Uchambuzi wa Nehemia 2: Mawe ya Usiku — Wakati Ujasiri Unapotembea Kupitia Milango Iliyofunguka

01

1.0 Utangulizi

Kuna majira ambayo sala lazima igeuke kuwa maneno. Kuna wakati ambapo huzuni iliyobebwa kimya mbele za Mungu kwa miezi kadhaa lazima isimame na kuomba ruhusa ya kusonga mbele. Nehemia 1 ilituonyesha mtumishi akilia kwa sababu ya aibu ya Yerusalemu. Nehemia 2 inatuonyesha mtumishi huyo huyo akiingia katika hatari.

Sura hii imejaa milango: mlango wa kuingia mbele ya mfalme, mlango wa ruhusa ya milki, mlango wa kupita katika maeneo yenye uhasama, malango yaliyovunjika ya Yerusalemu, na mlango wa kuingia katika kazi ya pamoja ya kujenga upya. Lakini kila mlango unafunguka katikati ya mvutano. Nehemia anaogopa. Mfalme ana nguvu. Mji umebomoka. Maadui wanaangalia. Watu wamekata tamaa. Kuta zimevunjika. Ndoto ni dhaifu.

Hata hivyo, sura inanong’ona kweli thabiti: mara nyingi Mungu huanza urejesho wa hadharani kupitia sala iliyofichwa, ujasiri wa tahadhari, na uchunguzi wa kweli wa kile kilichovunjika.

Andiko hili linahusu maombolezo yanayogeuka kuwa tendo la ujasiri, kwa sababu sala inayobeba magofu kwa kweli hatimaye itauliza utii unahitaji nini.

Nehemia haharakishi. Anangoja. Anaomba. Anazungumza. Anasafiri. Anaangalia. Anakagua. Kisha anawaita watu wainuke na kujenga. Uongozi wake si tamaa yenye kelele wala hali ya kiroho isiyotenda. Ni sala yenye miguu, ujasiri wenye machozi, na mkakati wenye unyenyekevu.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Nehemia 2 inaendeleza mwendo wa mwanzo wa kumbukumbu za Nehemia. Simulizi linaanza katika ikulu ya Uajemi, ambako Nehemia anahudumu kama mnyweshaji wa Artashasta. Katika sura ya 1, taarifa kuhusu kuta zilizovunjika za Yerusalemu na malango yaliyoteketezwa ilimsukuma katika maombolezo, kufunga, kuungama, na kuomba. Sura ya 2 inaonyesha jibu likianza kufunuka.

Alama ya wakati ni muhimu. Nehemia alisikia habari hizo kwanza mwezi wa Kisleu [Neh. 1:1], na sasa anatenda mwezi wa Nisani [Neh. 2:1]. Miezi kadhaa imepita. Kukawia huku si utupu. Ni kipindi cha kuumbwa. Sala imekuwa ikifanya kazi iliyofichika ndani yake. Majira ya Mungu yamekuwa yakimuandaa mtumishi na nafasi yenyewe.

Ndani ya Ezra–Nehemia, sura hii inafuata mpangilio unaojirudia wa uongozi wa urejesho. Mfalme wa Uajemi anatoa ruhusa na rasilimali; kiongozi wa Kiyahudi anarudi Yerusalemu; upinzani unainuka; na kazi inaanza chini ya dai kwamba mkono wa Mungu unatenda katika historia. Utume wa Zerubabeli wa hekalu, utume wa Ezra wa Torati, na utume wa Nehemia wa ukuta, yote yanaonyesha kuwa Mungu wa Israeli hafungwi na milki. Anaweza kuwachochea wafalme, kufungua njia, na kutoa mbao kupitia njia zisizotarajiwa.

Hata hivyo, sura hii pia ina mvutano. Yerusalemu inahitaji kuta kwa ajili ya ulinzi na heshima, lakini manabii walikuwa pia wameiona Yerusalemu iliyorejeshwa ikizungukwa na uwepo wa Mungu na kuunganishwa na mataifa mengi [Zek. 2:3–11; Isa. 2:2–4]. Kazi ya Nehemia ni ya uaminifu na ya lazima, lakini simulizi linaendelea kuuliza kama kuta zinaweza kutosha. Mji unaweza kulindwa kwa mawe, lakini Mungu peke yake ndiye anayeweza kuponya uhamisho wa ndani wa moyo.

