Yesu Ndiye Masihi Aliyeahidiwa wa Israeli: Sababu Kumi za Kuamini

01

Utangulizi

Sehemu ya Pili — Yesu Kristo na Kiini cha Imani ya Kikristo

Imani Iliyojengwa Juu ya Ukweli — Kupitia Kristo, Kupitia Maandiko, kwa Ajili ya Maisha

Je, Yesu alikuwa tu mtu wa dini wa baadaye ambaye Wakristo walimlazimisha kuingia katika Maandiko ya Israeli? Au maisha yake, tangazo lake la ufalme, msalaba, na ufufuo vilifikisha simulizi ndefu ya Israeli kwenye hatua ambayo ilikuwa ikiingojea?

“Masihi” ni mojawapo ya maneno ambayo Wakristo wanaweza kuyatumia mara nyingi mpaka wakasahau jinsi lilivyo la Kiyahudi.

Halikuanzia kama jina la jumla la mwokozi wa kiroho.

Lilikua ndani ya simulizi la Israeli.

Israeli alikuwa ameitwa kubeba baraka ya Mungu kuelekea ulimwenguni. Lakini historia yake mwenyewe ilijifunga katika utumwa, uasi wa jangwani, kushindwa kwa wafalme, ibada ya sanamu, dhuluma, uhamisho, utawala wa wageni, na kiu ya kurejeshwa. Manabii na Zaburi zilitazama mbele kwenye siku ambayo Mungu angetenda tena: kusamehe dhambi, kuwakusanya watu wake, kuushinda uovu, kuirejesha nyumba ya Daudi, kurudi Sayuni, kufanya agano jipya, kumimina Roho, kuleta haki kwa mataifa, na kuufanya uumbaji uchipue tena.

Matumaini haya hayakuwa orodha moja nyoofu.

Yalikuwa kama mito inayopita katika vitabu na karne mbalimbali.

Baadhi ya Wayahudi walitazamia mfalme wa ukoo wa Daudi. Wengine waliweka mkazo kwenye ukuhani, hekalu, hekima, utakaso, au ukombozi. Wengine walitamani taifa lirejeshwe. Wengine walitazama hata uumbaji wote ukifanywa mpya. Ulimwengu wa Kiyahudi wa karne ya kwanza ulikuwa na matarajio mbalimbali ya Masihi, si picha moja iliyonyooka.

Yesu anaingia ndani ya ulimwengu huo.

Anatangaza kwamba ufalme wa Mungu unawasili. Anawaita wanafunzi kumi na wawili. Anaponya wagonjwa, anakabili uovu, anasamehe dhambi, analikabili hekalu, anaadhimisha Pasaka akiiweka kuzunguka yeye mwenyewe, anaingia Yerusalemu kama mfalme, anakubali kusulubiwa, na kutangazwa kuwa amefufuka.

Wakristo walikuja kuamini kwamba tumaini la Israeli lilikuwa limetimia—lakini kwa namna ambayo hakuna aliyekuwa ameitarajia kikamilifu.

Hizi ni sababu kumi za kulichukua dai hilo kwa uzito.

02

1. Tumaini la Masihi Linakua Kutoka Katika Simulizi la Israeli Ambalo Bado Halijakamilika

Tumaini la Masihi katika Biblia halianzi na orodha ya unabii uliotawanyika.

Linaanza na wito ambao bado haujakamilika.

Mungu anamwita Abrahamu ili jamaa zote za dunia zibarikiwe kupitia yeye [Mwanzo 12:1–3]. Israeli anaitwa kuwa ufalme wa makuhani [Kutoka 19:4–6]. Daudi anapokea ahadi kwamba nyumba yake ya kifalme itakuwa na wakati ujao wa kudumu [2 Samweli 7:12–16].

Lakini simulizi linapasuka.

Israeli anashindwa mara kwa mara kuishi wito wake. Wafalme wanaanguka. Ufalme unagawanyika. Yerusalemu unaanguka. Uhamisho unakuja.

