Zaburi 94 — Dhuluma Inapovaa Mavazi ya Mamlaka

01

Muhtasari

Mungu anayewaona walioonewa, anayepinga hukumu potovu, na kuutegemeza moyo wenye wasiwasi

Andiko kuu — Zaburi 94:19 (maana yake): Wasiwasi ulipoongezeka moyoni mwangu, faraja zako ziliifurahisha nafsi yangu.

Mahakama inapaswa kuwa mahali ambapo ukweli unasikilizwa na haki inatendeka. Lakini itakuwaje ikiwa watu waliopewa jukumu la kutoa hukumu ndio wanaopotosha sheria? Mjane atamkimbilia nani ikiwa wenye nguvu wanamnyang'anya haki yake? Mgeni atapata msaada wapi ikiwa hakuna anayetaka kumtetea? Na imani itasimamaje pale watenda mabaya wanapoishi kana kwamba wana ruhusa ya kufanya lolote?

Zaburi 94 haioni maswali haya kuwa mambo ya siasa pekee, wala mahangaiko ya mtu binafsi tu. Inayapeleka mbele za Mungu kwa sala. Inamwita Mungu aliye Hakimu wa dunia, inapinga dhana kwamba ukimya wake unamaanisha haoni, na inatangaza kwamba hukumu lazima irudi kwenye haki. Kisha wimbo unahamia mahali pa ndani kabisa: mtu anayekiri kwamba miguu yake ilikaribia kuteleza na mawazo ya wasiwasi yalikuwa mengi moyoni mwake.

Hii ni zaburi kwa ajili ya dunia ambayo sheria inaweza kutumiwa kuwaumiza wasio na hatia, lakini Mungu anaendelea kuwa kimbilio la watu ambao wenye mamlaka wameshindwa kuwalinda.

02

1.0 Utangulizi

Zaburi 93 inatangaza kwamba Bwana anatawala na kiti chake cha enzi hakiwezi kutikiswa. Zaburi 94 inauliza swali linalofuata kwa lazima: Ikiwa Mungu ndiye Mfalme, kwa nini watu wakatili bado wanajivuna na walio dhaifu wanaendelea kuteseka? Mtunga zaburi halikatai tangazo la ufalme wa Mungu. Analileta tangazo hilo mbele ya hali halisi ya ukosefu wa haki.

Maneno ya kwanza yanashtua. Badala ya kuomba mafanikio au faraja, mwimbaji anamwita Mungu wa kisasi na kumwomba adhihirishe utukufu wake (mst. 1–2). Katika lugha ya kawaida, kisasi kinaweza kuleta picha ya mtu anayelipiza kwa hasira yake. Lakini hapa mwito unaelekezwa kwa Mungu mwenye mamlaka ya kuhukumu na kurekebisha uovu. Malalamiko yana msingi wa wazi: watu wa Mungu wanakandamizwa; wajane, wageni, na yatima wanauawa; na wakandamizaji wanasema Mungu haoni (mst. 5–7).

Jibu la zaburi lina hatua kadhaa. Kwanza, Mungu aliyeumba masikio na macho si kiziwi wala kipofu (mst. 8–11). Pili, mafundisho yake yanaweza kuwatia nguvu watu wanaongojea haki (mst. 12–15). Tatu, upendo wake wa agano umekwisha kumsaidia mwombaji wakati alipoonekana hana mtetezi mwingine (mst. 16–19). Mwisho, kiti cha mamlaka kinachotumia sheria kusababisha madhara hakiwezi kudai ushirika na Mungu (mst. 20–23).

Ujumbe mkuu si kwamba kila uovu utaisha papo hapo. Ni kwamba Mungu anayatawala mataifa kwa haki, hawasahau walio dhaifu, na upendo wake wa uaminifu unaweza kutushikilia tunapoendelea kuitafuta haki.