Kifasihi, sura inasonga katika matukio sita: huzuni mbele ya mfalme [2:1–3], ombi la ujasiri na ruhusa ya kifalme [2:4–8], kuwasili na upinzani wa kwanza [2:9–10], ukaguzi wa usiku [2:11–16], mwito wa kujenga upya [2:17–18], na upinzani unaojibiwa kwa kumtumaini Mungu [2:19–20]. Msisitizo unaorudiwa wa “mkono mwema wa Mungu wangu” unaipa sura mapigo yake ya kitheolojia. Mfalme anaweza kutia sahihi nyaraka, lakini Mungu ndiye anayeongoza simulizi.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

Wakati Huzuni Iliyofichwa Inapoonekana Mbele ya Mfalme [Nehemia 2:1–3]

Nehemia anasimama mbele ya Artashasta akiwa na divai mkononi na huzuni usoni. Katika ikulu ya kale, kuonekana na huzuni mbele ya mfalme kungeweza kuwa hatari. Uwepo wa mfalme haukuwa mahali pa kuonyesha hisia zisizodhibitiwa. Nehemia analijua hili, na andiko linasema, “Nikaogopa sana” [Neh. 2:2].

Lakini huzuni imeonekana. Hawezi tena kubeba jeraha la Yerusalemu kana kwamba hakuna kilichoharibika. Mfalme anauliza, “Mbona umesikitika uso wako, nawe huna ugonjwa?” [Neh. 2:2]. Nehemia anajibu kwa hekima: “Uso wangu usiwe na huzuni kwa sababu gani, iwapo mji, mahali pa makaburi ya baba zangu, umekuwa ukiwa, na malango yake yameteketezwa kwa moto?” [Neh. 2:3].

Haanzi kwa lugha ya uasi. Anazungumza kuhusu makaburi ya mababu, uharibifu wa mji, na heshima. Maneno yake ni ya kweli lakini yamepangwa kwa tahadhari. Huu ni ujasiri uliovikwa hekima.

Hapa tunajifunza kuwa ujasiri wa uaminifu si kutokuwepo kwa hofu. Ni kutii wakati hofu bado ipo. Nehemia anatetemeka, lakini anazungumza.

Wakati Sala ya Haraka Inapokutana na Ujasiri Uliotayarishwa [Nehemia 2:4–8]

Mfalme anauliza, “Unaomba nini?” [Neh. 2:4]. Kati ya swali la mfalme na jibu la Nehemia kuna madhabahu ndogo: “Basi nikamwomba Mungu wa mbinguni.”

Hii si sala ndefu ya sura ya 1. Ni sala ya pumzi, mwako wa utegemezi, kilio cha kimya kinachoinuliwa katika pengo hatari kati ya nafasi na jibu. Nehemia ametumia miezi mingi akiomba; sasa, katika wakati mmoja wa kutetemeka, sala imekuwa silika yake.

Anaomba kutumwa Yuda ili kuujenga upya mji [Neh. 2:5]. Mfalme anapouliza muda utakaohitajika, Nehemia anampa jibu. Kisha anaomba barua za kumpa ruhusa ya kupita salama na mbao kutoka msitu wa mfalme kwa ajili ya malango, ukuta, na nyumba atakayokaa [Neh. 2:7–8]. Hii si hali ya kiroho isiyoeleweka. Nehemia ameomba kwa kina na amepanga kwa uangalifu.

Mfalme anakubali maombi yake. Nehemia anaeleza sababu: “mkono mwema wa Mungu wangu ulikuwa juu yangu” [Neh. 2:8]. Kauli hii inalinda simulizi dhidi ya makosa mawili. Inatuzuia kufikiri kila kitu kilitokea kwa sababu ya ustadi wa Nehemia peke yake. Pia inatuzuia kufikiri kwamba sala huondoa umuhimu wa kupanga. Mkono wa Mungu unatenda kupitia ujasiri, maandalizi, majira yanayofaa, na hata kibali cha kifalme.

