Zaburi 44: Imani Katikati ya Kushindwa

Imani Inayokumbuka, Inayolalamika, na Bado Inakimbilia Upendo wa Agano

1.0 Utangulizi: Unafanya Nini Hadithi za Zamani za Ushindi Zisipolingana na Hali ya Sasa?

Wazee walisimulia ushindi uliopatikana kwa mkono wa Mungu. Kizazi cha sasa kinasimama katika aibu na kushindwa. Kati ya kumbukumbu na fumbo, Zaburi 44 inafundisha jumuiya iliyojeruhiwa kupeleka maswali yake yasiyo na majibu mbele za Mungu.

Baadhi ya nyakati ngumu zaidi kiroho huja wakati simulizi tulizorithi zinapogongana na maisha tunayoyaishi.

Tumesikia jinsi Mungu alivyookoa zamani. Tunajua shuhuda. Tunaweza kurudia lugha ya imani. Lakini hali ya sasa inaonekana kama kushindwa.

Zaburi 44 inaanza kwa kumbukumbu iliyorithiwa: “Ee Mungu, tumesikia kwa masikio yetu; baba zetu wametuambia matendo uliyoyatenda siku zao” (44:1). Lakini kufikia mstari wa 9 sauti inabadilika kwa ghafla: “Lakini sasa umetukataa na kututia aibu.”

Jumuiya haipambani kwa sababu imesahau matendo makuu ya Mungu. Inapambana kwa sababu inayakumbuka.

Hilo linaifanya Zaburi hii kuwa nzito kuliko ungamo rahisi la dhambi ya taifa. Watu wanasisitiza kwamba hawajalivunja agano (44:17–18), lakini maafa yamewafikia. Wanakataa kutatua mvutano huo kwa kudhani kwamba kila mateso lazima yawe matokeo ya moja kwa moja ya kosa fulani lililofichika.

Swali la moyo ni hili: Watu waaminifu wanaombaje wakati hali yao ya sasa inaonekana kupingana na simulizi waliyoifundishwa kuhusu Mungu?

Zaburi 44 inahusu imani inayokumbuka na kugeuka kuwa maombolezo yenye ujasiri, kwa sababu uaminifu wa agano una nguvu ya kutosha kuleta kushindwa, kuchanganyikiwa, na malalamiko kwa Mungu ambaye upendo wake wa kudumu unabaki kuwa msingi wa mwisho wa ombi la jumuiya.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kutoka Kiu ya Mtu Mmoja Hadi Kushindwa kwa Jumuiya

Zaburi 44 ni sehemu ya mkusanyiko wa wana wa Kora na inafuata Zaburi 42–43. Sauti sasa inabadilika. Mwabudu mmoja aliyekuwa anatamani uwepo wa Mungu anatoa nafasi kwa jumuiya inayosema “sisi.”

BibleProject inaweka Zaburi 42–44 ndani ya mwanzo wa mkondo wa wana wa Kora katika Kitabu cha Pili: hamu ya uwepo wa Mungu, maombolezo ya jumuiya, na tumaini linaloshikiliwa na uaminifu wa agano. Mfuatano huu una maana. Zaburi 42–43 zinauliza, “Nitarudi lini?” Zaburi 44 inauliza swali zito zaidi la jumuiya: “Kwa nini Mungu aliyewatendea baba zetu makuu hatendi hivyo kwetu?”

Goldingay anaifupisha Zaburi 44 kwa wazo la “kukabiliana na kushindwa.” Zaburi inatembea katika mikondo minne mikuu:

- kukumbuka ukombozi wa zamani (mist. 1–8), - aibu na kushindwa kwa sasa (mist. 9–16), - dai la uaminifu kwa agano (mist. 17–22), - ombi la haraka kwamba Mungu aamke, ainuke, na akomboe (mist. 23–26).

