Zaburi 91 — Chini ya Mabawa ya Mungu…

Hatari inapokuja, kumtumaini Mungu kunatofautianaje na kudai kwamba hatutaumia kamwe?

Muhtasari

Kimbilio, tumaini, na ahadi ya uwepo wa Mungu wakati wa shida

Andiko kuu — Zaburi 91:15 (maana ya mstari): Mungu anaahidi kumjibu anayemwita na kuwa pamoja naye wakati wa taabu.

Ugonjwa unapotokea ghafla, ujumbe wa vitisho unapofika, au safari inapopita mahali pasipo salama, moyo hutafuta kinga. Tunafunga milango, tunawatafuta watu tunaowaamini, tunatafuta matibabu, na tunajiandaa kwa kadiri tunavyoweza. Zaburi 91 inazungumza na moyo huo unaotafuta usalama. Lakini inaanza kwa kutuonyesha mahali ambapo nguvu zetu haziwezi kujitengenezea: chini ya mabawa ya Mungu.

Ahadi zake ni kubwa sana. Hata hivyo, tunapaswa kuzisoma kwa uangalifu. Je, zaburi hii inasema kwamba mtu mwenye imani hataumizwa kamwe? Au inatufundisha kumtumaini Mungu kwa namna inayoweza kusimama imara hata wakati mateso hayajaondoka?

1.0 Utangulizi

Zaburi 90 inafungua Kitabu cha Nne kwa kukiri kwamba Mungu wa milele amekuwa makao ya watu wake katika vizazi vyote (Zaburi 90:1). Zaburi 91 inalichukua tamko hilo na kulileta karibu na maisha ya mtu anayekabili hatari. Mungu ni makao, kivuli, kimbilio, ngome, mabawa yanayofunika, na ulinzi wa kuaminika. Picha hizo zinaunganisha upole na uwezo, kwa sababu hatari haiji kwa sura moja tu.

Ni zaburi inayopendwa sana nyumbani, hospitalini, na katika nyakati za misukosuko. Lakini pia ni zaburi aliyoinukuu Ibilisi alipomshawishi Yesu ajitupe chini kutoka sehemu ya juu ya hekalu (Mathayo 4:5–7; Luka 4:9–12). Jaribu hilo linatufanya tuulize: je, kuamini ahadi za Mungu ni sawa na kumlazimisha athibitishe kwamba atatulinda kwa namna tunayotaka?

Ujumbe mkuu wa Zaburi 91 si kwamba mwamini anaweza kudhibiti maisha ili yasiwe na taabu. Ni kwamba Bwana anastahili kutumainiwa kwa moyo wote, na uwepo wake pamoja na kusudi lake la mwisho la wokovu ni imara kuliko vitisho vinavyotuzunguka.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Maandishi ya Kiebrania hayamtaji mwandishi wala tukio maalumu la kihistoria. Tafsiri ya kale ya Kigiriki, Septuajinti, inaihusisha zaburi na Daudi, lakini hilo halithibitishi kwamba Daudi ndiye aliyeiandika. Lugha yake inakumbusha Wimbo wa Musa katika Kumbukumbu la Torati 32, hasa mfano wa ndege anayewalinda wanawe (Kumbukumbu la Torati 32:11). Ukaribu huu na Zaburi 90, inayohusishwa na Musa, unaongeza maana ya kusoma nyimbo hizi pamoja, bila kuthibitisha uandishi wa Musa katika Zaburi 91.

Shairi lina mabadiliko ya sauti. Mistari 1–2 inatangaza kimbilio la Mungu na kukiri tumaini la mtu binafsi. Mistari 3–13 inamwambia mtu huyo moja kwa moja: wewe utafunikwa, utaokolewa na kulindwa. Mwishoni, katika mistari 14–16, Mungu mwenyewe anazungumza kwa nafsi ya kwanza. Anaahidi kujibu sala na kuwa pamoja na anayemwita.

Derek Kidner analifuatilia shairi katika hatua tatu: “kimbilio langu,” “kimbilio lako,” na “ahadi ya Mungu” (Psalms 73–150, kur. 363–366). John Goldingay anaona uwezekano kwamba maneno haya yaliwahi kusemwa kwa mfalme, lakini anasisitiza kwamba shairi lenyewe halitutaki lazima tuyasome hivyo (Psalms, juzuu ya 3, “Psalm 91: Shadow of the Almighty”).

