Zaburi 68 — Mungu Anapoinuka

“Na ahimidiwe Bwana, ambaye siku kwa siku hutubeba; Mungu ndiye wokovu wetu.”

Somo Kuhusu Ushindi wa Mungu, Kuwajali Wanyonge, Safari ya Kuelekea Sayuni, na Mfalme Anayewabeba Watu Wake

Fungu Kuu “Na ahimidiwe Bwana, ambaye siku kwa siku hutubeba; Mungu ndiye wokovu wetu.” — Zaburi 68:19

Wazo Kuu

Zaburi 68 ni mojawapo ya mashairi yenye nguvu kubwa zaidi—na pia mojawapo ya Zaburi ngumu zaidi kutafsiri.

Inasonga kama maandamano. Mungu anainuka. Maadui wanatawanyika. Wenye haki wanafurahi. Yule anayepita juu ya mbingu ndiye pia Baba wa yatima na Mtetezi wa wajane. Anaenda mbele ya watu wake jangwani, anainyeshea nchi iliyochoka, anashinda nguvu za ukandamizaji, anaichagua Sayuni kuwa makao yake, anapanda kwa ushindi, anawabeba watu wake siku baada ya siku, anapokea ibada ya Israeli, na hatimaye anaziita falme za dunia zimwimbie.

Maelezo ya baadhi ya mistari ni magumu, na watafsiri hawakubaliani kuhusu mazingira halisi ya kihistoria ya Zaburi. Huenda Zaburi inakusanya kumbukumbu mbalimbali kutoka historia ndefu ya Israeli—kutoka Sinai na jangwani hadi Kanaani, Sayuni, na ushindi wa baadaye—badala ya kuelezea tukio moja tu.

Hata hivyo, ujumbe wake mkuu uko wazi:

Mungu aliyetenda kwa ajili ya watu wake zamani ndiye Mungu anayeendelea kutenda sasa.

Na nguvu zake hazionekani tu katika kuwashinda maadui. Zinaonekana pia katika kuwajali wale wenye nguvu ndogo katika jamii: yatima, wajane, wapweke, wafungwa, na waliolemewa.

Kwa hiyo Zaburi 68 inaunganisha kweli mbili ambazo mara nyingi tunazitenganisha:

Mungu ni Mfalme mwenye nguvu anayeinuka dhidi ya uovu, na Mungu ni Baba mwenye huruma anayewapa wanyonge makao.

1. Zaburi 68 Katika Kitabu cha Pili cha Zaburi

Zaburi 68 iko katika Kitabu cha Pili cha Zaburi (Zaburi 42–72).

Zaburi 65–67 zimekuwa zikitanua upeo hatua kwa hatua.

Zaburi 65 ilitoka Sayuni hadi uumbaji wote.

Zaburi 66 ilitoka dunia yote kwenda kwenye hadithi ya Israeli na ushuhuda wa mtu mmoja.

Zaburi 67 iliomba Mungu awabariki watu wake ili mataifa yote yamjue.

Sasa Zaburi 68 inakusanya mada nyingi hizo katika wimbo mkubwa wa ufalme wa Mungu.

Mungu anatenda kwa ajili ya Israeli.

Mungu anawajali wanyonge.

Mungu anatawala kutoka makao yake matakatifu.

Mungu anazishinda nguvu zinazokandamiza.

Mungu anakuja Sayuni.

Na mwisho, falme za dunia zinaalikwa kumwimbia.

John Goldingay anaielezea Zaburi 68 kama sherehe ya “Mungu wakati ule na sasa.” Zaburi inahama mara kwa mara kati ya matendo ya Mungu yanayokumbukwa na tumaini kwamba Mungu huyo huyo bado anatenda.

Derek Kidner anaiona kama shairi la ukuu wa Mungu na safari ya kifalme inayoelekea Sayuni na kisha kufunguka kuelekea mataifa.

Kwa hiyo Zaburi inauliza kila kizazi:

Je, Mungu ambaye uaminifu wake uliunda yaliyopita anaweza kutumainiwa sasa?

Jibu lake ni ndiyo.

2. Zaburi Ngumu Lakini Yenye Nguvu

Zaburi 68 ina baadhi ya maneno magumu zaidi ya Kiebrania katika Kitabu cha Zaburi. Baadhi ya misemo haitokei mahali pengine katika Agano la Kale, na watafsiri hawakubaliani kuhusu maana ya mistari kadhaa.

Mazingira yake halisi ya kihistoria pia hayana uhakika.