03

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Katika maandishi ya Kiebrania yanayojulikana kama Masoretic Text, Zaburi 94 haina kichwa kinachomtaja mwandishi au tukio lililoisababisha. Mapokeo ya tafsiri ya kale ya Kigiriki yanaihusisha na Daudi na siku ya nne ya juma. Hilo linaonyesha namna ilivyopokelewa katika baadhi ya ibada za baadaye, lakini halithibitishi tarehe wala mwandishi wake. Inawezekana ilikuwa sala dhidi ya viongozi wakandamizaji ndani ya Israeli, dhidi ya uvamizi wa nje, au ilitumika katika mazingira yanayokumbusha aina zote mbili za matatizo (Goldingay 2008, ufafanuzi wa Zaburi 94; Kidner 2014, 372–75).

Maelezo kuhusu mauaji ya wajane, wageni, na yatima (mst. 6), pamoja na kutumia sheria kuleta madhara (mst. 20), yanafanya ufisadi wa ndani ya jamii kuwa mazingira yanayowezekana sana. John Goldingay anaonyesha kwamba wenye nguvu wanaowaumiza watu hawa wanaweza kuwa sehemu ya jamii ileile ya agano pamoja na wahanga wao. Derek Kidner naye anakumbusha kwamba madhalimu si lazima wawe wavamizi wa kigeni; wanaweza kuwa watawala wa nyumbani (Goldingay 2008, Zaburi 94:2–7; Kidner 2014, 373). Hata hivyo, zaburi haitupi jina la mfalme, kesi, au vita fulani; kwa hiyo hatuwezi kuthibitisha tarehe maalumu.

Nafasi yake katika Kitabu cha Zaburi ina maana kubwa. Zaburi 93 inaadhimisha utawala wa Yahwe. Zaburi 94 inauliza utawala huo utaonekana vipi katika suala la haki. Zaburi 95 itawaita watu wa Mungu waimbe, waabudu, na kusikiliza sauti yake. Hapa sifa, kilio dhidi ya dhuluma, na utii havitenganishwi. Vinahusiana katika maisha ya watu wanaomwamini Mungu.

Katika Kitabu cha Nne (Zaburi 90–106), kinachofuata mgogoro wa ahadi ya ufalme wa Daudi mwishoni mwa Kitabu cha Tatu (Zaburi 89), Israeli inakumbushwa kwamba kiti cha enzi cha Mungu kinadumu hata mamlaka za kibinadamu zinapodhoofika.

Shairi linaweza kusomwa katika sehemu tatu kuu:

- Mistari 1–7: Sala ya hadhara inayomwomba Hakimu achukue hatua dhidi ya uonevu unaojivuna. - Mistari 8–15: Onyo kwa wanaodhani Mungu haoni, likifuatiwa na mafundisho kuhusu subira, tumaini, na kurudi kwa hukumu ya haki. - Mistari 16–23: Ushuhuda wa mtu aliyesaidiwa na Mungu, kisha tamko kwamba utawala uliopotoka hauwezi kuwa upande wa Mungu.

Goldingay anaona mchanganyiko wa maombi ya jamii, mafundisho yanayofanana na fasihi ya hekima, na ushuhuda binafsi. Kidner anaonyesha kwamba sauti ya zaburi ni kali dhidi ya uovu lakini imejengwa juu ya imani thabiti katika tabia ya Mungu (Goldingay 2008, Interpretation; Kidner 2014, 372). Mabadiliko kutoka “watu wako” kwenda “mimi” ni ya makusudi: ukosefu wa haki unaumiza jamii nzima, lakini pia unaingia ndani ya maisha ya mtu mmoja.

04

3.0 Kutembea Katika Maandiko

3.1 Zaburi 94:1–3 — Hakimu wa dunia anaombwa ainuke

Mwito wa mstari wa kwanza unarudia jina la Mungu anayetenda hukumu. Mtunga zaburi anamwomba adhihirike kwa nguvu, kana kwamba nuru ya haki yake inahitaji kung'aa mahali ambapo uovu umeonekana kutawala. Katika mstari 2, anamwita Hakimu wa dunia na kumwomba awape wenye kiburi malipo yanayolingana na matendo yao.

