Unihifadhi Kama Mboni ya Jicho: Zaburi 17 na Sala ya Kutetewa

01

1.0 Utangulizi: Unaombaje Unapohitaji Mungu Aone Ukweli Wote?

Hatari inaumiza; kutoeleweka kunaweza kuongeza uzito wake. Zaburi 17 inatupa lugha ya mahali hapo penye kubana. Mwabudu anamwomba Mungu asikilize, achunguze, alinde, akabiliane na uovu, na auonyeshe uso wake. Sala inapita katika mahakama, usiku wa uchunguzi, mbawa za ulinzi, simba anayevizia, na tumaini la kuamka chini ya uso wa Mungu.

Zaburi hii inahusu uadilifu unaotishiwa kuwa utegemezi wa sala, kwa sababu kutokuwa na hatia katika jambo fulani hakutuweki juu ya uchunguzi wa Mungu; kunatupeleka tukabidhi kesi yetu kwa Mungu anayeona kwa kweli.

Zaburi 17 si majivuno ya mtu asiye na dhambi. Ni sala ya mtu anayedai uadilifu katika mgogoro huu huku akifungua moyo, maneno na mwenendo wake mbele za Mungu. Inatufundisha kutafuta kutetewa bila kujifanya mahakama ya mwisho.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Sala Kati ya Tumaini na Ukombozi

Zaburi 17 ina kichwa, “Sala ya Daudi.” Iko katika Kitabu cha Kwanza cha Zaburi na ndani ya mpangilio wa Zaburi 15–24. BibleProject inaonyesha kwamba Zaburi 15 na 24 zinaizunguka sehemu hii kwa maswali kuhusu nani anayeweza kukaa katika uwepo mtakatifu wa Yahweh, huku Zaburi 19 ikiwa katikati na Torati. Zaburi 16 inakiri imani katika nguvu ya Yahweh kuhifadhi; Zaburi 17 inaomba ukombozi; Zaburi 18 inatazama nyuma baada ya kuokolewa. Zaburi 17 pia inalingana na Zaburi 22, sala nyingine ya mfalme akiwa katika hatari kubwa.

Shida ya Daudi inakuwa shule ya sala kwa vizazi vinavyokuja. Goldingay anaona maombi yakiongezeka: Mungu aombwa aangalie (aya 1–2), kisha asikilize na atende (aya 6–9), na mwisho atende moja kwa moja (aya 13–15). Picha za mwili—midomo, macho, moyo, miguu, sikio, mkono, tumbo na uso—zinaunganisha shairi. Miili inatishwa, maneno yanajeruhi, macho yanawinda, na wokovu wa Mungu lazima uguse maisha halisi.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

04

3.1 Zaburi 17:1–5 — Kutokuwa na Hatia Kunapofungua Mlango wa Uchunguzi

Zaburi inaanza kama kesi mbele ya Hakimu: “Sikia,” “isikilize,” “tega sikio.” Mwombaji anataka uamuzi utoke mbele za Mungu kwa sababu macho yake yanaona yaliyo sawa.

Kisha jambo la kushangaza: badala ya kumwomba Mungu amchunguze adui tu, anamwalika amchunguze yeye mwenyewe: “Umeujaribu moyo wangu… umenijia usiku.” Usiku huondoa maonyesho ya hadharani; Goldingay na Kidner wanaona hapa nafasi ya kujichunguza mbele za Mungu.

Hili si dai la kutokuwa na dhambi. Kidner anakumbusha Ayubu, ambaye Mungu aliweza kumwita mnyofu bila kumaanisha mkamilifu asiye na kosa. Hoja ni uadilifu katika jambo linalobishaniwa. Mwombaji amekilinda kinywa chake, amekataa njia ya vurugu, na hatua zake zimeshikilia mapito ya Mungu.

Hapa tunajifunza nidhamu ngumu lakini yenye afya: “Unitetee” lazima ibaki karibu na “Nichunguze.” Unyenyekevu hauhitaji tukiri uongo dhidi yetu; lakini kutetewa hakutupi ruhusa ya kujificha dhidi ya ukweli wa Mungu.

05

3.2 Zaburi 17:6–9 — Mahakama Inapogeuka Kuwa Mahali pa Kujificha

Sauti inakuwa ya karibu zaidi: “Nimekuita kwa maana utanijibu.” Hakimu ndiye pia kimbilio.

Aya ya 7 inaomba Mungu aonyeshe maajabu ya upendo wake wa agano kwa wale wanaomkimbilia. Kisha tunapata picha mbili nzuri sana: “Unihifadhi kama mboni ya jicho lako; unifiche chini ya uvuli wa mbawa zako.”