Wengine wameihusisha na Daudi kulileta sanduku la agano Yerusalemu (2 Samweli 6). Wengine wanasikia mwangwi wa Kutoka, Sinai, kuingia Kanaani, ushindi unaosherehekewa katika Waamuzi 5, au ukombozi wa baadaye.

Hatuhitaji kulazimisha Zaburi yote iingie katika tukio moja.

Nguvu yake inaweza kuwa hasa katika namna inavyokusanya kumbukumbu za Israeli na kuzifanya picha moja kubwa:

Mungu anainuka. Mungu anaenda mbele. Mungu anaokoa. Mungu anatoa mahitaji. Mungu anakaa kati ya watu wake. Mungu anaendelea kuwabeba.

Shairi hili si kama picha ya siku moja tu; ni kama mchoro mkubwa wa uaminifu wa Mungu katika historia.

3. Mwendo wa Zaburi

Zaburi 68 inaweza kufuatwa katika hatua sita pana.

Mistari 1–3 — Mungu Anainuka

Maadui wa Mungu wanatawanyika, huku wenye haki wakifurahi mbele zake.

Mistari 4–6 — Mfalme wa Mbinguni Anawatetea Wanyonge

Yule anayepita juu ya mbingu ni Baba wa yatima, Mtetezi wa wajane, Mtoaji wa makao, na Mkombozi wa wafungwa.

Mistari 7–18 — Kutoka Jangwani Hadi Mlima wa Mungu

Zaburi inakumbuka Mungu akienda mbele ya watu wake, akitoa mvua, akiwashinda wafalme, na kuanzisha makao yake.

Mistari 19–23 — Mungu Anayebeba na Kuokoa

Ushindi unageuka kuwa uangalizi wa kila siku: Mungu anawabeba watu wake na kubaki Mungu wa wokovu.

Mistari 24–31 — Maandamano na Mataifa

Israeli inasherehekea uwepo wa kifalme wa Mungu, huku mamlaka zinazozunguka zikiitwa kutambua utawala wake.

Mistari 32–35 — Falme Zimwimbie Mungu

Zaburi inaishia kwa wito wa ulimwengu wote kumwabudu Mungu wa Israeli, ambaye nguvu zake zinajaza mbingu na kuwapa nguvu watu wake.

Kwa hiyo mwendo wa Zaburi ni huu:

kuinuka → kuokoa → safari → kukaa kifalme → kubeba kila siku → maandamano → sifa ya dunia yote

KUTEMBEA NDANI YA ZABURI

4. “Mungu Anainuka” — Uovu Unapopoteza Mwonekano wa Kudumu

Zaburi 68:1–3

Maneno ya mwanzo yana mwangwi wa Hesabu 10:35, ambapo Musa alimwita Yahweh ainuke Israeli waliposonga mbele.

Zaburi 68 inachukua lugha hiyo ya kale na kuifanya tamko kuhusu namna Mungu alivyo:

Mungu anapoinuka, maadui zake wanatawanyika.

Wanafananisha na moshi unaopeperushwa na upepo na nta inayoyeyuka mbele ya moto.

Picha hizi zina maana.

Nguvu ya ukandamizaji inaweza kuonekana imara.

Moshi huonekana mzito mpaka upepo uje.

Nta huonekana thabiti mpaka ikaribie moto.

Zaburi 68 inawaambia walio katika tishio wasichanganye kile kinachoonekana sasa na kile kitakachodumu milele.

Uovu unaweza kuchukua nafasi.

Lakini haumiliki wakati ujao.

Kwa hiyo wenye haki wanafurahi—si kwa sababu tu mpinzani ameanguka, bali kwa sababu uwepo wa Mungu unamaanisha ukombozi kutoka kwa wale wanaoharibu.

5. Majibu Mawili Mbele za Mungu

Zaburi 68:2–3

Maneno “mbele za Mungu” yana matokeo mawili tofauti.

Waovu wanaangamia mbele za Mungu.

Wenye haki wanafurahi mbele za Mungu.

Uwepo uleule wa Mungu unafichua kinachopinga uhai na kuwa furaha kwa wale wanaomkimbilia.

Kwa hiyo uwepo wa Mungu si jambo lisilo na upande wa kimaadili.

Unafariji, lakini pia unakabili uovu.

Unalinda, lakini pia unahukumu.

Mungu wa tumaini la kibiblia si nguvu kubwa tu inayekuwa upande wetu. Yeye ni Mtakatifu ambaye kuinuka kwake kunafunua ukweli kuhusu mkandamizaji na anayekandamizwa.

6. “Mwimbieni Mungu … Jina Lake Ni Yah”

Zaburi 68:4

Zaburi inawaita watu wamwimbie Mungu na kulipigia muziki jina lake.