Wakati Kibali Kinapowasili Pamoja na Upinzani [Nehemia 2:9–10]

Nehemia anasafiri akiwa na barua, maakida wa jeshi, na wapanda farasi [Neh. 2:9]. Milki ya Uajemi imefungua njia kuelekea Yerusalemu. Lakini njia hiyo si tupu. Sanbalati Mhoroni na Tobia mtumishi Mwamoni wanasikia kuwasili kwa Nehemia na “wakafadhaika sana kwa kuwa amekuja mtu awatakie mema wana wa Israeli” [Neh. 2:10].

Hiki ni kivuli cha kwanza cha upinzani. Maneno “kuwatakia mema” ni muhimu. Nehemia anakuja kwa ajili ya shalom, kwa ajili ya ustawi wa watu wa Mungu waliojeruhiwa. Lakini hata kutafuta ustawi wa wengine kunaweza kuamsha uhasama wakati mifumo iliyovunjika inanufaika na udhaifu unaoendelea.

Mara nyingi urejesho huwasumbua wale waliostarehe katikati ya magofu. Mungu anapoanza kurekebisha heshima, upinzani unaamka.

Wakati Mtumishi Anapotembea Katikati ya Magofu Usiku [Nehemia 2:11–16]

Baada ya kufika Yerusalemu, Nehemia anangoja siku tatu. Kisha anatoka usiku akiwa na watu wachache. Hamwambii mtu yeyote kile ambacho Mungu ameweka moyoni mwake [Neh. 2:12]. Anakagua Lango la Bondeni, Chemchemi ya Joka, Lango la Takataka, Lango la Chemchemi, na Birika la Mfalme. Uharibifu ni mkubwa kiasi kwamba mahali fulani hakuna nafasi ya mnyama aliyempanda kupita [Neh. 2:14].

Safari hii ya usiku ni moja ya matukio yenye nguvu zaidi katika sura. Nehemia hatangazi maono kabla hajaelewa jeraha. Hawakusanyi watu kwa hotuba kabla hajatembea katikati ya mawe. Anaacha hali iliyovunjika imfundishe.

Usiri wake si hila. Ni utambuzi wa kiroho. Kuna wakati wa kusema na wakati wa kuona. Kuna wakati wa kukusanya jumuiya na wakati wa kutembea kimya pamoja na Mungu katikati ya magofu.

Ukuta unakuwa kioo. Nehemia haoni tu miundombinu iliyoharibika, bali pia hali ya watu iliyo wazi na isiyolindwa. Malango yameteketezwa. Mawe yameanguka. Njia zimezibwa. Mji unashuhudia kwamba kurudi bado hakujakamilika.

Wakati Aibu Inapokuwa Kazi ya Pamoja [Nehemia 2:17–18]

Baada ya ukaguzi, Nehemia anawaambia watu: “Mnaona taabu tuliyo nayo, jinsi Yerusalemu ulivyo ukiwa, na malango yake yameteketezwa kwa moto; haya, na tuujenge tena ukuta wa Yerusalemu, tusiwe fedheha tena” [Neh. 2:17].

Anasema “tuliyo nayo.” Hasemi, “Ninyi mna tatizo.” Anaingia katika aibu ya watu. Anageuza mzigo wake binafsi kuwa wito wa pamoja.

Kisha anawaeleza kuhusu mkono wa Mungu na maneno ya mfalme [Neh. 2:18]. Angalia tena mpangilio: mkono wa Mungu kwanza, ruhusa ya mfalme pili. Watu wanajibu, “Na tuinuke, tukajenge.” Mikono yao inatiwa nguvu kwa ajili ya kazi njema.

Huu ni uongozi katika ubora wake: unataja hali halisi, unashiriki mzigo, unashuhudia neema ya Mungu, na unawaalika watu katika utii wa pamoja. Nehemia hataijenga Yerusalemu peke yake. Ukarabati wa mji utahitaji mikono mingi.

Wakati Dhihaka Inapokutana na Kumtumaini Mungu [Nehemia 2:19–20]

Sanbalati, Tobia, na Geshemu Mwarabu wanajibu kwa dhihaka na shtaka: “Ni nini jambo hili mnalofanya? Je, mnataka kumwasi mfalme?” [Neh. 2:19]. Sasa upinzani umevaa mavazi ya kisiasa. Wajenzi wanaonyeshwa kama waasi.

