Tumeitwa Kuishi kwa Upendo, Haki, na Rehema: Sababu Kumi za Kuamini

01

Utangulizi

Imani Ijengwayo Juu ya Ukweli — Kwa Kristo, Kupitia Maandiko, Kwa Ajili ya Maisha

Ikiwa imani ni suala la kuipeleka roho mbinguni tu, kwa nini manabii walizungumza kwa nguvu kuhusu mishahara, mahakama, ardhi, njaa, na namna wageni wanavyotendewa?

Na ikiwa Yesu alikuja tu kutuandaa tuondoke duniani, kwa nini alitufundisha kuomba Ufalme wa Mungu uje “duniani kama ulivyo mbinguni”?

Inawezekana kuufanya Ukristo kuwa mdogo sana.

Tunaweza kuupunguza kuwa imani za moyoni, maadili binafsi, na tumaini la kwenda mahali pengine baada ya kufa.

Katika aina hiyo ya imani, sala ina maana lakini mshahara wa mfanyakazi hauna maana.

Ibada ina maana, lakini namna tunavyowatendea maskini haina maana.

Wokovu una maana, lakini mito iliyochafuliwa na sumu za viwandani, mahakama zinazopindisha haki, jirani mpweke, na mtoto mwenye njaa vinaonekana kuwa mambo ya pembeni.

Biblia inasimulia simulizi kubwa zaidi.

Mungu anaumba ulimwengu mwema.

Anaunda watu wa kuonyesha tabia yake.

Anawatuma manabii kudai haki.

Anakuja kati yetu katika Yesu.

Anamwaga Roho wake.

Na anaahidi kuufanya uumbaji wote kuwa mpya.

Injili huingia ndani kabisa ya moyo wa mwanadamu—lakini haikomei humo.

Inatuita kumpenda Mungu kwa utu wetu wote na kumpenda jirani kwa uaminifu unaoonekana katika maisha ya kawaida.

Sababu hizi kumi zinaonyesha kwa nini upendo, haki, na rehema si mapambo ya imani ya Kikristo. Ni sehemu ya sura yake yenyewe inayoonekana.

02

1. Mungu aliumba ulimwengu aliouita mwema

Biblia haianzi na roho zinazotoroka duniani.

Inaanza na Mungu akiumba mbingu na nchi na kuuita uumbaji wake mwema tena na tena (Mwanzo 1:1, 26–31).

Wanadamu wanaumbwa kwa mfano wa Mungu na kukabidhiwa wajibu ndani ya uumbaji huo.

Katika Mwanzo 2, mwanadamu anawekwa bustanini “ailime na kuitunza”—lugha inayoonyesha huduma, uangalizi, na uwakili wa uaminifu (Mwanzo 2:15).

Hii ina maana kwamba mambo ya mwili yana thamani mbele za Mungu.

Miili ina maana.

Udongo una maana.

Jamii ina maana.

Mkulima anayeomba mvua, mama anayehitaji maji safi, mtoto anayehitaji chakula, na msitu unaoharibiwa kwa tamaa si mambo yaliyo nje ya teolojia.

Yote yanahusu ulimwengu ambao Mungu aliuumba na bado anaupenda.

Hatuuabudu uumbaji.

Lakini pia hatuna ruhusa ya kuutumia kana kwamba ni kitu kisicho na thamani na cha kutupwa.

Ujumbe wa Maisha: Kumpenda Muumba ni kujifunza kutunza kile ambacho Muumba amekiita chema.

03

2. Sheria ya Mungu iliunganisha ibada na ustawi wa jirani

Torati haikuruhusu ibada kwa Mungu ibaki jambo la faragha.

Agano lilelile lililoamuru ibada liliwalinda maskini, wageni, wajane, yatima, wafanyakazi, na wadaiwa (Kumbukumbu la Torati 10:17–19; 24:14–22; Mambo ya Walawi 19:9–18).

Wakulima waliagizwa wasiokote kila kilichokuwa shambani ili walio dhaifu wapate chakula.

Waajiri hawakuruhusiwa kuchelewesha mishahara.

Waamuzi walikatazwa kupindisha haki.

Jambo hili ni muhimu kwa sababu Biblia haigawanyi maisha katika sehemu “takatifu” na sehemu “za kawaida.”

Shamba, soko, mahakama, na meza ya chakula vyote vinasimama mbele za Mungu.

Mtu angeweza kuimba vizuri hekaluni, lakini bado akavunja agano kwa kumnyonya mfanyakazi siku iliyofuata.

Utakatifu wa kibiblia unafika mpaka katika mikono inayosaini mkataba, inayolipa mshahara, na inayogawanya mkate.