Kifungu kimoja kigumu kinaweza kumwelezea Mungu kama Yule anayepanda juu ya mawingu au anayepita katika nyika. Picha zote mbili zinafaa ndani ya Zaburi: Mungu ni Mfalme wa mbinguni na pia Yule anayesafiri pamoja na watu wake.

Jina Yah, namna fupi inayohusiana na Yahweh, linaweka wazi utambulisho wake.

Israeli haisifu nguvu isiyojulikana ya asili.

Yule anayeitawala dhoruba, jangwa, historia, na wafalme ndiye Mungu wa agano ambaye Israeli anamjua kwa jina.

Na mara moja Zaburi inatuambia Mfalme huyu wa mbinguni ni wa aina gani.

7. “Baba wa Yatima, Mtetezi wa Wajane”

Zaburi 68:5

Huu ni mmoja wa migeuko mizuri zaidi katika Zaburi.

Mungu anayepita juu ya mbingu anatazama chini kwa watu ambao jamii inaweza kuwapuuza kwa urahisi.

Yeye ni:

Baba wa yatima. Mtetezi wa wajane.

Katika ulimwengu wa kale, kupoteza kichwa cha familia cha kiume kungemaanisha kupoteza usalama wa kiuchumi, ulinzi wa kisheria, ardhi, na nafasi ya kijamii.

Zaburi 68 inasema watu wa aina hiyo hawaonekani tu kwa macho ya Mungu—wanajaliwa naye.

Ufalme wa Mungu unapimwa kwa kiasi fulani kwa kile kinachowatokea wale wenye nguvu ndogo zaidi.

Ukuu wa Mungu haumfanyi awe mbali na udhaifu.

Unamsogeza karibu nao.

Mungu wa mbingu anakuwa Mtetezi wa wale walio katika hatari duniani.

8. “Mungu Huwapa Wapweke Makao”

Zaburi 68:6

Zaburi inaendelea:

Mungu huwapa wapweke au walioachwa mahali pa kukaa.

Anawatoa wafungwa.

Huu ni wokovu unaoonekana katika mahusiano na jamii.

Biblia haipunguzi ukombozi kuwa uzoefu wa kiroho usioonekana tu.

Mungu anarejesha kuwa sehemu ya wengine.

Mungu anavunja upweke.

Mungu anawaweka huru watu kutoka mazingira yanayowanyima uhai.

Maneno kwamba Mungu huwapa wapweke makao yasigeuzwe kuwa ahadi rahisi kwamba kila mtu atapata aina moja maalumu ya familia. Hoja yake ya ndani zaidi ni kwamba Mungu anapinga kuachwa na kutengwa.

Ufalme wake unasogeza watu kuelekea kuwa sehemu ya jumuiya.

Kwa hiyo jumuiya ya waaminifu inapaswa kumwakilisha Mungu huyu kwa kuwa mahali ambapo walio wapweke wanaonekana, wanakaribishwa, wanalindwa, na kupewa nafasi ya kuwa sehemu ya wengine.

9. “Ulipotoka Mbele ya Watu Wako”

Zaburi 68:7–8

Sasa shairi linatazama nyuma.

Mungu anaenda mbele ya Israeli kupitia jangwani.

Dunia inatetemeka.

Mbingu zinamwaga mvua.

Sinai inaonekana.

Lugha inakumbusha nyimbo za kale za Israeli, hasa Wimbo wa Debora katika Waamuzi 5.

Mungu anaonyeshwa kama Mfalme-shujaa anayewaongoza watu wake.

Hadithi ya Israeli haisimuliwi kana kwamba watu walisonga mbele peke yao, halafu baadaye wakamwomba Mungu abariki walichofanikisha.

Mungu ndiye anayetangulia.

Mwendo wa watu unategemea mwendo wa Mungu.

Huu ni muundo unaorudiwa katika Maandiko:

Mungu anatenda kwanza. Mungu anaongoza. Watu wanafuata.

10. Mungu wa Sinai Ndiye Mungu wa Israeli

Zaburi 68:8–10

Zaburi inaunganisha hofu ya Sinai na zawadi ya mvua.

Mungu ambaye uwepo wake unaitetemesha dunia ndiye pia Mungu anayemwaga mvua tele juu ya nchi iliyochoka.

Mchanganyiko huu ni muhimu.

Nguvu ya Mungu haipo kwa maonyesho tu.

Dhoruba inakuwa utoaji.

Mungu mwenye nguvu anaifanya nchi izae na kuwapa mahitaji walio dhaifu.

