Israeli ilijikuta ikibanwa na nguvu kubwa kuliko yenyewe.

Zaburi inazungumza kwa ujasiri kuhusu uzoefu huu ndani ya enzi ya Mungu.

Hilo lisigeuzwe kuwa kanuni rahisi kwamba kila msiba unaweza kuelezwa moja kwa moja kuwa Mungu ndiye aliyeutuma.

Zaburi inafanya jambo mahususi zaidi: Israeli inatazama nyuma kwenye historia yake ya agano na kukiri kwamba hata vipindi vyake vya giza havikuwa nje ya utawala wa Mungu wala nje ya uwezo wake wa kuwavusha.

Mungu aliyewaongoza kupitia bahari bado anaweza kuwaongoza kupitia moto na maji.

13

10. “Lakini Umetutoa Hadi Mahali pa Wingi”

Zaburi 66:12

Mistari sita inaelezea shinikizo.

Kisha mstari mmoja unageuza kila kitu:

“Lakini umetutoa…”

Hii ni lugha ya Kutoka tena.

Mungu anatoa.

Misri haikuwa mahali pekee ambapo Israeli ilihitaji kutoka.

Katika historia yake yote, watu walihitaji Mungu awatoe tena na tena kutoka kifungoni, kushindwa, hatari, na kukata tamaa.

Mahali wanapofikishwa panaelezwa kwa neno linaloweza kumaanisha wingi, nafasi pana, au utimilifu.

Kwa hiyo mwendo si tu:

taabu → kupona

bali:

taabu → ukombozi → nafasi ya kupumua tena

Wokovu wa Mungu unaonyeshwa kama kutoka kwenye kubanwa na kuingia katika nafasi pana.

14

11. “Nitaingia Nyumbani Mwako” — Shukrani Hutimiza Ahadi

Zaburi 66:13–15

Katika mstari wa 13 sauti inabadilika.

“Sisi” inakuwa “mimi.”

Mwabudu mmoja anasogea mbele.

Wakati wa taabu, mtu huyu aliomba na kuweka nadhiri. Sasa Mungu amejibu, anarudi kuzitimiza.

Hili ni muhimu kwa sababu shukrani ni zaidi ya hisia.

Mwabudu anakumbuka alichosema alipokuwa katika hali ya kukata tamaa.

Hamsahau Mungu baada ya tatizo kupita.

Sadaka zenye gharama zinaonyesha uzito wa shukrani yake.

Kwetu sisi hoja si kurudia mfumo wa dhabihu wa Israeli.

Ni kusikia kanuni hii:

Usiruhusu wokovu ukufanye umsahau Mungu uliyemlilia wakati wa taabu.

15

12. “Njoni Msikie” — Ushuhuda Unakamilisha Shukrani

Zaburi 66:16

Mwanzoni dunia iliambiwa:

“Njoni muone.”

Sasa wale wanaomcha Mungu wanaambiwa:

“Njoni msikie.”

Huo ni mwendo mzuri sana.

Kwanza, tazama matendo makuu ya Mungu.

Kisha sikiliza hadithi ya mtu mmoja.

Ukombozi wa wazi kwa watu wote na ushuhuda binafsi vinaenda pamoja.

Mwabudu hasemi:

“Njoni msikie jinsi nilivyokuwa mwenye nguvu.”

Anasema:

“Njoni msikie kile Mungu alichonitendea.”

Ushuhuda wenye afya humweka Mungu kuwa mhusika mkuu.

16

13. “Nilimlilia kwa Kinywa Changu” — Sala Tayari Ni Tendo la Tumaini

Zaburi 66:17

Mwabudu anakumbuka sala yake.

Alimlilia Mungu.

Na hata ndani ya kilio hicho, sifa ilikuwepo.

Kwa nini?

Kwa sababu kumwita Mungu wakati wa taabu tayari kunasema jambo kuhusu Mungu.

Kunasema:

“Wewe ndiye ninayeamini unaweza kusaidia.”

Kwa hiyo sala inamtukuza Mungu hata kabla jibu halijaja.

