Uchambuzi wa Nehemia 3: Mikono Safu kwa Safu Ukutani — Wakati Mji Uliovunjika Unapokuwa Wito wa Pamoja

01

1.0 Utangulizi

Baadhi ya sura katika Maandiko kwa mtazamo wa kwanza huonekana kama orodha za majina na maeneo. Tunajaribiwa kuzipita haraka kana kwamba ni kumbukumbu za wakati mwingine tu. Lakini katika Nehemia 3, orodha yenyewe ndiyo mahubiri. Majina ndiyo teolojia. Kauli inayorudiwa, “karibu naye,” inakuwa wimbo wa uaminifu wa pamoja.

Nehemia 1 ilitupa machozi mbele za Mungu. Nehemia 2 ilitupa ujasiri mbele ya mfalme na ukaguzi wa magofu. Nehemia 3 inatupa mikono juu ya ukuta. Mzigo umehama kutoka moyo mmoja na kuingia mabegani mwa wengi. Maono si ya Nehemia peke yake tena. Yamekuwa kazi ya watu.

Sura hii inauliza swali la vitendo lenye kina: Nini hutokea wakati kujengwa upya kwa watu wa Mungu kunapoacha kuwa mzigo wa kiongozi mmoja na kuwa utii wa pamoja wa jumuiya nzima?

Andiko hili linahusu mzigo binafsi unaokuwa ukarabati wa pamoja, kwa sababu Mungu hujenga upya maeneo yaliyovunjika kupitia watu wa kawaida wanaowajibika kwa sehemu iliyo mbele yao.

Nehemia 3 haina matukio makubwa kwa namna tuliyoizoea. Hakuna hotuba, miujiza, amri za kifalme, wala mapambano ya wazi. Hata hivyo, sura imejaa mwendo mtakatifu. Ukuta unainuka kupitia ushirikiano. Aibu ya mji inajibiwa kwa huduma iliyopangwa. Malango yaliyobomoka yanaanza kurudishiwa majina yake. Jumuiya iliyovunjika inajifunza tena kuwa urejesho si kazi ya watazamaji.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Nehemia 3 ni sehemu ya simulizi la kujenga ukuta katika kitabu hiki [Neh. 3–7]. Katika sura ya 2, Nehemia alifika Yerusalemu, akakagua kuta zilizoharibika usiku, na kuwaita watu wajenge upya. Watu walijibu, “Na tuinuke, tukajenge” [Neh. 2:18]. Sura ya 3 inaonyesha jibu hilo likigeuka kuwa kazi inayoonekana.

Sura imepangwa kama mzunguko kuzunguka ukuta wa Yerusalemu. Inaanza kwenye Lango la Kondoo [Neh. 3:1], inazunguka mji kupitia malango, minara, na sehemu za ukuta, na hatimaye inarudi karibu na mahali ilipoanzia [Neh. 3:32]. Muundo huu unampa msomaji hisia ya kutembea kuzunguka Yerusalemu akiuona mji ukirudishiwa umbo lake. Mahali palipogawanywa vipande na uharibifu sasa panasawiriwa kama kitu kizima.

Lugha inayorudiwa ni muhimu. Tunasikia tena na tena “karibu naye,” “baada yake,” “kando yao,” na “mbele ya nyumba yake.” Kauli hizi zinaonyesha uratibu na ukaribu. Hakuna anayejenga ukuta wote peke yake, lakini kila mtu au kikundi kinawajibika kwa sehemu fulani. Kazi ni ya mahali husika, lakini matokeo ni ya jumuiya nzima.

Sura pia inaonyesha utofauti wa kijamii. Makuhani wanafanya kazi. Walawi wanafanya kazi. Watawala wanafanya kazi. Wafanyabiashara wanafanya kazi. Mafundi wa dhahabu na watengenezaji wa manukato wanafanya kazi. Watu kutoka Yeriko, Tekoa, Gibeoni, Mispa, Zanoa, Beth-hakeremu, na maeneo mengine wanajiunga na juhudi. Hata mabinti wa Shalumu wanatajwa miongoni mwa wajenzi [Neh. 3:12]. Ukuta unakuwa mahali pa kukutania mikono ya aina nyingi.