Hili linaendelea teolojia ya Zaburi 65–67.

Mungu wa wokovu wa ajabu ndiye pia Mungu wa mahitaji ya kawaida.

Anazishinda nguvu za ukandamizaji.

Pia anamwagilia mashamba.

Anaongoza jangwani.

Pia anatoa makao.

Teolojia ya Biblia haigawanyi “matendo makuu ya Mungu” na mkate, mvua, makazi, na maisha ya kila siku.

11. Mungu Anatoa Neno, Ushindi Unatangazwa

Zaburi 68:11–14

Mistari hii ni miongoni mwa sehemu ngumu zaidi za Zaburi, lakini picha pana inaonekana wazi.

Mungu anatoa neno.

Wafalme wanakimbia.

Habari za ushindi zinaenea.

Nyara zinagawanywa.

Taswira ina mwangwi wa Waamuzi 5 na mapokeo ya kale ya ushindi wa Israeli.

Jambo moja la kuvutia ni nafasi ya wale wanaotangaza habari. Muundo wa Kiebrania unaashiria kundi kubwa la wanawake wanaotangaza ushindi, jambo linalokumbusha Miriamu baada ya kuvuka bahari (Kutoka 15:20–21) na wanawake waliowakaribisha Sauli na Daudi kwa nyimbo (1 Samweli 18:6–7).

Ushindi haubaki taarifa ya kijeshi iliyofichwa.

Unakuwa ushuhuda wa hadharani.

Tendo la Mungu linazaa wimbo.

12. Kwa Nini Sayuni? Mungu Anayechagua Kilicho Kidogo

Zaburi 68:15–16

Zaburi sasa inaangalia milima mikubwa ya Bashani.

Ni mikubwa na yenye kuvutia.

Inaonekana kuwa bora zaidi kuliko Sayuni.

Lakini Mungu anachagua mlima mwingine kuwa makao yake.

Picha inaonyesha milima mikubwa ikiitazama kwa wivu au mshangao sehemu ambayo Mungu ameichagua.

Hili linaendana na muundo unaorudiwa katika Biblia.

Mungu anamchagua Abrahamu badala ya dola.

Israeli badala ya Misri.

Daudi badala ya kaka zake waliokuwa wakionekana bora zaidi.

Bethlehemu badala ya mji mkuu maarufu.

Na hapa, Sayuni badala ya mlima wenye fahari zaidi.

Uchaguzi wa Mungu hautawaliwi na mawazo ya mwanadamu kuhusu ukubwa na kuvutia.

Kilicho kidogo kinaweza kuwa cha maana kwa sababu Mungu amechagua kukaa hapo.

13. “Magari ya Mungu Ni Makumi ya Maelfu”

Zaburi 68:17

Wafalme wa dunia hupima nguvu kwa majeshi.

Farao alikuwa na magari ya vita.

Sisera alikuwa na magari ya vita.

Zaburi 68 inaonyesha jeshi lisiloonekana la Mungu kuwa kubwa lisilohesabika.

Hoja si hesabu ya kijeshi.

Ni mtazamo wa kitheolojia.

Nguvu tunazoweza kuona si nguvu pekee zenye maana.

Maadui wa Israeli wanaweza kuwa na silaha zinazoonekana.

Lakini hawana mamlaka ya mwisho.

Mungu asiyeonekana hayuko mbali kwa sababu tu hatuwezi kumhesabu kati ya majeshi tunayoona.

14. “Ulipaa Juu” — Ushindi na Makao ya Mungu

Zaburi 68:18

Zaburi inamwonyesha Mungu akipanda juu baada ya ushindi, akichukua mateka na kupokea zawadi au kodi.

Katika mazingira yake ya Agano la Kale, mstari huu ni sehemu ya picha ya Mfalme wa Mungu aliyeshinda na kuanzisha utawala na makao yake kati ya watu wake.

Mwendo huu unaweza kukusanya kumbukumbu kadhaa: kuingia katika nchi, kushinda upinzani, na hasa uwepo wa kifalme wa Mungu kuhusishwa na Sayuni.

Hoja kuu ni hii:

Kupaa kwa Mungu ni kupaa kwa Mfalme aliyeshinda.

Ameshinda upinzani na kuanzisha makao yake.

Lakini hadithi ya Biblia itaichukua picha hii na kuipeleka mbali zaidi.

15. Zaburi 68:18 na Masihi Aliyepaa

Paulo anatumia Zaburi 68:18 katika Waefeso 4:7–13.

