Mbingu Zinaposema na Moyo Kujibu katika Zaburi 19

01

1.0 Utangulizi: Tunafanyaje na Mungu Ambaye Anaendelea Kusema?

Tunaishi katikati ya sauti nyingi. Simu, hofu, tamaa, habari, na matarajio ya watu hutueleza kila siku ni nini cha muhimu. Zaburi 19 inaingia katika kelele hizo na kutangaza jambo la kushangaza: kabla hatujasema, uumbaji tayari unasema; kabla hatujajitafsiri wenyewe, Mungu ameshatoa mafundisho yake; na tunapomjibu, hata maneno yetu lazima yapite chini ya nuru yake.

Zaburi inatembea kutoka angani kwenda katika Torati, na kutoka Torati kwenda kwenye moyo uliofichika. Mbingu zinatangaza utukufu wa Mungu. Mafundisho ya Bwana yanafufua nafsi na kumpa hekima asiye na uzoefu. Kisha Daudi anaacha kuzungumza kuhusu ufunuo na kuanza kuzungumza na Mungu: nionyeshe nisiyoyaona ndani yangu, unizuie nisitawaliwe na uasi, na uyapokee maneno ya kinywa changu.

Zaburi hii inahusu ufunuo unaogeuka kuwa mabadiliko ya maisha, kwa sababu Mungu hasemi tu ili tupewe taarifa kuhusu ulimwengu au sheria za dini; anasema ili kutuhuisha, kufichua uasi uliojificha, na kutengeneza sauti ya kibinadamu inayoweza kumjibu kwa ibada.

Uumbaji si mandhari tu, wala Maandiko si orodha ya makatazo. Vyote vinaelekeza kwa Muumba, lakini Torati huenda mbali zaidi: inafunua mapenzi yake ya agano na kumchunguza mwabudu. Swali la mwisho si tu, “Mungu amesema nini?” bali, “Ninakuwa mtu wa aina gani chini ya neno lake?”

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Katika Kitabu cha Kwanza, Zaburi 19 iko katikati ya Zaburi 15–24. BibleProject inaonyesha sehemu hii imefungwa na zaburi za kuingia hekaluni, huku pande zote mbili zikiwa na sala za kifalme za ukombozi. Katikati ndipo Zaburi 19, zaburi ya Torati. Zaburi 18 imetangaza jinsi Bwana alivyomwokoa mfalme wake aliyetiwa mafuta. Zaburi 19 sasa inaonyesha chanzo cha uadilifu wake: mfalme lazima awe mtumishi anayefundishwa na neno la Bwana. Zaburi 20 itamweka katika “siku ya taabu.”

Kifasihi, zaburi ina sehemu tatu. Aya 1–6 zinaonyesha uumbaji ukitoa ushuhuda usiokoma. Aya 7–11 zinaisifu Torati kwa mfululizo wa maelezo sita yaliyosawazishwa kwa ustadi. Aya 12–14 zinageuka kuwa sala binafsi. Goldingay anaona kwamba wazo la “kusema” linaunganisha sehemu hizi: ulimwengu unasema, Bwana anasema kupitia mafundisho yake, halafu mtunga zaburi anajibu.

Kidner pia anaonyesha mabadiliko katika jina la Mungu. Sehemu ya uumbaji inatumia jina la jumla El, “Mungu,” lakini sehemu ya Torati inarudia jina la agano, Yahweh/Bwana. Uumbaji unatoa ushuhuda kwa wote kuhusu utukufu wa Mungu; agano linawapa watu wake mafundisho mahususi ya namna ya kuishi mbele zake.

03

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

04

3.1 Zaburi 19:1–6 — Mbingu Zinapokuwa Kwaya

“Mbingu zauhubiri utukufu wa Mungu.” Hapa ulimwengu si kimya. Mchana unamimina maneno kwa mchana mwingine, na usiku unapitisha maarifa kwa usiku unaofuata. Bila maneno ya kawaida, “sauti” ya mbingu inafika duniani kote.

Jua linakuwa picha kuu, kama bwana arusi mwenye furaha na shujaa anayekimbia katika njia yake. Lakini zaburi inakataa kulifanya mungu. Mungu ndiye aliyeliwekea hema na njia. Kitu ambacho mataifa yangeweza kukiabudu kinaonyeshwa kuwa kiumbe kinachotii. Utukufu wake ni halisi, lakini si wa kujitegemea.

Aya ya 6 inasema hakuna kitu kinachojificha na joto la jua. Kauli hiyo inatayarisha sehemu ya mwisho, ambako Daudi atagundua “mambo yaliyofichika” ndani yake mwenyewe. Mungu ambaye nuru yake inapita upeo wote wa macho pia ana neno linaloweza kufika katika maeneo ya moyo ambayo sisi wenyewe hatuyaoni vizuri.