Zaburi haitaji vita maalumu ya kihistoria, na vyanzo vyetu havitulazimishi kuilazimisha iwe tukio fulani. Nguvu yake iko katika uwezo wake wa kuzungumza na vizazi mbalimbali: kila kizazi kinachojua hadithi za zamani lakini kinajikuta katika kushindwa kusikoelezeka kinaweza kupata maneno hapa.

3.0 Kutembea Ndani ya Andiko

3.1 Zaburi 44:1–3 — Kumbukumbu Inapokataa Kulisifu Upanga

“Ee Mungu, tumesikia kwa masikio yetu; baba zetu wametuambia.”

Zaburi inaanza na ushuhuda unaopitishwa kutoka kizazi kimoja kwenda kingine. Kumbukumbu ya Israeli ni ya kijumuiya. Imani imefundishwa nyumbani, katika mikusanyiko, na kwenye ibada: Mungu alitenda siku za kale.

Mistari 2–3 inasisitiza kwamba nchi haikupatikana kwa upanga wa Israeli wala kwa nguvu ya mkono wao wenyewe. Ushindi ulitoka kwa “mkono wa kuume” wa Mungu, “mkono” wake wenye nguvu, na “nuru ya uso wako.”

Hoja ni ya kitheolojia kabla haijawa ya kijeshi: uwepo wa Israeli unategemea neema, si kujisifu.

Jumuiya ambayo baadaye italalamikia kushindwa inaanza kwa kukataa majivuno ya ushindi. Baba zao hawakuokolewa kwa sababu walikuwa na nguvu zaidi. Walidumu kwa sababu Mungu aliwapendelea.

Hilo linafanya tatizo la sasa liwe kali zaidi. Kama ushindi haukuwa mwisho wake nguvu za kibinadamu, basi kushindwa hakuwezi kuelezwa tu kwa kusema, “Hatukuwa na nguvu za kutosha.”

3.2 Zaburi 44:4–8 — Mungu wa Jana Anapokiriwa Kuwa Mfalme wa Leo

“Wewe ndiwe Mfalme wangu, Ee Mungu; uamuru wokovu kwa Yakobo” (44:4).

Zaburi inatoka kwenye kile Mungu alichofanya na kuelekea kwenye yeye alivyo. Mfalme wa mababu bado anaitwa Mfalme sasa.

Watu wanakataa tena kuweka tumaini mahali pasipofaa: “Sitaamini upinde wangu, wala upanga wangu hautaniokoa” (44:6). Wanajua kwamba silaha si waokozi.

Tumaini lao lina kitovu wazi: “Wewe ndiwe uliyetupa ushindi juu ya adui zetu” (44:7).

Kisha mstari wa 8 unasema, “Kwa Mungu tumejisifu mchana kutwa.” Jumuiya haijaacha sifa. Kwa hiyo janga linalofuata linaanguka kwa uzito zaidi.

Theolojia yao si nyepesi. Wanajua neema, ufalme, utegemezi, na sifa.

Na bado wanashindwa.

3.3 Zaburi 44:9–16 — Neno “Lakini” Linapouvunja Wimbo

“Lakini sasa umetukataa na kututia aibu” (44:9).

Hapa ndipo Zaburi inavunjika kwa ndani.

Watu hawasemi tu, “Adui zetu wametushinda.” Wanatafsiri kushindwa kwa lugha ya kitheolojia: “Hutoki tena pamoja na majeshi yetu.”

Lugha inazidi kuwa nzito. Wanakimbia. Adui wanawateka nyara. Wanakuwa kama kondoo wa kuliwa. Wanatawanywa kati ya mataifa. Wanachekwa na majirani na kuwa mithali ya dhihaka.

Aibu inakuwa ya hadharani.

Goldingay anaonyesha jinsi picha zinavyopandana—kushindwa, kuporwa, kuuawa, kutawanyika, kufedheheshwa. Jumuiya haijajeruhiwa tu; inahisi imeachwa na Mungu ambaye matendo yake ya zamani imetoka tu kuyasifu.