Kilio chenyewe ni ungamo la tumaini.

Hatuhitaji kusubiri hadithi imalizike ndipo ibada ianze.

Wakati mwingine ibada inasikika hivi:

“Nisaidie.”

17

14. “Kama Ningeliushikilia Uovu Moyoni Mwangu…”

Zaburi 66:18

Mstari huu unaweza kueleweka vibaya.

Haufundishi kwamba Mungu anawasikia watu wasio na dhambi kabisa tu.

Kama ingekuwa hivyo, hakuna angeweza kuomba.

Suala hapa ni uadilifu wa moyo.

Mwabudu anasema hawezi kuendelea kwa makusudi kulea uovu moyoni huku akimtaka Mungu aunge mkono anachotaka.

Sala ni jambo la uhusiano.

Hatuwezi kushikilia uovu kwa makusudi na wakati huohuo kumtumia Mungu kama chombo cha kupata tunachotaka.

Kwa hiyo mstari huu unaita kwenye unyoofu, si ukamilifu usio na dhambi.

Unauliza:

“Je, ninakuja kwa Mungu kwa kweli, nikiwa tayari anichunguze pamoja na kuniokoa?”

18

15. “Lakini Hakika Mungu Amesikia”

Zaburi 66:19–20

Zaburi inaishia mahali ambapo hadithi binafsi inafikia kina chake kikubwa.

Mungu alisikia.

Mungu alielekeza sikio.

Mungu hakukataa sala.

Na Mungu hakuondoa upendo wake wa uaminifu.

Kwa hiyo shukrani ya mwisho ni kubwa kuliko:

“Nilipata jibu nililotaka.”

Zawadi ya ndani zaidi ni:

“Mungu hakuniacha.”

Sala iliyojibiwa inakuwa ishara ya uhusiano.

Zaburi ilianza kwa dunia yote kumsifu Mungu.

Inaishia kwa mtu mmoja kumsifu Mungu aliyemsikia.

Mungu wa mataifa anasikia sauti moja.

19

MADA KUU ZA KITHEOLOJIA

20

1. Ibada Inahitaji Kumbukumbu na Ushuhuda

Zaburi 66 inasema:

“Njoni muone kile Mungu alichofanya.”

Kisha:

“Njoni msikie kile alichonitendea.”

Imani hukumbuka hadithi kubwa na kusimulia hadithi binafsi.

Tunahitaji vyote.

21

2. Matendo ya Wokovu ya Mungu Huunda Watu

Kutoka si muujiza wa zamani tu.

Inakuwa utambulisho wa Israeli.

Kile Mungu alichofanya zamani kinaunda jumuiya ya sasa.

22

3. Mungu wa Israeli Ni Habari Njema kwa Mataifa

Dunia yote inaitwa kusifu kwa sababu matendo ya Mungu kwa watu wake yanafunua yeye ni nani.

Kuchaguliwa hakukusudiwi kuishia katika upendeleo.

Kunaelekea kwenye ushuhuda.

23

4. Uwepo wa Mungu Haufuti Majaribu

Zaburi 66 inazungumza kwa uaminifu kuhusu wavu, mizigo, moto, na maji.

Imani haitufanyi tusiguswe na mateso.

Ushuhuda ni kwamba mateso hayakuwa na neno la mwisho.

24

5. Majaribu Yanaweza Kufunua Kilicho Halisi

Fedha inapimwa kwa joto.

Tumaini la mwanadamu mara nyingi linaonekana wazi chini ya shinikizo.

Majaribu hayatufanyi bora moja kwa moja, lakini yanaweza kufunua tunachotegemea kweli na mahali tunapohitaji imani ya kina zaidi.

25

6. Wokovu Unapaswa Kuzaa Shukrani

Mwabudu anarudi kutimiza alichoahidi wakati wa taabu.

Neema iliyopokelewa inakuwa ibada inayotolewa.

Kuokolewa hakupaswi kuishia katika kusahau.