05

3.2 Zaburi 19:7–11 — Mafundisho ya Mungu Yanapomrudisha Mtu Kwenye Uzima

Zaburi inageuka ghafla kwenda kwenye Torati ya Bwana. Maneno sita—Torati, ushuhuda, maagizo, amri, kicho cha Bwana, na hukumu—yanaambatana na sifa kama kamilifu, amini, adilifu, safi, na kweli. Hii si orodha nyembamba ya makatazo, bali mafundisho kuhusu Mungu, maisha, ibada, haki, na uaminifu wa agano.

Torati huhuisha nafsi, humfanya asiye na uzoefu awe na hekima, hufurahisha moyo, na kuyatia macho nuru. Kidner anasisitiza kusudi lake la vitendo: mapenzi ya Mungu huumba kicho, imani yenye msingi, na utii wa maisha. Goldingay anaona kwamba baadhi ya sifa za Torati mara nyingi hutumiwa kwa watu. Mafundisho ya Mungu yana uadilifu ili mtumishi afanywe kuwa mwenye uadilifu.

Ndiyo maana maneno ya Bwana yanatamaniwa kuliko dhahabu na ni matamu kuliko asali. Utii si mateso ya kuvumilia kwa huzuni. Amri za Mungu ni njema kwa sababu zinatulinda ndani ya mpangilio wa ulimwengu wake. “Thawabu nyingi” si ahadi ya utajiri usioepukika, bali tunda la kuishi ndani ya hekima ya Muumba.

06

3.3 Zaburi 19:12–14 — Neno Linapofika Kwenye Moyo Uliojificha

Sifa sasa inakuwa toba na sala. “Ni nani awezaye kuyatambua makosa yake?” Swali hili linavunja kiburi kwa sababu uwezo wetu wa kujijua una mipaka. Kidner anasema kosa linaweza kufichika si kwa sababu ni dogo, bali kwa sababu limekuwa la kawaida sana kwetu hata hatulioni tena. Dhambi iliyodumu kwa muda inaweza kuanza kuitwa “tabia yangu.”

Aya ya 13 inaomba ulinzi dhidi ya dhambi za makusudi au za kiburi—uasi ambao mtu anaujua na kuuchagua. Goldingay anaelekea kusikia katika ombi hili si msamaha wa baada ya kosa tu, bali kuombwa nguvu ya kutokubali mielekeo na nguvu za uasi zitawale. Vyovyote tunavyouelewa kwa undani, mwendo wa zaburi uko wazi: Torati inayofurahisha pia huchunguza. Maandiko ni matamu kwa sababu hayatutongozi kwa uongo mpaka kwenye maangamizi.

Sala ya mwisho inaunganisha kinywa na moyo: “Maneno ya kinywa changu na mawazo ya moyo wangu yapate kibali mbele zako.” Neno “kibali” lina ladha ya lugha ya sadaka. Daudi anatoa mbele za Mungu mazungumzo ya ndani na maneno ya nje ambayo yamechunguzwa na neno lake. Anamwita Bwana “mwamba wangu na mkombozi wangu,” akirudia sauti ya Zaburi 18. Mungu anayemwokoa mtumishi kutoka kwa maadui wa nje pia lazima amwokoe kutoka kwa uasi wa ndani.

07

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Kwanza, Mungu si Mungu aliye kimya. Uumbaji unatoa ushuhuda, na Torati inaleta ufafanuzi wa agano. Asili inaweza kuamsha mshangao, unyenyekevu, na hisia ya kuwajibika, lakini haiwezi kuchukua nafasi ya Maandiko. Mbingu zinaonyesha kwamba utukufu ni wa Mwingine; neno la Mungu linatuambia namna ya kuishi mbele zake.

Pili, ufunuo unakusudia kutengeneza tabia. Lengo si kushinda mabishano kuhusu Biblia huku maisha yetu hayabadiliki. Torati huhuisha, hufanya mtu awe na hekima, hufurahisha, huangaza, huonya, na hatimaye humsukuma msomaji kwenye sala. Neno la kuaminika linatafuta mtu wa kuaminika.

Tatu, aliyekomaa kiroho hutambua mipaka yake badala ya kujiona yuko sahihi kila wakati. Mtu anayesifu Torati kwa nguvu ndiye huyo huyo anayeomba Mungu amwonyeshe makosa asiyoyaona. Kuamini Maandiko kunapaswa kutuzalia unyenyekevu, si kujiona bora kuliko wengine.

Nne, ibada inahusu pia maadili ya maneno. Mbingu “zinasema” kwa uaminifu kwa kuwa ni vile Mungu alivyoziumba. Mwanadamu ana zawadi hatari ya lugha. Zaburi inaishia kwa ombi kwamba maneno na mawazo ya ndani yawe sadaka inayofaa mbele za Mungu.

08

5.0 Upeo wa Kibiblia na Kikristo

Zaburi 19 inaturudisha Mwanzo 1, ambako jua, mwezi, na nyota ni viumbe wa kumtukuza, si miungu ya kuabudiwa. Muumba wa mataifa yote anaipa Israeli Torati ili kuunda watu wanaoonyesha hekima yake. Zaburi 1 ilifungua kitabu kwa mtu anayelitafakari neno la Mungu; Zaburi 19 inaweka maisha hayo katikati ya mkusanyiko wa kifalme na wa hekalu.

