Zaburi 74 — Nyumba ya Mungu Inapogeuka…

Tunasalije nyumba ya ibada inapokuwa magofu na Mungu anapoonekana kimya?

Muhtasari

Kujifunza kuomba mahali patakatifu panapobomoka na mbingu zinapoonekana kuwa kimya

Wazo kuu la Zaburi 74:12: Mungu ni Mfalme tangu zamani, naye ndiye anayefanya kazi ya wokovu duniani. (Tafsiri ya kimaana, si nukuu kutoka toleo maalumu la Biblia.)

Inakuwaje mahali ambapo ulizoea kupata ujasiri panapogeuka mahali pa majivu? Inakuwaje nyimbo zinaponyamaza, milango inapovunjwa, na watu waliokuwa wakisali pamoja wanapotawanyika?

Zaburi 74 inaanza katikati ya magofu hayo. Hiki si kilio cha mwabudu mmoja aliyekatishwa tamaa. Ni maombolezo ya jamii iliyojeruhiwa, ambayo haiwezi kuelewa kilichotokea kwa patakatifu pake—wala sababu ya Mungu kuonekana kimya. Lakini katikati ya huzuni hiyo kuna ungamo la ajabu: Mungu bado ni Mfalme.

1.0 Utangulizi

Jengo linaweza kubomolewa kwa siku moja, lakini vitu vilivyobebwa na jengo hilo vinaweza kuchukua vizazi kujengwa tena: kumbukumbu, kuaminiana, ushirika, na imani ya pamoja kwamba Mungu yuko katikati ya watu wake.

Zaburi 74 inatoa maneno kwa ajili ya hasara ya namna hii. Waombaji wanatazama patakatifu paliponajisiwa na kuuliza kwa nini Mungu aliyewakomboa Waisraeli anaonekana kuwakataa watu aliowaita wake. Hawana ishara ya kuwafariji, hawana neno la kinabii la kueleza kilichotokea, wala hawajui ukombozi utakuja lini.

Zaburi haijaribu kutatua tatizo kwa kujifanya uharibifu si mkubwa. Inaueleza ukatili kwa uwazi, inakumbuka matendo ya Mungu katika uumbaji na kutoka Misri, kisha inamsihi atende kulingana na agano lake.

Ujumbe wake mkuu ni kwamba kila kitu kilichokuwa kikitukumbusha uwepo wa Mungu kinapoonekana kuanguka, mwitikio wa imani si kuficha maumivu wala kukata tamaa. Watu wa Mungu wanaweza kuyaleta magofu mbele zake, kukumbuka ufalme wake juu ya uumbaji na historia, na kumwomba awatetee walio dhaifu na kuliheshimisha jina lake.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha Zaburi 74 kinaitaja kuwa Maskili ya Asafu. Jina Asafu linaiunganisha na mapokeo ya ibada yanayoonekana pia katika 1 Mambo ya Nyakati 25:1 na katika zaburi zinazohusishwa na Asafu, hasa Zaburi 73–83. Kichwa hicho kinaonyesha uhusiano na mapokeo hayo, lakini chenyewe hakithibitishi mwandishi au tarehe ya zaburi.

Uharibifu wa Yerusalemu na hekalu lake uliofanywa na Wababeli mwaka 587/586 KK ndio muktadha wa kihistoria unaowezekana zaidi. Uharibifu unaoelezwa hapa unafanana kwa karibu na huzuni ya Maombolezo 2. Derek Kidner anaihusisha zaburi kwa karibu na janga hilo. John Goldingay anakubali kwamba kuanguka kwa Yerusalemu ndio uwezekano unaojitokeza zaidi, lakini anakumbusha kwamba zaburi haitaji kwa wazi washambuliaji wake; mazingira mengine pia yamependekezwa (Kidner 2014, 293–94; Goldingay 2007, 422–24). Hatuwezi kuthibitisha tukio husika kwa uhakika, lakini uzoefu wa kunajisiwa kwa patakatifu uko wazi.

Nafasi ya zaburi hii ndani ya Kitabu cha Zaburi inaongeza uzito wake. Zaburi 72 iliombea serikali ya mfalme ambaye haki yake ingewafikia maskini na ambaye baraka zake zingeenea duniani. Zaburi 73 iliuliza kwa nini waovu wanastawi na kupata mtazamo mpya katika patakatifu pa Mungu. Sasa Zaburi 74 inaeleza patakatifu hapo hapo pakiwa magofu. Tatizo la dhuluma limetoka katika mapambano ya mtu mmoja kutafuta maana hadi katika mgogoro wa tumaini la jamii nzima. Kitabu cha Tatu kitaendelea kupambana na janga la taifa na ahadi za agano la Mungu (BibleProject, The Book of Psalms: Study Notes, 14–15).