Hata hivyo, sura ni ya kweli. Si kila mtu anayeshiriki kwa uaminifu. Wakuu wa Tekoa “hawakuitia shingo yao katika kazi ya Bwana wao” [Neh. 3:5]. Katika sura iliyojaa ushirikiano, kukataa huko kunajitokeza kama jiwe linalokosekana. Urejesho unafichua utayari na upinzani.

Katika simulizi pana la Ezra–Nehemia, sura hii inaonyesha rehema ikigeuka kuwa wajibu. Watu wamerudi katika nchi, lakini kurudi pekee hakutoshi. Lazima wajenge upya kilichopuuzwa. Lazima wawajibike kwa ushuhuda wa hadharani wa mji. Hata hivyo, ukuta si jibu la mwisho. Ni muundo wa lazima, lakini si urejesho wa ndani zaidi. Kitabu kitaonyesha baadaye kuwa kuta zilizojengwa upya haziwezi kuhakikisha mioyo iliyobadilishwa. Bado, katika Nehemia 3, mikono ya uaminifu inaanza pale inapoweza.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

Wakati Makuhani Wanapoanzia Lango la Kondoo [Nehemia 3:1–2]

Wajenzi wa kwanza wanaotajwa ni Eliashibu kuhani mkuu pamoja na makuhani wenzake. Wanainuka na kujenga Lango la Kondoo. Wanaliweka wakfu na kusimamisha milango yake [Neh. 3:1]. Huu ni mwanzo wenye maana.

Inaelekea Lango la Kondoo lilikuwa karibu na eneo la hekalu na lilihusishwa na wanyama wa dhabihu walioletwa kwa ajili ya ibada. Kwa kuanzia hapo, sura inaweka ujenzi karibu na maisha ya ibada. Ukuta ni jengo la mji, lakini lango la kwanza linalotajwa linatukumbusha kwamba utambulisho wa Yerusalemu si wa kisiasa tu. Ni mji ulioitwa kuishi mbele za Mungu.

Makuhani hawasimamii kazi tu. Wanajenga. Mikono yao inagusa mawe. Hili ni muhimu. Katika kazi ya urejesho, viongozi wa kiroho hawapaswi kuzungumza tu kuhusu ukarabati; lazima washiriki ndani yake. Utakatifu si kujitenga na mahitaji ya mji. Huduma ya kweli ya kikuhani husaidia kujenga upya mahali ambako watu wa Mungu wanaishi, wanaabudu, na kutoa ushuhuda.

Kuwekwa wakfu kwa lango pia kunaonyesha kuwa kazi hii ni ya Mungu. Ukuta si mradi wa usalama tu. Ni tendo la uwakili wa agano. Mji unakarabatiwa kuwa mahali ambapo jina la Mungu, ibada, na watu wake vinafungamanishwa pamoja.

Wakati Maeneo Mengi Yanapotuma Mikono Yake [Nehemia 3:3–12]

Orodha inapanuka haraka. Wana wa Hasenaa wanajenga Lango la Samaki [Neh. 3:3]. Meremothi, Meshulamu, Sadoki, na wengine wanatengeneza sehemu mbalimbali [Neh. 3:4]. Watu wa Tekoa wanajiunga na kazi, ingawa wakuu wao wanakataa kuinamisha shingo zao [Neh. 3:5]. Yoyada na Meshulamu wanatengeneza Lango la Yeshana [Neh. 3:6]. Watu kutoka Gibeoni na Mispa wanatengeneza sehemu nyingine iliyounganishwa kwa namna fulani na mamlaka ya liwali wa ng’ambo ya Mto [Neh. 3:7].

