Zaburi 75 — Dunia Inapotetemeka, Mungu…

Dunia inapotetemeka na wenye mamlaka wanapojigamba, ni nani anayeshikilia nguzo zake?

Muhtasari

Hakimu anayechagua wakati, anayekikabili kiburi, na anayewainua wenye haki

“Bali Mungu ndiye ahukumuye: Humshusha huyu na kumkweza mwingine.” Zaburi 75:7, Neno: Biblia Takatifu (NEN)

Mtu mwenye mamlaka anajigamba kana kwamba wakati ujao ni mali yake. Wakati huohuo, jamii iliyo dhaifu inajiuliza kama kuna siku yeyote atamwajibisha. Chini ya miguu yao, ardhi inaonekana kutikisika. Ni nani anayeshikilia dunia wakati wale waliokabidhiwa mamlaka wanayatumia vibaya?

Zaburi 75 inatoa jibu lenye kushangaza. Hakimu hajaiacha nafasi yake. Anasema katikati ya dunia inayotetemeka na kutangaza kwamba atatenda kwa wakati aliouchagua—na kwamba hukumu yake itakuwa ya haki.

1.0 Utangulizi

Katika Zaburi 74, watu wa Mungu walisimama katikati ya magofu ya patakatifu pao. Walisikia kelele za maadui na kuomba, “Inuka, Ee Mungu, utetee shauri lako” (Zaburi 74:22). Zaburi 75 inafuata kwa shukrani, kisha sauti yenye mamlaka ya Mungu mwenyewe. Wale waliouliza, Mpaka lini? sasa wanasikia kwamba muda wa hukumu haujakabidhiwa kwa watesi wao.

Lakini zaburi hii haitoi faraja ya juu juu kana kwamba kila kinachotokea sasa ni chema. Inaeleza dunia ambayo misingi yake inaonekana kuyumba, watu wanaojisifu kwa nguvu zao, na kikombe cha kutisha kilicho mkononi mwa Mungu. Tumaini lake haliko katika taasisi zenye nguvu wala katika dhana kwamba mambo lazima yataendelea kuwa mazuri yenyewe. Liko katika Mungu anayehukumu kwa haki.

Zaburi 75 inatufundisha kwamba mafanikio yanayoonekana ya wenye kiburi si kipimo cha haki, wala si hukumu ya mwisho ya historia. Mungu anaishikilia dunia, anachagua wakati wa hukumu, na anawaita watu wake kuishi kwa unyenyekevu, kutoa sifa za kweli, na kudumu katika kutenda haki.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha zaburi kinaihusisha na Asafu, kinaielekeza kwa mwimbishaji, na kinataja mtindo wa “Usiharibu,” ambao huenda ulihusiana na namna ya kuiimba. Kichwa hiki hakitoi tarehe ya uhakika wala kutaja mgogoro mmoja maalumu wa kisiasa. Zaburi 75 ni sehemu ya mkusanyo wa Asafu katika Zaburi 73–83, ambamo mashaka ya mtu binafsi na kushindwa kwa jamii vinawekwa mara kwa mara mbele ya mamlaka ya Mungu (1 Mambo ya Nyakati 25:1; BibleProject, bila mwaka, 14–15).

Nafasi yake katika mkusanyo ina maana, ingawa si lazima kudai kwamba kila uhusiano kati ya zaburi jirani ulipangwa kwa makusudi. Zaburi 73 inauliza kwa nini waovu wanastawi; Zaburi 74 inamwomba Mungu awakabili maadui wenye ukatili; Zaburi 75 inafuata kwa tangazo la Mungu kuhusu hukumu ya haki. John Goldingay anaonyesha mgeuko wa kuvutia katika neno linalohusu mahali au mkutano uliowekwa katika Zaburi 74, hadi wakati uliowekwa katika Zaburi 75:2. Mahali pa ibada paliharibiwa, lakini wakati wa Mungu kutenda hauko nje ya mamlaka yake (Goldingay 2007, 439–42).

Shairi lina sauti zaidi ya moja. Jamii inashukuru katika mstari 1. Mungu anaonekana kusema katika mistari 2–5, akitangaza hukumu yake na kuwaonya wenye majivuno. Mistari 6–10 inaitikia kwa ungamo na sifa, labda kupitia kiongozi anayewakilisha jamii. Utambulisho wa anayesema “mimi” katika mstari 10 unajadiliwa. Derek Kidner anaelekea kuisikia sauti ya Mungu mwenyewe ikijirudia, wakati Goldingay anaielewa kuwa sauti ya mfalme au kiongozi anayejitolea kutenda kulingana na haki ya Mungu (Kidner 2014, 299–302; Goldingay 2007, 439–40, 446).