Zaburi ina hatua kuu tano:

1. Mistari 1–3: Kwa nini Mungu anaonekana kulikataa kundi lake mwenyewe? 2. Mistari 4–9: Adui amefanya nini mahali pa ibada? 3. Mistari 10–11: Mungu ataruhusu dhihaka ziendelee mpaka lini? 4. Mistari 12–17: Israeli inakumbuka nini kuhusu Mungu aliye Mfalme? 5. Mistari 18–23: Je, Mungu atalikumbuka agano lake na kuinuka kwa ajili ya watu wake?

Wazo moja linarudi tena na tena: milele, kwa kudumu, bila mwisho. Watu wanaogopa kwamba kukataliwa na kunajisiwa kwa patakatifu vitaendelea milele. Zaburi inakabilisha hofu hiyo na ukweli mwingine: ufalme wa Mungu wa tangu zamani na uhusiano wake wa kudumu na watu wake (Goldingay 2007, 436–38).

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Kundi la Mungu linapohisi limeachwa

Zaburi 74:1–3

Swali la mwanzo ni kali: kwa nini Mungu amewakataa watu wake? Kwa nini hasira yake inaonekana kuwaka dhidi ya kondoo wa malisho yake?

Angalia maneno wanayotumia. Hawasemi tu, “Tumeteseka.” Wanajiita kundi la Mungu, kusanyiko la Mungu, na watu aliowakomboa. Wanaitaja Sayuni, mahali alipochagua kukaa. Hoja yao inategemea uhusiano ambao Mungu mwenyewe aliuanzisha, wala si madai kwamba wamejipatia haki ya kuokolewa kwa matendo yao.

Pia hawasemi wazi kwamba Israeli hana kosa. Kinachowaumiza ni hofu kwamba hukumu imekuwa ya kudumu. Ikiwa Mungu alilichagua na kulichunga kundi hili, je, kweli safari yao pamoja imefikia mwisho?

Wanamsihi: “Kumbuka.” Katika sala ya kibiblia, kukumbuka ni zaidi ya kurudisha taarifa akilini. Ni kumwomba Mungu atende kulingana na yale aliyoahidi na kutenda tayari. Waabudu wanamwita Mungu ayaangalie magofu, kama mtu anayemwongoza mwanafamilia anayempenda kupita ndani ya nyumba iliyoharibiwa: Tazama kilichotokea hapa (Kidner 2014, 294; Goldingay 2007, 425–27).

3.2 Kelele za adui zinapochukua nafasi ya nyimbo za ibada

Zaburi 74:4–8

Mwimbaji anahama kutoka maswali na kuonyesha ushahidi. Kelele za maadui zinajaa mahali pa kukutania. Alama zao zinachukua nafasi ya alama zilizohusishwa na ibada ya Israeli. Mashoka na nyundo zinapiga kazi za kuchonga zilizopamba hekalu. Mwishowe, moto unakamilisha uharibifu.

Picha ya watu wanaokata msitu ina uchungu wa pekee: kinachokatwa si miti shambani, bali mapambo yaliyotengenezwa kwa ustadi patakatifu. Uzuri uliokusudiwa kuuelekeza moyo katika utakatifu wa Mungu unageuzwa kuwa eneo la maonyesho ya nguvu za wavamizi (1 Wafalme 6:29; Kidner 2014, 295; Goldingay 2007, 427–29).

Mstari 8 unazungumzia maeneo ambako watu wa Mungu walikutana. Tafsiri za zamani za Kiingereza wakati mwingine zilielewa neno hilo kuwa “masinagogi,” lakini maana hiyo haijathibitishwa. Linaweza kumaanisha maeneo ya mikutano au mikusanyiko iliyowekwa; mstari huu haupaswi kuchukuliwa kuwa ushahidi wa moja kwa moja wa mfumo wa masinagogi wa baadaye (Kidner 2014, 296).

Kwa hiyo jeraha ni kubwa kuliko kuharibika kwa jengo. Kinachoshambuliwa ni ibada ya jamii, kumbukumbu yake ya pamoja, na ushuhuda wake wa hadharani kuhusu jina la Mungu.