Hiki ni kipawa muhimu cha Zaburi: Maandiko hayalazimishi waliojeruhiwa kuzungumza kwa lugha ndogo kuhusu maafa makubwa. Yanawapa maneno makubwa yanayolingana na kidonda.

3.4 Zaburi 44:17–21 — Jumuiya Inaposema, “Hatukukusahau”

“Hayo yote yametupata, lakini hatukukusahau wala hatukulidanganya agano lako” (44:17).

Huu ndio mshtuko wa kitheolojia katikati ya Zaburi.

Maandiko mengi yanaunganisha maafa na kutokuwa waaminifu kwa agano. Zaburi 44 inajua mfumo huo—lakini inasema kwamba hapa hauwezi kueleza yote.

“Moyo wetu haukurudi nyuma, wala hatua zetu hazikuiacha njia yako” (44:18).

Dai linafika ndani na nje: moyo na hatua, uaminifu na mwenendo.

Kisha jumuiya inalileta dai hilo chini ya uchunguzi wa Mungu. Kama wangalisahau jina la Mungu au kuinua mikono kwa mungu mwingine, je, Mungu asingelijua hilo (44:20–21)?

Watu hawadai ukamilifu usio na dhambi kwa ujumla. Wanadai kwamba janga hili haliwezi kuelezwa kwa urahisi kama adhabu ya kuabudu miungu mingine.

Tofauti hiyo ni muhimu. Si kila jeraha ni ushahidi kwamba Mungu anamwadhibu mtu kwa dhambi iliyofichika.

3.5 Zaburi 44:22 — Picha ya Kondoo Inapokuwa Nzito Zaidi

“Kwa ajili yako tunauawa mchana kutwa; tumehesabiwa kama kondoo wa kuchinjwa.”

Picha ya kondoo kutoka mstari wa 11 inarudi ikiwa kali zaidi.

Goldingay anaonya tusiharakishe kuisoma kana kwamba Zaburi yenyewe inasherehekea mateso kuwa na maana ya ukombozi. Katika muktadha wake, watu wanasisitiza fumbo la hali yao: wanateseka katika uhusiano wao na Mungu, lakini hawaoni uvunjaji wa agano kuwa chanzo cha mateso hayo.

Paulo baadaye ananukuu mstari huu katika Warumi 8:36. Huko anauweka ndani ya hoja nyingine: dhiki, mateso, na hata mauti haviwezi kuwatenga waumini na upendo wa Mungu katika Kristo (Rum. 8:35–39).

Paulo hafuti malalamiko ya Zaburi 44. Anayaweka ndani ya uhakika uliochongwa na ufufuo.

3.6 Zaburi 44:23–26 — Sala Inapothubutu Kusema, “Amka”

“Amka, Ee Bwana! Mbona umelala? Inuka! Usitukatae milele” (44:23).

Haya ni miongoni mwa maneno yenye ujasiri zaidi katika Zaburi.

Mtunga-zaburi anajua kwamba Mungu halali kwa maana ya kawaida (ling. Zab. 121:4). Lakini picha hiyo inataja uzoefu wao: kutotenda kwa Mungu kunaonekana kama usingizi.

“Mbona unaficha uso wako na kusahau mateso na dhiki yetu?” (44:24).

Mwanzoni watu walimkumbuka Mungu. Sasa wanamwambia Mungu kwamba yeye anaonekana kuwa amewasahau.

Zaburi inaishia na miili mavumbini: “Nafsi yetu imeinama mavumbini; tumbo letu limeshikamana na nchi” (44:25).

Kisha linakuja ombi la mwisho:

“Inuka utusaidie; utukomboe kwa ajili ya fadhili zako” (44:26).

Si kwa sababu wameeleza fumbo lote.

Si kwa sababu wamegundua dhambi iliyofichika.

Si kwa sababu wamejipatia haki ya kuokolewa.

Msingi wa mwisho ni hesed—upendo wa agano wa Mungu usioacha.

