Zaburi 89 — Ahadi ya Mungu Inapokutana na…

Taji linapoanguka, tunashikiliaje ahadi ya Mungu bila kuficha maumivu?

Muhtasari

Uaminifu wa Bwana, kuvunjika kwa ufalme wa Daudi, na sala isiyoficha mgongano kati ya ahadi na hali halisi

Mstari mkuu — Zaburi 89:49 (tafsiri ya kujifunzia): “Bwana, ziko wapi fadhili zako za zamani ulizomwahidi Daudi kwa kiapo katika uaminifu wako?”

Taifa linaweza kupoteza jengo na kuendelea kuishi. Linaweza hata kupoteza kiongozi na kutafuta njia nyingine ya kusonga mbele. Lakini linapaswa kufanya nini wakati kiti cha enzi kinapoanguka—kile ambacho watu waliamini Mungu mwenyewe alikuwa ameahidi kukisimamisha milele? Taji limetupwa chini, kuta zimebomolewa, na nyimbo za ushindi za zamani sasa zinaamsha uchungu. Swali kubwa si, Nani ametushinda? Bali, Imekuwaje kwa neno ambalo Mungu alilisema?

Zaburi 89 inathubutu kuuliza swali hilo. Inaanza kwa kuimba uaminifu wa Mungu, lakini inakaribia mwisho kwa kumuuliza kwa nini uaminifu huo hauonekani tena. Kati ya sehemu hizo mbili tunakutana na mojawapo ya mazungumzo mazito zaidi katika Biblia kuhusu ahadi, majanga, ufalme, na tumaini.

1.0 Utangulizi

Je, tunaweza kuendelea kuzitumainia ahadi za Mungu wakati mambo yanayoonekana mbele yetu yanaonekana kuzipinga?

Zaburi 88 inaishia katika giza bila kusimulia ukombozi. Zaburi 89, kwa kusikia mistari yake ya kwanza, inaonekana kama jua limechomoza: mwimbaji anaahidi kuzitangaza fadhili za Bwana kutoka kizazi hadi kizazi (mst. 1–2). Lakini polepole wimbo huo wa sifa unageuka kuwa maombolezo. Tatizo si tu huzuni ya mtu mmoja. Ni kuanguka kwa tumaini la taifa lililounganishwa na ufalme wa ukoo wa Daudi.

Mwimbaji anakumbuka agano la Mungu na Daudi, anamsifu Muumba anayetawala hata bahari, kisha anaeleza mfalme aliyeteuliwa na kuimarishwa kwa mkono wa Mungu (mst. 3–37). Halafu anasema kwa msisitizo: “Lakini wewe…” (mst. 38). Anasimulia mfalme aliyetiwa mafuta lakini amekataliwa, taji lililotiwa unajisi, ngome zilizobomolewa, na maadui wanaoshangilia. Anataka kujua jinsi ahadi ya Mungu na janga hilo vinavyoweza kuwa sehemu ya hadithi moja.

Zaburi haimalizi mgongano huo kwa kukataa kwamba maafa yametokea au kwa kujifanya kwamba Mungu hakuwahi kuahidi chochote. Inayaleta mbele zake mambo yote mawili. Kwa hiyo ni sala muhimu kwa watu, familia, makanisa na jamii ambazo bado zinaishi na hasara ambayo majibu mepesi ya kidini hayawezi kuieleza.

Ujumbe mkuu: Imani inayoshikilia agano haimaanishi kujifanya kwamba hakuna mgongano kati ya ahadi na hali halisi. Inamaanisha kukumbuka uaminifu wa Mungu, kutaja kwa ukweli kilichovunjika, na kulirudisha swali ambalo halijajibiwa mbele ya Mungu aliyetoa ahadi.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Kichwa cha zaburi kinaiita maskili inayohusishwa na Ethani Mwezrahi. Biblia inamtaja Ethani mwenye hekima (1 Wafalme 4:31) na wanamuziki walioitwa Ethani (1 Mambo ya Nyakati 15:17–19). Hata hivyo, kichwa hakitupi uhakika kwamba ni mtu gani anayetajwa, wala hakituambii ni lini shairi zima lilitungwa. Maudhui yake yanalingana na maombolezo ya jamii kuhusu ufalme wa Daudi. Mfalme anatajwa mara nyingi kwa nafsi ya tatu, huku mwimbaji akitumia “mimi” na “sisi” kwa niaba ya watu (Goldingay 2007, 663–65).

