Mateso Hayathibitishi Kwamba Mungu Hana…

Mungu yuko wapi watu wasio na hatia wanapoteseka?

Utangulizi

Sababu za Kuamini — Mungu, Uumbaji, na Swali la Mwanadamu

Imani inaweza kusema nini kando ya kitanda cha hospitali, kila jibu linapoonekana dogo kuliko jeraha?

Ikiwa Mungu ana uwezo na upendo, kwa nini asiuzuie mkono kabla haujapiga?

Kuna maswali yanayobisha hodi. Swali la mateso huvunja mlango. Mtoto anafariki. Mama mwaminifu anapokea majibu mabaya ya vipimo. Familia inaamka na kuona maji ya mafuriko yameingia nyumbani. Wanakijiji wanakimbia vita ambavyo hawakuanzisha. Wakati kama huo, “Mungu yuko wapi?” si fumbo la darasani. Ni kilio kinachotoka mahali ambapo maneno yamekwisha. Jibu lolote la Kikristo linalokimbilia kutetea nadharia kabla halijakaa karibu na mwenye maumivu limeanza vibaya.

Dai la makala hii limepimwa kwa uangalifu: mateso hayathibitishi kwamba Mungu hana upendo. Haisemi kwamba tunaweza kueleza kila msiba, kwamba maumivu yote yana faida iliyofichwa, au kwamba mwenye imani hataruhusiwa kuwa na mashaka. Wanafalsafa hutofautisha swali la kimantiki—je, kuwepo kwa Mungu na kuwepo kwa uovu ni mambo yanayopingana kabisa?—na swali la ushahidi na la moyo: je, mateso mengi kiasi hiki hayafanyi uwepo au wema wa Mungu uonekane usioaminika? Hoja inaweza kujibu swali la kwanza na bado ikamwacha mtu akilia. Ndiyo maana imani ya Biblia lazima itupeleke zaidi ya hoja. Inatupeleka katika vilio vya Israeli, machozi ya Yesu, msalaba, ufufuo na ahadi ya uumbaji kufanywa upya.

Sababu hizi kumi hazitafungua kila mlango uliofungwa na giza. Zikichukuliwa pamoja, zinaonyesha kwamba Biblia haifichi mateso wala kuyaita mema. Inauita uovu mvamizi, inatuonyesha Mungu akiwa karibu na walioumizwa, inawaita watu wake kuupinga, na inaelekeza macho kwenye siku ambayo upendo utasema neno la mwisho.

1. Kilio chetu dhidi ya mateso kinaonyesha tunajua ulimwengu hauko kama unavyopaswa kuwa

Tunaposema mateso ya mtu asiye na hatia ni mabaya, hatusemi tu kwamba hayatupendezi. Tunasema yamevunja wajibu halisi: mtoto anapaswa kulindwa, mwili haupaswi kuteswa, na mwenye nguvu hapaswi kuikanyaga kweli. Kilio cha “Hili halikupaswa kutokea” kinavuka ladha, kabila na maslahi yetu. Kinachukulia haki kuwa jambo tunaloligundua na kulidai, si sheria ambayo kundi lenye nguvu zaidi huibuni.

Kilio hicho pekee hakitoshi kuthibitisha Ukristo. Mtu asiyeamini Mungu anaweza kuuona uovu, kuomboleza kwa uaminifu na kujitoa kwa gharama ili kumsaidia mwingine. Hoja ni nyembamba zaidi: mateso yanauliza kila mtazamo wa maisha swali. Ikiwa binadamu ni mkusanyiko wa vitu uliotokea kwa bahati, na thamani ya maadili ni wazo tulilojitungia, kwa nini ulimwengu uwe na deni lolote kwa mnyonge? Biblia inatoa jibu lenye mshikamano: uumbaji umetoka kwa Mungu mwema, na binadamu wameumbwa kwa sura yake. Tunapinga uovu kwa sababu, hata machozi yanapotufunika, bado tunakumbuka ulimwengu ulivyokusudiwa kuwa.

Ujumbe wa Maisha: Kusema “Hili ni baya” si aibu ya imani; huenda ni mwangwi wa uumbaji uliokusudiwa kuwa mwema.

