Zaburi 67 — Tubariki Ili Ulimwengu Ukujue

01

Somo Kuhusu Baraka, Utume, Haki, Mavuno, na Furaha ya Mataifa

Fungu Kuu “Mungu aturehemu na kutubariki, na uso wake uangaze juu yetu, ili njia yako ijulikane duniani.” — Zaburi 67:1–2

02

Wazo Kuu

Zaburi 67 ni sala ya kuomba baraka—lakini si baraka zinazokomea kwetu.

Zaburi inaanza kwa maneno yanayokumbusha baraka ya kikuhani ya Hesabu 6: neema ya Mungu, baraka ya Mungu, na uso wake unaong’aa. Lakini karibu mara moja sala inafunguka kuelekea nje:

“Ili njia yako ijulikane duniani, wokovu wako kati ya mataifa yote.”

Maneno hayo “ili” yanaipa Zaburi yote mwelekeo.

Israeli inaomba ibarikiwe ili mataifa yamjue Mungu anayebariki. Watu wanaitwa kumsifu kwa sababu Mungu anatawala kwa haki na kuyaongoza mataifa. Nchi inatoa mazao yake, na hata wingi huo wa kawaida unakuwa sehemu ya maono makubwa ya utume: Mungu atubariki ili miisho yote ya dunia imche yeye.

Kwa hiyo Zaburi 67 inatufundisha kuomba kwa namna tofauti.

Si tu:

“Mungu, tubariki.”

Bali:

“Mungu, tubariki kwa namna ambayo wema wako utaonekana kupitia maisha yetu.”

Baraka si mali binafsi.

Ni wito.

03

1. Zaburi 67 Katika Kitabu cha Pili cha Zaburi

Zaburi 67 iko katika Kitabu cha Pili cha Zaburi (Zaburi 42–72) na inaendeleza upeo mpana wa Zaburi 65–66.

Zaburi 65 ilianza Sayuni na kuishia uumbaji ukiimba.

Zaburi 66 iliita dunia yote ije kuona kile Mungu alichofanya, kisha ikawaalika waabudu wasikilize ushuhuda wa mtu mmoja.

Zaburi 67 inachukua hatua inayofuata:

baraka zinazotolewa kwa watu wa Mungu zinakusudiwa kuufikia ulimwengu.

John Goldingay anaieleza Zaburi kama sala kwamba baraka za Mungu zionekane katika maisha ya Israeli kwa namna ambayo dunia yote itamtambua Mungu.

Derek Kidner anaiona kama duara linalozidi kupanuka. Inaanza na “sisi,” inakwenda haraka kwa “mataifa,” inarudi kwa muda mfupi kwa “Mungu wetu,” kisha inaishia kwenye “miisho ya dunia.”

Mwendo wake unaelekea nje.

Mungu anawabariki watu, lakini macho yake yako kwa ulimwengu.

04

2. Muundo wa Zaburi

Zaburi 67 ina muundo wenye uwiano mzuri.

Mistari 1–2 — Tubariki Ili Dunia Ikajue

Zaburi inaomba rehema, baraka, na uso wa Mungu uangaze, kisha mara moja inatoa kusudi: njia na wokovu wa Mungu vijulikane kwa mataifa.

Mistari 3–4a — Mataifa Yote Yamsifu Mungu

Watu wote wanaalikwa kusifu na kufurahi.

Mistari 4b–c — Katikati: Mungu Anatawala kwa Haki na Kuongoza

Moyo wa Zaburi unaonyesha sababu ambayo mataifa yanaweza kufurahi: Mungu anaamua kwa haki na kuyaongoza mataifa ya dunia.

Mstari 5 — Mataifa Yote Yamsifu Mungu

Kiitikio kinarudi.

Mistari 6–7 — Tubariki Ili Miisho ya Dunia Imche Mungu

Nchi inatoa mazao yake, Mungu anawabariki watu wake, na sala inafunguka tena kuelekea dunia yote.

Kwa hiyo mwendo wa Zaburi ni huu:

baraka → ushuhuda → mataifa → utawala wa haki → mataifa → mavuno → heshima ya dunia yote kwa Mungu

05

KUTEMBEA NDANI YA ZABURI

06

3. “Mungu Aturehemu na Kutubariki”

Zaburi 67:1

Maneno ya mwanzo yanakumbusha baraka ya kikuhani ya Hesabu 6:24–26:

Bwana akubariki na kukulinda; Bwana akuangazie uso wake na kukurehemu.

Zaburi 67 inachukua baraka hiyo ya kale na kuifanya kuwa sala ya jumuiya.