Msingi wa zaburi ni 2 Samweli 7:4–17, ujumbe wa Mungu kwa Daudi kupitia nabii Nathani. Daudi alitaka kumjengea Mungu nyumba, lakini Mungu aliahidi kumjengea Daudi “nyumba”—yaani, ukoo wa kifalme. Mchezo huu wa maana mbili za nyumba unasaidia kuelewa kwa nini Zaburi 89 inarudia lugha ya kujenga na kuimarisha kiti cha enzi (Kidner 2014, 351–52). Ahadi hiyo inasikika pia katika Zaburi 2 na 72, na baadaye katika matarajio ya manabii kuhusu mtawala mwenye haki atakayetoka katika ukoo wa Daudi.

Maafa ya mistari 38–45 yanaweza kulingana na kuanguka kwa Yerusalemu mwaka 587/586 KK na kusambaratika kwa ufalme huru wa Daudi. Kidner anaona mwangwi wa Maombolezo na anataja Yehoyakini, mfalme kijana aliyekuwa amepelekwa uhamishoni mwaka 597 KK (Kidner 2014, 356–57). Goldingay anatutahadharisha kutofanya mazingira haya kuwa ya uhakika: wengine wamependekeza kushindwa kwa wafalme wa nyakati za awali au kipindi baada ya uhamisho ambapo kiti cha enzi cha Daudi bado hakikuwa kimerejeshwa (Goldingay 2007, 665–66). Zaburi haitaji jina la mfalme anayelia kwa ajili yake. Hoja yake kuu ni mgongano kati ya kauli “milele” katika agano na taji lililoonekana kuanguka.

Zaburi 89 inakamilisha Kitabu cha Tatu cha Zaburi (73–89). Muundo wake una hatua zinazotofautiana wazi:

Mistari 1–4: Ahadi ya kuimba fadhili za Mungu na kukumbushwa kwa agano na Daudi.

Mistari 5–18: Ukuu wa Bwana mbinguni, katika uumbaji, katika haki na katika ibada ya Israeli.

Mistari 19–37: Kuchaguliwa kwa Daudi na ahadi ya kudumu, pamoja na onyo kuhusu kuadhibiwa kwa wana wa ukoo wake wanaoasi.

Mistari 38–45: Malalamiko makali kwamba mfalme aliyetiwa mafuta ametupwa chini.

Mistari 46–51: Maombi ya Mungu kukumbuka udhaifu wa wanadamu, ahadi yake, na aibu inayobebwa na watu wake.

Mstari 52: Baraka inayofungwa kwa “Amina na Amina,” ambayo inatumika kama hitimisho la Kitabu cha Tatu, kama ilivyo kwa sehemu nyingine za Zaburi.

Tofauti hii ya mwisho ni muhimu. Maombolezo ya shairi lenyewe yanaishia mstari 51, bila kusimuliwa kwa ukombozi. Mstari 52 unasikika kama sifa inayofunga sehemu ya mkusanyo wa Zaburi. Hausimuliwi kama jibu ambalo mwombaji tayari amepokea (Kidner 2014, 357–58; Goldingay 2007, 690–94).

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Wimbo wa mwanzo unaoelekea kujaribiwa

Zaburi 89:1–4

Mwimbaji anaahidi kuimba kuhusu fadhili na uaminifu wa Bwana. Maneno ya Kiebrania yanayoelezwa mara nyingi kwa namna hii ni ḥesed—upendo wa agano, fadhili zisizogeuka kirahisi—na ʾĕmûnâ—uaminifu na kutegemeka. Haya si maelezo ya hisia za Mungu kwa Daudi tu. Ni sifa zinazolifanya neno la Mungu liwe lenye kustahili kuaminiwa.