Hata baada ya baadhi ya wahamishwa kurudi, ahadi za ndani zaidi bado zinaonekana kutokamilika. Himaya za kigeni bado zipo. Dhambi bado ipo. Utukufu kamili walioahidi manabii haujatokea.

Ndiyo maana tumaini la Masihi linazaliwa.

Israeli hangojei tu “mwalimu wa dini,” bali Mungu akamilishe alichoanza.

Yesu anaeleweka ndani ya simulizi hilo lisilokamilika.

Jambo la Kubeba: Masihi si jibu linalodondoka kutoka mbinguni katika ulimwengu usio na simulizi; ndiye jibu la Mungu kwa wito na tumaini la Israeli ambalo bado halijakamilika.

03

2. Yesu Anaingia Katika Tumaini la Mfalme wa Daudi—Lakini Anafafanua Upya Ufalme

Agano la Mungu na Daudi liliunda matarajio ya kudumu: mtawala kutoka ukoo wa Daudi angeendeleza ufalme wa Mungu [2 Samweli 7:12–16; Zaburi 2; Zaburi 72].

Manabii wanaendelea kulibeba tumaini hili baada ya ufalme kuanguka.

Isaya anazungumzia mtoto ambaye utawala wake utaleta haki na amani, na chipukizi kutoka shina la Yese ambaye Roho atakaa juu yake [Isaya 9:6–7; 11:1–10]. Yeremia anatazamia Chipukizi la haki kutoka kwa Daudi [Yeremia 23:5–6]. Ezekieli anazungumzia Mchungaji mmoja juu ya watu wa Mungu waliorejeshwa [Ezekieli 34:23–24].

Injili zinamweka Yesu ndani ya tumaini hili kwa makusudi.

Mathayo anaanza kwa kumwita “mwana wa Daudi, mwana wa Abrahamu” [Mathayo 1:1]. Vipofu wanamwita Mwana wa Daudi. Umati unatumia lugha ya kifalme. Anaingia Yerusalemu akiwa amepanda punda, akirudia picha ya Zekaria kuhusu Mfalme wa Sayuni [Mathayo 21:1–9; Zekaria 9:9].

Lakini Yesu anakataa mwendo wa kawaida wa ufalme.

Hachukui mamlaka kwa upanga.

Anaosha miguu.

Anatumikia.

Anaenda msalabani.

Mfalme aliyeahidiwa anawasili—lakini anaifafanua nguvu ya kifalme kuzunguka upendo unaojitoa.

Jambo la Kubeba: Yesu analitimiza tumaini la Daudi si kwa kuiga wafalme wa dunia, bali kwa kuonyesha ufalme wa kweli wa Mungu unavyoonekana.

04

3. Yesu Anatangaza Ufalme Ambao Israeli Alikuwa Akiungojea

Huduma ya Yesu inaanza kwa tangazo:

“Wakati umetimia, na ufalme wa Mungu umekaribia” [Marko 1:14–15].

Sentensi hiyo imejaa tumaini la Israeli.

Manabii walikuwa wameona siku ambayo Mungu angerudi kutawala, kuuhukumu uovu, kuwaokoa watu wake, na kufanya utawala wake uonekane duniani [Isaya 40:9–11; 52:7–10; Danieli 7:13–14].

Yesu anasema wakati umefika.

Lakini ufalme unaonekana kwa namna isiyotarajiwa.

Unaonekana kama msamaha.

Uponyaji.

Ukombozi.

Meza zinazowakaribisha waliotengwa.

Miili inayorejeshwa.

Maadui wanaopendwa.

Wenye dhambi wanaokaribishwa na kubadilishwa.

Mbegu inayoota kimya.

Chachu inayofanya kazi ndani ya donge.

Yesu hazungumzi tu kuhusu kwenda mbinguni baada ya kufa.

Anatangaza kwamba Mungu wa Israeli anaanza kuwa Mfalme ndani na kupitia huduma yake.