Hii ni lugha ya hukumu, si ruhusa kwa mwombaji kuwa mwamuzi na mtekelezaji wa kisasi chake mwenyewe. Zaburi inamkabidhi Mungu kazi ambayo hasira na masilahi ya wanadamu yanaweza kuipotosha. Maandiko yenyewe yanaunganisha hukumu ya Mungu na kuwatetea wasio na nguvu (Kumbukumbu la Torati 32:35–36; Mwanzo 18:25; Zaburi 82:3–4).

Kidner anapendekeza tufikirie zaidi maana ya adhabu ya haki kuliko maana ya kawaida ya kulipiza kisasi kwa hasira. Goldingay anatumia dhana ya redress—yaani, kutenda haki ili kurekebisha uovu. Kwa njia hizo mbili, msisitizo unabaki kwa Mungu anayechukua hatua kwa haki, si kwa mtu anayetafuta kulipiza kwa chuki (Kidner 2014, 372–73; Goldingay 2008, Zaburi 94:1–2).

Kisha swali linalojulikana katika zaburi nyingi za maombolezo linasikika: Hata lini? Mwimbaji haulizi tarehe kwenye kalenda. Analalamikia ukweli kwamba wanaotenda mabaya wanaendelea kushangilia kana kwamba hakuna siku ya kuwajibishwa.

Imani inauliza “Hata lini?” kwa sababu inaamini kwamba tabia ya Mungu na mateso ya watu wake hayawezi kupatanishwa kwa kupuuza kilichotokea.

3.2 Zaburi 94:4–7 — Majivuno ya wenye nguvu yanafunuliwa na mateso ya wahanga

Wakandamizaji wanajisifu kwa maneno mengi. Lakini tatizo kubwa si kelele zao pekee. Ni kwamba maneno hayo yanaambatana na kuwakandamiza watu walioitwa mali ya Mungu. Mwimbaji anatoka kwenye mazungumzo ya kiburi na kueleza matendo yenyewe: wanawaponda watu wa Mungu, wanaua wajane, wageni, na yatima.

Kundi hili la watu lina nafasi muhimu katika mafundisho ya agano la Israeli. Mara nyingi hawakuwa na usalama uliotokana na ukoo wenye nguvu, ardhi ya urithi, au mtetezi mwenye mamlaka. Ndiyo sababu sheria ya Mungu iliwataka Waisraeli kuwalinda na kuwafanyia haki (Kutoka 22:21–24; Kumbukumbu la Torati 10:18–19; 24:17–22). Jinsi walivyotendewa ilionyesha kama ibada ya Israeli ilikuwa inafanana na tabia ya Mungu anayeabudiwa.

Kuwaita watu urithi wa Mungu huku unawaponda ni kujipinga ndani ya agano lenyewe. Zaburi 94 hairidhiki na ibada yenye maonesho mazuri wakati jirani asiye na mtetezi ameachwa katika hatari. Kilio chake kinatokana na ukweli kwamba watu hao wana thamani mbele za Mungu.

Mstari 7 unaonyesha imani potovu inayoyaongoza matendo hayo: Mungu haoni, wala hajali. Huenda wakandamizaji hawakatai kwamba Mungu yupo. Tabia yao inaonyesha jambo jingine hatari: wanaamini Mungu yuko mbali mno asiweze kuwauliza maswali kuhusu wanayofanya. Goldingay anaona hapa shutuma kubwa kwa watu wenye mamlaka walioanza kuwachukulia walio dhaifu kana kwamba maisha yao hayana thamani (Goldingay 2008, Zaburi 94:5–7).

Lugha ya zaburi ni kali kwa sababu ukatili unaoelezwa ni mkali. Hatupaswi kuupunguza kuwa tatizo la tabia mbaya tu. Vilevile, hatupaswi kuitumia kuwachukia watu wa taifa au kundi fulani leo. Inahukumu mwenendo wa kuwanyang'anya watu haki na kuangamiza maisha yao.