Kurudiwa kwa “milele” na “kizazi hadi kizazi” kunatuandaa kwa tatizo kuu. Mungu amemwahidi Daudi kwamba uzao wake na kiti chake cha enzi vitaendelea. Mwimbaji anaiweka ahadi hii kabla ya kusimulia janga ili ionekane wazi kwa nini anauliza maswali makali mwishoni. Haulizi kwa sababu ameyasahau Maandiko. Anauliza kwa sababu anayakumbuka.

Hii ni aina ya ibada yenye gharama kuliko kuimba tu maneno ambayo ni rahisi kuyasema. Inayapa maneno ya Mungu uzito wake wote hata katika siku ambazo maisha hayaeleweki.

3.2 Kiti cha enzi cha Mungu kiko juu ya viti vyote vya wanadamu

Zaburi 89:5–13

Wimbo unafungua pazia la mbinguni. “Watakatifu” na “wana wa wenye nguvu” ni lugha ya kishairi kuhusu viumbe wa mbinguni. Hakuna anayelingana na Bwana. Mungu si mtawala mmoja tu kati ya miungu au mamlaka yanayoshindana. Mamlaka mengine yote yanawajibika mbele zake.

Bahari, ambayo mara nyingi katika mashairi ya Biblia huwakilisha nguvu za kutisha na zisizodhibitika, iko chini ya utawala wake. Mungu anazitawala pepo na mawimbi, na anamponda Rahabu (mst. 10). Katika muktadha huu, Rahabu ni jina la kishairi au taswira ya nguvu inayompinga Mungu; katika Isaya 51:9–10 inahusishwa na Misri na ukombozi wa Kutoka. Huyu si Rahabu mwanamke wa Yeriko katika Yoshua 2. Lugha hiyo inaunganisha mamlaka ya Mungu juu ya uumbaji na ukombozi wa watu wake katika historia (Kidner 2014, 352–53; Goldingay 2007, 670–72).

Mbingu na nchi ni mali ya Mungu. Kaskazini na kusini ni kazi yake; Mlima Tabori na Hermoni vinajiunga katika sifa zake. Mandhari imepanuka zaidi ya Yerusalemu. Ikiwa Mungu anatawala bahari, milima na nguvu za mataifa, imekuwaje kwamba kiti cha Daudi sasa kimeachwa bila ulinzi? Swali hilo bado halijasemwa, lakini wimbo unalifanya liwe zito zaidi.

3.3 Kiti cha enzi cha Mungu kimejengwa juu ya haki, si mabavu

Zaburi 89:14–18

Katika mstari 14 tunapata msingi wa kiteolojia wa zaburi: haki na hukumu ya kweli ndizo msingi wa kiti cha enzi cha Mungu, huku fadhili na uaminifu zikienda mbele zake. Utawala wake hautambulishwi kwa kiwango cha nguvu anazoweza kuonyesha pekee. Unatambulishwa kwa tabia yake kama Mtawala.

Watu wanaoijua sauti ya shangwe mbele zake wanatembea katika nuru ya uso wake. Si wao wanaojitengenezea usalama wao wa mwisho. Nguvu na heshima yao vinatoka kwa Mungu ambaye mfalme wao yuko chini yake. Katika mstari 18, picha ya ngao na mfalme inahusisha ufalme na ulinzi wa Bwana kwa Israeli.

Uhusiano huu unaongeza makali ya tatizo linalokuja. Ikiwa haki na uaminifu ndio msingi wa kiti cha enzi cha Mungu, jamii itaelewaje kuaibishwa hadharani kwa mfalme ambaye Mungu mwenyewe aliahidi kumtunza? Waabudu hawa hawaulizi tu kwa nini wenye nguvu wamewashinda. Wanauliza kuhusu haki na uaminifu wa Mungu.