Mtiririko huu—kutoka shukrani, kwenda katika neno la Mungu, kisha mwitikio wa mwanadamu—ni muhimu. Jamii haibuni tumaini lake. Inasikia Mungu ni nani na kuitikia kwa kuamua kumsifu na kutenda haki.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Shukrani inakumbuka ukaribu wa jina la Mungu

Zaburi 75:1

Jamii inaanza kwa kushukuru tena na tena. Jina la Mungu liko karibu, na matendo yake ya ajabu yanasimuliwa.

Katika lugha ya Biblia, jina la Mungu si jina la kutamkwa tu. Linamhusu Mungu anayejifunua kupitia tabia na matendo yake. Israeli inalijua jina lake kwa sababu amewaokoa, amewategemeza, na amekutana na watu wake katika historia (Kutoka 3:13–15; 34:5–7).

Hapa kuna swali dogo la tafsiri na wakati unaokusudiwa. Tafsiri nyingi zinazotumiwa zinaweka shukrani katika wakati wa sasa: “Tunakushukuru.” Goldingay anaona uwezekano kwamba miundo ya vitenzi vya Kiebrania inakumbuka ushuhuda ambao tayari ulitolewa zamani. Kwa namna hiyo ya kusoma, mstari unakumbuka nyakati ambazo uwepo wa Mungu wa kuokoa ulionekana wazi na kuuliza kama ukaribu huo utaonekana tena. Kidner anasisitiza umuhimu wa kusimulia matendo makuu ya Mungu katika ibada ya jamii (Kidner 2014, 300; Goldingay 2007, 441–42).

Maelezo yote mawili yanatusaidia. Shukrani haifuti mgogoro wa Zaburi 74. Inaifanya kumbukumbu ya Mungu ambaye jamii bado inamwomba ibaki hai.

3.2 Hakimu anachagua wakati na kuhukumu kwa haki

Zaburi 75:2–3

Sauti nyingine inaingia. Mungu anasema kwamba kwa wakati aliouchagua atahukumu kwa haki.

Jambo kuu si kwamba tu Mungu ana kalenda ambayo sisi hatuijui. Ni kwamba wakati na namna ya kuhukumu vinaendana. Utawala wa Mungu si matumizi ya mamlaka yasiyo na kipimo cha maadili. Maamuzi yake yanaongozwa na uadilifu. Goldingay anasisitiza kwamba neno linaloeleza jinsi Mungu anavyohukumu linajibu swali zito zaidi: si lini atatenda tu, bali matendo ya utawala wake yatakuwa ya namna gani (Goldingay 2007, 442–43).

Dunia na wakaaji wake wanaweza kutetemeka, lakini Mungu anazishikilia nguzo zake imara. Hii ni lugha ya kishairi inayotumia picha ya kale ya dunia yenye misingi. Inamwonyesha Muumba kuwa ndiye anayesimamisha utaratibu wakati kila kitu kingine kinaonekana kuporomoka. Picha inaweza kueleweka kwa upeo wa uumbaji mzima na wa maisha ya jamii: dunia ni mali ya Mungu hata wakati misingi ya maadili na siasa inapotikisika (Kidner 2014, 301).

Uhakika huu si ahadi kwamba jamii hazitawahi kupata majanga. Zaburi 74 imeonyesha kinyume chake. Ni tangazo kwamba janga halijamwondoa kwenye kiti chake Yule atakayelihukumu.

3.3 Pembe iliyoinuliwa inaweza kuwa ishara ya kiburi cha mamlaka

Zaburi 75:4–5

Sauti ya Mungu inahama kutoka kutoa uhakika hadi kutoa onyo: wenye majivuno waache kujisifu; waovu wasiinue pembe zao wala kusema kwa kiburi.

Mnyama huinua pembe kuonyesha nguvu au kumpinga mwingine. Katika mashairi ya Biblia, pembe kwa hiyo huwa picha ya nguvu, heshima, na mamlaka. Alama hiyo si mbaya yenyewe. Mahali pengine Mungu ndiye anayeiinua pembe ya watu wake (Zaburi 148:14). Lakini hapa pembe iliyoinuliwa ni ya watu waliolewa na kujiona kuwa wakuu.

Wenye kiburi wanazungumza kana kwamba hakuna mamlaka iliyo juu yao. Msimamo wao wenyewe unageuka hoja: Nina nguvu; kwa hiyo nina haki. Zaburi 75 inaikataa hoja hiyo. Nguvu hazithibitishi kutokuwa na hatia, mafanikio hayathibitishi kibali cha Mungu, na ushawishi mbele za watu hauondoi uwajibikaji (Goldingay 2007, 443–44).