Watu wanaomba mambo matatu:

rehema, baraka, na uso wa Mungu unaong’aa.

Rehema inamaanisha hawaji kwa Mungu kana kwamba wamepata kibali chake kwa juhudi zao.

Baraka inamaanisha wanamtazama Mungu kama mtoaji wa uzima na ustawi.

Uso unaong’aa ni lugha ya uhusiano. Katika Maandiko, uso wa Mungu unapowaangazia watu wake unaonyesha kibali, uwepo, na furaha yake juu yao.

Kwa hiyo baraka ni zaidi ya mafanikio.

Zawadi kubwa si kile kilicho mkononi mwa Mungu.

Ni nuru ya uso wa Mungu.

07

4. “Ili Njia Yako Ijulikane Duniani”

Zaburi 67:2

Mstari huu unabadilisha maana ya yote yaliyotangulia.

Kwa nini tumwombe Mungu atubariki?

Ili ulimwengu umjue.

Zaburi haikatai uzuri wa zawadi za Mungu. Chakula, usalama, familia, afya, wokovu, na nchi yenye mazao vyote vina thamani.

Lakini baraka hazikusudiwi kujifunga ndani ya jumuiya iliyobarikiwa.

Zinapaswa kuwa ufunuo.

Wema wa Mungu kwa watu wake unapaswa kusema jambo la kweli kuhusu Mungu kwa wale wanaoutazama.

Kwa hiyo sala ina sura ya kimisioni:

“Tenda jambo kati yetu litakalowasaidia wengine watambue wewe ni nani.”

Hili linatulinda dhidi ya kugeuza baraka kuwa dini inayojizungukia yenyewe.

Zawadi za Mungu si vikombe vya ushindi vinavyothibitisha sisi ni muhimu kuliko wengine.

Ni ishara zinazoelekeza zaidi yetu.

08

5. “Wokovu Wako Kati ya Mataifa Yote”

Zaburi 67:2

Neno linalotafsiriwa “wokovu” pia linaweza kubeba wazo la ukombozi.

“Njia” ya Mungu inajulikana kupitia namna anavyotenda.

Anaokoa.

Anarejesha.

Anahukumu ukandamizaji.

Anaongoza.

Anatunza.

Kwa hiyo hadithi ya Israeli haikukusudiwa kubaki jambo la ndani la kiroho.

Ukombozi wa Mungu kwa Israeli ulikuwa ushahidi kuhusu tabia ya Muumba wa wanadamu wote.

Hii ndiyo mantiki inayoonekana tayari katika Kutoka, ambapo matendo ya Mungu dhidi ya Misri yalikuwa yafunue jina na nguvu zake zaidi ya Israeli.

Zaburi 67 inakusanya maono hayo katika sala fupi:

Tabia yako ya kuokoa ijulikane kila mahali.

09

6. “Mataifa Yakusifu—Yote”

Zaburi 67:3, 5

Kiitikio kinatokea mara mbili:

“Mataifa yakusifu, Ee Mungu; mataifa yote yakusifu.”

Kurudiwa huko ni muhimu.

Zaburi haiwazii mataifa machache yakisimama pembeni mwa ibada ya Israeli.

Inawazia mataifa yote yakiingia katika sifa.

Baraka inayoanza na “sisi” inaelekea kwa “yote.”

Hii si kufutwa kwa mataifa.

Zaburi inaendelea kuzungumzia watu na mataifa kama watu na mataifa.

Maono si ya kila mtu kuwa sawa kwa utamaduni.

Ni ya ulimwengu wenye tofauti nyingi unaounganishwa katika kumtambua kwa furaha Mungu mmoja wa kweli.

Utume wa kibiblia haulengi kuyafuta mataifa.

Unalenga kuyaingiza katika ibada.

10

7. “Mataifa Yafurahi na Kuimba kwa Shangwe”

Zaburi 67:4

Maono ya Zaburi kuhusu utawala wa Mungu duniani hayawasilishwi kama habari mbaya kwa mataifa.

Yanafurahi.

Yanaimba kwa shangwe.

Kwa nini?

Kwa sababu Mungu anayewatawala ni mwenye haki.

Hili ni muhimu.

Dola za wanadamu mara nyingi hupanuka kwa unyonyaji.

Watawala wa kibinadamu wanaweza kuwafanya watu waogope kuja kwao.

Lakini utawala wa Mungu ni tofauti.

Utawala wa Mungu unapojulikana kwa kweli, jibu linalofaa ni furaha kwa sababu haki imefika.

Tumaini la Biblia si kwamba siku moja Mungu atakuwa na nguvu za kutosha kutawala.

Tayari ana nguvu.