3.3 Wakati hakuna ishara wala nabii

Zaburi 74:9–11

Sasa zaburi inataja jeraha la pili. Watu hawaoni ishara ya kibali cha Mungu. Hakuna nabii wa kueleza maana ya kilichotokea. Hakuna anayejua hali hii itaisha lini.

Uharibifu uliofanywa na adui unaweza kuelezwa. Ukimya wa Mungu ni mgumu zaidi kuvumilia. Pasipo neno la kinabii, watu hawajui kama mwisho wa mateso unakaribia. Hawaombi faraja ya juu juu. Wanahitaji sababu ya kuendelea kutumaini.

Wanauliza kwa nini Mungu anauzuia mkono wake. Mkono wa kuume ni picha ya nguvu za Mungu za kuokoa; shairi linauonyesha ukiwa umefichwa badala ya kunyooshwa kuleta ukombozi. Ndani ya swali hili kuna ungamo la pekee: bado wanaamini kwamba Mungu anaweza kutenda. Kama wasingeamini hivyo, wasingekuwa na sababu ya kuuliza kwa nini hajachukua hatua (Goldingay 2007, 429–30).

Hii ni sababu mojawapo ya maombolezo kuwa sehemu halali ya ibada. Wakati mwingine waumini wanaumia sana kwa ukimya wa Mungu kwa sababu wanaamini wema na nguvu zake.

3.4 “Lakini Mungu”: Mfalme ni mkuu kuliko magofu

Zaburi 74:12–17

Hapa ndipo zaburi inapogeuka. Sauti na upeo wa mtazamo vinabadilika: Mungu ni Mfalme wangu tangu zamani.

Patakatifu bado ni magofu, lakini mwabudu anaangalia zaidi ya kuta zilizovunjika. Anamkumbuka Mungu aliyewahi kutenda wokovu mbele ya mataifa. Bahari iligawanywa. Viumbe vya kutisha vya baharini vilishindwa. Vichwa vya Lewiathani vilipondwa. Chemchemi zilifunguliwa na mito ikazuiliwa. Mchana na usiku, jua na majira, vyote ni mali ya Muumba.

Picha hizi za kale zinahitaji kusomwa kwa uangalifu. Lewiathani na viumbe vya baharini vinawakilisha nguvu za machafuko na vitisho katika ushairi wa Mashariki ya Karibu ya kale. Hapa picha hizo zinaunganishwa na kumbukumbu ya Israeli kuhusu ushindi wa Mungu baharini (Kutoka 14–15) na utawala wake katika kupanga uumbaji (Mwanzo 1). Mwimbaji hatualiki kubuni maelezo ya mwili wa mnyama wa baharini; anatangaza kwamba hakuna nguvu za kutisha zilizo nje ya utawala wa Yahwe (Kidner 2014, 297–98; Goldingay 2007, 430–34).

Hoja si kwamba, kwa kuwa Mungu alitusaidia zamani, kila kitu kitarudi kuwa sawa kesho. Hoja ni ya kina zaidi na inahitaji subira: Mungu aliyefungua njia katika maji na anayeweka mipaka ya dunia bado ni Mfalme, hata wakati watu wake hawaioni njia ya kutoka katika mgogoro wao.

Mchana ni wa Mungu; usiku pia ni wake. Hata usiku wa huzuni ya Israeli hauko nje ya uwezo wa Muumba.

3.5 Agano linapogeuka kuwa ombi kwa ajili ya walio dhaifu

Zaburi 74:18–21

Sehemu ya mwisho inaanza kwa wito mwingine wa kukumbuka. Adui hajaiumiza Israeli tu; amelidhihaki jina la Mungu.

Kisha inakuja picha yenye kugusa moyo: watu wa Mungu ni kama hua aliye mbele ya wanyama wakali. Tofauti imekusudiwa kuonekana wazi. Wenye silaha na mamlaka wamewazunguka watu walio dhaifu, wasioweza kujilinda. Sala inamwomba Mungu asiyasahau maisha ya walioteswa.

Katikati ya sehemu hii lipo ombi: “Liangalie agano” (mstari 20, tafsiri ya kimaana). Zaburi haisemi kwa uhakika ni agano gani hasa linalokusudiwa. Agano na Daudi, historia ya ukombozi wa Israeli, na uhusiano mpana kati ya Yahwe na watu wake yote ni sehemu muhimu za kuelewa ombi hili. Hoja si kwamba Mungu anawadai thawabu kwa sababu wameishi bila kosa; ni kwamba ahadi zake si jambo la kutupiliwa mbali (Goldingay 2007, 434–35).