Kazi haiishii kwa wakazi wa Yerusalemu. Watu kutoka miji ya jirani wanakuja kusaidia. Hili linaonyesha kwamba aibu ya Yerusalemu si tatizo la Yerusalemu peke yake. Mji unawakilisha utambulisho na tumaini la watu wote. Kituo kinapovunjika, jumuiya nzima inaathirika.

Kisha sura inatushangaza kwa aina za wafanyakazi wanaotajwa. Uzzieli, mmoja wa mafundi wa dhahabu, anatengeneza. Hanania, mmoja wa watengenezaji wa manukato, anatengeneza [Neh. 3:8]. Hawa si wajenzi wa kuta kitaaluma. Kazi yao ya kawaida ni nyepesi na ya ustadi, na huenda iko mbali sana na kazi nzito ya kubeba mawe. Hata hivyo, wanachukua nafasi zao.

Huu ni mmoja wa uzuri mkuu wa sura: kazi ya Mungu ya ukarabati inajumuisha watu wenye vipawa tofauti sana. Mikono iliyokuwa ikitengeneza dhahabu sasa inainua mawe. Mikono iliyokuwa ikichanganya manukato sasa inabeba kifusi. Katika majira ya shida ya pamoja, upendo unapanua wito.

Mstari wa 12 unamtaja Shalumu pamoja na mabinti zake wakitengeneza sehemu nyingine. Uwepo wao unapanua picha kimya lakini kwa nguvu. Kujengwa upya kwa Yerusalemu si kazi ya wanaume wenye nafasi rasmi pekee. Mabinti wanasimama katika simulizi kama washiriki wa urejesho. Ukuta unainuka kupitia jumuiya, si tabaka moja.

Wakati Kukataa Kunaposimama Kando ya Uaminifu [Nehemia 3:5]

Katikati ya mtiririko huu, sentensi moja inakatiza muziki: “Lakini wakuu wao hawakuitia shingo yao katika kazi ya Bwana wao” [Neh. 3:5]. Watu wa Tekoa wanafanya kazi; wakuu wao hawafanyi.

Kukataa huku kunafunua mengi. Kauli hiyo inaashiria kiburi, upinzani, au kutokubali kuwekwa chini ya mzigo wa huduma. Huenda walikuwa na hadhi, rasilimali, au ushawishi, lakini walikosa unyenyekevu wa kazi ya pamoja. Cheo chao hakikugeuka kuwa utii.

Nehemia 3 haisimami kuwakaripia kwa muda mrefu. Inaandika tu kukataa kwao na kusonga mbele. Kazi inaendelea bila wao. Hili ni onyo la kutafakarisha. Kazi ya Mungu ya kujenga upya haizuiwi na kukataa kwa wenye kiburi, lakini wanaokataa kutumikia wanakumbukwa kwa kukataa kwao.

Tofauti inakuwa kali zaidi baadaye: watu wa Tekoa wanatengeneza sehemu nyingine tena [Neh. 3:27]. Watu wa kawaida wa Tekoa wanafanya kazi mara mbili huku wakuu wao hawafanyi hata moja. Wakati mwingine ufalme hubebwa si na wanaoonekana wakubwa, bali na walio tayari.

Wakati Watu Wanapotengeneza Karibu na Nyumba Zao [Nehemia 3:13–23]

Sura inapoendelea, mpangilio unakuwa mahususi zaidi. Hanuni na wakazi wa Zanoa wanatengeneza Lango la Bondeni na kipande kirefu cha ukuta [Neh. 3:13]. Malkiya anatengeneza Lango la Takataka [Neh. 3:14]. Shaluni anatengeneza Lango la Chemchemi na ukuta kando ya Birika la Shela karibu na bustani ya mfalme [Neh. 3:15]. Wengine wanatengeneza karibu na makaburi ya Daudi, birika lililotengenezwa, na nyumba ya mashujaa [Neh. 3:16].