3.3 Zaburi 94:8–11 — Aliyeumba sikio anasikia; aliyeumba jicho anaona

Sasa mwimbaji anaigeuza hoja ya wakandamizaji. Ikiwa Mungu ndiye aliyeumba sikio, je, yeye hawezi kusikia? Ikiwa ndiye aliyelifanya jicho, je, yeye hawezi kuona? Haya ni maswali ya kishairi yanayotegemea ukweli kwamba Mungu ndiye Muumba. Aliyewapa viumbe uwezo wa kusikia na kuona si kwamba hana habari na wanayofanya duniani.

Mistari 10–11 inaongeza kwamba Mungu anayafundisha na kuyaonya mataifa anajua mawazo na mipango ya binadamu. Watu wanaofikiri wanaweza kuufanya uonevu wao udumu milele wanategemea kitu cha muda mfupi. Hata mipango inayoonekana imara sasa haipaswi kuchukuliwa kuwa na mamlaka ya mwisho.

Hatupaswi kugeuza hoja hii kuwa ahadi kwamba kila mkandamizaji ataadhibiwa waziwazi wakati wa uhai wa aliyemwonea. Zaburi hii yenyewe ni sala kwa sababu haki inayotakiwa bado haijakamilika. Inatutaka tutofautishe kati ya uwezo wa Mungu wa kuona na kuhukumu na uwezo wetu wa kujua saa ya hukumu hiyo.

Goldingay anaonyesha kwamba maneno haya yanaweza pia kuwaelekea watu wa kawaida wanaoshawishiwa na kejeli za wenye nguvu. Uovu unapofanikiwa kwa muda mrefu, mtu anaweza kuanza kuona uaminifu kana kwamba ni ujinga. Zaburi 94 inaipinga tamaa hiyo ya kukata tamaa: Muumba bado anasikia, anaona, anafundisha, na anaonya (Goldingay 2008, Zaburi 94:8–11).

3.4 Zaburi 94:12–15 — Kujifunza wakati haki bado inangojea

Hapa sauti inabadilika. Badala ya kukemea kwa ukali, mwimbaji anatangaza baraka kwa mtu anayefundishwa na Bwana kupitia Torati, yaani mafundisho yake (mst. 12). Kufundishwa hakutajwi ili kuhalalisha ukandamizaji. Ni namna mtu wa Mungu anavyoweza kuendelea kuishi kwa hekima hata haki inapochelewa.

Mstari 13 unazungumzia kupumzika au kupata utulivu katika siku za shida mpaka uovu ukabiliane na matokeo yake. Hii si ahadi ya maisha yasiyokuwa na matatizo. Kidner anaona hapa utulivu wa ndani wakati hali ya nje ni ngumu. Goldingay anaonyesha uwezekano wa kupata vipindi vya ahueni, lakini pia amani ya moyo inayotokana na kujua kwamba Mungu hataacha mambo yaende hivyo milele (Kidner 2014, 374; Goldingay 2008, Zaburi 94:12–13).

Sababu ya tumaini hilo inakuja katika mstari 14: Bwana hatawatupa watu wake wala kuuacha urithi wake. Maneno haya yanajibu malalamiko ya mstari 5, ambamo watu wake walikuwa wanakandamizwa. Taasisi za kibinadamu zinaweza kuwasahau watu; Mungu wa agano hajajifunga nao ili awaache bila mwisho.

Mstari 15 unaonyesha hukumu ikirudi katika haki, na watu wa mioyo minyofu wakiifuata. Tafsiri mbalimbali zinaieleza kauli hiyo kwa maneno yanayotofautiana kidogo, lakini picha ya msingi ni kurudishwa kwa uhusiano kati ya maamuzi ya jamii na kile kilicho sawa mbele za Mungu. Hapa tumaini si kubadilishwa kwa viongozi pekee, bali kubadilika kwa tabia ya hukumu yenyewe (Kidner 2014, 374; Goldingay 2008, Zaburi 94:14–15).

Kwa hiyo mafundisho ya Mungu hayafuti wajibu wa kurekebisha sheria na mifumo iliyopotoka. Yanawatayarisha watu kuitafuta haki bila kukubali kuwa na moyo wa chuki au kukata tamaa.