Mstari 21 unawataja walioonewa, maskini na wahitaji. Sala iliyoanza kwa jengo takatifu lililoharibiwa sasa inaelekea kwenye maisha ya wanadamu waliojeruhiwa. Heshima ya Mungu na utu wa watu haviwezi kutenganishwa. Kuomba jina la Mungu liheshimiwe ni pamoja na kuomba walio dhaifu wapate tena sababu ya kumsifu.

3.6 Sala inaisha bila kuona tatizo limetatuliwa

Zaburi 74:22–23

Mwisho unamwomba Mungu ainuke na kutetea shauri lake. Waabudu wanamsihi auchukulie ukatili na ufidhuli wa adui kuwa shambulio dhidi ya haki na uaminifu wake mwenyewe.

Kisha zaburi inakoma.

Hekalu halijajengwa tena katika mistari ya mwisho. Hakuna sauti kutoka mbinguni inayoeleza sababu ya kuchelewa. Hakuna jeshi la adui linaloonekana kukimbia. Kile kinachosikika mwishoni bado ni makelele ya wenye uadui.

Goldingay anabainisha kwamba mwisho huu wa ghafla unaendana na uzoefu wa jamii ambayo haijapata ufumbuzi (Goldingay 2007, 435–36). Hili ni muhimu kwa wanaoendelea kusubiri. Sala ambayo haijajibiwa bado inaweza kuwa tendo kamili la imani. Kuyaleta maswali mbele za Mungu ni aina halisi ya ibada.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Mahali patakatifu pana thamani, lakini ufalme wa Mungu hauishii hapo

Hekalu lilikuwa muhimu kwa sababu lilihusishwa na makao aliyoyachagua Mungu na jina lake. Kuanguka kwake kulikuwa jeraha la kitheolojia, si tatizo la ujenzi tu. Hata hivyo, zaburi inahama kutoka patakatifu palipoharibiwa na kumwelekea Mungu anayetawala bahari, mianga ya mbinguni, na majira. Hakuna adui anayeweza kuubomoa ufalme wa Muumba kwa kubomoa jengo.

4.2 Imani ya agano hailazimishi kuficha maumivu

Maswali ya jamii hii yana ujasiri kwa sababu uhusiano wao na Mungu ni halisi. Maombolezo si kuukataa wema wa Mungu, wala si ruhusa ya kutoa mashtaka ya hovyo. Ni imani iliyojeruhiwa inayomwomba Mungu aonyeshe kwamba ahadi zake bado zinasimama.

4.3 Heshima ya Mungu inahusiana na haki kwa walio dhaifu

Zaburi haitenganishi heshima ya Mungu na mateso ya watu wake. Jamii haiwezi kulitetea jina la Mungu kwa kulinda mwonekano wa dini huku ikiwapuuza watu waliojeruhiwa na ukatili. Ibada ya kweli inahitaji huzuni ya kweli, ulinzi kwa wahanga, na kutamani haki itendeke.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Maombolezo 2 na Zaburi 79 zinasimama pamoja na Zaburi 74 kama ushuhuda wa janga lililoikumba Israeli. Wimbo wa Kutoka 15 unaonyesha upande mwingine wa simulizi: Israeli inamsherehekea Mungu anayetawala baada ya kufungua njia baharini. Zaburi 74 inachukua kumbukumbu ya ushindi huo na kuileta katika wakati wa baadaye uliojaa kushindwa na huzuni.

Wakristo wanakutana na upeo mwingine wa hekalu ndani ya Yesu. Anaililia Yerusalemu na kuonya juu ya kuharibiwa kwa hekalu (Luka 19:41–44; Marko 13:1–2). Katika Yohana 2:19–21, mwili wake unaelezwa kwa picha ya hekalu: utabomolewa na kuinuliwa tena. Huu ni uhusiano wa kusoma Biblia nzima kwa mtazamo wa Kikristo, wala si kusema kwamba Zaburi 74 ilikuwa utabiri wa moja kwa moja kuhusu Yesu au kwamba huzuni ya Israeli inaweza kupuuzwa.

Msalabani, mwenye haki anadhihakiwa na kuonekana ameshindwa. Katika ufufuo, Mungu anamtetea Yesu na kuanzisha uumbaji mpya (Matendo 2:23–24; 1 Wakorintho 15:20–26). Kwa Wakristo, jambo hili linaimarisha tumaini kwamba ukatili na kifo havitatawala milele.