26

7. Sala Inahitaji Unyoofu wa Moyo

Zaburi 66 haitaji ukamilifu.

Lakini inakataa kumtumia Mungu kwa moyo wa hila.

Sala hustawi mahali ambapo moyo uko wazi kwa kuokolewa na pia kusahihishwa.

27

8. Mungu wa Historia Pia Ni Mungu wa Mtu Mmoja

Zaburi inahama kutoka dunia yote hadi mtu mmoja.

Ukubwa wa picha unabadilika.

Mungu habadiliki.

Yule anayetawala mataifa anasikia sala ya mtu mmoja.

28

MIUNGANIKO KATIKA MAANDIKO

29

Kutoka Kama Hadithi ya Msingi ya Wokovu

Zaburi 66 inatazama nyuma kwenye kuvuka bahari, mojawapo ya kumbukumbu kuu zilizoiumba Israeli (Kutoka 14–15). Vizazi vilivyofuata vilirudi mara kwa mara kwenye tukio hili kwa sababu lilifunua tabia ya Mungu kama Yule anayewaweka huru watumwa, anayeshinda nguvu za ukandamizaji, na kutengeneza njia katikati ya machafuko.

Kwa hiyo manabii waliweza kuelezea wokovu wa baadaye kwa lugha inayofanana na Kutoka (Isaya 43:16–19).

Kwa Wakristo, Kutoka ni sehemu ya muundo mpana wa kibiblia unaofikia hatua ya kuamua katika kifo na ufufuo wa Yesu: Mungu huleta watu kutoka utumwani na mautini kuingia katika uhuru na uzima.

Zaburi 66 si unabii wa moja kwa moja kuhusu msalaba. Inatupa lugha ya wokovu ambayo Injili inaifikisha katika ukamilifu wake.

30

Kupitia Moto na Maji

Zaburi 66 inasema, “Tulipitia moto na maji.”

Isaya 43:2 inatumia picha inayofanana kuahidi uwepo wa Mungu pamoja na watu wake wanapopita katika maji na moto.

Ahadi si kwamba watu waaminifu hawaingii mahali pa hatari.

Ni kwamba hatari haiwezi kufuta uaminifu wa agano la Mungu.

Tumaini la kibiblia si kila mara kukwepa moto.

Wakati mwingine ni Mungu kutuvusha katikati yake.

31

Majaribu na Kusafishwa

Picha ya kusafisha madini inaonekana sehemu nyingine katika Maandiko kama picha ya kupimwa na kutakaswa (Mithali 17:3; Isaya 48:10; Malaki 3:2–3).

Agano Jipya pia linazungumzia imani kupimwa kama madini ya thamani (1 Petro 1:6–7).

Maandiko haya hayapaswi kutumiwa kupunguza uzito wa mateso.

Yanawaalika waamini kuuliza swali tofauti ndani ya mateso:

Ni nini kinachofunuliwa kuhusu tumaini langu, na Mungu anawezaje kuunda uaminifu ndani yangu hapa?

32

“Njoni Msikie Alicho Mungu Amenitendea”

Ushuhuda binafsi unaonekana katika Maandiko yote.

Baada ya Yesu kumrejesha mtu aliyekuwa akiishi makaburini, anamwambia arudi nyumbani na kusimulia yale Bwana aliyomtendea na jinsi alivyomhurumia (Marko 5:19).

Muundo huu unafanana na Zaburi 66:

ukombozi → shukrani → ushuhuda

Ushuhuda wa Kikristo si kueleza mawazo tu.

Pia ni kusimulia kwa kweli kile rehema ya Mungu imefanya.

33

Dunia Yote Inaitwa Kuabudu

Zaburi 66 inaanza na dunia yote.

Wito huo wa ulimwengu wote unaendelea katika Zaburi (Zaburi 67; 96; 98; 100) na kuelekea kwenye maono ya kibiblia ya watu kutoka kila taifa wakimwabudu Mungu.

Agano Jipya linaonyesha tumaini hilo mbele ya kiti cha enzi cha Mungu na cha Mwana-Kondoo (Ufunuo 7:9–10).