Tumaini ni kwamba utawala wake mwema utatambuliwa na kukaribishwa kila mahali.

11

8. “Unayahukumu Mataifa kwa Haki”

Zaburi 67:4

Katikati ya Zaburi 67 kuna haki ya Mungu.

Neno linalotafsiriwa mara nyingi “kuhukumu” lina maana pana kuliko kutamka hukumu mahakamani.

Linajumuisha kutawala, kuamua kwa usahihi, na kuweka mambo sawa.

Na Zaburi inaongeza:

kwa usawa.

Mungu si fisadi.

Hafungwi na ukabila.

Hahongwi.

Habuni haki ili kuwapendelea matajiri, wenye nguvu, au wenye mahusiano.

Ndiyo maana mataifa yanaweza kufurahia hukumu yake.

Haki ya Mungu si nguvu ya kubahatisha.

Ni utawala ulionyooka, wa haki, na unaotegemeka.

Kwa hiyo katikati ya Zaburi tunajifunza jambo muhimu kuhusu utume:

mataifa hayaitwi kupokea baraka za Israeli tu, bali kufurahia utawala wa Mungu ulio wa haki.

12

9. “Unayaongoza Mataifa ya Dunia”

Zaburi 67:4

Picha inayofuata inalainisha bila kudhoofisha ile ya kwanza.

Hakimu pia ni Mwongoza.

Kitenzi cha Kiebrania kinaweza kutumika kuelezea mchungaji anayeongoza kundi.

Picha hiyo mara nyingi inatumika kwa uangalizi wa Mungu juu ya Israeli.

Zaburi 67 kwa ujasiri inaitumia kwa mataifa.

Nao pia ni viumbe vilivyo chini ya uangalizi wa Mungu.

Nao pia wanahitaji mwelekeo.

Nao pia wako ndani ya moyo wake wa kuwajali.

Mungu hatwali dunia kutoka mbali kama msimamizi asiye na hisia.

Anaongoza.

Haki yake ina moyo wa mchungaji.

Uongozi wake una mwelekeo wa kimaadili.

Mambo haya mawili yana umuhimu.

Haki bila huruma huwa ukali.

Huruma bila haki huwa hisia zisizo na mwelekeo.

Kwa Mungu, haki na uongozi wa kichungaji vinaenda pamoja.

13

10. “Nchi Imetoa Mazao Yake”

Zaburi 67:6

Sasa Zaburi inageukia mavuno.

Nchi inatoa mazao yake.

Maneno yanaweza kueleweka kama taarifa ya kile kilichotokea au kama lugha ya tumaini lenye uhakika.

Kwa vyovyote, mavuno yanakuwa ushahidi wa baraka.

Zaburi 65 ilikaa kwa muda juu ya mvua, mifereji, nafaka, mifugo, na mabonde yanayoimba.

Zaburi 67 inachukua baraka hizo za kimwili na kuuliza zina maana gani kwa utume.

Chakula si lengo la mwisho.

Mavuno yanakuwa ishara nyingine ya ukarimu wa Mungu.

Mungu anayetoa nafaka ndiye Mungu ambaye mataifa yanahitaji kumjua.

Hili linatuzuia kugawanya maisha kati ya “utume wa kiroho” na “mahitaji ya kawaida.”

Mungu wa wokovu ndiye pia Mungu wa shamba.

14

11. “Mungu, Mungu Wetu, Atubariki”

Zaburi 67:6–7

Maneno “Mungu, Mungu wetu” ni ya karibu sana.

Lakini si ya umiliki wa ubinafsi.

Zaburi haisemi:

“Mungu ni wetu, kwa hiyo si wako.”

Inasema kwa maana hii:

“Mungu huyu tunayemjua kama Mungu wetu ndiye Mungu tunayetamani ulimwengu wote umjue.”

Kidner anaonyesha jambo hili vizuri: Mungu ni kweli “Mungu wetu,” lakini si wetu kwa ajili ya kumzuia wengine wasimjue.

Uhusiano wa agano unazaa utume, si kujitenga.

Kadiri Mungu anavyowavuta watu wake karibu naye, ndivyo wanavyopaswa kutamani zaidi wengine wamjue.

15

12. “Ili Miisho Yote ya Dunia Imche”

Zaburi 67:7

Mstari wa mwisho unarudi kwenye kusudi la baraka.

Sala imekamilisha mzunguko.

Tubariki… ili dunia ikujue.

Tubariki… ili miisho ya dunia ikuche.

Hii ni kinyume cha kujikusanyia baraka za kiroho.

Zaburi inawafundisha watu wa Mungu kuomba baraka bila kujifanya wao ndio kitovu cha baraka hiyo.