Maneno ya Waefeso yanatofautiana na muundo wa Kiebrania wa Zaburi. Zaburi 68 inazungumzia mshindi akipokea zawadi, huku Paulo akizungumza kuhusu Kristo akitoa zawadi kwa watu.

Paulo harudii mstari neno kwa neno. Anachukua muundo wa ushindi ulio ndani ya Zaburi.

Katika Zaburi 68, Mfalme wa Mungu anashinda na faida za ushindi wake zinawafikia watu wake.

Katika Waefeso, Yesu anashuka katika kina cha maisha ya mwanadamu na kifo, anafufuka, anapaa, na kugawa vipawa kwa ajili ya kuujenga mwili wake.

Kwa hiyo muunganiko si:

“Zaburi 68 ilitabiri kwa siri kila undani wa kupaa kwa Yesu.”

Ni jambo lenye kina zaidi la kibiblia.

Paulo anaona picha ya kale ya kupaa kwa Mungu baada ya ushindi ikifikia upeo mpya katika Masihi aliyefufuka na kupaa.

Mfalme ameshinda.

Na ushindi wake unakuwa zawadi.

16. “Siku Baada ya Siku Hutubeba”

Zaburi 68:19

Baada ya ngurumo, majeshi, milima, na kupaa kwa kifalme, Zaburi ghafla inakuwa ya upole:

“Siku baada ya siku hutubeba.”

Hapa huenda ndipo moyo wa kichungaji wa Zaburi 68 ulipo.

Mungu ambaye magari yake hayawezi kuhesabika anawabeba watu wa kawaida.

Yule anayepaa kwa ushindi anainama chini ya mizigo ya wanadamu.

Kidner anaunganisha picha hii na Isaya 46, ambako sanamu zinapaswa kubebwa, lakini Mungu wa Israeli ndiye anayewabeba watu wake.

Huu ni mmoja wa migeuko mikubwa ya Maandiko.

Miungu ya uongo huwa mizigo.

Mungu aliye hai ndiye anayebeba mizigo.

Zaburi 68 haiahidi waamini kwamba hawatabeba jambo lolote zito.

Inaahidi jambo la ndani zaidi:

hatubebi peke yetu.

17. “Mungu Wetu Ni Mungu Anayeokoa”

Zaburi 68:20

Zaburi inarudia kweli hii kwa sababu watu wanahitaji kuisikia tena na tena.

Mungu ni Mungu wa wokovu.

Maisha yana milango mingi ya kuingia katika taabu.

Hatari huja kwa namna nyingi.

Kifo chenyewe kinaonekana kama chumba cha mwisho kisicho na mlango wa kutoka.

Lakini Zaburi inakataa hata kifo kiwe mamlaka iliyo huru dhidi ya Mungu.

Bwana ana mamlaka juu ya uhai na mauti.

Kwa Israeli, hili lilikuwa ungamo la nguvu ya Mungu ya kuokoa.

Kwa Wakristo, ungamo hilo linapata kina kipya kupitia ufufuo wa Yesu.

Mungu wa Zaburi 68 si Mungu anayewasaidia watu kuepuka hatari tu.

Ni Mungu ambaye kusudi lake la wokovu hatimaye linakabiliana na kifo chenyewe.

18. Picha Kali za Hukumu

Zaburi 68:21–23

Mistari hii ina lugha kali ya ushindi.

Maadui wanapigwa.

Damu na picha za uwanja wa vita zinaonekana.

Wasomaji wa leo hawapaswi kuzipita haraka, lakini pia hatupaswi kuzigeuza kuwa ruhusa ya jeuri ya kidini.

Zaburi 68 inazungumza kutoka ulimwengu wa kale wa Israeli, ambapo ukombozi kutoka majeshi ya ukandamizaji ulimaanisha kushindwa halisi kwa maadui wenye silaha. Ushindi haukuwa wazo tu. Vita viliacha majeraha na vifo.

Moyo wa kimaadili wa Zaburi ni kwamba Mungu anahukumu nguvu zinazoharibu uhai.

Kwa wasomaji wa Kikristo, mistari hii inapaswa kusomwa ndani ya Maandiko yote.

Yesu anafundisha kuwapenda maadui (Mathayo 5:44).

Anakataa kuujenga ufalme wa Mungu kwa upanga.

Msalabani anachukua jeuri juu yake badala ya kuizalisha tena.

Na Agano Jipya linaweka hukumu ya mwisho mikononi mwa Mungu.

Kwa hiyo Zaburi 68 haitoi ruhusa ya kulipiza kisasi binafsi.

Inawapa wanaoteswa nafasi ya kuamini kwamba uovu una maana mbele za Mungu na nguvu ya ukandamizaji haitatawala milele.