Ujumbe wa Maisha: Uaminifu kwa Mungu huonekana pia katika namna maamuzi yetu ya kila siku yanavyowaathiri jirani zetu.

04

3. Manabii walikataa ibada inayopuuza dhuluma

Manabii walizungumza kwa uwazi mkubwa.

Amosi alimsikia Mungu akikataa sherehe za kidini wakati haki ilikuwa ikikanyagwa, akisema, “Haki na itiririke kama maji” (Amosi 5:21–24).

Isaya alikemea kufunga ambako hakuvunji vifungo vya uonevu wala kumpa mwenye njaa chakula.

Badala yake, aliwaita watu katika ibada inayofungua minyororo ya dhuluma na kushiriki mkate (Isaya 58:3–10).

Mika alifupisha uaminifu wa agano kwa maneno haya: kutenda haki, kupenda rehema, na kutembea kwa unyenyekevu pamoja na Mungu (Mika 6:8).

Haimaanishi kwamba ibada si muhimu.

Maana yake ni kwamba ibada huwa ya uongo tunapoimba juu ya wema wa Mungu huku maisha yetu yakilinda ukatili.

Fikiria chumba chenye mchoro wa kuvutia wa moto unaowaka kwa uzuri, wakati watu waliokizunguka wanaganda kwa baridi kali. 

Mchoro huo unaweza kuwa wa kupendeza sana. 

Lakini hautoi joto la kuwasaidia.

Vivyo hivyo, lugha nzuri ya dini haiwezi kuchukua nafasi ya haki, rehema, na uaminifu.

Ujumbe wa Maisha: Mungu haheshimiwi na ibada inayomwacha jirani akipondwa langoni.

05

4. Yesu alitangaza Ufalme unaogusa miili, meza, madeni, na waliotengwa

Yesu hakuhubiri ujumbe unaojali roho zisizo na mwili pekee.

Alitangaza Ufalme wa Mungu.

Aliwaponya wagonjwa.

Aliwalisha wenye njaa.

Aliwagusa waliotazamwa kuwa najisi.

Aliwakaribisha watoto.

Alikula pamoja na wenye dhambi.

Na aliwarudisha waliotengwa katika jumuiya (Luka 4:16–21; Mathayo 9:35–36; Luka 7:22; Marko 2:15–17).

Ishara zake zilionyesha utawala wa Mungu unavyoonekana unapoingia katika maisha ya watu waliojeruhiwa.

Yesu alipowafundisha wanafunzi wake kuomba, “Ufalme wako uje, mapenzi yako yatimizwe duniani kama mbinguni,” aliweka dunia ndani ya kusudi la Mungu (Mathayo 6:9–10).

Kwa hiyo Ukristo si chumba cha kusubiria safari ya kuondoka duniani.

Ni utiifu kwa Mfalme ambaye utawala wake tayari umeanza kuingia katika historia, na ambaye anawaita wafuasi wake waonyeshe tabia ya Ufalme huo katika maisha ya sasa.

Ujumbe wa Maisha: Yesu anapotawala, haki na rehema huanza kuonekana katika maisha halisi ya watu.

06

5. Yesu aliunganisha upendo kwa Mungu na upendo kwa jirani

Alipoulizwa amri iliyo kuu, Yesu aliunganisha Maandiko mawili:

Mpende Mungu kwa utu wako wote.

Na mpende jirani yako kama nafsi yako (Kumbukumbu la Torati 6:4–5; Mambo ya Walawi 19:18; Mathayo 22:34–40).

Hakuruhusu ibada ipande juu kuelekea mbinguni huku ikikataa kusogea kuelekea mwanadamu mwingine.

Mfano wa Msamaria Mwema unafanya jambo hili kuwa la vitendo kabisa (Luka 10:25–37).

Swali, “Jirani yangu ni nani?” halijibiwi kwa ufafanuzi wa kamusi.

Linajibiwa kwa mtu aliyejeruhiwa kando ya njia.

Jirani ni yule ambaye hitaji lake linakatiza safari yetu.

Upendo si hisia nzuri tu.

Unakuwa muda.

Unakuwa fedha.

Unakuwa kujitoa.

Unakuwa uangalifu.

Unakuwa mafuta ya jeraha, usafiri, na ahadi ya kurudi.

Ujumbe wa Maisha: Upendo wa kibiblia huonekana tunapovuka barabara kumsaidia mwenye uhitaji.

07

6. Yesu aliweka haki, rehema, na uaminifu katikati ya utiifu

Yesu aliwakemea viongozi wa dini waliokuwa waangalifu kutoa zaka hata ya mimea midogo huku wakiacha “mambo makuu ya sheria: haki, rehema na uaminifu” (Mathayo 23:23).

Hakuwataka waachane na utii wa uangalifu.