Kazi ya Masihi na kuwasili kwa ufalme vinashikana.

Jambo la Kubeba: Yesu anaionyesha huduma yake kama wakati ambao Mungu wa Israeli anaanza kusimamisha utawala wake wa kuokoa hapa duniani.

05

4. Yesu Anarudia Simulizi la Israeli na Kuanzisha Kutoka Mpya

Kutoka ilikuwa simulizi kuu ya Israeli kuhusu ukombozi.

Mungu alisikia watumwa, akamkabili Farao, akawapitisha watu katika maji, akakutana nao jangwani, akaweka agano, na kuwaongoza kuelekea urithi.

Baadaye manabii walitumia lugha ya Kutoka kueleza urejesho uliokuwa bado unakuja [Isaya 40:3–5; 43:16–21].

Injili zinamwonyesha Yesu kupitia mfumo huo.

Mathayo anamtoa Yesu Misri [Mathayo 2:15]. Anapita katika maji ya ubatizo, anaingia jangwani, anashinda majaribu, kisha anapanda mlimani kufundisha [Mathayo 3–5].

Katika mlima wa kubadilika sura, Luka anaeleza kifo cha Yesu kinachokuja Yerusalemu kwa neno la Kigiriki exodos—“kutoka” kwake [Luka 9:28–31].

Katika Pasaka, Yesu anaeleza mkate na kikombe kuzunguka kifo chake kinachokaribia [Luka 22:14–20].

Kutoka mpya haitakuwa tu ukombozi wa Israeli kutoka Roma.

Itakabiliana na utumwa wa kina zaidi wa dhambi, uovu, na mauti.

Jambo la Kubeba: Yesu analitimiza tumaini la Kutoka kwa kuongoza ukombozi wa kina zaidi—si kutoka kwa himaya moja tu, bali kutoka kwa nguvu zinazowafanya wanadamu watumwa.

06

5. Yesu Anatenda Kana Kwamba Kurudi kwa Mungu Sayuni Kunatokea Kupitia Yeye

Manabii waliahidi kwamba Mungu wa Israeli angerudi Sayuni.

Isaya anaona habari njema zikifika kwa sababu “Mungu wako anatawala,” na Yahweh anarudi mbele ya mataifa [Isaya 52:7–10]. Ezekieli anaona utukufu wa Mungu ukirudi baada ya hukumu na uhamisho [Ezekieli 43:1–7].

Wayahudi wa karne ya kwanza wangeweza kulitazama hekalu lililojengwa upya na bado kuuliza kama kurudi kwa Mungu kulikokuwa kumeahidiwa kulikuwa kumetimia kikamilifu.

Kisha Yesu anakuja Yerusalemu.

Anaingia hekaluni, anakabili uharibifu wake, na kutangaza hukumu [Marko 11:15–18].

La kushangaza zaidi, anatenda kana kwamba uwepo wa Mungu sasa unawekwa upya kuzunguka yeye mwenyewe.

Anasamehe.

Anaponya.

Anazungumzia mwili wake kama hekalu [Yohana 2:19–21].

Anasema kuna aliye mkuu kuliko hekalu hapa [Mathayo 12:6].

Dai la Kimasihi linakuwa kubwa kuliko kusema “Yesu ni mfalme.”

Linakuwa: ndani ya Yesu, Mungu wa Israeli anarudi kukaa pamoja na watu wake kwa namna mpya.

Jambo la Kubeba: Yesu hatembelei hekalu tu; anatenda kana kwamba uwepo wa Mungu uliokuwa umeahidiwa unawekwa katikati ndani yake.

07

6. Yesu Anakusanya Israeli Upya Kama Mwanzo wa Urejesho

Manabii walikuwa wameona Israeli iliyotawanyika ikikusanywa tena [Isaya 11:11–12; Ezekieli 37:21–28].

Yesu anautenda urejesho huo kwa ishara.

Anachagua wanafunzi kumi na wawili [Marko 3:13–19].