19. Maandamano Yanaonekana

Zaburi 68:24–27

Sasa Zaburi inaona maandamano.

Waimbaji wako mbele.

Wapiga ala wanafuata.

Wanawake wanapiga matari.

Makabila ya Israeli yanawakilishwa.

Mungu aliyesafiri jangwani sasa anasherehekewa katika jumuiya iliyokusanyika.

Wokovu wa zamani unakuwa ibada ya sasa.

Hivi ndivyo ibada inavyopaswa kufanya ikiwa katika ubora wake.

Haikumbuki habari za zamani tu.

Inakiruhusu kizazi kipya kiingie ndani ya hadithi.

Kusanyiko linaimba kwa sababu Mungu aliyetenda wakati ule bado ndiye Mfalme wao sasa.

20. Kutoka Israeli Hadi Mataifa

Zaburi 68:28–31

Sala sasa inafunguka tena kuelekea nje.

Wafalme wanaonekana wakileta kodi.

Misri inatajwa.

Kushi—eneo lililokuwa kusini mwa Misri—inaonyeshwa ikinyoosha mikono kwa Mungu.

Lugha ya kale ya kisiasa inaonyesha ulimwengu ambao wafalme washindi walipokea kodi.

Lakini mwendo mkubwa wa kitheolojia unalingana na kile Zaburi 65–67 zimekuwa zikisema:

Mungu wa Israeli anakusudia kutambuliwa zaidi ya Israeli.

Mataifa yaliyowahi kuwakilisha tishio na dola yanaonyeshwa yakimjia Mungu.

Uadui unaelekea kwenye heshima.

Lengo si usalama wa Israeli tu.

Upeo ni dunia nzima kumtambua Mfalme wa kweli.

21. “Enyi Falme za Dunia, Mwimbieni Mungu”

Zaburi 68:32–35

Wito wa mwisho ni wa ulimwengu wote.

Falme za dunia zinaambiwa ziimbe.

Mungu anayepita katika mbingu za juu anatoa sauti yake yenye nguvu.

Ukuu wake uko juu ya Israeli.

Nguvu zake ziko mbinguni.

Lakini maelezo ya mwisho yanarudi kwenye jambo la karibu sana:

anawapa watu wake nguvu.

Zaburi inaishia pale ambapo teolojia yake yote imekuwa ikielekea.

Mungu ana nguvu.

Mungu anatoa nguvu.

Mungu anatawala mbinguni.

Mungu anawaimarisha watu duniani.

Mungu ni wa kutisha katika utakatifu.

Mungu pia ndiye Mungu wa Israeli.

Mungu aliye juu ya yote hayuko mbali.

Mfalme mwenye nguvu anawashirikisha nguvu walio dhaifu.

MADA KUU ZA KITHEOLOJIA

1. Uaminifu wa Mungu wa Zamani Unakuwa Tumaini la Sasa

Zaburi 68 inahama mara kwa mara kati ya kumbukumbu na matarajio.

Kile Mungu alichofanya kinakuwa msingi wa kuomba atakachofanya.

Kwa hiyo kumbukumbu ya kibiblia si kutamani yaliyopita.

Ni mafuta ya sala.

2. Ukuu wa Mungu Unaonekana Katika Kuwajali Wanyonge

Yule anayepanda juu ya mbingu ndiye Baba wa yatima.

Mfalme anawatetea wajane.

Mkombozi anawatoa wafungwa.

Nguvu na huruma vinaenda pamoja kwa Mungu.

3. Mungu Hutangulia Mbele ya Watu Wake

Safari ya jangwani inamwonyesha Mungu akitangulia.

Imani si kumwomba Mungu abariki njia tuliyoibuni bila yeye.

Ni kujifunza kufuata anakoongoza.

4. Mungu Huchagua Kile Ambacho Dunia Inaweza Kupuuza

Sayuni haivutii kama milima ya Bashani.

Lakini Mungu anaichagua.

Wito wa Mungu hautegemei ukubwa wa nje.

Uwepo wa Mungu ndio unaoleta maana.

5. Ushindi Unageuka Kuwa Utoaji

Zaburi 68 haiishii katika kuwashinda maadui.

Mungu aliyeshinda anatoa mvua, makao, uhuru, kubeba mizigo, na nguvu.

Ushindi wa kibiblia unakusudiwa kuzaa uhai.

6. Mungu Huwabeba Watu Wasioweza Kujibeba Wenyewe

“Siku baada ya siku hutubeba” inaleta teolojia kubwa ya Zaburi ndani ya maisha ya kawaida.