Kisha msisitizo unaorudiwa unaonekana: watu wanatengeneza sehemu zilizo mbele ya nyumba zao [Neh. 3:10, 23, 28–30]. Hii ni hekima ya vitendo. Kazi inakuwa ya binafsi kwa sababu sehemu ya ukuta iko karibu na maisha yao wenyewe. Hawaombwi kujali jambo lisilo halisi. Wanajenga upya mahali ambapo familia zao zinalala, watoto wao wanatembea, na majirani wao wanapita.

Kuna kanuni ya kiroho hapa. Tunaweza kuzidiwa na ukuta wote, lakini mara nyingi Mungu huanza kwa kutuomba tutengeneze sehemu iliyo mbele yetu. Madhabahu ya familia. Uhusiano uliopuuzwa. Kusanyiko la mahali. Mazoea yaliyoharibika. Jirani aliyejeruhiwa. Jukumu la huduma. Lango lililo karibu na nyumba yetu.

Uaminifu unawezekana wakati utii unapokuwa wa karibu.

Wakati Malango Yanaporudishiwa Majina Yake [Nehemia 3:24–32]

Mwendo wa mwisho unaendelea kuzunguka mji: Pembeni, Mnara wa Nyumba ya Juu, ua wa walinzi, Lango la Maji, Lango la Farasi, Lango la Mashariki, Lango la Ukaguzi, na hatimaye kurudi kuelekea Lango la Kondoo [Neh. 3:24–32].

Malango mengi ni zaidi ya alama za maeneo. Malango ni mahali pa kupita, kutoa hukumu, kufanya biashara, kulinda, na kuendesha maisha ya hadharani. Malango yanapoteketezwa, midundo ya mji inavunjika. Malango yanapotengenezwa, mji unaanza kupumua tena.

Kila lango linadokeza sehemu ya maisha ya pamoja inayorejeshwa. Lango la Kondoo linaelekeza kwenye ibada. Lango la Samaki linaelekeza kwenye biashara na mahitaji. Lango la Takataka linaelekeza kwenye kusafishwa na kuondolewa uchafu. Lango la Chemchemi na Lango la Maji yanaelekeza kwenye uhai na kuburudishwa. Lango la Farasi linaelekeza kwenye ulinzi na utayari. Lango la Mashariki linaelekeza kwenye matarajio. Lango la Ukaguzi linaelekeza kwenye uwajibikaji na mkusanyiko.

Tunapaswa kuwa waangalifu tusiyape kila lango maana ya mfano kupita kiasi, lakini umakini wa sura kwa maelezo yake unatualika kuona kwamba urejesho unagusa maisha yote. Watu wa Mungu wanahitaji ibada iliyotengenezwa, uchumi uliotengenezwa, usafi uliotengenezwa, jumuiya iliyotengenezwa, utayari uliotengenezwa, maisha ya hadharani yaliyotengenezwa, na utambulisho uliotengenezwa.

Ukuta si mawe tu. Ni mpaka unaoonekana wa watu wanaojifunza tena kuishi pamoja chini ya Mungu.

04

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Mungu Hujenga Upya Kupitia Wengi, Si Mmoja Pekee

Nehemia ndiye kiongozi, lakini Nehemia 3 inamtaja kwa uchache sana. Sura inahamisha umakini kutoka kwa mtu mmoja wa kishujaa kwenda kwa jumuiya ya uaminifu. Hii ndiyo teolojia ya wito wa pamoja. Kazi ya Mungu ni kubwa kuliko mtu mmoja mwenye kipawa.

Katika simulizi la Biblia, Mungu huwaita watu mmoja mmoja, lakini huumba jamii. Musa anaongoza, lakini Israeli lazima itembee. Daudi anaandaa, lakini wengi wanalijenga hekalu. Mitume wanahubiri, lakini mwili wote unapewa karama kwa ajili ya huduma [1 Kor. 12:4–27; Efe. 4:11–16]. Nehemia 3 inaonyesha mpangilio huu kwa mawe na majina.