Namba hiyo si bahati.

Inarejea makabila kumi na mawili ya Israeli.

Yesu anaanza kuunda watu waliorejeshwa kuzunguka yeye mwenyewe.

Anakula na wenye dhambi na waliotengwa, anatangaza msamaha, anawaponya waliotengwa na magonjwa na unajisi, na kuwarudisha katika jumuiya.

Meza yake inakuwa ishara ya kurejeshwa kwa Israeli.

Lakini urejesho huo unapanuka.

Watu wa Mataifa wanaanza kuonekana kwenye kingo za simulizi. Yesu anaisifu imani ya akida wa Kirumi na kuona watu wakija kutoka mashariki na magharibi kuketi kwenye karamu ya ufalme [Mathayo 8:5–13].

Israeli anarejeshwa si ili mataifa yafungiwe nje, bali ili baraka ya Abrahamu hatimaye itiririke kwao.

Jambo la Kubeba: Yesu anakusanya Israeli iliyofanywa upya kuzunguka yeye ili ahadi ya kale ya Mungu ya kuyabariki mataifa ianze kufika mbali.

08

7. Yesu Anaichukua Simulizi ya Agano la Israeli na Kuiweka Ndani Yake

Tumaini la Israeli halikuwa uhuru wa kisiasa pekee.

Jeraha la ndani zaidi lilikuwa kushindwa kwa agano.

Yeremia aliahidi agano jipya ambalo dhambi zingesamehewa na maagizo ya Mungu kuandikwa moyoni [Yeremia 31:31–34]. Ezekieli aliahidi utakaso, moyo mpya, na Roho [Ezekieli 36:24–28].

Katika Chakula cha Mwisho, Yesu anachukua Pasaka ya Israeli na kusema, “Kikombe hiki … ni agano jipya katika damu yangu” [Luka 22:20].

Hilo ni tendo la kushangaza.

Anaeleza kifo chake kinachokaribia kuwa tukio ambalo kupitia kwake agano litafanywa upya.

Masihi si mfalme anayetawala tu.

Anakuwa mwakilishi wa Israeli anayebeba simulizi la taifa lake kupitia hukumu kuelekea urejesho.

Ndani yake, agano halitupwi.

Linafanywa jipya.

Jambo la Kubeba: Yesu anaeleza kifo chake kuwa hatua ambayo kupitia kwake simulizi la agano lililovunjika linafanywa upya na msamaha unafunguliwa tena.

09

8. Yesu Analitimiza Tumaini la Mtumishi kwa Kubeba Wito wa Israeli Kupitia Mateso

Si kila tumaini la Kimasihi lilijikita katika mfalme mshindi.

Isaya pia anazungumzia Mtumishi aliyeitwa kuleta haki, kurejesha Israeli, kuwa nuru kwa mataifa, na kuteseka kwa ajili ya wengine [Isaya 42:1–9; 49:1–6; 52:13–53:12].

Yesu mara kwa mara anaelewa utume wake kwa lugha ya huduma na mateso.

Anasema Mwana wa Adamu hakuja kutumikiwa bali kutumikia na kutoa maisha yake kuwa fidia kwa wengi [Marko 10:45].

Katika Chakula cha Mwisho, anajitoa kwa ajili ya wengine.

Msalabani, haushindi ukatili kwa ukatili mkubwa zaidi.

Anabeba kukataliwa, aibu, na mauti.

Hapa ndipo Umasihi wa Yesu unakuwa mgumu kwa wengi wa wakati wake—hata kwa wanafunzi wake.

Petro anaweza kukiri kwamba Yesu ni Masihi lakini bado akatae wazo la Masihi anayeteseka [Marko 8:27–33].

Yesu anasisitiza kwamba njia ya kuelekea ufalme inapitia msalabani.

Jambo la Kubeba: Yesu analitimiza tumaini la Israeli kwa kuunganisha ufalme na mateso ya Mtumishi—Masihi anashinda kwa kujitoa.

