Zaburi 59: Kimbilio Katika Usiku

Tishio, kukesha, na Mungu anayekuwa ngome

1.0 Utangulizi: Hatari Inapofika Nyumbani

Usiku mwingine huwa mtulivu. Mwingine unahisi unaangaliwa. Zaburi 59 inamfundisha anayewindwa kumngojea Mungu hadi asubuhi.

Zaburi 59 inaanza na maadui walio karibu kiasi cha kuizunguka nyumba.

Kichwa chake kinaiunganisha na tukio ambalo Sauli alituma watu waizunguke nyumba ya Daudi ili wamuue (1 Sam. 19:11–17). Mikali alimsaidia Daudi atoroke kupitia dirishani, lakini hali ya zaburi inakaa katika usiku ule wa kabla ya kutoroka: watu wenye silaha nje, hatari ikizunguka, na njia ya wazi ya kutoka ikiwa haionekani.

Zaburi inaanza kwa haraka:

“Ee Mungu wangu, uniokoe na adui zangu; uniweke juu mbali na wanaoinuka juu yangu” (Zab. 59:1).

Huu si uadui wa mbali.

Watu wanauvizia uhai wake.

Wanajipanga.

Jioni wanarudi kama mbwa wa mitaani wanaozunguka mji.

Lakini zaburi haibaki imefungwa ndani ya usiku.

Picha nyingine inarudi tena na tena:

“Mungu ndiye ngome yangu.”

Na mwisho Daudi anasema:

“Nitaimba nguvu zako; naam, asubuhi nitaziimba kwa sauti fadhili zako” (mst. 16).

Usiku una mbwa wanaozunguka.

Asubuhi ina sifa.

Zaburi 59 inahusu kujifunza kuomba chini ya tishio hadi hofu ianze kupangwa upya na uhakika kwamba Mungu ni mwenye nguvu zaidi, yuko karibu zaidi, na hudumu kuliko wale wanaotuzunguka.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi

Zaburi 59 iko katika Kitabu cha Pili cha Zaburi (Zab. 42–72). Kichwa chake kinaiweka katika mgogoro maalum wa Daudi: Sauli anawatuma watu waichunguze nyumba yake ili wamuue.

Goldingay anaiita Zaburi 59 “Namna ya Kuomba Katika Hofu Kubwa.” Jina hilo linaendana na ukali wake. Sala haisogei mara moja kutoka hofu kwenda amani na kubaki huko. Inazunguka kati ya hatari na tumaini.

Zaburi ina hatua kadhaa.

Mistari 1–4a inaomba wokovu na kusisitiza kwamba Daudi hakusababisha shambulio hili. Mistari 4b–7 inaongeza ukali wa sala na kuwaeleza maadui kama mbwa wanaozunguka usiku. Mistari 8–10 inajibu kwa tumaini katika nguvu na fadhili za Mungu. Mistari 11–15 inarudi kwenye hukumu na tena kuwaonyesha maadui wakizunguka mji. Mistari 16–17 inafunga kwa wimbo wa asubuhi.

Kurudiwa huku ni muhimu.

Tishio linarudi.

Kwa hiyo tumaini nalo linarudi.

3.0 Kutembea Ndani ya Zaburi

3.1 “Uniokoe” — Sala Chini ya Tishio la Haraka (mst. 1–4a)

“Ee Mungu wangu, uniokoe na adui zangu.”

Zaburi inaanza na maagizo ya haraka.

Uniokoe.

Unilinde.

Uniopoe.

Kurudiwa kwa maneno kunaonyesha dharura.

Daudi haombi faraja isiyo na umbo. Anataka wokovu halisi kutoka hatari halisi.

Anasema maadui “wanaivizia nafsi yangu” na anawaita watu wenye nguvu.

Goldingay anaonyesha uzito wa neno hilo. Katika Zaburi, nguvu mara nyingi ni sifa ya Mungu. Hapa, kwa muda, nguvu inaonekana kuwa mikononi mwa washambuliaji.

Hilo linaongeza uzito wa mgogoro.

Daudi amezidiwa.