Mabadiliko hayo ya sauti ni muhimu. Hatuishii kusikia mwanadamu akizungumza kuhusu Mungu; mwisho tunamsikia Mungu mwenyewe akiahidi kumsikiliza mtu anayemwita.

Zaburi inataja mitego ya wawindaji, magonjwa ya kuambukiza, mishale, vita, simba na nyoka. Baadhi ni hatari halisi; nyingine ni picha za kishairi zinazowakilisha vitisho. Upana wake unawawezesha watu wa nyakati tofauti kuiomba zaburi hii. Lakini lugha ya kishairi inapaswa kusomwa kama lugha ya kishairi, si kama fomula ya kumdhibiti Mungu.

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 91:1–2 — Kukaa chini ya kivuli chake

Maneno ya mwanzo hayazungumzii kutembelea mahali patakatifu kwa muda mfupi. Kukaa katika kivuli cha Mungu kunamaanisha kumtegemea kwa kudumu. Katika mistari miwili tunakutana na majina manne yanayomtambulisha Mungu: Aliye Juu Sana, Mwenyezi (Shaddai), BWANA (Yahwe), na “Mungu wangu.” Aliye juu ya nguvu zote ndiye pia tunayemwita kwa ukaribu.

Makao, kivuli, kimbilio na ngome vinatengeneza picha moja yenye pande nyingi. Kivuli kinaleta nafuu wakati wa joto kali; ngome inalinda wakati wa mashambulizi. Mwimbaji hajidai kuwa mwenye uwezo wa kukabili hatari zote. Anakiri kwamba Mungu ndiye anayemtegemea (mst. 2).

Kumtumaini Mungu hakumaanishi kukataa kwamba hatari ipo. Kunamaanisha kuamua ni nani tunayemtegemea hatari inapokaribia.

3.2 Zaburi 91:3–4 — Mtego, ugonjwa na mabawa

Mstari 3 unataja kuokolewa na mtego wa mwindaji na ugonjwa unaoleta mauti. Mtego ni mfano wa mipango iliyofichwa ya kumwangusha mtu; ugonjwa ni mfano wa hatari inayoweza kujitokeza bila kuonekana mapema. Vyote vinatuonyesha mipaka ya uwezo wa mwanadamu kujilinda.

Mstari 4 unatoka kwenye picha za vita na kutupeleka kwa ndege anayewafunika wanawe kwa mabawa. Mungu ni mwenye nguvu za kutetea, lakini pia ni mwenye upole wa kuwafunika walio dhaifu. Uaminifu wake unafananishwa na ngao na silaha za kujikinga.

Mungu mwenye uwezo wa kututetea ndiye mwenye upendo wa kutukaribisha chini ya mabawa yake.

Kidner anaonyesha kwamba lugha ya tauni na maangamizi katika mistari hii haihitaji kutafsiriwa kama majina ya mapepo. Shairi linaweza kuyafanya majanga yaonekane kana kwamba yanatembea ili kueleza ukubwa wa hatari (Kidner, uk. 364). Kwa hiyo tunaweza kuomba kwa kujiamini wakati wa ugonjwa bila kudhani kwamba sala inachukua nafasi ya huduma ya matibabu.

3.3 Zaburi 91:5–8 — Hakuna saa iliyo nje ya macho ya Mungu

Vitisho vya usiku, mishale ya mchana, magonjwa ya gizani na maangamizi ya adhuhuri vinajumuisha nyakati zote. Mwimbaji anatumia picha hizo kusema kwamba hakuna wakati ambao Mungu anashindwa kuwaona watu wake.

Mistari 7–8 inatia mkazo jambo hilo kwa kutaja maelfu wanaoanguka pembeni ya mtu anayelindwa. Ni lugha ya ujasiri mkubwa kuhusu uwezo wa Mungu na hukumu dhidi ya uovu. Hata hivyo, Biblia yenyewe inasimulia watu waaminifu walioteseka na kufa (Zaburi 44; Zaburi 88; Waebrania 11:35–38). Tusitumie Zaburi 91 kana kwamba inafuta ushuhuda huo.