10

9. Yesu Anaunganisha Masihi na “Mwana wa Adamu” wa Danieli na Tumaini la Kutukuzwa

Jina ambalo Yesu hulitumia mara nyingi kuhusu yeye mwenyewe katika Injili ni “Mwana wa Adamu.”

Wakati mwingine linaweza kumaanisha “mwanadamu,” lakini katika maneno muhimu linarejea Danieli 7, ambako “mmoja mfano wa mwana wa adamu” anakuja kwa Mzee wa Siku na kupewa mamlaka juu ya mataifa [Danieli 7:13–14].

Yesu anatumia picha hii kuhusiana na mateso, mamlaka, na kutukuzwa kwake [Marko 8:31; 10:45; 14:61–64].

Katika kesi yake, anamwambia kuhani mkuu kwamba wataona Mwana wa Adamu ameketi mkono wa kuume wa Mwenye Nguvu na akija na mawingu ya mbinguni.

Mfungwa aliyekataliwa anazungumza kana kwamba maono ya Danieli kuhusu ufalme yanakaribia kutimia kupitia yeye.

Njia ina fumbo.

Mwana wa Adamu anateseka.

Kisha anatukuzwa.

Masihi, Mtumishi, na Mtawala wa Danieli wanakutana.

Jambo la Kubeba: Yesu anaunganisha nyuzi ambazo Israeli ingeweza kuziona tofauti: Mtumishi anayeteseka, Masihi wa kifalme, na Mwana wa Adamu anayethibitishwa na kutukuzwa.

11

10. Ufufuo Ni Uthibitisho wa Mungu Kwamba Yesu Kweli Ndiye Masihi

Kusulubiwa kulionekana kuwa mwisho wa dai la Yesu la Umasihi.

Masihi aliyesulubiwa alisikika kama jambo lisilowezekana.

Masihi alitarajiwa kuwashinda maadui wa Israeli, si kuuawa nao.

Ndiyo maana ufufuo si mwisho wa furaha uliowekwa kwa mapambo.

Ni dai la kuamua kila kitu.

Wakristo wa kwanza walitangaza kwamba Mungu alimfufua Yesu kutoka kwa wafu na kwa kufanya hivyo akamthibitisha kuwa Masihi na Bwana [Matendo 2:29–36; 13:30–39].

Paulo anasema ufufuo wa Yesu ni mwanzo wa ufufuo mkubwa zaidi unaokuja [1 Wakorintho 15:20–28].

Kwa maneno mengine, tumaini la Israeli limepanuka.

Adui wa kweli ni wa kina zaidi kuliko Roma.

Ni dhambi na mauti.

Urejesho wa kweli ni mkubwa kuliko uhuru wa taifa.

Ni uumbaji mpya.

Ufufuo unawaambia Wakristo kwamba Yesu hakushindwa kuwa Masihi kwa sababu alikufa.

Alifafanua upya ushindi wa Kimasihi kwa kupita ndani ya kifo na kukishinda kutoka upande mwingine.

Jambo la Kubeba: Ufufuo ni uthibitisho wa Mungu kwamba Yesu aliyesulubiwa ndiye Masihi wa kweli wa Israeli na mwanzo wa urejesho ambao Maandiko ya Israeli yalikuwa yameahidi.

12

Ukweli na Uamuzi Wako: Ikiwa Yesu Ndiye Masihi Aliyeahidiwa wa Israeli

Je, Yesu kweli alitimiza tumaini la kale la Israeli?

Si kwa namna rahisi ambayo wengi wangeweza kutarajia.

Hakuitoa Roma Yudea kwa jeshi.

Hakukirudisha kiti cha Daudi kwa ushindi wa kawaida wa kisiasa.

Hakuijenga Israeli upya kuzunguka utaifa.

Alienda ndani zaidi.

Alitangaza ufalme wa Mungu.

Aliwakusanya kumi na wawili kuzunguka yeye.

Aliutenda Kutoka mpya.