Ndiyo maana sala ina maana.

Zaburi haianzi kwa nguvu ya Daudi.

Inaanza kwa nguvu ya adui na kugeukia nguvu ya Mungu.

3.2 “Si kwa Dhambi Yangu” — Kilio cha Anayelengwa Bila Sababu (mst. 3c–4)

Daudi anasisitiza:

“Si kwa kosa langu wala kwa dhambi yangu, Ee Yahweh.”

Hii si kauli kwamba hajawahi kutenda dhambi.

Ni kauli kwamba shambulio hili maalum halina sababu ya haki.

Tofauti hiyo ni muhimu.

Maombolezo ya Biblia yanawapa lugha watu walioshtakiwa kwa uongo, waliolengwa, au waliowindwa bila kosa la kustahili.

Kuna nyakati toba inahitajika.

Pia kuna nyakati kinachohitajika ni haki kurudishwa.

Zaburi 59 inaruhusu hali zote mbili kwa kukataa kuchanganya mateso na hatia.

3.3 “Amka Unikabili” — Kumwomba Mungu Aone na Atende (mst. 4b–5)

“Amka, unikabili, uone!”

Lugha ni ya ujasiri.

Mungu hajalala kwa maana halisi.

Sala inaongea kutoka ndani ya uzoefu wa kuchelewa.

Hatari inapokuwa karibu na tendo la Mungu bado halionekani, inaweza kuhisi kana kwamba mbingu kimya.

Kwa hiyo mtunga zaburi anasema:

Amka.

Tazama.

Tenda.

Huu si ukosefu wa heshima.

Ni lugha ya agano.

Mwaminifu anazungumza na Mungu ambaye tabia yake inampa sababu ya kutazamia haki.

3.4 Mbwa Jioni — Tishio Linaloendelea Kuzunguka (mst. 6–7)

“Wanarudi jioni, wananguruma kama mbwa, wanauzunguka mji.”

Picha hii ni rahisi kukumbuka.

Hawa si mbwa wa nyumbani.

Ni mbwa wa mitaani wanaotafuta chakula, wasiotulia, wenye njaa.

Maadui wanaonekana kama kundi.

Vinywa vyao vina kelele.

Midomo yao ni kama panga.

Na kwa maana wanasema:

“Nani anasikia?”

Hapo ndipo teolojia iliyo chini ya vurugu yao inaonekana.

Wanadhani hakuna anayesikiliza.

Hakuna atakayewaita watoe hesabu.

Lakini mstari unaofuata unawajibu.

3.5 “Lakini Wewe, Yahweh, Unawacheka” — Mungu Hatishwi (mst. 8–10)

“Lakini wewe, Ee Yahweh, unawacheka.”

Tofauti inakuja ghafla.

Maadui wana kelele.

Mungu havutiwi na kelele hizo.

Zaburi 2 ina picha kama hii wakati watawala wanaasi dhidi ya Mungu na Masihi wake. Nguvu yao inaonekana kubwa duniani.

Kutoka mbinguni, si ya mwisho.

Kisha Daudi anasema:

“Ee Nguvu yangu, nitakungojea, kwa maana Mungu ndiye ngome yangu.”

Hapa kuna mabadiliko makubwa.

Mwanzoni washambuliaji ndio waliitwa “wenye nguvu.”

Sasa Daudi anamwita Mungu “Nguvu yangu.”

Lugha imechukuliwa tena.

Maadui wanaweza kuwa na nguvu.

Mungu ndiye chanzo cha usalama.

Na mstari unaofuata unaongeza fadhili za agano:

“Mungu wangu mwenye fadhili atanijia.”

Anayewindwa hamngojei nguvu isiyo na uso.

Anamngojea Mungu aliyejitoa kwake.

3.6 Hukumu Inayofundisha — “Usiwaue Mara Moja” (mst. 11–13)

Ombi moja lisilo la kawaida katika zaburi ni:

“Usiwaue, watu wangu wasije wakasahau.”

Daudi hataki tu maadui waondolewe.

Anataka anguko lao liwe somo.