Onyo linawalenga kwanza wenye majivuno. Lakini kila mwabudu anahitaji kulisikia. Anayeomba nguvu za ukandamizaji zianguke lazima ajihadhari asiwe mwenye kiburi yeye mwenyewe anapopewa mamlaka.

3.4 Hakuna upande wa dunia unaoweza kuchukua nafasi ya Mungu kama Hakimu

Zaburi 75:6–7

Shairi linatazama maeneo ya mbali: mashariki, magharibi, na jangwa au maeneo ya milima. Hakuna upande unaoweza kuwa chanzo cha mwisho cha kuinuliwa kwa mwanadamu. Mungu ndiye Hakimu anayemshusha mmoja na kumkweza mwingine.

Mstari 6 una ugumu wa maandishi, hasa usemi unaotafsiriwa katika baadhi ya matoleo kuwa “kusini” au “jangwani,” na katika mengine kama rejeo la milima. Maneno halisi ya kijiografia yanajadiliwa; lakini dai kuu liko wazi. Mwanadamu hawezi kupata mamlaka ya mwisho kwa kutafuta chanzo kingine cha nguvu duniani (Kidner 2014, 301–2; Goldingay 2007, 444–45).

Vitenzi vya kuinua na kushusha vinaendeleza picha ya pembe. Wenye kiburi wanajiinua wenyewe; Mungu pekee ndiye Hakimu wa kuamua ni mamlaka gani inayostahili kusimama. Sala ya Hana inatoa ungamo linalofanana: Bwana hushusha na kuinua (1 Samweli 2:7–8).

Hii haimaanishi kwamba kila mtawala wa sasa amepata nafasi yake kwa uadilifu, au kwamba kila anayeteseka amehukumiwa na Mungu. Zaburi 73 tayari imepinga kufikiri hivyo. Maana yake ni kwamba hakuna cheo cha duniani kilicho cha mwisho. Haki ya Mungu iko juu ya kila kiti cha enzi, ofisi, cheo, na sifa za mwanadamu.

3.5 Kikombe cha hukumu si tishio lisilo na maana

Zaburi 75:8

Picha inabadilika kwa nguvu. Mkononi mwa Bwana kuna kikombe cha mvinyo wenye nguvu, uliochanganywa na vikolezo. Waovu watalazimika kunywa hadi tone la mwisho.

Katika manabii, kikombe kinaweza kuwa picha ya matokeo ya kutisha ya hukumu ya Mungu dhidi ya uasi na ukandamizaji (Isaya 51:17; Yeremia 25:15–29). Zaburi 75 inaitumia picha hiyo kusema kwamba ukatili wa kiburi hautaendelea milele bila kujibiwa. Kikombe kiko mkononi mwa Hakimu wa Mungu; hakiko mkononi mwa watu wanaotafuta kulipiza kisasi.

Picha hii ni kali kwa makusudi. Goldingay anaonyesha jinsi inavyoshtua; Kidner anaihusisha na picha nyingine za kibiblia za hukumu ya Mungu kama kikombe ambacho wenye hatia lazima wakinywe (Kidner 2014, 302; Goldingay 2007, 445–47).

Tusikigeuze kikombe kuwa silaha ya kudai kwamba mtu fulani anayeteseka lazima yuko chini ya ghadhabu ya Mungu. Zaburi inakabili hatari ya wale wanaotumia mamlaka kwa kiburi na bila haki. Hukumu inalenga kukabili uovu na kuthibitisha haki ya Mungu, si kulisha tamaa yetu ya kuona mwingine akiumia.

3.6 Sifa zinaitikia ahadi ya Mungu ya kugeuza hali kwa haki

Zaburi 75:9–10

Sauti ya mwisho inaahidi kuendelea kumtangaza na kumwimbia Mungu wa Yakobo. Shairi linarudi kwenye pembe: pembe za waovu zitakatwa, na za wenye haki zitainuliwa.

Lugha hii ina maana kubwa kuliko tumaini la jumla kwamba siku moja watu wema watapata thawabu. Inatangaza kuvunjwa kwa nguvu za ukandamizaji na kurejeshwa kwa wale waliokanyagwa. Mwanzo na mwisho vinaungana: jamii inamshukuru Mungu kwa matendo yake, na sauti inayoitikia inaamua kuyatangaza na kumwimbia sifa.