3.4 Mtumishi aliyeteuliwa, si mwokozi aliyejiteua

Zaburi 89:19–27

Sasa tunasikia ahadi ya Mungu kwa Daudi. Mungu ndiye anayemchagua, kumtia mafuta, kumshika mkono na kumwahidi ulinzi dhidi ya adui zake. Mfalme anaitwa mtumishi wa Mungu. Kwa hiyo mamlaka ya kifalme ni jukumu alilopewa; si uthibitisho kwamba mfalme anamiliki watu au hana wajibu wa kuwajibika.

Kisha mfalme anapewa lugha ya kifamilia yenye uzito mkubwa. Atamwita Mungu “Baba yangu,” naye Mungu atamfanya kuwa mzaliwa wake wa kwanza, mwenye cheo cha juu kuliko wafalme wa dunia (mst. 26–27). Katika mazingira ya kifalme ya Agano la Kale, kauli ya “mzaliwa wa kwanza” inaeleza hadhi na nafasi aliyopewa mfalme. Haimaanishi kwamba Daudi alizaliwa kabla ya wanadamu wengine. Israeli yenyewe iliitwa mzaliwa wa kwanza wa Mungu katika Kutoka 4:22.

Lugha hii baadaye inakuwa muhimu kwa tumaini la Masihi. Lakini kwanza tusikie uzito wake katika historia ya Israeli. Mfalme aliinuliwa na Mungu ili awatumikie watu chini ya utawala wa Mungu. Ahadi ilikuwa kubwa kwa sababu Yule aliyemchagua alikuwa mwaminifu (Kidner 2014, 354–55).

3.5 Kuadhibu kunaruhusiwa; kuvunja agano kunakataliwa

Zaburi 89:28–37

Ahadi inafikia kilele. Agano la Mungu na Daudi linaelezwa kuwa la kudumu kama mbingu. Jua na mwezi vinakuwa picha za uimara wa kile ambacho Mungu amesema. Ukoo na kiti cha enzi vya mfalme vinatazamiwa kuendelea zaidi ya uhai wa mtu mmoja.

Lakini Mungu anaweka tofauti muhimu. Watoto wa Daudi wanaweza kuacha sheria zake na kuvunja maagizo yake. Hilo halitaachwa bila matokeo. Mungu anasema atawadhibu kwa uasi wao (mst. 30–32). Hata hivyo, mara moja anasisitiza kwamba hataondoa fadhili zake, wala hatalivunja agano lake (mst. 33–34).

Hapo tunajifunza kwamba uaminifu wa agano hauondoi uwajibikaji wa kimaadili. Ukoo wa wafalme unaweza kuadhibiwa kwa makosa bila Mungu mwenyewe kuwa asiye mwaminifu. Hata hivyo, tofauti hii inafanya malalamiko yanayofuata yawe makali zaidi: ikiwa Mungu alisema hataacha agano lake, watu wataelewaje kuanguka kwa ufalme uliolindwa na agano hilo?

Shairi halitupi ufumbuzi wa haraka. Linakusanya maneno ya ahadi ambayo sasa yanafanya janga lionekane kuwa gumu zaidi kuelewa.

3.6 “Lakini wewe”: taji limeangushwa chini

Zaburi 89:38–45

Maneno ya kwanza ya mstari 38 yanabadilisha sauti ya zaburi: “Lakini wewe…” Mungu aliyesema atamwimarisha mfalme sasa anaelezwa kuwa amemkataa na kumwaibisha mtiwa-mafuta wake. Mwimbaji anaona agano kana kwamba limeachwa, taji lililotengwa kwa ajili ya ufalme limetiwa unajisi, ngome zimebomolewa, mipaka iko wazi kwa wavamizi, maadui wanafurahi, na kiti cha enzi kimerushwa chini.

Vitenzi vingi vinamwelekea Mungu moja kwa moja: wewe umekataa, wewe umebomoa, wewe umewainua maadui. Hii ni lugha ya maombolezo ya agano. Ni namna jamii inavyohisi kwamba Mungu amehusika katika janga lao. Zaburi haielezi sababu zote zilizofichika za Mungu, wala haitupi ruhusa ya kusema kwamba kila kushindwa kwa taifa, kanisa au mtu binafsi ni adhabu aliyoiamuru Mungu.