Nehemia anajibu: “Mungu wa mbinguni, yeye atatufanikisha; kwa hiyo sisi watumishi wake tutainuka na kujenga” [Neh. 2:20]. Tumaini lake haliko katika nyaraka za milki pekee, bali katika Mungu. Hata hivyo, maneno yake ya mwisho ni makali: “Bali ninyi hamna sehemu, wala haki, wala kumbukumbu, katika Yerusalemu.”

Jibu hili linalinda kazi, lakini pia linaacha mvutano katika simulizi pana. Manabii walikuwa wameota mataifa yakimiminika Sayuni. Ezra–Nehemia inapambana mara kwa mara na mpaka kati ya utambulisho mtakatifu na utume wenye ukarimu. Kukataa kwa Nehemia kunaweza kuwa lazima mbele ya hujuma yenye uhasama, lakini simulizi bado linatamani siku ambayo urejesho wa Yerusalemu utakuwa baraka kwa mataifa badala ya kuwa mji wa shaka na kutengwa.

Kwa sasa, kazi lazima ianze. Watumishi wa Mungu wanainuka. Mawe yanasubiri.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Uongozi wa Mungu Hutenda Kupitia Ujasiri wa Kibinadamu

Nehemia 2 ni sura ya uongozi wa Mungu, lakini si uongozi unaotufanya tusitende. Mungu anaufungua moyo wa mfalme, lakini Nehemia bado anazungumza. Mkono wa Mungu uko juu yake, lakini Nehemia bado anaomba barua na mbao. Mungu anatoa kibali, lakini Nehemia bado anatembea katikati ya magofu.

Imani ya kibiblia haitenganishi sala na mipango. Inavishikilia pamoja. Mungu anayetawala mbinguni pia anatenda kupitia majira yaliyotambuliwa kwa hekima, maombi yaliyotayarishwa, barua za kiutawala, njia salama, na mazungumzo ya ujasiri.

Mkono Mwema wa Mungu Hauondoi Upinzani

Mfalme anasema ndiyo, lakini Sanbalati na Tobia wanafadhaika. Kibali cha Mungu hakimaanishi njia rahisi. Katika Ezra–Nehemia, kila hatua ya urejesho inakutana na upinzani. Madhabahu inainuka katikati ya hofu. Hekalu linakabili mashtaka. Ukuta unaamsha dhihaka.

Hili linatukumbusha kwamba upinzani si ushahidi daima kwamba tuko nje ya mapenzi ya Mungu. Wakati mwingine ni ushahidi kwamba ukarabati umeanza kutishia machafuko.

Uongozi wa Hekima Hukagua Kabla ya Kutangaza

Nehemia anaonyesha uongozi wa taratibu na wa makini. Hachanganyi shauku na utayari. Anafika, anangoja, anaangalia, na anachunguza. Anasoma hali halisi ya ukuta kabla hajawaita watu kujenga.

Uongozi wa uaminifu unahitaji maono na uchunguzi. Upendo lazima uangalie kwa karibu. Ukarabati unahitaji ukweli. Hatuwezi kuponya kile tunachokataa kukichunguza.

Kuta Zinaweza Kulinda, Lakini Haziwezi Kukamilisha Urejesho

Ukuta ni muhimu. Mji ulio hatarini unahitaji ulinzi. Aibu lazima ishughulikiwe. Watu wanahitaji kurejeshewa heshima mbele ya jamii. Hata hivyo, ukuta si wokovu. Sura zinazofuata zitaonyesha kuwa tatizo la ndani la moyo bado lipo.

Hili ndilo tamanio lisilokamilika la Ezra–Nehemia. Yerusalemu inaweza kupata malango na bado ikahitaji neema. Jumuiya inaweza kurejesha muundo na bado ikahitaji kufanywa upya ndani. Simulizi linaelekeza mbele kwa Yule atakayewakusanya waliotawanyika, kuudhihirisha uwepo wa Mungu, kuubomoa ukuta wa uadui unaotenganisha, na kujenga watu wanaofanywa upya na Roho [Efe. 2:14–22].

05

5.0 Matumizi Katika Maisha

Ruhusu sala ikomae na kuwa utii wa vitendo. Usitumie sala kama mahali pa kujificha wajibu wakati Mungu anafungua mlango wa ujasiri.

Sema kweli kwa hekima. Maneno ya Nehemia mbele ya mfalme yalikuwa ya kweli, ya tahadhari, na ya wakati unaofaa. Ujasiri hauhitaji uzembe.