Aliwaonya kwamba usahihi wa kidini unaweza kupotoka tunaposhikilia mambo madogo yanayoonekana huku tukipuuza mambo yenye uzito mkubwa katika tabia ya Mungu.

Onyo hilo bado linatuhusu.

Kanisa linaweza kubishana kwa muda mrefu kuhusu utaratibu wa ibada huku likifumbia macho rushwa.

Muumini aweza kuwa mlinzi shupavu wa usafi wa kiroho, huku akigeuka mwiba na kuwadhalilisha wale wanaomtumikia.

Familia inaweza kulinda jina lake huku ikikataa kumhurumia ndugu anayehangaika.

Yesu anatuita turudishe kilicho cha msingi katikati:

haki inayompa mtu kinachomstahili,

rehema inayoinama kuelekea aliye dhaifu,

na uaminifu unaodumu hata pale kufanya yaliyo sahihi kunapokuwa kugumu.

Ujumbe wa Maisha: Utii wa Kikristo hupoteza kitovu chake haki, rehema, na uaminifu vinapowekwa pembeni.

08

7. Msalaba unaonyesha kwamba upendo ni tendo la kujitoa, si hisia tu

Msalabani, upendo wa Mungu si wazo linaloelea juu ya maumivu.

Katika Yesu, Mungu anaingia ndani ya vurugu, aibu, na uadui wa dunia na kujitoa kwa ajili ya wale ambao hawakustahili (Warumi 5:6–10; Wafilipi 2:5–11).

Msalaba unafunua nguvu za dhambi.

Lakini pia unatuonyesha sura ya upendo wa Kristo:

nguvu inayotumiwa kuhudumia,

nafasi inayotolewa kwa ajili ya wengine,

na msamaha unaotolewa bila kuuita uovu kuwa mwema.

Yohana anatoa hitimisho la vitendo kwa nguvu kubwa.

Kwa kuwa Kristo aliutoa uhai wake kwa ajili yetu, nasi tunaitwa kujitoa kwa ajili ya wengine.

Ikiwa mtu ana mali ya dunia na anamwona ndugu yake ana uhitaji, halafu anamfungia moyo wake, upendo wa Mungu unawezaje kukaa ndani yake? (1 Yohana 3:16–18).

Kwa hiyo upendo wa Kikristo hauishii katika maneno.

Unasafiri kutoka moyoni hadi mikononi.

Ujumbe wa Maisha: Msalaba unatufundisha kwamba upendo hugharimu kitu kwa sababu upendo wa Mungu ulijitoa kwa ajili yetu.

09

8. Roho huunda jumuiya zinazoshiriki rasilimali na heshima

Jumuiya za kwanza za Kikristo ziliielewa Injili kwa upande wa maisha ya mtu binafsi na pia maisha ya pamoja.

Katika Matendo, waamini walishirikiana mali ili mahitaji yatimizwe, walikula pamoja, na waliunda taratibu za kuwahudumia wajane waliokuwa wakipuuzwa (Matendo 2:42–47; 4:32–35; 6:1–7).

Jumuiya hizo hazikuwa kamilifu.

Lakini zilielewa kwamba ufufuo ulikuwa na matokeo kwa fedha, chakula, mamlaka, na namna watu wanavyoishi pamoja.

Paulo naye alifundisha makanisa kubebana mizigo, kuwapa heshima wale wanaoonekana dhaifu, na kutumia wingi wa baadhi kusaidia upungufu wa wengine (1 Wakorintho 12:22–26; 2 Wakorintho 8:13–15; Wagalatia 6:2).

Roho hafanyi kazi kwa kutupatia uzoefu wa ndani tu.

Huunda watu ambao maisha yao ya pamoja yanakuwa ishara kwamba aina nyingine ya jamii inawezekana.

Ujumbe wa Maisha: Kazi ya Roho huonekana pale jumuiya inapoyaona mabega yaliyolemewa na kukataa kuyaacha yabebe mizigo peke yake.

10

9. Tumaini la Biblia linajumuisha ukombozi na kufanywa upya kwa uumbaji

Paulo anaeleza uumbaji wote kuwa unaugua, ukisubiri kuwekwa huru kutoka katika utumwa wa uharibifu pamoja na ukombozi wa watoto wa Mungu (Warumi 8:18–25).

Huo ni mtazamo mpana sana wa wokovu.

Kusudi la Mungu si kuzinusuru roho za wanadamu kutoka katika ulimwengu wa vitu ambao umehukumiwa kuangamia.

Ni kuuokoa na kuufanya upya uumbaji wake.

Hii haimaanishi kwamba Wakristo wanaweza kuibadilisha sayari nzima kwa nguvu zao wenyewe.