2. Biblia haifichi mateso ya asiye na hatia; inampa aliyejeruhiwa sauti

Biblia haijaribu kumlinda Mungu kwa matangazo yaliyopakwa rangi. Ayubu anapoteza watoto, afya, mali na heshima, lakini kitabu kinakataa hesabu rahisi ya rafiki zake kwamba maumivu daima hufichua hatia binafsi. Waandishi wa Zaburi wanauliza Mungu atajificha mpaka lini. Maombolezo yanatembea katika magofu ya Yerusalemu herufi kwa herufi, yakiyapa umbo majonzi yanayotishia kutawanyika kama moshi. Katika Biblia, kuomboleza ni kuyasema maumivu mbele za Mungu, si kuyafuta katika kumbukumbu (Ayubu 3; Zaburi 13; 22; 44; Maombolezo 3).

Uwazi huo ni muhimu. Imani iliyotungwa na watu mara nyingi huwanyamazisha mashahidi wanaoisumbua; Biblia inawakalisha karibu na jukwaa. Haisemi kila swali ni uasi. Wakati mwingine imani huomba Mungu aamke na kuuliza kwa nini anauficha uso wake (Zaburi 44:23–24). Ombolezo linaamini kwamba tabia ya Mungu na hali ya sasa ya dunia havipatani, kisha linamwomba Mungu atende kwa haki yake. Kwa hiyo, mshangao na imani vinaweza kukaa katika moyo mmoja. Aliyejeruhiwa hahitaji kujilazimisha kutabasamu ili abaki ndani ya agano.

Ujumbe wa Maisha: Mungu haogopi sala yako ya kweli. Mletee jeraha lilivyo, si jinsi lugha ya kidini inavyotaka lionekane.

3. Mateso mengi hutokana na uhuru uliotumiwa vibaya, si kwamba upendo wa Mungu umeondoka

Upendo unaoweza kutolewa unaweza pia kukataliwa. Ulimwengu wenye watu badala ya vikaragosi hubeba uwezekano wa usaliti, ukatili, tamaa na woga. Mzazi anayemruhusu mtoto wake aliyekomaa kuwa na maamuzi halisi hawezi kuyadhibiti yote bila kuharibu uhusiano ambamo upendo na uwajibikaji hukua. Kwa namna iliyo kuu zaidi, zawadi ya Mungu ya uhuru wenye uzito wa kimaadili inatusaidia kuelewa kwa nini hazuii kila tendo la binadamu kabla halijatokea.

Hoja ya uhuru inaonyesha kwamba upendo wa Mungu na uwepo wa uovu si mambo mawili yanayopingana kimantiki. Lakini tusiipe kazi isiyoweza kufanya. Haiwezi peke yake kueleza saratani, tetemeko la ardhi, ugonjwa wa kurithi, au kwa nini mwathirika fulani hakuokolewa. Wala uhuru haumwondolei mkosaji hatia. Maandiko yanataja ukandamizaji wa Farao, matumizi mabaya ya mamlaka ya Daudi, ukatili wa dola na ugumu wa mioyo yetu. Mungu kuvumilia matumizi ya uhuru wetu si kuubariki uovu wetu. Hukumu ina maana kwamba uchaguzi wetu una uzito.

Ujumbe wa Maisha: Usiite ukatili “mpango wa Mungu” wakati Maandiko yanawaita watu watubu, wawakinge wanyonge na wawajibike.

4. Uumbaji wenye taratibu thabiti huwezesha maisha, lakini pia hutuweka katika hatari

Tunaishi kwa sababu uumbaji una utaratibu unaotegemeka. Moto hupika chakula kwa sababu tabia yake haibadiliki kila dakika. Nguvu ya uvutano wa dunia hutuwezesha kutembea. Seli za mwili hugawanyika. Mvua hufuata mifumo ya kimwili. Kama sheria za asili zingebadilika kila hatari inapokaribia, sayansi, kilimo, uwajibikaji na matendo yenye maana vingekuwa vigumu sana. Kisu kinachomwezesha daktari kuokoa maisha kinaweza pia kujeruhi. Mwendo wa ardhi unaosaidia sayari kuendelea kuwa hai unaweza pia kuutikisa mji.

Hilo halielezi kwa nini Mungu ameruhusu kila janga la asili, na si jibu la kumtolea mhanga siku ya mazishi. Linaonyesha tu kwamba dunia inayokalika na kueleweka si sawa na dunia isiyo na hatari. Biblia inauonyesha uumbaji kuwa mwema, wenye kuzaa, ambao kazi yake haijafikia mwisho, na sasa unaugua ukisubiri kuwekwa huru (Mwanzo 1:28; Zaburi 104; Warumi 8:18–25). Ukali wake hauthibitishi kwamba Mungu anauchukia. Hata hivyo, tumaini la Kikristo linakataa kuufanya ugonjwa, uharibifu na kifo kuwa wakazi wa kudumu katika wakati ujao wa Mungu.