3.5 Zaburi 94:16–19 — Nisipopata mtetezi, upendo wa Mungu hunishikilia

Sasa malalamiko ya jamii yanakuwa ushuhuda wa ndani wa mtu mmoja. Ni nani atasimama upande wangu dhidi ya watenda mabaya? Swali hili si mchezo wa maneno. Mwombaji amewahi kuwa katika upweke na hatari. Bila msaada wa Bwana, anasema, angekuwa tayari katika ukimya unaohusishwa na kaburi (mst. 16–17).

Kisha anatumia picha nyingine: mguu wangu unateleza (mst. 18). Tunamwona mtu anayepita kwenye njia nyembamba, karibu na mahali pa kuanguka. Kitu kinachomzuia si uwezo wake binafsi bali upendo thabiti wa Mungu—ḥesed, uaminifu wake wa agano. Upendo huo unamshikilia.

Mstari 19 unaingia ndani zaidi: mawazo ya wasiwasi yanakuwa mengi moyoni, lakini faraja za Mungu zinamletea furaha na nguvu mpya. Mtunga zaburi hamkaripii mwombaji kwa kuogopa. Anampa lugha ya kueleza moyo uliojaa mahangaiko na kushuhudia kwamba kuna faraja ya Mungu katikati ya hali hiyo.

Hatupaswi kuitumia mistari hii kama njia rahisi ya kuwajibu watu wenye hofu kali, huzuni, au msongo wa mawazo. Baadhi ya waamini wanaendelea kusumbuliwa na hali hizo na wanahitaji watu wa kuwaamini, msaada wa jamii, na pale inapofaa huduma ya kitaalamu. Andiko linatoa ushuhuda wa faraja ya Mungu; halituamuru kuficha mateso au kuahidi kwamba kila dalili itaondoka baada ya sala moja.

Mtiririko huu una uzito: Bwana anamtetea asiyekuwa na mtetezi, anamshikilia anayeteleza, na anamfariji aliyelemewa na wasiwasi. Mungu anayehukumu dunia si mkuu kiasi cha kutomwona mtu mmoja mwenye uchungu.

3.6 Zaburi 94:20–21 — Je, kiti cha enzi kilichopotoka kinaweza kuwa rafiki wa Mungu?

Swali la mstari 20 linachoma hadi kwenye kiini cha ukosefu wa haki unaojificha nyuma ya mamlaka: je, kiti cha utawala kinachotunga sheria za kuleta madhara kinaweza kushirikiana na Mungu? Jibu linalotarajiwa ni hapana.

Jambo linalotisha ni kwamba dhuluma inaweza kuvaa sura ya uhalali. Sheria inaweza kuandikwa, taratibu zikafuatwa, na maamuzi yakatangazwa rasmi—lakini watu wasio na hatia bado wakaumizwa. Mstari 21 unaeleza wenye nguvu wanaoungana dhidi ya wenye haki na kuwahukumu watu wasio na hatia mpaka damu yao inamwagika. Kuonekana kufuata utaratibu hakufanyi ukatili uwe haki.

Goldingay anaona hapa picha ya mahakama au mamlaka zinazotumia vyombo vilivyokusudiwa kulinda haki kuleta madhara. Kidner naye anaonyesha hatari ya nguvu za kisiasa zinapoungana na heshima ya sheria iliyopotoka (Goldingay 2008, Zaburi 94:20–21; Kidner 2014, 375).

Hili ni onyo kwa jumuiya za imani pia. Serikali, mwajiri, taasisi ya dini, au mtu mwenye ushawishi hawezi kudai kwamba Mungu yuko upande wake kwa kulitaja jina lake tu au kwa kuonyesha nyaraka za taratibu. Jinsi wasio na hatia na walio dhaifu wanavyotendewa ni kipimo cha uadilifu wa mamlaka hayo.

3.7 Zaburi 94:22–23 — Kimbilio la leo na hukumu ya mwisho

Katika kumalizia, mwimbaji anarudia ungamo la kibinafsi: Bwana amekuwa ngome yake, na Mungu wake ni mwamba wa kimbilio. Hiyo haimaanishi kwamba hatari haikuwapo. Ni ushuhuda kwamba Mungu amekuwa kimbilio halisi ndani ya hatari.