Kazi ya Kawaida Inaweza Kuwa Huduma Takatifu

Mafundi wa dhahabu, watengenezaji wa manukato, wafanyabiashara, watawala, makuhani, na familia wote wanatengeneza. Taaluma zao za kawaida haziwaondoi katika kazi takatifu. Ustadi wao wa kila siku unakusanywa ndani ya wito mkubwa zaidi.

Hili linapinga mgawanyo wa uongo kati ya kazi “ya kiroho” na “ya kawaida.” Mungu anapowarejesha watu wake, utawala, ufundi, kusafisha, kubeba, kupanga, kulinda, kupika, kufundisha, kutoa, na kujenga vyote vinaweza kuwa matendo ya ibada vinapotolewa kwa uaminifu.

Sehemu Iliyo Karibu na Nyumba Yako ni Muhimu

Wajenzi kadhaa wanatengeneza karibu na nyumba zao. Hili linatufundisha kwamba urejesho mpana mara nyingi huanza na wajibu wa karibu. Hatuupendi mji wote kwa uaminifu ikiwa tunapuuza lango lililo mbele yetu.

Familia, kikundi kidogo, kanisa la mahali, sehemu ya kazi, darasa, mtaa, timu ya huduma—hizi zinaweza kuwa sehemu zetu tulizogawiwa ukutani. Mungu hamwombi kila mtu afanye kila kitu. Anamwita kila mtumishi kwenye wajibu wa uaminifu.

Ukarabati wa Nje Bado Unahitaji Kufanywa Upya kwa Ndani

Nehemia 3 ni nzuri, lakini si mwisho wa simulizi. Wafanyakazi waliopangwa wanaweza kujenga ukuta, lakini Mungu peke yake ndiye anayeweza kujenga moyo. Jumuiya ileile inayosema “Na tuinuke, tukajenge” baadaye itahitaji kusimama chini ya Neno, kuungama dhambi, kufanya upya agano, na kukabiliana na kurudi nyuma.

Kwa hiyo sura hii inatoa tumaini bila kujidanganya. Miundo ni muhimu. Kazi ya pamoja ni muhimu. Ushuhuda wa hadharani ni muhimu. Lakini urejesho wa ndani kabisa lazima usonge kutoka ukutani kwenda kwenye ibada, kutoka langoni kwenda kwenye utii, na kutoka ukarabati unaoonekana kwenda kwenye mabadiliko ya ndani.

05

5.0 Matumizi Katika Maisha

Chukua nafasi yako ukutani. Usingoje jukumu kamilifu kabla ya kutumikia. Uliza ni ukarabati gani wa uaminifu ambao tayari uko mbele yako.

Waheshimu watumishi wa kawaida. Mungu anakumbuka majina ambayo watu wengi huyapuuza. Wathamini wanaofanya kazi iliyofichwa, ya vitendo, na isiyo na sifa za kuvutia.

Tengeneza karibu na nyumba yako. Anza na mahusiano, mazoea, majukumu, na jumuiya zilizo karibu nawe.

Usiruhusu hadhi ikuzuie kutumikia. Wakuu wa Tekoa ni onyo kwamba ushawishi usio na unyenyekevu unakuwa jiwe linalokosekana ukutani.

Fanya kazi kando ya wengine, si juu yao. Kauli inayorudiwa “karibu naye” inatualika katika ushirikiano, si ushujaa wa kujitenga.

Ruhusu ibada iumbe namna ya kujenga upya. Kazi inaanza karibu na Lango la Kondoo. Chochote unachotengeneza, weka uwepo wa Mungu katikati.

Jenga miundo, lakini tafuta kufanywa upya kwa moyo. Tengeneza mifumo, ratiba, kuta, na huduma, huku ukiendelea kumwomba Roho ajenge kile ambacho mawe hayawezi kugusa.