Swali linalofaa si tu:

“Mungu ametupa nini?”

Bali pia:

“Ni nani anayeweza kumjua Mungu kwa sababu ya kile alichotupa na kufanya kati yetu?”

Hapo baraka inakuwa wajibu.

16

MADA KUU ZA KITHEOLOJIA

17

1. Baraka Ina Kusudi la Kimisioni

Zaburi 67 hairuhusu baraka zikome kwa waliobarikiwa.

Zawadi za Mungu zinapaswa kumfanya Mungu ajulikane.

Baraka inakuwa ushuhuda.

18

2. Uwepo wa Mungu Ndio Moyo wa Baraka

Sala ya uso wa Mungu kuangaza inatukumbusha kwamba baraka ya ndani kabisa ni ya uhusiano.

Mungu hatumi zawadi tu.

Anajitoa mwenyewe.

19

3. Kuchaguliwa Ni kwa Ajili ya Ulimwengu

Israeli inachaguliwa, lakini mataifa bado yako mbele za macho ya Mungu.

Kuchaguliwa katika Biblia si upendeleo wa Mungu usio na kusudi.

Mungu anachagua watu ambao kupitia wao baraka yake inaweza kuonekana kwa wengine.

20

4. Mataifa Yanaalikwa Katika Furaha

Lengo si mataifa kujisalimisha kwa kulazimishwa mbele ya nguvu ya Mungu.

Yanaitwa kufurahi.

Utawala wa Mungu ni habari njema kwa sababu ni wa haki.

21

5. Haki na Uongozi wa Mungu Vinaenda Pamoja

Mungu anaamua kwa haki na kuongoza kama mchungaji.

Mamlaka yake inaaminika kimaadili.

Uangalizi wake haupuuzi mema na mabaya.

22

6. Baraka za Kimwili na Utume wa Kiroho Vinaenda Pamoja

Mavuno yana maana.

Chakula kina maana.

Mahitaji ya kila siku yana maana.

Lakini zawadi hizo zinaelekeza zaidi yake kwa Mtoaji.

Mungu wa wokovu ndiye pia Mungu wa shamba.

23

7. “Mungu Wetu” Haipaswi Kumaanisha “Mungu Wetu Binafsi”

Ukaribu wa agano unapaswa kupanua moyo.

Kumjua Mungu kunapaswa kutufanya tutamani wengine wamjue.

24

MIUNGANIKO KATIKA MAANDIKO

25

Baraka ya Haruni: Uso wa Mungu Uwaangazie Watu Wake

Zaburi 67:1 inakumbusha wazi baraka ya kikuhani ya Hesabu 6:24–26.

Huko Israeli wanaambiwa kwamba Yahweh atabariki, atalinda, atawaangazia uso wake, atawarehemu, na kuwapa amani.

Zaburi 67 inachukua baraka hiyo na kuuliza swali jipya:

Baraka ni kwa ajili ya nini?

Jibu lake ni:

ili njia ya Mungu ijulikane duniani.

Baraka ya Hesabu 6 inakuwa sala yenye sura ya utume katika Zaburi 67.

26

Abrahamu: Kubarikiwa Ili Kuwa Baraka

Zaburi 67 ina mwangwi mkubwa wa wito wa Abrahamu katika Mwanzo 12:1–3.

Mungu anamwahidi kumbariki Abrahamu na, kupitia yeye, kuleta baraka kwa jamaa zote za dunia.

Muundo huo unakuwa mmoja wa mienendo mikuu ya hadithi ya Biblia:

kubarikwa → kuwa baraka.

Zaburi 67 inaipa Israeli maneno ya kuombea wito huo.

Neema ya Mungu kwa “sisi” inakusudiwa kufurika kuelekea “mataifa yote.”

27

Israeli Kama Nuru kwa Mataifa

Manabii wanaendeleza maono hayo.

Isaya anaona mataifa yakimiminika ili kujifunza njia za Mungu (Isaya 2:2–4), na anamzungumzia mtumishi wa Mungu kama nuru kwa mataifa ili wokovu wake ufike miisho ya dunia (Isaya 49:6).

Zaburi 67 tayari ina mwendo huo wa kwenda nje.

Mungu anayejulikana katika Israeli anakusudia njia yake ya wokovu ijulikane kila mahali.

28

Yesu na Baraka ya Abrahamu Kufikia Mataifa

Agano Jipya linatangaza kwamba ahadi ya Abrahamu inafikia hatua ya kuamua kupitia Yesu Masihi.

Paulo anazungumzia baraka ya Abrahamu kuwafikia mataifa katika Kristo (Wagalatia 3:8, 14).