Hatuwezi kupunguza mgongano kati ya mistari 28–37 na 38–45. Kidner anaeleza kilio hiki kuwa ombi chungu linalotoka ndani ya imani ya agano, si kukana tabia ya Mungu. Goldingay anakazia kwamba sifa na malalamiko yamewekwa pamoja kwa makusudi: maneno ambayo Mungu alisema ndiyo yanayofanya hali ya sasa ihitaji majibu (Kidner 2014, 356–57; Goldingay 2007, 664–65).

Mwimbaji anakataa njia mbili rahisi: kuikana ahadi na kuyakana majeraha. Vyote vinapelekwa katika sala moja.

3.7 “Hata lini?”—mgogoro wa agano unakuwa kilio cha maisha mafupi

Zaburi 89:46–48

Sasa wimbo unatoka katika picha ya kiti cha enzi na kuzungumza kuhusu muda. Bwana atauficha uso wake hadi lini? Ghadhabu yake itaendelea mpaka lini? Mwimbaji anamwomba Mungu akumbuke jinsi uhai wa mwanadamu ulivyo mfupi. Ni nani awezaye kuishi bila kuona kifo, au kujiokoa mwenyewe kutoka Sheoli, makao ya wafu?

Huu si muhtasari wa mafundisho yote ya Biblia kuhusu maisha baada ya kifo. Ni kilio cha watu ambao miaka yao ya kuishi inapita huku wakibeba aibu na ahadi inayosubiri kutimizwa. Ikiwa ufalme wa Daudi utarejeshwa, je, watu wanaoteseka sasa wataweza kuuona wakati huo?

Hapa Zaburi 89 inakutana kwa namna ya ndani na Zaburi 88. Mtu mmoja alikuwa anaogopa kaburi; jamii nzima sasa inaogopa kwamba vizazi vitapita bila kuona ahadi ya agano ikithibitishwa katika maisha yao. Udhaifu wa mwanadamu unasimama mbele ya ahadi ya Mungu ya kudumu.

3.8 “Ziko wapi fadhili zako za zamani?”

Zaburi 89:49–51

Kilio kinafikia kilele katika swali la fadhili za zamani za Mungu, zile alizomwahidi Daudi kwa kiapo. Mwimbaji anamsihi Mungu akumbuke kejeli na dharau zinazowafikia watumishi wake na kumwendea mfalme aliyetiwa mafuta.

Huu si uchungu wa kujivunia taifa peke yake. Katika hoja ya zaburi hii, maadui wanapomdhihaki mfalme ambaye Mungu alimchagua, wanakuwa pia wanadhalilisha uaminifu wa Mungu aliyemwahidi ufalme. Mwimbaji analiweka jina la Mungu ndani ya swali. Lakini kabla ya sala kuisha, hakuna taarifa kwamba ufalme mpya tayari umeinuka (Goldingay 2007, 688–90).

Ombi la mwisho ni fupi lakini zito: kumbuka. Mwombaji hawezi kukijenga upya kiti cha enzi kwa maneno. Anaweza kumkumbusha Mungu agano lake, kumweleza aibu ya watu, na kumsihi Yule aliyetoa ahadi achukue hatua.

3.9 “Amina na Amina”: sifa katika ukingo wa hadithi ambayo haijakamilika

Zaburi 89:52

Mstari wa mwisho unambariki Bwana milele na kuhitimisha kwa “Amina na Amina.” Lakini nafasi yake na mfumo wa maneno yake vinaonyesha kwamba unafunga Kitabu cha Tatu cha Zaburi, badala ya kusimulia kwamba Mungu tayari amejibu maombolezo ya mwimbaji. Kauli za aina hiyo zinapatikana katika Zaburi 41:13 na 72:18–19, na pia 106:48. Maombolezo ya shairi yanaishia mstari 51 yakiwa bado yanasubiri majibu.