Lakini ina maana kwamba utunzaji wa mazingira si jambo la pembeni katika imani.

Taka.

Maji machafu.

Ardhi iliyoharibiwa.

Na mateso ya jamii zinazotegemea mazingira yaliyoharibiwa.

Mambo hayo yote yanamhusu Mungu aliyeumba dunia.

Kutunza uumbaji ni namna mojawapo ya kuishi sasa huku tukitazamia siku ambayo kuugua kwake kutabadilishwa kuwa kufanywa upya.

Ujumbe wa Maisha: Tunaitunza dunia si kwa sababu tunaweza kuiokoa sisi wenyewe, bali kwa sababu ni mali ya Mungu ambaye ameahidi kuifanya upya.

11

10. Ufufuo unaelekeza kwenye ulimwengu mpya ambamo haki itakaa

Tumaini la Kikristo halifikii kilele chake katika kuutelekeza uumbaji.

Linafikia kilele katika kufanywa kwake upya.

Ufunuo unaonyesha makao ya Mungu yakija kati ya wanadamu, machozi yakifutwa, mauti ikishindwa, mataifa yakiponywa, na mto pamoja na mti wa uzima vikitoa uhai katika mji mpya (Ufunuo 21:1–5; 22:1–5).

Petro naye anazungumza juu ya mbingu mpya na nchi mpya “ambamo haki yakaa” (2 Petro 3:13).

Wakati huo ujao haututengi na maisha ya sasa.

Unaturudisha ndani yake tukiwa na kazi ya kufanya.

Paulo anamaliza sura yake kubwa kuhusu ufufuo si kwa kuwaambia waamini wajitenge na dunia, bali kwa kuwahimiza wadumu katika kazi ya Bwana kwa sababu kazi yao si bure (1 Wakorintho 15:58).

Kila uamuzi wa haki,

kila kikombe cha maji,

kila tendo la rehema,

kila jitihada ya kuijenga upya jumuiya iliyovunjika,

na kila mbegu inayopandwa kwa uangalifu,

vinakuwa ishara ndogo zinazoelekeza katika ulimwengu wa Mungu unaokuja.

Ujumbe wa Maisha: Tumaini la ufufuo halitufanyi tuijali dunia kwa kiwango kidogo; linatufundisha aina ya dunia Mungu anayokusudia kuifanya mpya.

12

Hitimisho na Wito

Imani ya Kikristo haitulazimishi kuchagua kati ya kuokoa roho na kumpenda jirani.

Wala kati ya sala na haki.

Wala kati ya mbingu na dunia.

Maandiko yanaunganisha yale ambayo sisi mara nyingi tunayatenganisha.

Mungu anayesamehe dhambi ndiye anayesikia kilio cha wanaoonewa.

Yesu anayeahidi uzima wa milele ndiye anayelisha makutano na kuwagusa wagonjwa.

Roho anayefanya moyo kuwa mpya ndiye anayeunda watu wanaogawana mkate.

Na wakati ujao anaouahidi Mungu si mbingu tupu, bali uumbaji uliofanywa mpya na kujazwa na uwepo wake.

Kwa hiyo swali si, “Je, ninaamini mafundisho sahihi?” pekee.

Ni pia:

“Imani yangu inazaa maisha ya aina gani?”

Je, kuna mtu anayekula kwa sababu nilishiriki?

Je, kuna mtu anayesimama akiwa na heshima zaidi kwa sababu nilimtendea kama mwenye mfano wa Mungu?

Je, mfanyakazi analipwa kwa haki?

Je, mpweke anakaribishwa?

Je, ardhi inatumiwa kwa shukrani badala ya tamaa?

Hatuwezi kuleta Ufalme wa Mungu kwa nguvu zetu wenyewe.

Lakini tunaweza kuishi kama watu ambao tayari wameona mapambazuko yake.

13

Ombi la Mwisho

Bwana Mungu, nifundishe kupenda kile unachokipenda.

Fungua macho yangu nimwone jirani ninayempita.

Nionyeshe dhuluma ambayo nimeizoea mpaka ikaonekana ya kawaida.

Na unifunulie sehemu ya uumbaji wako ambayo nimeitendea bila uangalifu.

Unda ndani yangu rehema ya Yesu, ujasiri wa manabii, na tumaini la ufufuo.

Imani yangu ionekane katika upendo, haki, ukarimu, na utunzaji wa uaminifu wa ulimwengu wako.

Amina.

14

Wito wa Mwisho

Mungu anakuita wapi imani yako ionekane zaidi—katika familia, kazini, kanisani, mtaani, au katika utunzaji wa uumbaji?

Karibu ushiriki swali, ushuhuda, au hatua moja ya vitendo unayotaka kuanza.