Zaburi inaishia bila fumbo kutatuliwa, lakini si bila tumaini. Maombolezo yameibeba jumuiya hadi kwenye msingi wa ndani zaidi unaojulikana: tabia ya Mungu mwenyewe ya upendo mwaminifu.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

4.1 Kukumbuka Ukombozi wa Zamani Kunaweza Kufanya Mateso ya Sasa Yaume Zaidi

Shuhuda mara nyingi hutufariji, lakini Zaburi 44 inaonyesha kwamba kumbukumbu pia inaweza kuongeza maumivu. Kama Mungu alitenda wakati ule, kwa nini si sasa?

Biblia hailioni swali hilo kuwa ukosefu wa imani. Inalipa nafasi ndani ya ibada.

4.2 Si Kila Mateso Yanaweza Kuelezwa kwa Kushindwa kwa Mtu

Zaburi 44 inapinga hesabu rahisi ya maadili. Watu wanachunguza uaminifu wao kwa agano na bado wanahitimisha kwamba kushindwa kwao hakuwezi kuelezwa kwa kuasi.

Hii haifuti mwito wa Biblia wa kutubu. Inafuta dhana kwamba kila janga ni hukumu ya Mungu juu ya mhanga.

4.3 Imani Inaweza Kulalamika Bila Kuacha Uhusiano

Mashtaka makali katika Zaburi yanaelekezwa kwa Mungu, si kusemwa nyuma yake.

Maombolezo yanabaki kuwa ya uhusiano. Watu wanaweza kusema “Mbona umelala?” kwa sababu bado wanaamini kwamba Mungu ndiye anayepaswa kutenda.

4.4 Upendo wa Agano ni wa Kina Kuliko Maelezo Yetu

Ombi la mwisho linategemea hesed ya Mungu. Jumuiya haimalizi kwa nadharia ya mateso. Inamalizi kwa kuomba kwa msingi wa tabia ya Mungu.

Kuna nyakati ambapo imani haina maelezo kamili ya kutoa—ina jina tu la kuita.

5.0 Upeo wa Kikanoni na Kikristo

Zaburi 44 inasimama ndani ya mkondo mpana wa Biblia unaokataa kufananisha mateso moja kwa moja na hatia.

Ayubu anateseka ingawa anatambulishwa kuwa mtu mwadilifu (Ayubu 1:1, 8). Yeremia analalamikia dhuluma akiwa bado nabii wa Mungu. Mtumishi katika Isaya anateseka kwa namna ambayo haiwezi kupunguzwa kuwa matokeo ya kosa lake mwenyewe (Isa. 52:13–53:12).

Katika Agano Jipya, Yesu anakataa dhana kwamba mateso fulani lazima yawe ushahidi wa hatia fulani (Yoh. 9:1–3; Luka 13:1–5). Msalaba wake mwenyewe unakuwa ushahidi mkuu wa kibiblia kwamba kutokuwa na hatia na mateso vinaweza kukaa ndani ya simulizi moja.

Paulo ananukuu Zaburi 44:22 katika Warumi 8:36. Hasemi mateso si halisi, wala kwamba waaminifu wataepuka kila wakati. Badala yake anauzunguka mstari huo na dai kwamba dhiki, mateso, njaa, uchi, hatari, upanga, mauti, wala uzima haviwezi kuwatenga watu wa Mungu na upendo wa Mungu katika Kristo (Rum. 8:35–39).

Zaburi 44 inauliza, “Je, Mungu ametutelekeza?”

Warumi 8 haijibu kwa kukataa uzoefu wa “kondoo wa kuchinjwa,” bali kwa kutuelekeza kwa Masihi aliyesulubiwa na kufufuka: mateso hayawezi kuwa neno la mwisho linalotafsiri upendo wa agano wa Mungu.

Kwa hiyo kanisa halihitaji kuchagua kati ya maombolezo na tumaini. Msalabani yote mawili yanasikika. Katika ufufuo, tumaini linapata upeo wa mwisho.