06

6.0 Maswali ya Kutafakari

1. Ni sehemu gani ya ukuta ambayo Mungu ameiweka mbele yako sasa?

2. Je, unamsubiri mtu mwingine atengeneze kile ambacho Mungu anakuomba ukiguse?

3. Ni wapi kiburi, starehe, au hadhi vinaweza kukuzuia kutoa huduma ya unyenyekevu?

4. Ni wajenzi gani wanaopuuzwa katika jumuiya yako wanaohitaji kutiwa moyo na kuheshimiwa?

5. Ni ukarabati gani unaoonekana katika maisha yako ambao bado unahitaji kufanywa upya kwa ndani?

07

7.0 Sala ya Kujibu

Bwana Mungu wa mbinguni, Mjenzi wa watu wako na Mlinzi wa rehema ya agano, tufundishe kuchukua nafasi zetu ukutani.

Tupe mikono ya unyenyekevu. Tupe mioyo iliyo tayari. Tupe macho ya kuona lango lililo karibu na nyumba yetu na ujasiri wa kutengeneza kile tulichokipuuza kwa muda mrefu.

Utusamehe kwa nyakati tulizotaka heshima bila huduma, maono bila kazi, na urejesho bila wajibu.

Asante kwa wajenzi wa kawaida: kwa makuhani wenye mikono yenye vumbi, kwa mabinti wanaobeba mawe, kwa wafanyakazi ambao majina yao unayajua, na kwa watumishi wanaosimama bega kwa bega mpaka sauti ya aibu ianze kunyamaza.

Jenga upya ibada yetu. Tengeneza nyumba zetu. Rejesha jumuiya zetu. Itie nguvu mikono yetu kwa ajili ya kazi njema. Wala usituache tuishie kwenye kuta. Jenga upya mioyo yetu kwa Roho wako, ili utii wetu unaoonekana uwe ishara ya nje ya kufanywa upya kwa ndani.

Kwa njia ya Yesu Kristo, jiwe kuu la pembeni, hekalu la kweli, na Bwana anayewajenga watu wake kuwa maskani ya Mungu, Amina.

08

8.0 Dirisha la Kinachofuata

Nehemia 3 inawaonyesha watu wakiwa wameungana katika kazi. Ukuta unaanza kuinuka. Lakini kila urejesho unapoanza kuonekana, upinzani huongezeka sauti. Katika Nehemia 4, dhihaka, hasira, vitisho, na hatari vitawajaribu wafanyakazi. Swali halitakuwa tena tu kama wanaweza kujenga, bali kama wanaweza kuendelea kujenga wakati maadui wanacheka na hatari inakaribia.

Mwendo unaendelea: sala inakuwa ujasiri, ujasiri unakuwa kazi ya pamoja, na kazi ya pamoja hivi karibuni inakuwa uvumilivu unaojaribiwa.

Mawe yanainuka—lakini upinzani pia unainuka.

09

9.0 Bibliografia

Boda, Mark J. Praying the Tradition: The Origin and Use of Tradition in Nehemiah 9. Berlin: de Gruyter, 1999.

Clines, David J. A. Ezra, Nehemiah, Esther. New Century Bible Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1984.

Kidner, Derek. Ezra and Nehemiah. Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove: InterVarsity Press, 1979.

Throntveit, Mark A. Ezra-Nehemiah. Interpretation. Louisville: John Knox Press, 1992.

Williamson, H. G. M. Ezra, Nehemiah. Word Biblical Commentary 16. Waco: Word Books, 1985.

Williamson, H. G. M. Ezra and Nehemiah. Old Testament Guides. Sheffield: JSOT Press, 1987.

Yamauchi, Edwin M. “Ezra-Nehemiah.” Katika The Expositor’s Bible Commentary, toleo lililorekebishwa. Grand Rapids: Zondervan, 2010.