Mstari wa mwisho unazungumza tena kwa ukali kuhusu uovu kuwarudia waliouanzisha. Msisitizo wake ni kwamba dhuluma haina haki ya kudumu milele. Goldingay anaonyesha jinsi madhara yanayopangwa kwa wengine yanavyoweza kumrudia mwenye kuyapanga. Kidner anaona mwisho huu kuwa jibu la ombi la hukumu lililoanzisha zaburi (Goldingay 2008, Zaburi 94:22–23; Kidner 2014, 375).

Hata hivyo, zaburi haitoi kalenda ya lini kila mtu ataadhibiwa, wala haiwapi wasomaji mamlaka ya kulipiza kisasi wenyewe. Inamrudishia Mungu hukumu ya mwisho. Hilo ni muhimu sana kwa sababu zaburi yenyewe imeonyesha kwamba hukumu za wanadamu zinaweza kupotoshwa.

05

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Ufalme wa Mungu una tabia ya haki

Zaburi 93 ilitangaza kiti cha enzi cha Mungu kisichotikiswa. Zaburi 94 inapima viti vingine vya mamlaka kwa uadilifu wa utawala wake. Ukuu wa Mungu si kisingizio cha kukaa bila kufanya jambo wakati watu wanaonewa. Ni msingi wa kuamini kwamba ukatili hauwezi kuwa mpangilio wa mwisho wa dunia.

4.2 Walio dhaifu si suala dogo mbele za Mungu

Mjane, mgeni, na yatima si mapambo ya maneno katika sala hii. Jinsi wanavyotendewa inaonyesha aina ya jamii inayojengwa na wenye mamlaka. Katika Biblia, kumjua Mungu kunahusishwa mara kwa mara na kuwalinda wale wasioweza kujitetea kirahisi (Kumbukumbu la Torati 10:18–19; Isaya 1:16–17; Yeremia 22:15–16; Yakobo 1:27).

4.3 Mungu kuchelewa kuhukumu hakumaanishi ameafiki uovu

Swali la “Hata lini?” lina uzito kwa sababu uonevu unaendelea. Zaburi haijibu kwa kutupa tarehe wala kwa kupuuza ushahidi wa mateso. Inaturudisha kwa Muumba, agano lake, na tumaini la hukumu ya haki. Tumaini hilo linapaswa kutupa nguvu za kuwasaidia walio hatarini, si kuwa sababu ya kuacha kuwajibika.

4.4 Mafundisho ya Mungu yanatengeneza uthabiti, si kutokuwa na hisia

Baraka ya mistari 12–15 inawahusu watu wanaojifunza njia za Mungu katikati ya taabu. Utulivu wao si kuacha kujali kilicho kibaya. Bado wanatamani hukumu irudi katika haki. Hekima ni kujifunza kupinga kukata tamaa na pia kukataa kuiga mienendo ya mnyanyasaji.

4.5 Haki na faraja vinatoka kwa Mungu yuleyule

Zaburi inaanza kwa kuuliza juu ya hukumu ya watawala wa dunia na kuishia kwa faraja kwa moyo wenye wasiwasi. Haya si mambo mawili yasiyohusiana. Dhuluma inajeruhi jamii na pia maisha ya ndani ya watu. Upendo wa Mungu unakabili yote mawili: hitaji la kurekebisha makosa na hitaji la kuwashikilia waliolemewa na hofu.

06

5.0 Mtazamo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 94 inaingia ndani ya hadithi ya Mungu anayesikia kilio cha watumwa (Kutoka 3:7–10), anayewaagiza watu wake kuwatendea haki wasiokuwa na watetezi wenye nguvu (Kumbukumbu la Torati 24:17–22), na anayekataa ibada inayotenganishwa na uadilifu (Isaya 1:10–17; Amosi 5:21–24). Picha ya mahakama iliyopotoka inaendana na shutuma za manabii dhidi ya viongozi wanaogeuza sheria kuwa chombo cha kuwadhuru watu.