6.0 Matumizi Katika Maisha

1. Kumbuka kwa uaminifu. Simulia hadithi za zamani za uaminifu wa Mungu, lakini usizitumie kuzima huzuni ya sasa.

2. Kataa maelezo mepesi ya mateso. Usidhani kila kushindwa, ugonjwa, hasara, au kurudi nyuma ni adhabu ya dhambi iliyofichika.

3. Jichunguze bila kujihukumu kwa uongo. Tubu pale toba inapohitajika; kataa hatia iliyotengenezwa bila msingi wa Maandiko.

4. Leta maumivu ya jumuiya katika sala ya jumuiya. Zaburi 44 ni Zaburi ya “sisi.” Makanisa na familia zinahitaji lugha ya huzuni ya pamoja, si ibada binafsi pekee.

5. Usichanganye vyombo na waokozi. Upinde na upanga vina nafasi yake, lakini Zaburi inakataa kuviamini kuwa vyanzo vya mwisho vya wokovu.

6. Omba kwa ujasiri Mungu anapoonekana kutotenda. “Amka” si kukosa heshima wakati inasemwa ndani ya uhusiano wa agano; ni lugha ya utegemezi uliokata tamaa.

7. Malizia pale Zaburi inapomalizia: kwenye upendo wa Mungu wa agano. Maelezo yanaposhindwa, acha hesed iwe ardhi chini ya sala yako.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni hadithi zipi za uaminifu wa Mungu wa zamani ambazo ni ngumu zaidi kuzisikia katika msimu wangu wa sasa?

2. Je, nimewahi kudhani kwamba mateso lazima yawe ishara ya Mungu kumwadhibu mtu?

3. Ni wapi ninahitaji kutenganisha kujichunguza kwa uaminifu na hatia ya uongo?

4. Jumuiya yangu inaweza kujifunza vipi kuomboleza pamoja badala ya kuficha maumivu ya pamoja?

5. Je, naweza kumwambia Mungu kwa ujasiri mahali ambapo ukimya wake unauma?

6. Nisipo na maelezo, je, upendo wake wa agano bado ni msingi wa kutosha wa kuendelea kuomba?

8.0 Sala ya Mwitikio

Mungu wa baba zetu na Mungu wa saa hii, tumesikia uliyoyatenda siku za kale. Ulikuwa msaada wao, Mfalme wao, na nuru ya nyuso zao. Lakini kuna misimu ambapo hali yetu ya sasa haifanani na hadithi tulizorithi. Kushindwa kunapotuchanganya, tulinde dhidi ya maelezo ya uongo na hatia ya uongo. Tuchunguze pale tunapohitaji kuchunguzwa; tusahihishe pale tunapohitaji kusahihishwa; lakini usiruhusu mateso yatufanye tuamini kwamba upendo wako wa agano umetoweka. Amka kwa ajili ya kilio chetu. Waone walioinama mavumbini. Inuka uwasaidie watu wako—si kwa sababu tumelitatua fumbo, bali kwa sababu upendo wako mwaminifu bado ni jina lako. Kwa njia ya Yesu, Bwana aliyesulubiwa na kufufuka, tushikilie wakati hatuelewi. Amina.

9.0 Dirisha la Kinachofuata

Zaburi 44 inaishia jumuiya ikiwa chini, ikimwomba Mungu ainuke. Zaburi 45 inajibu kwa sauti tofauti kabisa: wimbo wa harusi ya kifalme unaoadhimisha mfalme, uzuri, haki, na kiti cha enzi kinachodumu. Baada ya giza la kushindwa, Zaburi inaweka mbele yetu maono ya ufalme wenye haki. Swali linabadilika kutoka “Kwa nini umetukataa?” kwenda “Ni mfalme wa aina gani anaweza kubeba kusudi la Mungu mbele?”

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes.

Goldingay, John. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2007.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Zaburi 44 — Hadithi ya Ushindi Inapokutana na Uzoefu wa Kushindwa