Kiburi chao, uongo wao, na maneno yao ya uharibifu yafunuliwe kwa namna itakayofundisha jamii jambo kuhusu utawala wa Mungu.

Kisha inakuja kusudi kubwa zaidi:

“Watu wajue kwamba Mungu anatawala katika Yakobo hata miisho ya dunia.”

Mgogoro ni wa binafsi, lakini teolojia ni ya ulimwengu wote.

Utawala wa Mungu juu ya maisha moja yanayotishiwa unaelekea kwenye utawala wake juu ya dunia nzima.

Haki inapaswa kufunua ufalme.

3.7 Mbwa Wanarudi — Lakini Njaa Yao Haiandiki Mwisho (mst. 14–15)

Picha ya mbwa inarudi.

Tena wanazunguka jioni.

Tena wanatafuta chakula.

Tena wananguruma.

Kurudiwa huku ni halisi.

Matatizo hayapotei kila mara baada ya kauli moja ya imani.

Wakati mwingine hofu ileile hurudi jua linapozama.

Zaburi haichukulii hilo kuwa kushindwa.

Inarudi tu kwa Mungu tena.

Tumaini si mstari ulionyooka kila wakati.

Wakati mwingine ni njia iliyochongwa na hatua zinazorudiwa.

3.8 “Lakini Mimi Nitaimba Asubuhi” — Usiku Hauna Neno la Mwisho (mst. 16–17)

Kisha inakuja mwisho:

“Lakini mimi nitaimba nguvu zako; naam, asubuhi nitaziimba kwa sauti fadhili zako.”

Tofauti na mbwa ni kubwa.

Wao wanazunguka jioni.

Daudi anaimba asubuhi.

Wao wanategemea njaa.

Daudi anategemea fadhili za agano.

Wao wanauzunguka mji.

Mungu anakuwa ngome.

Zaburi inafunga:

“Ee Nguvu yangu, nitakuimbia sifa, kwa maana Mungu ndiye ngome yangu, Mungu mwenye kunionyesha fadhili.”

Neno la mwisho si shambulio.

Ni kumilikiwa na Mungu.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Mungu ni Ngome Kabla Hatari Haijaondoka

Daudi anamwita Mungu ngome yake wakati maadui bado wapo.

Jina hilo linakuja kabla suluhisho halijaonekana.

Mara nyingi imani hufanya hivyo.

Tunajifunza mahali usalama ulipo kabla hatujapata ukombozi wote.

Zaburi Zinatoa Lugha kwa Mateso Yasiyostahiliwa

Zaburi 59 inakataa wazo rahisi kwamba mateso daima ni uthibitisho wa hatia.

Wakati mwingine watu huteseka kwa sababu wengine wana jeuri, wivu, ufisadi, au hofu.

Zaburi inampa anayelengwa kwa uongo ruhusa ya kusema:

“Hii si kwa sababu niliisababisha.”

Maneno ya Vurugu Yanafunua Teolojia

Washambuliaji wanaongea kana kwamba hakuna anayesikia.

Huo si ujasiri tu.

Ni kuishi kana kwamba Mungu hayupo.

Kumdhuru mwingine bila hofu ya kuwajibika ni kuishi kana kwamba mbingu ni kiziwi.

Zaburi 59 inajibu:

Mungu anasikia.

Sifa za Asubuhi ni Tendo la Tumaini

Zaburi haikatai usiku.

Inaustahimili hadi uishe.

Asubuhi inakuwa picha ya kitheolojia: hatari inaweza kuzunguka kwa muda, lakini fadhili za Mungu zinampa mwaminifu upeo mwingine.

5.0 Upeo wa Kikanoni na Kristo

Zaburi 59 iko ndani ya simulizi kubwa la Biblia la mtiwa-mafuta wa Mungu anayewindwa na mamlaka iliyopotoka.

Daudi analengwa na Sauli.

Yesu naye anaangaliwa na watu wanaotafuta nafasi ya kumkamata na kumuua. Injili mara kwa mara zinaonyesha viongozi wakipanga njama, wakichunguza, na kungojea wakati unaofaa.