Ahadi hizi hazitupi haki ya kusema kwamba mgonjwa, mtu aliyepata ajali, au aliyefiwa hana imani ya kutosha. Shairi linatufundisha tumaini kwa Mungu, si kuwahukumu wanaoumia.

3.4 Zaburi 91:9–10 — Kumfanya Mungu kuwa makao yetu

Maneno “kimbilio” na “makao” yanaturudisha kwenye mwanzo wa zaburi. Muumini hamiliki kitu cha ajabu kinachomzuia asiguswe na hatari; Mungu mwenyewe ndiye kimbilio lake. Ahadi kwamba mabaya hayatakaribia hema lake ni lugha ya kishairi yenye nguvu, si mkataba wa kutoweza kuumizwa.

Katika Kiebrania, mstari 9 una mabadiliko fulani ya nafsi yanayosababisha tofauti ndogo katika tafsiri. Lakini wazo kuu halibadiliki: mtu anaalikwa kumfanya Aliye Juu Sana kuwa mahali pa kumtumainia. Kufanya hivyo hakumaanishi kupuuza tahadhari, kukataa matibabu au kuacha kuwalinda wengine.

3.5 Zaburi 91:11–13 — Malaika njiani, si ruhusa ya kujitupa

Mungu anawaagiza malaika zake kumlinda mtu anayemtegemea katika njia zake. Picha ni ya msaada katika safari ya maisha, si ruhusa ya kuunda hatari kwa makusudi. Mstari 13 unaongeza picha ya ushindi dhidi ya simba na nyoka, viumbe wenye hatari ambao pia wanaweza kuwakilisha nguvu za uovu.

Mistari hii ina nafasi ya kipekee katika Agano Jipya. Ibilisi anainukuu Zaburi 91:11–12 na kumwambia Yesu ajitupe chini kutoka hekaluni, ili malaika wamwokoe kwa namna ya kushangaza (Mathayo 4:5–7; Luka 4:9–12). Yesu anajibu kwa Kumbukumbu la Torati 6:16: Usimjaribu Bwana Mungu wako.

Yesu haikatai Zaburi 91; anakataa matumizi yanayoifanya ahadi ya Mungu kuwa sababu ya kutotii hekima na amri zake. Kumtumaini Mungu hakumaanishi kumweka katika jaribio ili athibitishe anachoweza kufanya.

Ni kosa kutumia zaburi hii kama sababu ya kupuuza kinga ya afya, kujitosa kwenye hatari isiyo ya lazima, au kudai kwamba msaada wa malaika unatuondolea matokeo ya maamuzi yetu.

3.6 Zaburi 91:14–16 — Mungu asema: Nitakuwa pamoja naye taabuni

Katika mistari ya mwisho, sauti inabadilika: Mungu mwenyewe anazungumza. Anamtaja mtu ambaye amejifunga kwake kwa upendo, anayelijua jina lake, na anayemwita katika shida. Anaahidi kumwokoa, kumweka salama, kumjibu, kumheshimu, kumpa siku nyingi, na kumwonyesha wokovu wake.

Lakini maneno yanayotuongoza kusoma vizuri ahadi zote ni haya: Mungu anaahidi kuwa pamoja na mtu huyo wakati wa taabu (mst. 15). Hivyo shairi lenyewe linakubali kwamba taabu inaweza kutokea. Uwepo wa Mungu wakati wa mateso si sawa na ahadi kwamba mateso hayatakuja kamwe.

Ahadi ya siku nyingi inatumia lugha ya Agano la Kale ya baraka na ukamilifu wa maisha. Tunaipokea kwa shukrani, lakini hatuitumii kupima kiwango cha imani ya mtu aliyekufa akiwa kijana. Ahadi ya mwisho ni kumwona wokovu wa Mungu—tendo la Mungu mwenye neema kwa wale wanaomtegemea.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Tumaini ni uhusiano, si mbinu ya kupata kinga

Zaburi 91 haituelekezi kurudia maneno fulani idadi maalumu ili kuunda kinga isiyoonekana. Kiini chake ni Mungu aliye hai, pamoja na mwitikio wa mwanadamu: kukaa kwake, kumtumaini, kumpenda, kulijua jina lake na kumwita. Sala ni uhusiano na Bwana, si utaratibu wa kumlazimisha atendavyo tunavyotaka.