Hilo halifanyi “Amina” kuwa neno tupu. Linaiweka sifa karibu na kilio ambacho hakijajibiwa, kama sehemu ya ibada ya jamii pana. Watu wa Mungu wanaendelea kumkiri kuwa Mfalme hata wakati kiti cha enzi cha Daudi kimeanguka. Lakini baraka hiyo haiwafanyi watu wenye maumivu wajifanye kwamba kila kitu kimetengemaa (Goldingay 2007, 693–94).

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Kuzichukulia ahadi za Mungu kwa uzito kunaruhusu maswali magumu

Malalamiko ya Zaburi 89 yanatoka katika ahadi yenyewe. Mwimbaji anarudia kwa makini neno ambalo Mungu aliapa, kisha anauliza kwa nini mambo yanaonekana kuwa tofauti. Imani ya kibiblia inaweza kuwa na maswali magumu yanayoelekezwa kwa Mungu. Hatulindi uaminifu wake kwa kufuta mateso katika hadithi ya watu wake.

4.2 Mamlaka ya kiongozi lazima yapimwe kwa haki ya Mungu

Agano la Daudi halikumpa mfalme ruhusa ya kufanya chochote apendacho. Alibaki kuwa mtumishi wa Mungu, sheria ilibaki na mamlaka, na uasi uliweza kuleta adhabu. Zaburi 89:14 inaweka msingi wa utawala katika haki, si katika mafanikio ya vita. Ukweli huu ni muhimu wakati lugha ya baraka au kupakwa mafuta inapotumiwa kuwakinga viongozi dhidi ya kuwajibika.

4.3 Nidhamu na kuvunjwa kwa agano si kitu kimoja

Mistari 30–34 inakataa uzembe na kukata tamaa. Dhambi ina matokeo; hata hivyo Mungu anasisitiza uaminifu wake kwa agano. Lakini zaburi haigeuzi ukweli huo kuwa jibu rahisi kwa aibu inayofuata. Tunaweza kuikiri tabia ya Mungu na wakati huohuo kukiri kwamba hatuna maelezo kamili ya kila janga tunalopitia.

4.4 Jamii ya waaminio inahitaji ibada inayoweza kubeba huzuni isiyotatuliwa

Zaburi 89 ingeweza kuishia katika nyimbo za shangwe za mwanzo, lakini haikufanya hivyo. Kuwekwa kwake karibu na Zaburi 88 kunafanya Kitabu cha Tatu kifunge kwa maumivu ya mtu mmoja na ya jamii nzima. Kanisa linapaswa kuweza kuimba kuhusu uaminifu wa Mungu bila kuwanyamazisha watu wanaouliza, “Msaada wake aliotuahidi uko wapi?” Sala iwe na nafasi kwa wimbo na malalamiko.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 89 inasimama juu ya ahadi kwa Daudi (2 Samweli 7:12–16). Maandiko mengine hayaisahau ahadi hiyo wakati ufalme unapoanguka. Manabii wanatazamia mzao wa Daudi atakayetawala kwa haki (Isaya 9:6–7; 11:1–5; Yeremia 23:5–6). Isaya 55:3–5 pia inatumia lugha ya fadhili za agano la Daudi katika kuzungumzia kazi mpya ya Mungu kwa watu wake kwa upana zaidi. Maandiko haya hayaifanyi historia ya kuanguka kwa Yerusalemu kuwa jambo dogo; yanafungua tena swali kuhusu jinsi ahadi itakavyotimizwa.

Mpangilio wa Zaburi wenyewe unatufundisha jambo. Kitabu cha Tatu kinaishia na mfalme aliyetiwa mafuta lakini ameaibishwa. Zaburi 90, inayofungua Kitabu cha Nne, inamwelekea Mungu aliyekuwa makao ya watu wake katika vizazi vyote. Zaburi 93–100 zinarudia tangazo kwamba Bwana anatawala. Kwa hiyo mkusanyo mzima unatufundisha kwamba utawala wa Mungu hauwezi kufungwa ndani ya uhai wa jengo la kifalme au nasaba moja inayoonekana (Goldingay 2007, 690–92).