Yesu anaendeleza wito huo. Anatangaza habari njema kwa maskini na uhuru kwa walioonewa (Luka 4:16–21). Anakemea viongozi wa dini wanaopuuza haki, rehema, na uaminifu (Mathayo 23:23). Anatoa mfano wa mjane anayesisitiza kupata haki mbele ya hakimu dhalimu (Luka 18:1–8). Vifungu hivi havimaanishi kwamba huduma yake inaweza kupunguzwa kuwa mageuzi ya kisiasa pekee; lakini havituruhusu pia kuutenganisha ufalme wake na hali ya watu wanaoonewa.

Msalaba unaongeza kina cha ajabu. Yesu, asiye na hatia, alihukumiwa kupitia matumizi yaliyopotoka ya mamlaka za kidini na kisiasa. Mtu mwenye haki aliteseka; lakini ufufuo unatangaza kwamba ukosefu wa haki na kifo si maneno ya mwisho ya Mungu (Luka 23:13–25; Matendo 2:23–24; 1 Wakorintho 15:20–26). Msalaba si uthibitisho kwamba dhuluma ni njema; unaifunua dhambi ya wanadamu huku ukionyesha jinsi Mungu anavyoishinda kupitia Kristo.

Kwa hiyo Wakristo wanaitwa kuacha kulipiza kisasi binafsi na kumwachia Mungu malipo ya mwisho (Warumi 12:17–21), bila kuacha wajibu wa kutenda haki na kuwalinda walio hatarini. Ufunuo 6:9–11 unaonyesha kwamba kilio cha “Hata lini?” bado ni sehemu ya tumaini la waaminifu wanaongojea hukumu ya Mungu. Katika Ufunuo 21:1–5, tumaini hilo linaelekezwa kwenye uumbaji mpya ambamo mauti, huzuni, na maumivu havitatawala tena.

Zaburi 94 si unabii wa moja kwa moja wa kila tukio hili la Agano Jipya. Inatupatia lugha ya kweli ya kuomboleza, kutafuta haki, na kumtumaini Mungu—lugha ambayo hadithi ya Yesu aliyesulubiwa na kufufuka inaipanua na kuijaza maana zaidi.

07

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Waone watu wanaopuuzwa kwa urahisi. Jiulize ni nani katika jamii yako hana uwezo wa kupata ulinzi, kusikilizwa kwa haki, au msaada wa kutegemewa. Anza kwa kuwasikiliza badala ya kuwafanyia maamuzi bila kuwauliza.
2. Usichanganye uhalali wa kisheria na uadilifu. Kanuni inaweza kupitishwa rasmi lakini ikawaumiza wasio na hatia. Chunguza matokeo yake na tafuta njia halali, za amani, za kurekebisha kilichopotoka.
3. Peleka hasira yako kuhusu dhuluma mbele za Mungu bila kulisha kisasi. Taja kosa kwa ukweli. Omba ulinzi, kufichuliwa kwa ukweli, toba inapowezekana, na uwajibikaji wa haki.
4. Endelea kujifunza wakati unasubiri. Acha Maandiko, ushauri wa busara, na uzoefu wa walioumizwa vikusaidie kuamua hatua zako. Subira ya imani inaweza kwenda pamoja na ujasiri wa kutenda.
5. Usifiche wasiwasi wako. Mawazo yanapoongezeka moyoni, huhitaji kujifanya kwamba huna matatizo. Tafuta faraja ya Mungu, watu wa kukusikiliza, na msaada unaofaa kwa hali yako.
6. Chunguza matumizi yako ya mamlaka. Kabla ya kuwahukumu watawala wa mbali, angalia jinsi maamuzi yako yanavyowaathiri wafanyakazi, watoto, waumini, majirani, au watu wanaokutegemea.