Zaburi hii si unabii uliofichwa kuhusu Yesu. Hata hivyo, inajenga hamu ya kuona mwanadamu mwaminifu na mfalme wa Daudi anayepokea mapenzi ya Mungu kwa moyo wote. Yesu anakabiliana na majaribu kwa kujibu kutoka Torati (Math. 4:1–11), na katika Mathayo 5–7 anaita wafuasi wake kwenye haki inayozidi maonyesho ya nje. Ndani yake, wito wa kifalme na ubinadamu mtiifu vinakutana.

Paulo pia anakaribia upeo wa Zaburi 19. Warumi 1 inazungumza kuhusu nguvu za Mungu zinazoonekana kupitia vitu vilivyoumbwa, na Warumi 10:18 inanukuu Zaburi 19:4 kuhusu ujumbe unaoenea ulimwenguni. Utukufu wa Muumba una upeo wa mataifa yote, na habari njema ya Masihi wa Israeli inatangazwa kwa mataifa.

Roho Mtakatifu anaendeleza kusudi la Torati ndani ya mioyo iliyofanywa upya, akiunda watu wanaoweza kuyapenda mapenzi ya Mungu (Yer. 31:31–34; Rum. 8:3–4). Kusudi ni watu ambao mawazo ya moyoni na maneno ya kinywani yanapatana na kweli ya Muumba.

09

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Jifunze kusikiliza kwa njia mbili. Uumbaji ukuamshe mshangao, lakini Maandiko yaumbe maisha unayomtolea Mungu.

2. Usiiabudu ishara. Uzuri, sayansi, mafanikio, teknolojia, na mamlaka si Muumba. Zipokee kama zawadi bila kuzijengea madhabahu.

3. Soma Maandiko kwa ajili ya kuumbwa, si kupata silaha za mabishano. Jiulize, “Andiko hili linarekebisha, linahuisha, au linaumba nini ndani yangu?”

4. Yataje maeneo usiyoyaona vizuri. Omba Zaburi 19:12 polepole, na waruhusu waamini waliokomaa wanaokujua wakusaidie kuona makosa uliyoyazoelea hata usiweze kuyaona.

5. Chukulia kwa uzito mazungumzo ya ndani. Kinyongo, mawazo ya kulipiza kisasi, na hofu inayorudiwa-rudiwa huumba moyo kabla maneno hayajatoka kinywani.

6. Chagua asali kuliko dhahabu. Faida ya haraka inaweza kuifanya roho kuwa maskini. Hekima ya Mungu ina thamani kwa sababu inatufundisha namna ya kuishi.

7. Omba aya ya 14 kabla ya kufundisha, kuhubiri, kuandika mtandaoni, au kumkabili mtu. Omba moyo na maneno yote yakubalike mbele za Mwamba na Mkombozi wako.

10

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni wapi ninapoona utukufu wa Mungu kwa urahisi katika uumbaji, na ni wapi ninajaribiwa kuishia kwenye zawadi badala ya kumwabudu Mtoaji?

2. Je, ninayasoma Maandiko hasa kukusanya taarifa, kutetea msimamo, au kuruhusu Mungu aunde tabia yangu?

3. Ni kosa gani linalojirudia ambalo huenda limekuwa la kawaida kiasi kwamba silioni tena kuwa hatari ya kiroho?

4. Ni maneno gani—ninayosema, ninayoandika, au ninayoyarudia moyoni—ningesita kuyaweka kama sadaka mbele za Mungu?

5. Yesu anabadilishaje namna ninavyoelewa maisha ya mwanadamu mwaminifu, aliyeumbwa na neno la Mungu?

11

8.0 Sala ya Kujibu

Yahweh, Muumba ambaye utukufu wako umejaa mbinguni, nisaidie kuupokea ulimwengu kama kazi ya mikono yako bila kuabudu ulichoumba. Fanya mafundisho yako yawe matamu kuliko faida ninazokimbilia. Nihuishie nafsi, nionyeshe nisiyoyaona, na usiruhusu dhambi ya makusudi initawale. Maneno ya kinywa changu na mawazo ya moyo wangu yawe sadaka inayokubalika mbele zako, Mwamba wangu na Mkombozi wangu. Kupitia Yesu, Roho wako anifanye mtumishi mwaminifu. Amina.

12

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 19 inamwacha mfalme chini ya neno ambalo limemchunguza kutoka upeo wa mbingu mpaka ndani ya moyo. Zaburi 20 itamweka katika “siku ya taabu,” ambako farasi na magari ya vita yataahidi usalama, na jumuiya italazimika kuamua tumaini lake liko wapi. Mbingu zimesema, Torati imeunda moyo, na sasa mfalme aliyeumbwa na neno lazima aingie katika hatari.

13

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

BibleProject. Book of Psalms: Guide with Key Information and Resources. Portland, OR: BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.