Ni nani anayesema, “Nitazikatilia mbali,” katika mstari 10? Kitenzi cha nafsi ya kwanza ni muhimu. Kidner anaona uwezekano mkubwa kwamba hapa sauti ya Mungu mwenyewe inasikika tena. Goldingay anaisikia sauti ya kiongozi anayechukua wajibu wa kifalme wa kuzuia maovu. Ingawa utambulisho wa mnenaji unabaki kuwa swali la mjadala, chanzo na kipimo cha haki viko wazi: Mungu ndiye anayehukumu, na mamlaka halali ya wanadamu yanawajibika kwake (Kidner 2014, 302; Goldingay 2007, 446).

Zaburi inaisha kwa tumaini kwamba nguvu zitarudishwa katika kusudi lake sahihi—si kuadhimisha majivuno, bali kulinda lililo jema.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Wakati wa Mungu si mwaliko wa kusubiri bila kutenda

Mungu anasema kwamba wakati wa hukumu ni wake. Lakini jamii bado inaitwa kuabudu, kusema kweli, na kupinga kiburi. Kumsubiri Hakimu hakumaanishi kuhalalisha unyanyasaji au kuwaacha waliojeruhiwa na ukosefu wa haki. Badala yake, tunawajibika kutenda yaliyo sahihi bila kujifanya kwamba sisi tunamiliki hukumu ya mwisho au ratiba yake.

4.2 Mungu anaushikilia uumbaji na kuwawajibisha watawala

Yule anayezishikilia nguzo za dunia ndiye anayewahukumu watu wanaojiinua juu ya wengine. Uumbaji na maadili ni mambo yanayohusiana. Utulivu si taasisi kuendelea kuwepo tu; unahusu pia haki katika mahusiano yanayowezesha jamii kuishi pamoja.

4.3 Mungu anapogeuza hali, anafunua udhaifu wa vipimo vyetu vya ukuu

Pembe inaweza kuwakilisha nguvu yenye heshima au nguvu ya kiburi. Swali kuu ni jinsi nguvu zinavyotumika na zinamhudumia nani. Zaburi 75 inaondoa kuabudu ushawishi na kuweka mahali pake kumcha Mungu anayeshusha na kuinua. Inawaita wenye mamlaka kuwa wanyenyekevu na kuwapa walio dhaifu sababu ya kutumaini.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 75 ina uhusiano wa karibu wa kimaudhui na wimbo wa Hana. Maandiko yote mawili yanazungumzia majivuno ya wanadamu, mamlaka ya Mungu juu ya dunia, na mgeuko ambao wenye kiburi wanashushwa na wanyenyekevu wanainuliwa (1 Samweli 2:1–10). Baadaye wimbo wa Mariamu unachukua lugha hii ya kibiblia: Mungu anawatawanya wenye kiburi, anawashusha watawala kwenye viti vya enzi, na kuwainua walio chini (Luka 1:46–55). Hizi si ahadi za kubadilisha bahati ya watu bila sababu; zinaonyesha upinzani wa Mungu dhidi ya kiburi cha ukandamizaji na kujali kwake walio dhaifu.

Danieli analeta uhusiano mwingine. Mungu ndiye anayeondoa wafalme na kuwaweka wafalme (Danieli 2:21). Nebukadneza analazimika kujifunza kwamba mamlaka yake makubwa hayamweki juu ya Mungu Aliye Juu Sana (Danieli 4:28–37). Zaburi 75 inazungumza na kila kizazi kinachojaribiwa kuchanganya mafanikio ya kisiasa na mamlaka ya mwisho.

Kwa Wakristo, Yesu anaonyesha tofauti hiyo kwa uwazi zaidi. Hashikilii hadhi kama silaha ya kuwakandamiza wengine. Anajinyenyekeza katika utii, hata mauti ya msalaba, kisha Mungu anamwadhimisha (Wafilipi 2:5–11). Ufufuo wake ni tendo la Mungu la kumtetea Masihi aliyesulubiwa na ni dhamana kwamba mamlaka yasiyo ya haki na kifo havitakuwa na neno la mwisho (Matendo 2:23–36; 1 Wakorintho 15:20–28).

Picha ya kikombe pia ina mwangwi katika sala ya Yesu Gethsemane. Anaomba kikombe kimwepuke, lakini anakubali mapenzi ya Baba (Marko 14:36). Uhusiano mpana wa kibiblia kati ya kikombe, mateso, na hukumu unaongeza kina kwa picha hiyo, lakini Zaburi 75 haijitambulishi kuwa unabii wa moja kwa moja wa tukio hilo. Zaburi kwanza inatangaza hukumu ya Mungu dhidi ya wenye kiburi; Injili inasimulia jinsi Yesu anavyoingia katika mateso ili kutimiza kusudi la Mungu la wokovu.