Baada ya ufufuo wake, Yesu anawatuma wafuasi wake kuwafanya wanafunzi watu wa mataifa yote (Mathayo 28:18–20).

Hili halibadilishi maono ya Zaburi 67.

Linaendeleza maono hayo.

Baraka iliyopokelewa kupitia Masihi wa Israeli sasa inaelekea kwa watu ambao Zaburi ilikuwa tayari imewafundisha Israeli kuwaombea.

29

Wanadamu Wote Katika Ibada

Zaburi 67 inaona mataifa yote yakimsifu Mungu.

Maono ya mwisho ya Biblia yana mwangwi wa tumaini hilo wakati Ufunuo unaonyesha mkutano mkubwa kutoka kila taifa, kabila, jamaa, na lugha mbele za Mungu na Mwana-Kondoo (Ufunuo 7:9–10).

Mataifa hayafutwi.

Tofauti zao zinakusanywa katika ibada.

Sala ya Zaburi 67 inakuwa sehemu ya upeo mkuu wa Biblia:

mataifa yote yakifurahi chini ya utawala mwema wa Mungu.

30

MASWALI YA MJADALA

1. Nini hubadilika tunapoongeza neno “ili” katika sala zetu za kuomba baraka? 2. Zaburi 67 inaibadilishaje maana ya baraka ya Haruni katika Hesabu 6? 3. Kuna tofauti gani kati ya kubarikiwa na kuifanya baraka kuwa mali binafsi? 4. Kwa nini mataifa yanaweza kufurahia hukumu ya Mungu? 5. Ina maana gani kwamba Mungu anahukumu na pia kuyaongoza mataifa? 6. Mavuno yanaingiaje katika maono ya kimisioni ya Zaburi? 7. Maisha ya kanisa yanawezaje kuifanya “njia” ya Mungu ionekane kwa watu walio nje ya kanisa? 8. Kuna hatari gani watu wa Mungu wanapofikiri “Mungu wetu” kwa namna ya kuwatenga wengine badala ya kuwa na moyo wa utume? 9. Wito wa Abrahamu unatupa mwanga gani wa kuielewa Zaburi 67? 10. Ni baraka gani katika maisha yako inaweza kuwa baraka kwa mtu mwingine?

31

ZOEZI BINAFSI: OMBA ZABURI 67 KATIKA HATUA NNE

1. Pokea Baraka

“Mungu, nirehemu na nuru ya uwepo wako ikae juu ya maisha yangu.”

2. Omba Kusudi

“Yale unayotenda ndani yangu yamsaidie mtu mwingine aone wewe ni nani.”

3. Ombea Mataifa

“Watu na jumuiya zilizo nje ya mazingira yangu wajue haki yako, uongozi wako, na wokovu wako.”

4. Geuza Zawadi Moja Kuwa Baraka kwa Mwingine

“Nionyeshe baraka moja ninayoweza kushiriki leo.”

Kisha malizia kwa sala hii:

“Tubariki ili ulimwengu ukujue.”

32

SALA YA KUFUNGA

Mungu wa rehema,

uso wako uangaze juu yetu.

Tubariki si ili tukusanye zawadi zako kwa ajili yetu wenyewe, bali ili maisha yetu yaelekeze zaidi yetu na kukuonyesha wewe.

Njia yako ijulikane duniani.

Wokovu wako ujulikane kati ya mataifa.

Mahali utawala ni wa dhuluma, onyesha haki ya ufalme wako.

Mahali watu wamepotea, waongoze kama mchungaji.

Mahali jumuiya zimegawanyika, wafundishe furaha ya kukusifu pamoja.

Asante kwa nchi na mazao yake, kwa chakula, kazi, mvua, na mahitaji ya kila siku.

Usiruhusu wingi utufanye tusahau kusudi lako.

Kila zawadi iwe mlango wa shukrani, ukarimu, na ushuhuda.

Kupitia Yesu, Masihi wa Israeli na baraka kwa mataifa, tufanye watu ambao maisha yao yanasema:

Mungu ni mwenye rehema. Mungu ni mwenye haki. Mungu ni mwema.

Tubariki, Ee Mungu wetu, mpaka miisho ya dunia ikujue na kukucha.

Amina.

33

Vyanzo Vilivyotumika

• John Goldingay, Psalms, Volume 2: Psalms 42–89, hasa “Psalm 67: Blessed for the Sake of the World.”

• Derek Kidner, Psalms 1–72, hasa “Psalm 67: The Spreading Circle.”

• Maandishi ya Biblia ya Zaburi 67 pamoja na vifungu vingine vya Maandiko vilivyotajwa katika somo.