Ufunuo 21:22–25 unaueleza mji mtakatifu wa mwisho bila jengo tofauti la hekalu: Mungu na Mwanakondoo ndio hekalu lake. Mwisho wa tumaini la Biblia si dunia iliyoachwa na Mungu, bali uumbaji uliojaa uwepo wake. Kwa hiyo sala inayotolewa katikati ya magofu inaelekeza zaidi ya kurekebisha yaliyovunjika, hadi kwenye kufanywa upya kwa makao ya Mungu pamoja na wanadamu.

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Sema ukweli kuhusu kilichovunjika. Taja hasara katika familia, kanisa, au jamii yako bila kuifunika kwa maelezo rahisi ya kidini. 2. Ulete ukimya ndani ya sala. Kama hujui kwa nini Mungu ameruhusu jambo fulani, sema hivyo. Usijilazimishe kubuni jibu. 3. Kumbuka ukiwa na kusudi. Soma Kutoka 14–15 au kumbuka ushuhuda wa kweli wa msaada wa Mungu. Tumia kumbukumbu hiyo kuomba msaada wa sasa, si kujihakikishia suluhisho la haraka. 4. Walinde walio hatarini. Jiulize ni maisha ya nani yameathiriwa zaidi na mgogoro. Chagua tendo moja la kuwajali, kuwatetea, au kuwasaidia kwa vitendo. 5. Endelea katika ibada ya uaminifu unaposubiri. Zaburi inaisha kabla jibu halijafika. Dumisha sala, mazungumzo ya kweli, na kusimama pamoja na wengine hata wakati ufumbuzi bado haujaonekana.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni hasara gani imenifanya iwe vigumu kutambua uwepo wa Mungu? 2. Kuna tofauti gani kati ya kumwuliza Mungu maswali kwa uchungu na kuamua kwamba hajali tena? 3. Kukumbuka ufalme wa Mungu juu ya uumbaji kunapanua vipi mtazamo wangu wakati wa mgogoro? 4. Ni nani aliye dhaifu zaidi katika jambo ninaloliombea, na ninaweza kumsaidiaje? 5. Ni hatua gani ya uaminifu ninayoweza kuchukua hata kabla sijajua mwisho wa simulizi hili?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu, Mfalme wetu tangu zamani, tunakuletea mahali ambapo nyimbo zetu zimenyamaza, kumbukumbu ambazo ni vigumu kuzigusa, na maswali ambayo hatuna majibu yake.

Pita katikati ya magofu yetu. Usiuache ukatili useme neno la mwisho kuhusu jina lako au watu wako.

Uliigawanya bahari; uliweka mchana na usiku; unashikilia mipaka na majira ya uumbaji. Utushike nasi wakati dunia yetu inapoonekana kusambaratika.

Likumbuke agano lako. Walinde walio dhaifu, maskini, na waliojeruhiwa. Tufundishe kuitafuta haki bila kupoteza huruma, na kuendelea kuomba wakati jibu bado halijafika.

Kwa njia ya Yesu aliyesulubiwa na kufufuka, lilinde tumaini letu hadi uwepo wako uijaze dunia iliyofanywa mpya. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 74 inaisha kwa ombi la haraka kwamba Mungu ainuke na kutetea shauri lake. Zaburi 75 inaanza kuelekea jibu: Mungu ndiye Hakimu, na wakati wa hukumu uko mikononi mwake. Watu waliouliza Mpaka lini? wanaalikwa kukumbuka kwamba kuonekana kwa Mungu kuchelewa hakumaanishi ameacha mamlaka yake.

Zaburi 74 inatufundisha namna ya kuzungumza wakati Mungu anaonekana kimya. Zaburi 75 itatualika kumtumaini Yule anayehukumu kwa wakati aliouweka.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Biblia Takatifu, Zaburi 74 pamoja na vifungu vingine vilivyotajwa. Maelezo ya mstari 12 mwanzoni ni tafsiri ya kimaana, si nukuu kutoka tafsiri iliyochapishwa.

BibleProject. Bila mwaka. The Book of Psalms: Study Notes. Hasa kurasa 14–15. Nyaraka za mradi zilizotolewa.

Goldingay, John. 2007. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic. Zaburi 74, kurasa 420–38.

Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Kilichapishwa kwa mara ya kwanza 1975. Zaburi 74, kurasa 293–99.

Maisha-Kamili.com — Mafunzo ya Biblia kwa ukuaji wa kiroho

Zaburi 74 — Nyumba ya Mungu Inapogeuka Magofu