08

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Kwa nini kumwomba Mungu atende hukumu katika mistari 1–2 si sawa na kutafuta kulipiza kisasi cha kibinafsi?
2. Ni kwa namna gani mjane, mgeni, na yatima katika mistari 5–6 ni kipimo muhimu cha uaminifu wa jamii kwa Mungu?
3. Je, nimewahi kudhani kwamba Mungu ameacha kujali kwa sababu hakuchukua hatua haraka? Au nimetumia kuchelewa huko kama kisingizio cha kutofanya wajibu wangu?
4. Ahadi ya upendo wa Mungu unaotushikilia katika mistari 18–19 inatusaidiaje wakati wa hofu bila kupunguza uzito wa mateso?
5. Ni wapi taasisi au kiongozi anaweza kujificha nyuma ya taratibu ili kuhalalisha makosa? Ni hatua gani za busara zinaweza kusaidia kurejesha haki?
6. Kama Bwana ni kimbilio letu, tunapaswa kufanya nini kwa watu ambao hawana wa kuwatetea?

09

8.0 Sala ya Mwitikio

Bwana, Hakimu wa dunia yote, tunaleta mbele zako majeraha yaliyosababishwa na wenye nguvu na vilio ambavyo taasisi za wanadamu zimekataa kusikiliza.

Unamwona mjane na yatima; unamjua mgeni asiye na mtetezi; unamjua mtu asiye na hatia ambaye sauti yake imenyamazishwa. Usiache ukatili ujifiche nyuma ya jina lako, wala sheria zilizopotoka zifanye uovu uonekane kuwa sawa.

Tufundishe kuitafuta haki bila sisi kuwa wakatili. Utulinde dhidi ya kisasi, lakini pia dhidi ya ukimya wa kujisitiri unaowaacha jirani zetu katika mateso. Wape ujasiri wanaosema ukweli na hekima waliopewa jukumu la kufanya maamuzi.

Miguu yetu inapoteleza, utushikilie kwa upendo wako. Wasiwasi unapoongezeka moyoni, utufariji na kutupatia watu waaminifu wa kutembea nasi. Rehema zako zitutie nguvu kufanya kazi ya kurekebisha yaliyoharibika.

Kwa njia ya Yesu Kristo, mwenye haki aliyeteseka na kufufuka, utulinde katika uaminifu tunapongojea ufalme wako wa haki, mahali ambapo haki na amani havitakuwa tena wageni.

Amina.

10

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 94 inauliza ikiwa viongozi wanaogeuza dhuluma kuwa sheria wanaweza kudai kwamba Mungu yuko upande wao. Inaonyesha kwamba utawala wa Mungu lazima uwe na maana katika mahakama, katika mamlaka ya umma, na katika maisha ya mtu mwenye uchungu. Kisha Zaburi 95 inaanza kwa mwito wa kuimba, kushangilia, na kuinama mbele za Bwana Muumba wetu.

Kwa mara ya kwanza mgeuko huo unaweza kuonekana wa kushangaza. Lakini Zaburi 95 haitaruhusu ibada iwe mahali pa kukimbilia ili kuepuka utii. Sifa yake inaishia kwenye onyo: “Leo, kama mtaisikia sauti yake, msiifanye mioyo yenu kuwa migumu” (Zaburi 95:7–8, maana yake). Mungu anayesikia vilio vya walioonewa pia anawaita watu wake wamsikilize. Swali linalofuata baada ya ombi la haki katika Zaburi 94 ni hili: je, waabudu watapokea neno la Mfalme wao na kuliishi?

11

10.0 Orodha ya Vyanzo

1. Maandiko: Zaburi 94; Kutoka 3:7–10; 22:21–24; Kumbukumbu la Torati 10:18–19; 24:17–22; 32:35–36; Isaya 1:16–17; Yeremia 22:15–16; Amosi 5:21–24; Luka 4:16–21; 18:1–8; 23:13–25; Warumi 12:17–21; Yakobo 1:27; Ufunuo 6:9–11; 21:1–5. Andiko kuu hapo juu linaeleza maana ya mstari, si nukuu ya neno kwa neno kutoka katika tafsiri fulani yenye hakimiliki.
2. Goldingay, John. 2008. Psalms. Volume 3: Psalms 90–150. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids, MI: Baker Academic. “Psalm 94: God of Redress.”
3. Kidner, Derek. 2014. Psalms 73–150. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press. Toleo la kwanza lilichapishwa mwaka 1975. “Psalm 94: A God Who Punishes,” kurasa 372–75.