Panga kama tendo la imani. Barua, mbao, ratiba, na mkakati vinaweza kuwa vitakatifu vinapowekwa chini ya kusudi la Mungu.

Tarajia upinzani wakati ukarabati unapoanza. Unapotafuta ustawi wa watu waliojeruhiwa, si kila mtu atakayefurahi.

Kagua magofu kabla ya kutoa ahadi. Angalia kwa uaminifu hali ya familia yako, huduma, mazoea, fedha, uongozi, au jamii kabla ya kutangaza suluhisho.

Tumia lugha ya “sisi” katika ukarabati wa pamoja. Uponyaji unaanza pale viongozi wanapoacha kusimama juu ya hali iliyovunjika na kuanza kushiriki mzigo.

Kumbuka kwamba miundo inahitaji Roho. Jenga kuta, mifumo, nidhamu, na ulinzi unaohitajika, lakini mwombe Mungu urejesho wa ndani zaidi kuliko mpangilio.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni sala gani ambayo umeibeba na ambayo sasa inaweza kuhitaji ombi la ujasiri au hatua halisi?

2. Ni wapi hofu imekunyamazisha, hata ingawa Mungu anaweza kuwa anafungua mlango wa kuzungumza kwa hekima?

3. Unahitaji “barua na mbao” gani—rasilimali, mipango, ruhusa, au ushirikiano wa vitendo—ili uanze kujenga upya kwa uaminifu?

4. Ni magofu gani katika maisha au jamii yako yanayohitaji kuchunguzwa kwa uaminifu kabla ya hatua ya hadharani?

5. Ni wapi unajaribiwa kujenga kuta za ulinzi bila kutafuta kufanywa upya kwa moyo?

07

7.0 Sala ya Kujibu

Mungu wa mbinguni, ambaye mkono wako mwema huwaongoza watumishi wako, tufundishe kubeba huzuni mpaka igeuke kuwa ujasiri.

Tupe hekima mbele ya wafalme, unyenyekevu mbele ya jumuiya, na uaminifu mbele ya kuta zilizovunjika.

Mahali ambapo hofu inafunga vinywa vyetu, vifungue kwa neema. Nafasi inapokuja ghafla, ifanye sala iinuke haraka ndani yetu. Magofu yanapofichwa gizani, tupe ujasiri wa kuyachunguza bila kukata tamaa.

Itie nguvu mikono yetu kwa ajili ya kazi njema. Tulinde dhidi ya kiburi kibali kinapokuja, na dhidi ya kukata tamaa dhihaka inapoinuka.

Jenga ndani yetu zaidi ya kuta. Jenga kweli katika utu wetu wa ndani. Jenga rehema katika maneno yetu. Jenga utakatifu katika mazoea yetu. Jenga ujasiri katika utii wetu. Jenga watu ambao malango yao yako wazi kwa uwepo wako na ambao maisha yao yanashuhudia ufalme wako.

Kwa njia ya Yesu Kristo, mjenzi wa kweli, mtumishi mwaminifu, na jiwe kuu la pembeni la watu wa Mungu waliofanywa upya, Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata

Nehemia 2 inamalizika watu wakiwa wametiwa nguvu kwa ajili ya kazi njema. Lakini ukuta haujengwi upya kwa maono pekee. Katika Nehemia 3, majina yataonekana, malango yatagawiwa, familia zitachukua nafasi zao, na makuhani, wafanyabiashara, na mafundi watasimama bega kwa bega. Ndoto itakuwa kazi.

Mwendo unaendelea: sala inakuwa ujasiri, ujasiri unakuwa ukaguzi, ukaguzi unakuwa mwaliko, na mwaliko unakuwa kazi ya pamoja.

Kinachofuata, mawe yanaanza kusogea mikononi mwa watu wengi.

09

9.0 Bibliografia

Boda, Mark J. Praying the Tradition: The Origin and Use of Tradition in Nehemiah 9. Berlin: de Gruyter, 1999.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Throntveit, Mark A. Ezra-Nehemiah. Interpretation. Louisville: John Knox Press, 1992.

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Yamauchi, Edwin M. “Ezra-Nehemiah.” Katika The Expositor’s Bible Commentary, toleo lililorekebishwa. Grand Rapids: Zondervan, 2010.