Kwa Wakristo, Agano Jipya linamtambua Yesu kuwa mwana wa Daudi aliyeahidiwa (Luka 1:32–33; Warumi 1:3–4). Aliposulubiwa, yule aliyeitwa “Mfalme wa Wayahudi” alidhihakiwa na kuonekana ameshindwa (Marko 15:16–32). Lakini ufufuo na kutukuzwa kwake vilikuwa msingi wa ujumbe wa mitume kwamba Mungu ametenda kwa uaminifu kwa ahadi ya Daudi kwa namna ambayo ufalme wa duniani uliokuwa umeanguka usingeweza kuitimiza (Matendo 2:29–36; 13:32–39). Mfalme huyu wa kweli anaingia katika mateso kwa ajili ya watu badala ya kuwatawala kwa mabavu; kupitia kwake baraka za Mungu zinawafikia watu wa mataifa.

Huo ni usomaji wa Kikristo unaotokana na mwendelezo wa Biblia nzima, si dai kwamba mwimbaji wa kwanza tayari alijua namna Yesu angekufa na kufufuka. Mazingira ya kwanza ya Zaburi 89 ni mgogoro wa agano la Daudi. Agano Jipya linatoa jibu la baadaye, lakini halitupi ruhusa ya kuwadhihaki watu waliouliza maswali yao katika maumivu, wala kudai kwamba mateso na ukosefu wote wa haki tayari vimeondoka (Warumi 8:22–25).

Hadithi inaelekea katika uumbaji mpya, ambamo haki, uponyaji, na makao ya Mungu pamoja na wanadamu vitadhihirika kikamilifu (Ufunuo 21:1–5). Hadi wakati huo, Zaburi 89 inawapa waabudu maneno ya kuishi kati ya ufalme ulioahidiwa na dunia ambayo bado ina majeraha.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Usifute sehemu yenye maumivu katika hadithi. Unaposimulia historia ya familia, kanisa au jamii, taja baraka za Mungu na pia hasara ambazo bado zinahitaji kushughulikiwa. Kukumbuka kwa ukweli ni sehemu ya heshima.
Pima madai yote ya mamlaka ya kiroho kwa haki. Jiulize kama viongozi wanawalinda walio dhaifu, wanatimiza ahadi, na wanakubali kusahihishwa. Lugha ya kupakwa mafuta haitakiwi kutumika kuficha ukatili au unyanyasaji (Zaburi 89:14, 30–32).
Zikumbuke ahadi za Mungu bila kumpangia muda wa kuzitimiza. Lilete andiko la ahadi pamoja na jambo ambalo bado hujaona likitatuliwa mbele zake. Epuka kujiahidi au kuwaahidi wengine tarehe na matokeo ambayo Biblia haijasema.
Yape maombolezo nafasi katika ibada ya pamoja. Maswali kama “Hata lini?” na “Ziko wapi fadhili zako za zamani?” yasikike pamoja na nyimbo za sifa. Waumini wanaobeba huzuni ya jamii wasisukumwe pembeni.
Ishi kwa tumaini lenye matendo. Wakristo wanaongojea utimilifu wa utawala wa Kristo wanaweza kutafuta uongozi wenye haki, upatanisho, usemi wa kweli, na huduma kwa majirani leo. Tumaini si kukaa tu bila kuchukua hatua.

7.0 Maswali ya Tafakari

Ni maneno gani katika Zaburi 89 yanayoufanya mgongano kati ya ahadi na hali ya taifa uwe wa kuumiza zaidi?
Kwa nini mwimbaji anatumia mistari mingi kumsifu Mungu kabla ya kueleza jinsi mfalme alivyodhalilishwa?
Kuna tofauti gani kati ya Mungu kumwadhibu kiongozi asiye mwaminifu na Mungu kuacha agano lake mwenyewe?
Zaburi hii inalihoji vipi kanisa linalosisitiza mamlaka ya viongozi lakini linakwepa uwajibikaji na maumivu ya walioumizwa?
Ufufuo wa Yesu unawezaje kuimarisha tumaini letu bila kutufanya tusisikie kilio cha watu ambao bado wanauliza, “Hata lini?”