4.2 Ulinzi wa Mungu na mateso halisi vimo katika Biblia moja

Zaburi 91 inaongea kwa ujasiri; Zaburi 88 inaishia gizani; Zaburi 90 inakiri jinsi maisha yalivyo mafupi. Kuzisoma pamoja kunatuzuia kukata tamaa na pia kuwa na uhakika wa kujivuna. Mungu anaweza kuokoa kwa namna ya ajabu. Anaweza pia kumshikilia mtu katika mateso ambayo bado hayajaisha. Katika hali zote, hakuna anayepaswa kutumia matokeo kumhukumu aliyeteseka.

4.3 Uaminifu wa Mungu ndio msingi wa ulinzi wake

Mstari 4 unaunganisha ulinzi wa Mungu na uaminifu wake. Usalama wetu wa ndani hautokani na uwezo wa kujua kila litakalotokea, bali tabia ya Mungu. Ndiyo maana kuwa na busara, kuchukua tahadhari, na kutafuta msaada vinaweza kwenda sambamba na imani.

4.4 Uwepo wa Mungu ndio moyo wa ahadi

Kilele cha zaburi si tu kwamba Mungu ataokoa. Pia anasema kwamba atakuwa pamoja na anayemwita wakati wa shida. Tumaini kuu la Biblia ni la uhusiano: Mungu hawaachi wale wanaomtafuta. Katika hadithi ya Yesu, tumaini hilo linapitia mateso, msalaba na ufufuo, kisha kuelekea uumbaji mpya.

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 91 inatoka katika hadithi ya Israeli ya kuokolewa na Mungu. Kumbukumbu la Torati 32:10–12 linamwonyesha Mungu akiwatunza watu wake kama tai awatunzavyo wanawe. Zaburi 90 inamwita Mungu makao ya watu wake; Zaburi 91 inaonyesha kwamba ulinzi huo unahusiana na maisha ya mtu binafsi. Wazo hilo pia linasikika katika Zaburi 23, 27, 46 na 121.

Agano Jipya linaitumia Zaburi 91 wazi katika simulizi la majaribu ya Yesu (Mathayo 4:5–7; Luka 4:9–12). Yesu ni Mwana wa Mungu, lakini hakubali kwamba kuwa Mwana kunamaanisha kutokabili hatari au kumlazimisha Baba amwonyeshe ishara. Utii wake unatufundisha kuisoma ahadi hii kwa uaminifu zaidi kuliko namna Ibilisi alivyoitumia.

Jambo hili ni muhimu kwa sababu Yesu mwenyewe aliteseka. Katika bustani ya Gethsemane, alikabili mateso yaliyo mbele yake bila kuacha kumtii Baba (Mathayo 26:39–46). Alikataa kutumia majeshi ya malaika kujiepusha na njia ya msalaba (Mathayo 26:53–54). Mateso yake hayakumaanisha kwamba Baba ameacha kumpenda. Ufufuo unaonyesha kwamba dhambi, ukatili na mauti havina neno la mwisho (Matendo 2:23–24; 1 Wakorintho 15:20–26).

Warumi 8:35–39 inataja shida, hatari na upanga, lakini bado inasisitiza kwamba hakuna kinachoweza kuwatenganisha waamini na upendo wa Mungu katika Kristo. Ufunuo 21:1–5 unatazama wakati ambao Mungu atafanya makao yake pamoja na wanadamu na kuondoa mauti, kilio na maumivu. Hili ni tumaini pana zaidi kuliko kupona kila ugonjwa leo, bila kuigeuza Zaburi 91 kuwa ahadi kwamba muumini hatawahi kupata msiba.