Mungu wa majeshi pia ni Mungu wa mizigo ya Jumatatu asubuhi.

7. Utawala wa Mungu Unaelekea kwa Mataifa

Zaburi inaanza maadui wa Israeli wakitawanyika na kuishia falme zikiimba.

Ushindi wa Mungu una kusudi zaidi ya kuangamiza.

Unaelekea kwenye kutambuliwa kwa ufalme wake.

8. Hukumu ni ya Mungu

Zaburi ina uhakika kwamba uovu utakabiliwa.

Uhakika huo unawaweka watu wa Mungu huru wasichukue kisasi cha mwisho mikononi mwao.

Tumaini la Biblia si kwamba jeuri ndiyo itashinda.

Ni kwamba haki ya Mungu ndiyo itashinda.

MIUNGANIKO KATIKA MAANDIKO

“Inuka, Ee Bwana” — Safari ya Jangwani

Zaburi 68 inaanza kwa lugha inayokumbusha Hesabu 10:35, iliyosemwa Israeli waliposafiri jangwani.

Picha ni ya Mungu anayetangulia mbele ya watu wake.

Mapokeo haya ya jangwani pia yanaonekana katika Kumbukumbu la Torati 33 na Waamuzi 5, ambapo ujio wa Mungu unaitetemesha dunia na kuonyesha nguvu zake.

Zaburi 68 inakusanya kumbukumbu hizi kuwa sifa:

Mungu aliyewahi kutangulia mbele ya Israeli bado ndiye Mungu anayetenda.

Baba wa Yatima

Kuwajali wajane, yatima, wageni, na maskini kunaonekana katika Torati na Manabii (Kumbukumbu la Torati 10:17–18; 24:17–22; Isaya 1:17).

Zaburi 68 inaweka uangalizi huo katikati ya teolojia yake.

Kuwajali walio katika mazingira magumu si kazi ya pembeni iliyoongezwa kwenye ufalme wa Mungu.

Kunafunua yeye ni Mfalme wa aina gani.

Agano Jipya linaendeleza maono hayo Yakobo anapoeleza kuwajali yatima na wajane katika shida zao kuwa sehemu ya dini safi na ya kweli (Yakobo 1:27).

Sinai, Sayuni, na Uwepo wa Mungu

Zaburi 68 inahama kutoka Sinai kuelekea makao ya Mungu kati ya watu wake.

Safari hii inaakisi mada kubwa ya Biblia: Mungu anayejifunua jangwani anachagua kukaa kati ya Israeli na baadaye kuhusisha uwepo wake wa kifalme na Sayuni.

Lakini Maandiko hayaruhusu Sayuni kumfungia Mungu.

Sulemani mwenyewe anakiri kwamba hata mbingu haziwezi kumtosha Mungu (1 Wafalme 8:27).

Hekalu ni ishara ya uwepo, si sanduku la kumfunga Mungu.

Picha ya mbingu katika Zaburi 68 inashikilia kweli zote mbili:

Mungu anakaa pamoja na watu wake, na Mungu anajaza mbingu.

Mfalme Aliyepaa na Waefeso 4

Waefeso 4:8 inanukuu kwa namna iliyotumika upya Zaburi 68:18 kuelezea ushindi na kupaa kwa Yesu.

Paulo anaibadilisha taswira ya ushindi ya Zaburi ili kueleza Kristo anayetoa vipawa kwa kanisa.

Kristo aliyefufuka anapaa si ili kujikusanyia nyara za ushindi, bali kuwaandaa watu wake—mitume, manabii, wainjilisti, wachungaji, na walimu—kwa ajili ya kuujenga mwili (Waefeso 4:11–13).

Kwa hiyo kupaa kwa ushindi katika Zaburi 68 kunakuwa, mikononi mwa Paulo, picha ya ushindi unaogeuzwa kuwa vipawa kwa ajili ya utume na ukomavu.

Mungu Anayebeba

Zaburi 68:19 inasema Mungu anawabeba watu wake siku baada ya siku.

Isaya 46:1–4 inaendeleza tofauti hii kwa nguvu: sanamu zinapaswa kubebwa, lakini Israeli inabebwa na Mungu.

Injili inaleta picha hii karibu zaidi.

Yesu anawaita waliochoka na kulemewa wamjie wapate pumziko (Mathayo 11:28–30).

Mungu wa Biblia si mzigo mwingine unaoongezwa kwa watu waliochoka.

Yeye ndiye anayebeba, anayehifadhi, na kuongoza.