Kama Daudi, Yesu anazungukwa na uadui unaojisitiri nyuma ya mamlaka halali.

Lakini Yesu anajikabidhi kwa Baba.

Msalabani, nguvu za vurugu zinaonekana kana kwamba zimeshinda.

Lakini ufufuo unageuza usiku kuwa asubuhi.

Hapo Zaburi 59 inapata mwangwi mkubwa wa Kikristo.

Mungu ambaye ni ngome si Mungu anayekinga kifo tu.

Ni Mungu anayeweza kuleta uzima baada ya kifo.

Kwa hiyo wimbo wa asubuhi unafika mbali kuliko kutoroka hatari moja.

Unaelekea kwenye alfajiri kubwa ambamo kifo chenyewe kinapoteza mamlaka yake.

6.0 Maisha ya Kila Siku

1. Omba kwa uwazi wakati hatari ni ya wazi. Zaburi 59 inataja maadui, maneno, mipango, hofu, na muda. Sala ya kweli si lazima iwe ya jumla.

2. Usidhani mateso yanathibitisha hatia. Jichunguze kwa uaminifu, lakini usikubali lawama ya uongo kwa sababu tu uko chini ya shinikizo.

3. Kumbuka kwamba Mungu anasikia kile watu wa jeuri wanadhani hakuna anayesikia. Mipango ya siri haijafichika kwake.

4. Mwite Mungu ngome yako kabla hali haijatatuliwa. Imani mara nyingi hutaja tabia ya Mungu kabla mazingira hayajabadilika.

5. Tarajia wakati mwingine hofu irudi. Mbwa wanarudi katika zaburi. Hofu inayojirudia inaweza kuhitaji tumaini linalojirudia.

6. Omba haki inayofunua ukweli. Usiombe tu maadui waache, bali pia uongo, kiburi, na uharibifu vifunuliwe.

7. Weka nafasi ya sifa za asubuhi. Usiruhusu usiku uandike sentensi ya mwisho.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni “usiku” gani ninaopitia sasa?

2. Ni wapi ninajisikia kuangaliwa, kupingwa, au kutoeleweka?

3. Je, nimewahi kudhani kimakosa kwamba mateso yanamaanisha lazima nina hatia?

4. Inamaanisha nini kwangu kumwita Mungu “ngome yangu” kabla hali haijabadilika?

5. Ni hofu gani inarudi kama mbwa wa jioni?

6. Sifa za asubuhi zingesikikaje katika hali yangu ya sasa?

8.0 Sala ya Itikio

Ee Mungu, ngome yangu, niokoe na nisichoweza kudhibiti.

Unaona kinachongoja gizani. Unasikia kinachosemwa kwa siri.

Ninaposhtakiwa kwa uongo, niweke katika kweli.

Ninapoogopa, nilinde nisitawaliwe na hofu.

Wengine wanapotumia nguvu dhidi yangu, nikumbushe kwamba wewe ndiwe Nguvu yangu.

Usiruhusu usiku ufafanue kesho yangu.

Nijie kwa fadhili zako.

Na asubuhi itakapofika, weka wimbo kinywani mwangu.

Wewe ndiwe ngome yangu. Wewe ndiwe kimbilio langu wakati wa shida. Wewe ndiwe Mungu anayebaki mwaminifu kwangu.

Amina.

9.0 Dirisha la Zaburi Inayofuata

Zaburi 59 inaishia na uhakika kwamba Mungu anatawala na anakuwa ngome kwa anayewindwa.

Zaburi 60 itaanza kwa sauti tofauti.

Huko mgogoro si wa mtu mmoja tu bali wa taifa.

Watu wanahisi kana kwamba Mungu amewakataa.

Swali linakuwa:

Tunaombaje wakati kushindwa kunaonekana kupingana na ahadi ambayo Mungu aliwahi kutoa?

10.0 Marejeo

Goldingay, John. Psalms, Volume 2: Psalms 42–89. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2007.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes.

BibleProject. “The Book of Psalms.” Old Testament Overview Guide.

Zaburi 59 — Usiku Unapokuwa na Wanaokuangalia