6.0 Matumizi Katika Maisha

Itaje hatari yako kwa ukweli. Mwambie Mungu kuhusu ugonjwa, vitisho, misukosuko au hofu inayokusumbua. Kukiri hatari si ukosefu wa imani.
Chukua tahadhari yenye hekima. Tafuta ushauri wa kitabibu, zingatia usalama, jenga mahusiano ya kukusaidia, na omba msaada unapouhitaji. Hayo si matendo ya kutomwamini Mungu.
Usiigeuze imani kuwa njia ya kumjaribu Mungu. Usitengeneze hatari isiyo ya lazima, wala kudai muujiza ili uthibitishe kwamba Mungu anakupenda.
Kuwa kimbilio kwa wengine. Picha ya mabawa ya Mungu ikufundishe kuwalinda watoto, wagonjwa, wanaohuzunika, na watu wanaokabili vitisho.
Kumbuka ahadi ya uwepo wake. Wakati msaada unaonekana kuchelewa, shikilia Zaburi 91:15: Bwana anamsikia anayemwita na yupo pamoja naye wakati wa shida.

7.0 Maswali ya Tafakari

Ni picha gani ya Mungu—kivuli, ngome, mabawa au ngao—inayozungumza zaidi na maisha yangu sasa?
Ni wakati gani nimechanganya kumtumaini Mungu na kumdai jambo fulani litokee kwa namna niliyoipanga?
Jibu la Yesu kwa Ibilisi linarekebishaje namna tunavyoweza kuitumia Zaburi 91 vibaya?
Kanisa letu linawezaje kusimama pamoja na wanaoteseka badala ya kuuliza kwanza kama imani yao ni ndogo?
Ahadi ya Mungu kwamba atakuwa pamoja nasi “wakati wa taabu” inabadilishaje sala zangu wiki hii?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu Aliye Juu Sana, makao yetu na kivuli chetu, unazijua hatari tunazoweza kuzitaja na hofu ambazo hata maneno yanashindwa kuzieleza.

Tukusanye chini ya mabawa yako. Ilinde mioyo yetu dhidi ya hofu inayotulemea, na dhidi ya kiburi kinachokudai uthibitishe uwezo wako. Tufundishe kukutumaini bila kuacha hekima, kuomba bila kuwahukumu wanaoteseka, na kutafuta msaada bila kupoteza tumaini.

Uwe pamoja na wagonjwa katika udhaifu wao, na walio katika vitisho wanapokosa uhakika, na wenye huzuni katika usiku wao mrefu. Wafanye watu wako kuwa mahali pa usalama kwa jirani zao.

Kwa njia ya Yesu aliyekutumaini katika majaribu na msalabani, utuhifadhi katika upendo wako hadi kusudi lako la wokovu litimie. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 91 inamweka mtu anayekabili hatari chini ya mabawa ya Mungu. Zaburi 92 inaanza kwa shukrani na kutangaza uzuri wa kuliimba jina la Bwana. Kichwa chake kinaieleza kama “Wimbo kwa ajili ya Siku ya Sabato.” Mpito huo una maana: Mungu anayelinda tumaini wakati wa hatari ndiye pia ambaye kazi zake zinawapa watu wake sababu ya kumwabudu na kupumzika.

Zaburi 92 itatuuliza jinsi tunavyoelewa mafanikio na kudumu. Waovu wanaweza kuchipuka kwa muda mfupi kama majani, lakini wenye haki wanafananishwa na miti iliyopandwa katika nyua za Mungu. Kimbilio la Zaburi 91 linakuwa maisha yenye matunda ya kudumu katika Zaburi 92.

10.0 Orodha ya Vyanzo

Maandiko: Zaburi 91; Kumbukumbu la Torati 6:16; 32:10–12; Mathayo 4:5–7; 26:39–54; Luka 4:9–12; Warumi 8:35–39; Ufunuo 21:1–5.
Goldingay, John. Psalms, Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2008. Ufafanuzi wa Zaburi 91, “Shadow of the Almighty.”
Kidner, Derek. Psalms 73–150. Toleo la kwanza 1975; limechapishwa tena 2014. Ufafanuzi wa Zaburi 91, “Under His Wings,” kurasa 363–366.
BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Nyenzo ya mradi kuhusu muundo wa vitabu vitano na muktadha wa Kitabu cha Nne.

Zaburi 91 — Chini ya Mabawa ya Mungu Hatari Inapokuja