8.0 Sala ya Mwitikio

Bwana wa mbingu na nchi, umekiweka kiti chako cha enzi juu ya haki, na umeahidi fadhili zako kwa uaminifu. Tunakushukuru kwa maneno yenye nguvu ya kukumbukwa hata taji linapoanguka.

Lakini unayaona magofu tusiyoweza kuyaeleza, ahadi zinazoonekana kuwa mbali, na aibu inayobebwa na wale waliokutumaini. Tupe uaminifu wa kusema kweli bila dharau, na tumaini lisiloficha maumivu.

Wakumbuke wanaongojea haki. Wasahihishe wenye nguvu wanapoziacha njia zako. Wainue waliojeruhiwa na usaliti wa viongozi, na utufundishe kutumikia badala ya kutawala kwa mabavu.

Kwa njia ya Yesu Kristo, Mwana wa Daudi, aliyeteseka, akafufuka, na sasa anatawala, utuhifadhi katika uaminifu huku uumbaji bado ukiugua. Sifa zetu zisinyamazishe kilio cha mwenzetu, na maombolezo yetu yasitufanye tuache kuutafuta uso wako.

Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 89 inakifunga Kitabu cha Tatu kwa swali ambalo hakuna mfalme wa kibinadamu anayeweza kulijibu: Ahadi ya Mungu ya kudumu iko wapi sasa? Shairi halisemi kwamba jumba la kifalme limejengwa upya au mfalme mpya ameketi katika ushindi. Kilio chake kisichopata jibu kinamfanya msomaji atazame zaidi ya kiti cha enzi kinachoonekana.

Zaburi 90 inafungua Kitabu cha Nne kwa sala inayohusishwa na Musa, kiongozi aliyeishi muda mrefu kabla ya Israeli kuwa na mfalme. Haianzi kwa kuzungumzia jumba la Daudi, bali kwa kumwita Bwana makao ya watu wake katika vizazi vyote. Hivyo mkusanyo wa Zaburi hauitupi ahadi ya Daudi. Badala yake, unatualika kuweka usalama wetu wa mwisho katika Mungu ambaye utawala wake ulikuwapo kabla ya nasaba zote na utaendelea baada ya maisha yetu mafupi kupita.

Kutoka Zaburi 89 kwenda Zaburi 90 tunasafiri kutoka kuanguka kwa kiti cha enzi kwenda kwa uaminifu wa Mungu wa milele. Tunaitwa kuomboleza kwa ukweli, kukumbuka kwa hekima, na kuikabidhi historia ambayo haijakamilika kwa Yule ambaye amekuwa Mungu tangu milele hata milele.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Zaburi 89; Zaburi 2; 72; 88; 90; 93–100; 132; 2 Samweli 7:4–17; 2 Wafalme 24–25; 1 Mambo ya Nyakati 15:17–19; Isaya 9:6–7; 11:1–5; 51:9–10; 55:3–5; Yeremia 23:5–6; Luka 1:32–33; Marko 15:16–32; Matendo 2:29–36; 13:32–39; Warumi 1:3–4; 8:22–25; Ufunuo 21:1–5. Mstari mkuu mwanzoni umetolewa kama tafsiri ya kujifunzia, si nukuu ya neno kwa neno kutoka tafsiri fulani ya Biblia ya Kiswahili.

BibleProject. Bila mwaka. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya kujifunzia ya mradi, hasa muhtasari wa Kitabu cha Tatu na mpito kuelekea Kitabu cha Nne.

Goldingay, John. 2007. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, kurasa 660–94 (ikiwemo maelezo kuhusu doxolojia ya Zaburi 89:52 inayofunga Kitabu cha Tatu).

Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press, kurasa 351–58. Toleo la kwanza lilichapishwa mwaka 1975.

Zaburi 89 — Ahadi ya Mungu Inapokutana na Taji Lililoanguka