Ujumbe wa Maisha: Pokea utaratibu wa uumbaji kama zawadi, jifunze hatari zake kwa hekima, lakini usidhani kila kinachotokea sasa ndicho Mungu anachotaka kidumu milele.

5. Maandiko yanakataa hesabu rahisi kwamba mateso ni adhabu ya kosa binafsi

Msiba unapotokea, watu hutafuta mtu wa kulaumiwa. Rafiki za Ayubu wanageuza teolojia kuwa taa ya mahojiano: ikiwa Ayubu anaumia, lazima kuna dhambi anayoificha. Mwishoni Mungu anawakemea. Yesu naye anakataa kusema upofu wa mtu ulithibitisha dhambi yake au ya wazazi wake (Yohana 9:1–3). Mnara ulipoanguka na kuua watu kumi na wanane, Yesu hakusema waathirika wake walikuwa waovu kuliko majirani zao (Luka 13:1–5).

Matendo yana matokeo, na Biblia haichezi na dhambi. Lakini dunia iliyovunjika haigawi maumivu kwa kufuata daftari rahisi la maadili. Mwenye haki anaweza kuumia; mwovu anaweza kufanikiwa; na sababu ya tukio inaweza kubaki gizani. Ukweli huu unamlinda mwenye mateso dhidi ya ukatili wa kiroho. Hatuna ruhusa ya kubuni dhambi ya siri ili msiba uonekane umepangika. Wakati mwingine jibu la uaminifu si, “Najua kwa nini hili limetokea,” bali, “Sijui; lakini sitakuacha ulipitie peke yako.”

Ujumbe wa Maisha: Kabla hujatoa maelezo, toa uwepo wako. Kiti kando ya kitanda kinaweza kusema kweli kuliko mahubiri ya haraka.

6. Ndani ya Yesu, tunamwona Mungu karibu na mwenye mateso, si mbali salama

Kwenye kaburi la Lazaro, Yesu anajua ufufuo unakuja, lakini bado analia (Yohana 11:33–36). Hakuwakemea Mariamu na Martha kwa kuomboleza. Aliuruhusu uchungu wao uingie moyoni mwake. Katika Injili zote, anawagusa watu ambao wengine wanawaepuka, anawalisha wenye njaa, anawakaribisha waliofunikwa na aibu, na anawahurumia watu waliotawanyika kama kondoo wasio na mchungaji. Huruma yake si tukio la kujenga jina; ni tabia ya Mungu wa Israeli ikitembea katika mwili wa kibinadamu.

Kufanyika mwili kunabadilisha swali “Mungu yuko wapi?” Ukristo haumwonyeshi mungu anayetazama mateso kupitia dirisha la kasri. Unamwonyesha Yesu kati ya waombolezaji, wagonjwa, waliotengwa na waliohukumiwa. Hilo halielezi kwa nini sala fulani ya uponyaji inaonekana haikujibiwa. Lakini linazuia kusema upendo wa Mungu haujui uchungu wa mwili. Mungu amejua uchovu, kukataliwa, hofu, msiba, dhuluma na kivuli cha kifo akiwa ndani ya simulizi yetu ya kibinadamu (Waebrania 4:14–16).

Ujumbe wa Maisha: Maumivu yanapomfanya Mungu aonekane mbali, mtazame Yesu: uso wenye machozi ndio uso unaodhihirisha upendo mwaminifu wa Mungu.

7. Msalaba unaonyesha Mungu akibeba uovu, si kuutazama tu

Ukristo unafikia dai lake la kushangaza zaidi pale msalabani. Yesu anasalitiwa na rafiki, anaachwa na wanafunzi, anahukumiwa kwa hesabu za kisiasa, anadhihakiwa, anateswa na kuuawa. Masihi asiye na hatia anaingia mahali ambapo ukatili wa binadamu unakutana na ukimya unaotisha. Kilio chake kutoka Zaburi 22 si mchezo wa kuigiza. Mwana anayachukua maombolezo ya Israeli na vurugu za dunia na kuyaingiza moyoni mwa Mungu (Marko 15:33–39).

Msalaba usitumike kamwe kumwambia mwathirika abaki chini ya mnyanyasaji. Yesu anakabiliana na uovu, anazifunua nguvu zinazotawala, anasamehe bila kuuita uovu kuwa wema, na anajitoa kwa hiari; mnyanyasaji hana haki ya kudai mtu mwingine ateseke. Kalvari haimwonyeshi Mungu akieleza maumivu kwa mbali. Inamwonyesha akibeba gharama yake na kuushinda uovu kwa upendo unaojitoa. Mungu aliyesulubiwa hajibu kila “kwa nini,” lakini anatuzuia kusema upendo wake ni maneno matupu au haujaguswa na jeraha.