“Mboni” ni sehemu nyeti na ya thamani. Kidner anaonyesha kwamba mboni na mbawa vinatokea pamoja katika Kumbukumbu la Torati 32:10–11, ambako Mungu anamlinda Israeli kama tai anayewatunza makinda yake. Zaburi 17 inageuza historia hiyo kuwa sala binafsi. Mbawa hazifuti hatari; zinatangaza kwamba hatari si ukweli pekee unaotawala simulizi.

06

3.3 Zaburi 17:10–12 — Tamaa ya Ushindi Inapogeuka Kuwa Tamaa ya Kuwinda

Maadui wana mioyo iliyofungwa, vinywa vya kiburi, na macho yanayotafuta nafasi. Kisha picha inakuwa mbaya: wao ni kama simba anayetaka kurarua, simba kijana anayejificha ili kuvizia.

Hapa mgogoro si tofauti ya mawazo tu. Nguvu imekuwa hamu ya kula; jirani amegeuzwa mawindo. Kidner anaona hapa moyo usio na huruma na uhusiano na Zaburi 22, ambako mwenye haki anazungukwa na kifo.

Tofauti ya macho ni muhimu. Macho ya adui yanawinda; macho ya Mungu yanatambua ukweli. Mwombaji anataka mtazamo wa mbinguni ukatishe mtazamo wa kidunia unaotafuta mawindo.

07

3.4 Zaburi 17:13–14 — Hasira Inapokabidhiwa kwa Mungu Badala ya Kuwa Silaha Yetu

“Inuka, Yahweh; mkabili; mwangushe.” Mwombaji anataka mnyama anayewinda azuiwe.

Aya ya 14 ni ngumu katika Kiebrania, na wafafanuzi hutofautiana. Kidner anaona kejeli ya hukumu: watu waliofanya dunia hii kuwa sehemu yao wapate kushiba sehemu hiyo. Goldingay anasikia kilio chenye maumivu kinachomwomba Mungu awape watesi sehemu inayowastahili. Kwa namna yoyote, andiko halifanyi hasira ionekane safi na nzuri kuliko ilivyo.

Biblia inahifadhi sala kama hii kwa sababu aliyejeruhiwa anahitaji mahali pa kusema ukweli kuhusu hasira. Mwombaji hachukui upanga; anamwomba Mungu atende. Kwa Mkristo, msalaba unaongeza kina: tunaweza kuita uovu kwa jina, kulinda walio hatarini, kutafuta haki, na kuomba vurugu izuiliwe—lakini kisasi tunakikabidhi kwa Hakimu.

08

3.5 Zaburi 17:15 — Kushiba Kunapoacha Kupimwa kwa Kile Adui Alichonacho

Aya ya mwisho inapanda juu ya kelele ya mgogoro: “Bali mimi nitauona uso wako katika haki; nitakapoamka nitashiba kwa sura yako.”

Neno la kushiba linaunganisha aya hii na ile iliyotangulia. Wengine wanashiba kwa sehemu yao ya maisha; mwombaji anataja njaa nyingine—uso wa Mungu.

Goldingay anaelewa “nitakapoamka” hasa kama kuamka baada ya usiku wa kujaribiwa na kuona Mungu akiokoa katika maisha haya. Kidner anaona uwezekano mkubwa zaidi wa mwangwi wa ufufuo, hasa ukisoma pamoja na maandiko ya baadaye kuhusu kuamka kutoka mautini. Si lazima tuondoe mvutano huo. Katika muktadha wa kwanza, mwombaji anatarajia kutetewa sasa; katika Biblia nzima, lugha ya kuamka mbele za Mungu inapata mwangwi wa ufufuo.

Kwa vyovyote vile, kilele si kushindwa kwa adui bali uwepo wa Mungu. Ulinzi ni muhimu, lakini jibu la ndani kabisa kwa macho yanayowindwa ni uso wa Mungu.

09

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Kwanza, kutetewa na Mungu kunakwenda pamoja na kuchunguzwa na Mungu. Mungu anayetaka kuweka ukweli wazi ndiye pia anayechunguza moyo. Neema hutuweka huru dhidi ya mashtaka ya uongo na dhidi ya kujidanganya.

Pili, upendo wa agano hulinda bila kuwa hisia tupu. Mboni na mbawa ni picha laini, lakini zimesimama karibu na simba na upanga. Upendo wa kibiblia hulinda kile ambacho vurugu inataka kukimeza.

Tatu, mateso ya mwili na maisha ya kawaida yanamhusu Mungu. Zaburi 17 haikubali uchaji unaojali “roho” lakini unapuuza mwili, jina la mtu, nyumba, usalama na jamii.

Nne, njaa ya ndani kabisa ya mwanadamu ni uwepo wa Mungu. Wengine wanashiba sehemu fulani; mwenye haki anatamani kushiba kwa Mungu mwenyewe. Zaburi inatuuliza: ni kitu gani kinaweza kweli kubeba uzito wa maisha yetu?