Alileta msamaha.

Alilikabili hekalu na kuliweka pembeni ya kile kilichokuwa kikitokea ndani yake.

Alifanya agano jipya kuzunguka kifo chake mwenyewe.

Aliunganisha ufalme wa Daudi na Mtumishi wa Isaya anayeteseka.

Aliweka maneno ya Mwana wa Adamu wa Danieli kinywani mwake.

Alikufa chini ya Roma akiwa “Mfalme wa Wayahudi.”

Kisha, Wakristo wakatangaza, Mungu alimfufua.

Ndiyo maana Wakristo wa kwanza hawakuhitimisha, “Yesu alikuwa Masihi aliyeshindwa, kisha wafuasi wake wakabuni dini mpya.”

Walihitimisha kwamba Maandiko ya Israeli yalikuwa yamefikia kilele chake cha kushangaza.

Masihi alikuwa amewashinda maadui wa Israeli—lakini maadui wa ndani zaidi wakawa dhambi, uovu, na mauti.

Alikuwa ameirejesha Israeli—lakini kama watu waliofanywa upya, waliokusanyika kuzunguka yeye na kufunguliwa kwa mataifa.

Alikuwa amerudisha uwepo wa Mungu—lakini sasa ukiwa katikati ndani yake na, kupitia Roho, ndani ya watu wake.

Alikuwa ameanzisha ufalme—lakini kama mbegu inayokua kuelekea uumbaji mpya.

Utimilifu haukuwa mdogo kuliko tumaini la Israeli.

Ulikuwa mkubwa zaidi.

Kwa hiyo swali si tu kama Yesu analingana na orodha ya unabii.

Ni kama anatoa maana kwa simulizi lote la Israeli ambalo halikuwa limekamilika.

Na ikiwa anafanya hivyo, basi mwaliko wa Injili si tu kumvutia Masihi wa Israeli.

Ni kumtambua kuwa Mfalme ambaye kupitia kwake Muumba anaanza kuuweka ulimwengu sawa.

13

Ombi la Kufunga

Mungu wa Abrahamu, Isaka, na Yakobo, umezibeba ahadi zako kupitia utumwa, jangwa, ufalme, uhamisho, na kusubiri kwa muda mrefu.

Fungua macho yangu nione jinsi tumaini la Israeli linavyokutana kwa namna isiyotarajiwa ndani ya Yesu.

Nifundishe nisimpunguze Masihi kuwa nguvu, utaifa, au ushindi kama dunia inavyoufafanua.

Nionyeshe Mfalme anayetumikia, Mchungaji anayekusanya, Mtumishi anayeteseka, Bwana anayesamehe, na Masihi aliyefufuka anayeanzisha uumbaji mpya.

Nilipotaka Yesu anayethibitisha matarajio yangu tu, nisahihishe.

Nilipotenganisha ahadi zako na msalaba, ziunganishe tena ndani yangu.

Nifundishe kumwamini Masihi wa Israeli kama Mfalme wangu na kuishi sasa kama raia mwaminifu wa ufalme wake unaokuja.

Amina.

14

Jiunge na Mazungumzo

Ni nyuzi zipi za tumaini la Israeli—Mfalme wa Daudi, Kutoka mpya, hekalu, agano, Mtumishi anayeteseka, Mwana wa Adamu, au ufufuo—zinakusaidia zaidi kumwelewa Yesu kama Masihi? Ni ipi ungependa kuichunguza kwa kina zaidi?

Shiriki tafakari, swali, au ushuhuda wako tunapoendelea na mfululizo wa Sababu za Kuamini—Imani Iliyojengwa Juu ya Ukweli, Kupitia Kristo, Kupitia Maandiko, kwa Ajili ya Maisha.

Somo lililotangulia: Yesu Aliishi Kweli Katika Historia: Sababu Kumi za Kuamini

Somo linalofuata: Yesu Ni Mwana wa Mungu: Sababu Kumi za Kuamini