Ujumbe wa Maisha: Msalaba si Mungu akiwaambia wanaoteseka wavumilie jambo analolikwepa; ni Mungu akiingia ndani ya jeraha na kuubeba uovu kuelekea kushindwa kwake.

8. Ufufuo unatangaza kwamba mateso na kifo havitaandika sura ya mwisho

Kama simulizi lingeishia Ijumaa Kuu, msalaba ungekuwa kumbukumbu nyingine ya dola iliyoushinda mwili usio na hatia. Pasaka ni hukumu ya Mungu dhidi ya hukumu hiyo. Yesu anafufuliwa katika mwili, si kuhifadhiwa tu kama wazo la kututia moyo. Ufufuo wake unatangaza kwamba kifo ni adui wa kushindwa, na kwamba upendo wa Mungu una nguvu kuliko kaburi (1 Wakorintho 15:20–28, 54–57).

Tumaini la ufufuo halidharau hasara ya sasa. Mama haachi kumkosa mtoto wake kwa sababu mtu ametaja mbingu. Agano Jipya linaturuhusu kuomboleza, lakini linakataa dai la kukata tamaa kwamba upendo umefutwa milele (1 Wathesalonike 4:13–18). Wakati ujao wa Mungu si kuuacha uumbaji; ni kuufanya upya. Mwili una thamani. Dunia ina thamani. Kila tendo la upendo mwaminifu linaweza kutolewa kwa matumaini, kwa sababu kazi yetu katika Bwana si bure (1 Wakorintho 15:58).

Ujumbe wa Maisha: Tumaini la Kikristo halisemi jeraha lilikuwa dogo. Linasema jeraha halitatawala milele.

9. Hukumu ya mwisho ina maana waathirika wanakumbukwa na uovu utajibiwa

Wengine huiona hukumu ya Mungu kuwa kinyume cha upendo. Lakini muulize mtu aliyenusurika biashara ya binadamu, mateso, ufisadi au vita. Ulimwengu ambao hakuna anayewajibika kwa maisha aliyoyaharibu usingekuwa na upendo; ungekuwa ulimwengu usiojali. Ahadi ya Biblia kwamba Mungu atauhukumu ulimwengu ina maana matendo yaliyofichwa yataletwa nuruni, uongo utapoteza maficho yake, na waliotendewa kama takataka watatambuliwa hadharani (Zaburi 96:10–13; Matendo 17:31; Ufunuo 20:11–15).

Hukumu pia inatugeuzia swali. Hatuwezi kudai haki dhidi ya waovu wa mbali huku tukificha madhara ndani ya nyumba, makanisa, biashara na mifumo yetu. Hakimu ni Yesu aliyesulubiwa na kufufuka; haki yake hainunuliwi na wala hailengi ovyo. Rehema yake inatualika tutubu leo. Hukumu yake inawahakikishia waliojeruhiwa kwamba kusamehe hakutahitaji kamwe kuita uovu kuwa jambo dogo. Upendo hupinga kile kinachomharibu mpendwa.

Ujumbe wa Maisha: Kwa sababu Mungu anapenda, uovu una uzito, waathirika wana thamani, toba ni ya lazima, na haki haitabaki nusu milele.

10. Upendo wa Mungu tayari unatenda kupitia watu wanaoyapinga mateso

Swali “Mungu yuko wapi?” wakati mwingine huanza kujibiwa tunapomwona muuguzi akibadilisha bandeji alfajiri, jirani akibeba chakula katikati ya mvua, kanisa likiripoti unyanyasaji badala ya kuufunika, mwanasayansi akitafuta tiba, au raia akiwatetea watu ambao majina yao hayana ushawishi. Matendo hayo hayathibitishi kwamba kila msiba ulipaswa kutokea. Yanaonyesha upendo hufanya nini mateso yanapofika: huenda upande wa aliyejeruhiwa.

Yesu alitangaza ufalme wa Mungu kwa kusamehe dhambi, kuponya miili, kulisha watu, kukabili nguvu kandamizi na kujenga jumuiya ya huruma yenye gharama (Luka 4:16–21; 10:25–37). Kanisa huisaliti Injili linapogeuza kuwa “jambo la kiroho” maumivu ambayo lingeweza kuyapunguza. Sala na tendo vinapaswa kutembea pamoja. Tunaomba mkate wa kila siku, kisha tunagawana wetu. Tunaomba ukombozi, kisha tunafungua mlango. Mwanga wa wakati ujao wa Mungu huanza kupenya sasa kupitia jamii zinazokuwa ishara za dunia aliyoahidi.