10

5.0 Upeo wa Biblia Nzima na wa Kikristo

Zaburi 17 inatazama nyuma kwenye Israeli jangwani. Kumbukumbu la Torati 32 inamwonyesha Yahweh akimlinda Yakobo kama mboni ya jicho na kama tai anayezunguka juu ya makinda yake. Mungu aliyelinda watu dhaifu ndiye kimbilio la mwombaji dhaifu.

Pia inasonga mbele katika simulizi la Daudi. Zaburi 15–24 zinamchora mfalme aliyeumbwa na Torati, anayepitia upinzani na kumtegemea Yahweh. Hii haifanyi kila mstari kuwa unabii wa moja kwa moja kuhusu Yesu, lakini inajenga lugha ambayo baadaye inafikia kilele katika Mwana wa Daudi mwaminifu.

Yesu alikabili mashahidi wa uongo, uangalizi wa maadui, kuzungukwa, na nguvu iliyotaka kummeza. Hata hivyo “alijikabidhi kwake yeye ahukumuye kwa haki” (1 Pet. 2:23). Msalabani, vurugu ya ulimwengu ilimzunguka mwenye haki; katika ufufuo, Mungu alibatilisha hukumu hiyo.

Kwa hiyo Zaburi 17:15 inaweza kusikika katika Biblia nzima bila kufuta maana yake ya kwanza. Sala ya kuamka mbele ya uso wa Mungu inapokea jibu pana katika ufufuo na siku ambayo watumishi wa Mungu “watauona uso wake” (Ufu. 22:4).

11

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Peleka shtaka kwa Mungu kabla ya kujenga mahakama ya hadhara. Omba kabla ya kujibu kwa hasira, kuchapisha, au kukusanya upande wako.

2. Omba kuchunguzwa pamoja na kutetewa. Jiulize kama kuna jambo katika maneno, mwenendo au nia zako linalohitaji toba.

3. Walinde walio dhaifu kama mboni ya jicho. Huruma inaweza kuhitaji mipaka, taarifa sahihi, uwajibikaji na usalama wa vitendo.

4. Tambua wakati kushinda kunapogeuka kuwa hamu ya kummeza mwingine. Ukihitaji aibishwe ili wewe ujisikie mzima, simba anaweza kuwa anakua ndani yako.

5. Ipe hasira mahali pa kweli katika sala. Hasira inayokiriwa mbele za Mungu ni salama kuliko hasira inayojificha katika lugha ya utakatifu.

6. Kataa kisasi bila kupuuzia haki. Tafuta taratibu za haki na ulinzi huku hukumu ya mwisho ukiiacha kwa Mungu.

7. Jifunze tena maana ya kushiba. Jiulize kama matokeo unayotamani yamekuwa muhimu kwako kuliko uwepo na kibali cha Mungu.

12

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni wapi ninahitaji zaidi Mungu auone ukweli ambao wengine hawajauona vizuri?

2. Mungu angegundua nini kama angenitembelea “usiku” na kuchunguza kilicho chini ya kujitetea kwangu?

3. Ni nani karibu nami anayehitaji uvuli wa mbawa kwa vitendo, si maneno ya faraja tu?

4. Ni wapi hamu halali ya haki imeanza kugeuka kuwa hamu ya kuona mwingine akiharibiwa?

5. Ingekuwaje kama uwepo wa Mungu—si kushindwa kwa adui—ungekuwa chanzo changu kikuu cha kushiba?

13

8.0 Sala ya Mwitikio

Yahweh, Mungu uonaye, sikia kilio changu cha kweli na uchunguze nisichoweza kukiona ndani yangu. Unihifadhi kama mboni ya jicho lako, na uwafunike walio hatarini chini ya mbawa zako. Linda kinywa changu dhidi ya udanganyifu, miguu yangu dhidi ya njia za vurugu, na moyo wangu usigeuke kuwa kama mnyama ninayemwogopa. Kabiliana na kinachoharibu maisha; simamisha haki bila kuruhusu kisasi kitawale ndani yangu. Usiku unapokuwa mrefu, niamshie katika nuru ya uso wako. Katika Yesu, Mfalme mwenye haki aliyefufuka, nifundishe kushiba zaidi ya ushindi—kushiba kwa uwepo wako mwaminifu. Amina.

14

9.0 Dirisha la Kuelekea Kinachofuata

Zaburi 17 inaishia na mwombaji anayewindwa akitamani kuamka na kuuona uso wa Mungu. Zaburi 18 inaanza baada ya ukombozi, mfalme shujaa akitazama nyuma na kuimba kile ambacho Zaburi 17 iliweza kukiomba tu. Jicho limeona, mkono umetenda, kimbilio limesimama—na sasa kilio kinakaribia kuwa shukrani.

15

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

BibleProject. Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources. Portland, OR: BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. Surprised by Hope: Rethinking Heaven, the Resurrection, and the Mission of the Church. New York: HarperOne, 2008.