Hatimaye, Maandiko yanaelekeza macho kwenye hukumu ya haki na uumbaji mpya, ambamo uovu hautaruhusiwa tena kuiharibu dunia (Ufunuo 20:11–15; 21:1–5). Hakimu wa Zaburi 75 si Yule anayewaondoa wenye nguvu tu. Ni Yule ambaye haki yake inawezesha dunia iliyoponywa.

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Ruhusu kumbukumbu za wema wa Mungu zizae sifa za kweli. Kumbuka tendo moja la Mungu la kukutunza bila kuficha ukosefu wa haki au swali ambalo bado halijajibiwa. 2. Chunguza namna unavyotumia ushawishi wako. Katika familia, kanisa, kazini, au kwenye uongozi, jiulize ikiwa nguvu zako zinawalinda wengine au zinakuongezea wewe sauti tu. 3. Kataa njia ya mkato ya kujikweza. Usichanganye sifa za watu, cheo, fedha, au kuungwa mkono na wenye mamlaka na hukumu ya Mungu kuhusu tabia yako. 4. Tenda haki kwa subira. Uovu unapoendelea, tafuta uwajibikaji unaofaa, walinde walio hatarini, na tumia njia halali na za kuwajibika kukabili madhara—bila kuongozwa na kisasi. 5. Mwachie Mungu hukumu ya mwisho. Kiri yale usiyoweza kuyajua kuhusu hatima ya mwingine. Endelea kutenda yaliyo sawa ukiamini kwamba uovu hautatawala wakati ujao milele.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni wapi dunia inayonizunguka inaonekana kutetemeka, na kumtumaini Mungu anayezishikilia nguzo zake kungekuwa na maana gani? 2. Ni wakati gani ninajaribiwa kuinua “pembe” yangu—kutumia nguvu bila unyenyekevu? 3. Kufikiria wakati uliowekwa na Mungu kunanikosoaje ninapokuwa na haraka ya majibu au ninapokaa bila kutenda? 4. Kuna tofauti gani kati ya kutafuta uwajibikaji kwa makosa na kufurahia kulipiza kisasi? 5. Utawala wa Yesu unaweza kubadilishaje namna ninavyoupima ukuu na kutumia mamlaka?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu wa Yakobo, Hakimu wa haki, dunia inapoyumba chini ya miguu yetu, tukumbushe kwamba bado unazishikilia nguzo zake.

Sauti za majivuno zinapodai kumiliki wakati ujao, tufundishe tusipime ukweli kwa nguvu zao. Tuokoe pia na kiburi kinachoweza kuchipuka ndani yetu.

Wewe unachagua wakati na kuhukumu kwa haki. Tupe subira isiyo ya kutojali, ujasiri usio wa ukatili, na nguvu zinazotumika kuhudumia badala ya kutawala kwa mabavu.

Watetee walio dhaifu. Yafunue maovu yaliyofichwa. Wafundishe watu wako kukusifu kwa maisha ya kweli.

Tuelekeze macho yetu kwa Yesu, Mfalme aliyejinyenyekeza na kuinuliwa, hadi haki na amani yako viujaze uumbaji unaoufanya mpya. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 75 inamtangaza Hakimu anayekizuia kiburi na kuiimarisha dunia. Zaburi 76 sasa inaonyesha nguvu za Mungu kuhusiana na Sayuni: silaha zinavunjwa, mashujaa wananyamazishwa, na Mungu anayejulikana Yuda anastahili kuheshimiwa duniani kote.

Mtiririko unatoka katika ahadi ya hukumu ya haki hadi picha ya Mungu anayeishinda nguvu ya ukatili. Kile ambacho waabudu walikiomba katika Zaburi 74 kinakuwa mada ya wimbo wa tumaini katika Zaburi 75–76. Tumaini halikanushi magofu; linamtazama Bwana ambaye hataruhusu nguvu za uharibifu zitawale milele.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Neno: Biblia Takatifu (NEN), Zaburi 75:7 (nukuu ya mwanzo), pamoja na vifungu vya Biblia vilivyotajwa katika makala. Zaburi 75, NEN.

BibleProject. Bila mwaka. The Book of Psalms: Study Notes. Hasa kurasa 14–15. Nyenzo za mradi.

Goldingay, John. 2007. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic. Ufafanuzi wa Zaburi 75, kurasa 438–47.

Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Toleo la kwanza la mwaka 1975. Ufafanuzi wa Zaburi 75, kurasa 299–302.

Maisha-Kamili.com — Masomo ya Biblia kwa ukuaji wa kiroho

Zaburi 75 — Dunia Inapotetemeka, Mungu Huzishikilia Nguzo Zake