Ujumbe wa Maisha: Usitumie fumbo la Mungu kuwa ruhusa ya kukaa pembeni. Kuwa sehemu ya jibu ambalo jirani mwenye mateso anatamani kuliona.

Hitimisho: Upendo Mahali pa Machozi

Mateso yanabaki kuwa changamoto nzito kwa imani. Kuna matukio ya kikatili kiasi kwamba sentensi zote nadhifu huvunjika yanapozigusa. Ukristo haututaki tujifanye hali si hiyo. Unatupa Ayubu akijikuna vidonda, waandishi wa Zaburi wakiuliza “hata lini?”, Raheli akikataa faraja rahisi, Yesu akilia kaburini, na Masihi aliyesulubiwa akiomba kutoka gizani. Mungu wa Biblia hafichwi ili asisikie maombolezo. Anayapokea.

Kwa hiyo, jibu la Kikristo si ramani ya siri inayoeleza kila janga. Ni simulizi na uwepo. Uumbaji uliumbwa mwema. Uhuru wa binadamu ni halisi na mara nyingi hutumiwa vibaya. Dunia ina utaratibu lakini inaugua. Mateso ya asiye na hatia hayawezi kupunguzwa kuwa adhabu binafsi. Ndani ya Yesu, Mungu anakuja karibu, anaubeba uovu msalabani, anakishinda kifo katika ufufuo, anaahidi hukumu, na anaanza uumbaji mpya kupitia watu wanaoitwa kuponya badala ya kuacha.

Je, haya yanaondoa kila swali? Hapana. Yanatupa sababu ya kuendelea kuyauliza maswali yetu tukiwa tumemwelekea Mungu. Mateso yanaweza kufanya upendo wake kuwa mgumu kuuona; hayathibitishi kwamba upendo huo haupo. Katikati ya imani ya Kikristo hakuna maelezo yasiyoguswa, bali yuko Yesu aliyejeruhiwa na kufufuka. Makovu yanaonekana. Kifo hakitawali.

Mwaliko wa Kuitikia

Ikiwa unapitia mateso sasa, huhitaji kutengeneza uhakika wa bandia. Mwambie Mungu ukweli. Azima maneno ya Zaburi 13 au Zaburi 22. Mwombe mtu mwaminifu akae nawe. Tafuta msaada wa kitabibu, kisheria, kichungaji au wa ulinzi pale unapohitajika. Imani si kukataa msaada; huenda msaada ndio njia ambayo Mungu anakufikia.

Ikiwa umesimama karibu na mwenye maumivu, usiharakishe kueleza usichokijua. Sikiliza. Linda. Peleka chakula. Piga simu inayohitajika. Ripoti hatari. Omba bila maonyesho. Uwepo wako uwe taa ndogo mpaka asubuhi ifike.

Sala

Mungu wa Yesu aliyesulubiwa na kufufuka, sikia vilio ambavyo havina maneno yaliyopangwa. Kaa karibu na waliojeruhiwa, walinde wanyonge, ufunue uovu na uwaimarishe wanaohudumia wengine. Tulinde dhidi ya majibu mepesi. Tufundishe kuomboleza kwa uaminifu, kutenda kwa ujasiri na kuitazamia siku utakafuta kila chozi na kufanya vitu vyote kuwa vipya. Amina.

Ikiwa makala hii imeamsha swali, kumbukumbu au pambano la moyoni, karibu kushiriki swali au ushuhuda wako. Mazungumzo ya kweli yanaweza kuwa sehemu nyingine ambamo mwenye mateso hatalazimika kusimama peke yake.

Makala iliyopita: Ukweli wa Maadili Unaelekeza kwa Muumba Mwenye Maadili: Sababu Kumi za Kuamini

Makala ijayo: Mungu Hayuko Mbali: Sababu Kumi za Kuamini

Vyanzo na Usomaji Zaidi

- Internet Encyclopedia of Philosophy, “Logical Problem of Evil” - BibleProject, “Job” - BibleProject, “Book of Psalms” - BibleProject, “Book of Lamentations” - N. T. Wright Online, “Five Things to Know About Lament”

Mateso Hayathibitishi Kwamba Mungu Hana Upendo: Sababu Kumi za Kuamini