Mungu aliyesikia sala ya mwabudu mmoja ndiye Mungu ambaye sifa yake inakusudiwa kuijaza dunia.

34

MASWALI YA MJADALA

1. Kwa nini Zaburi 66 inahama kutoka dunia yote hadi kwa mtu mmoja? 2. Kuna tofauti gani kati ya “njoni muone” na “njoni msikie” katika Zaburi? 3. Kwa nini Israeli inaendelea kuzungumzia Kutoka kana kwamba vizazi vya baadaye vilishiriki ndani yake? 4. Zaburi 66 inatufundisha nini kuhusu uhusiano kati ya mateso na uwepo wa Mungu? 5. Majaribu yanawezaje kufunua tunachotegemea kweli? 6. Maneno “umetutoa hadi mahali pa wingi” yanaongeza nini zaidi ya wazo la kupona tu? 7. Kwa nini ni muhimu kukumbuka ahadi tulizompa Mungu wakati wa taabu? 8. Ushuhuda binafsi unawezaje kumwelekeza mtu kwa Mungu badala ya kwetu sisi? 9. Mstari wa 18 unatufundisha nini kuhusu uadilifu katika sala bila kudai ukamilifu usio na dhambi? 10. Ungesema nini mtu akikuuliza, “Mungu amekutendea nini?”

35

ZOEZI BINAFSI: OMBA ZABURI 66 KATIKA HATUA TANO

1. Kumbuka Hadithi Kubwa

“Mungu, ninakusifu kwa yale uliyowatendea watu wako…”

2. Taja Jaribu

“Moto, maji, shinikizo, au hali ya kutokuwa na uhakika ninayopitia ni…”

3. Kumbuka Ulivyovushwa

“Umenivusha zamani wakati…”

4. Chunguza Moyo

“Nionyeshe jambo lolote ninalolishikilia ambalo linapingana na mapenzi yako.”

5. Geuza Wokovu Kuwa Ushuhuda

“Kile ninachotaka wengine wajue kuhusu uaminifu wako ni…”

Kisha malizia kwa maneno haya:

“Njoni msikie kile Mungu alichonitendea.”

36

SALA YA KUFUNGA

Mungu wa bahari na nchi kavu, Mungu wa mataifa na wa moyo mmoja unaosikiliza,

tufundishe kukumbuka.

Wakati wa sasa unapokuwa hauna uhakika, rudisha matendo yako ya wokovu mbele ya macho yetu.

Tunapopita katika shinikizo, katika moto na maji, usituache tulichukulie tanuru kuwa mwisho wa hadithi.

Pima kilicho cha kweli ndani yetu. Sahihisha kilicho cha uongo. Shikilia miguu yetu tusije tukaanguka kabisa.

Tutoe tena hadi mahali pana nafasi ya kupumua.

Tufanye waaminifu kwa maneno tunayokuambia wakati wa taabu. Usiruhusu sala iliyojibiwa izae kusahau.

Chunguza mioyo yetu. Zifanye sala zetu kuwa za kweli.

Na baada ya kutubeba, fungua vinywa vyetu.

Tufundishe kuiambia dunia, “Njoni muone kile Mungu alichofanya,” na kuambiana sisi kwa sisi, “Njoni msikie kile alichonitendea.”

Kupitia Yesu, ambaye katika kifo na ufufuo wake kusudi lako la wokovu linafikia ushindi wake wa kuamua, yafanye maisha yetu yawe sehemu ya sifa ambayo siku moja itaijaza dunia yote.

Amina.

37

Vyanzo Vilivyotumika

• John Goldingay, Psalms, Volume 2: Psalms 42–89, hasa “Psalm 66: Praise and Thanksgiving, Community and Individual, Israel and the World.”

• Derek Kidner, Psalms 1–72, hasa “Psalm 66: God of All — of Many — of One.”

• Maandishi ya Biblia ya Zaburi 66 pamoja na vifungu vingine vya Maandiko vilivyotajwa katika somo.