Falme za Dunia Ziitwe Kuabudu

Zaburi 68 inaishia kwa kuziita falme za dunia zimwimbie Mungu.

Upeo huo wa dunia yote unaendelea katika Zaburi na Manabii na kufikia maono ya Agano Jipya ya mataifa yakikusanyika mbele za Mungu.

Ufunuo unaonyesha falme na mataifa hatimaye yakitambua Mungu na Masihi wake (Ufunuo 11:15; 15:3–4).

Mwisho wa ushindi wa Mungu si ushindi mdogo wa kikabila.

Ni ulimwengu uliofanywa upya ukimwabudu Mfalme wa kweli.

MASWALI YA MJADALA

1. Kwa nini unadhani Zaburi 68 inaunganisha ushindi wa kijeshi na kuwajali wajane, yatima, na wapweke? 2. “Mungu anainuka” ina maana gani katika mazingira ambayo uovu unaonekana kudumu? 3. Kuwajali wanyonge kunabadilishaje namna tunavyoelewa nguvu za Mungu? 4. Kwa vitendo, ina maana gani kwamba Mungu “huwapa wapweke makao”? 5. Kukumbuka matendo ya Mungu ya zamani kunakuwaje mafuta ya sala ya sasa? 6. Kwa nini Mungu anaweza kuichagua Sayuni isiyovutia kuliko milima mikubwa ya Bashani? 7. Kauli “siku baada ya siku hutubeba” ina umuhimu gani baada ya lugha nyingi za kifalme na kijeshi? 8. Wakristo wanapaswa kuisomaje lugha kali ya hukumu katika mistari 21–23? 9. Paulo anaitumiaje Zaburi 68:18 katika Waefeso 4 bila kuirudia neno kwa neno? 10. Ni wapi katika maisha yako unahitaji kumtumaini Mungu ambaye anainuka kwa nguvu na pia anawabeba watu kwa huruma?

ZOEZI BINAFSI: OMBA ZABURI 68 KATIKA HATUA TANO

1. Taja Kinachohitaji Mungu Ainuke

“Mungu, hali hii inaonekana kuwa na nguvu kuliko mimi…”

2. Wakumbuke Wanyonge

“Nionyeshe mtu aliye mpweke, mwenye huzuni, aliyehamishwa, au anayepuuzwa ambaye unaniita nimwone.”

3. Kumbuka Safari

“Umeniongoza zamani wakati…”

4. Mpe Mungu Mzigo

“Leo ninabeba…”

Kisha omba:

“Bwana, nibebe kama unavyowabeba watu wako.”

5. Geuza Nguvu Kuwa Huduma

“Nguvu au kipawa ulichonipa kinaweza kuwahudumia wengine kwa…”

Malizia kwa ungamo hili:

“Na ahimidiwe Bwana, ambaye siku baada ya siku hutubeba.”

SALA YA KUFUNGA

Mungu unayeinuka,

uovu unapoonekana kudumu, tukumbushe kwamba moshi hutawanyika na nta huyeyuka mbele za uwepo wako.

Lakini tunapozungumzia nguvu zako, usituache tusahau wewe ni Mfalme wa aina gani.

Wewe ni Baba wa yatima. Mtetezi wa wajane. Makao ya wapweke. Mkombozi wa wafungwa.

Tutangulie jangwani.

Inyeshea ardhi iliyochoka.

Chagua kile ambacho dunia inapuuza, na ufanye uwepo wako kuwa wa maana kuliko ukubwa wa nje.

Mizigo yetu inapokuwa mizito, tubebe siku baada ya siku.

Tunapojaribiwa kulipiza kisasi, tufundishe kuiacha hukumu ya mwisho mikononi mwako na kushinda uovu bila sisi wenyewe kuwa waovu.

Kupitia Yesu, Mfalme aliyefufuka na kupaa, geuza ushindi kuwa vipawa, vipawa kuwa huduma, na huduma kuwa ujenzi wa watu wako.

Falme za dunia zijifunze wimbo wako.

Wenye nguvu waache madai yao ya kuwa mamlaka ya mwisho.

Wanyonge wapokee nguvu.

Na watu wako waseme:

Mungu ahimidiwe.

Amina.

Vyanzo Vilivyotumika

John Goldingay, Psalms, Volume 2: Psalms 42–89, hasa “Psalm 68: God Then and Now.”

Derek Kidner, Psalms 1–72, hasa maelezo yake kuhusu Zaburi 68 kama wimbo wa ukuu wa Mungu na safari yake ya kifalme.

Maandishi ya Biblia ya Zaburi 68 pamoja na vifungu vingine vya Maandiko vilivyotajwa katika somo.