Fedha Safi Katikati ya Soko la Uongo: Zaburi 12 na Neno Linalopita Motoni

Mitaa imejaa maneno yaliyopambwa, lakini ukweli umekuwa haba. Ndipo Bwana anasema— kama fedha iliyojaribiwa motoni.

1.0 Utangulizi: Nini Hutokea Tunaposhindwa Kuamini Maneno Yanayotuzunguka?

Jamii haivunjiki tu wakati kuta zinaanguka. Inaweza pia kuvunjika wakati maneno yanapopoteza uzito wake. Ahadi huwa mbinu, sifa huficha ujanja, na uvumi huharibu jina. Lugha inapokosa uaminifu, kuaminiana hudhoofika na wanyonge huwa rahisi kutumiwa.

Zaburi 12 inaingia katika ulimwengu huo. Mtunga zaburi anaangalia huku na huku na anahisi watu waaminifu wametoweka. Midomo ni laini, mioyo imegawanyika, na wanaojua kutumia maneno wanajigamba kwamba ndimi zao zitawapa ushindi. Hili si tatizo la adabu tu; ni pambano kuhusu aina ya ulimwengu ambao maneno yanajenga.

Ndipo Bwana anazungumza. Maneno yake yanatofautiana na sarafu bandia ya maneno ya wanadamu: ni safi kama fedha iliyosafishwa tena na tena. Lakini waongo wote hawajatoweka. Waovu bado wanatembea huku na huku. Imani inalazimika kuishi kati ya ahadi ya Mungu na mazingira ambayo bado hayajabadilika.

Andiko hili linahusu maneno yaliyoharibika kiasi cha kugeuka kuwa mgogoro wa kuaminiana, kwa sababu maneno ya wanadamu yanapoondolewa ukweli, neno la Mungu la uaminifu huwa hukumu juu ya udanganyifu na tumaini kwa wanyonge.

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Mgogoro Unapoingia Kinywani

Zaburi 12 ina kichwa kinachohusishwa na Daudi pamoja na maelekezo ya muziki ambayo maana yake kamili haijulikani. Haitaji tukio moja maalumu, lakini hali ya jamii iko wazi: uaminifu umekuwa haba, udanganyifu umezoeleka, na wanyonge wanaumia kwa sababu ya watu wanaotumia maneno kutafuta nguvu.

Katika Kitabu cha Kwanza, Zaburi 12 iko ndani ya Zaburi 11–14. Zaburi 11 iliuliza mwenye haki afanye nini misingi inapobomoka; Zaburi 12 inaonyesha misingi hiyo ikiharibiwa kupitia maneno. BibleProject inaona Zaburi 9–14 kama nyimbo ambap o Daudi anaungana na maskini na wenye kuonewa, na Zaburi 12:5 inaweka hilo wazi.

Kidner anaona zaburi ikisogea kutoka maombi kwenda ahadi na kurudi katika maombi. Goldingay anaonyesha kwamba ushindi wa watu wasio waaminifu unaizunguka zaburi katika mistari 1 na 8. Katikati, Bwana mwenyewe anasema katika mstari wa 5, na mstari wa 6 unasifu usafi wa maneno yake. Hivyo ni pambano la sauti: maneno matupu, majivuno ya ulimi, kuugua kwa wahitaji, na neno la Mungu linaloweza kuaminiwa.

3.0 Kutembea Katika Andiko

3.1 Zaburi 12:1–2 — Uaminifu Unapoonekana Kutoweka

Zaburi inaanza ghafla: “Ee Bwana, tusaidie.” Maombi ya kibiblia yanaruhusu hali mbaya ya jamii kuletwa mbele za Mungu bila kuipamba. Sababu inafuata: waaminifu wametoweka. Hii si sensa ya kila mtu, bali ni lugha ya mtu anayehisi amezungukwa na watu wasioweza kuaminiwa.

Mstari wa 2 unaeleza tatizo. Watu wanasema “ubatili” kwa wenzao. Tatizo si uongo wa moja kwa moja tu, bali maneno yasiyo ya dhati, yasiyowajibika, au yasiyoendana na nia ya kweli. “Midomo ya kujipendekeza” inalenga kupata kibali au faida. “Moyo na moyo” unaonyesha chanzo: anachosema mtu nje hakilingani na anachokusudia ndani.

Uadilifu wa kibiblia ni kinyume chake. Moyo mmoja huzaa maneno yanayoweza kuaminiwa. Moyo uliogawanyika hugeuza mazungumzo kuwa maigizo.

3.2 Zaburi 12:3–4 — Ulimi Unapojidai Kuwa Mfalme

Mtunga zaburi anamwomba Bwana anyamazishe midomo ya kujipendekeza na ulimi unaonena makuu. Ukali wa ombi unaendana na madhara ya maneno yanayotumiwa kutawala.

Majivuno yao yanaogopesha: “Kwa ndimi zetu tutashinda … ni nani aliye bwana juu yetu?” Wanaamini wanaweza kuzungumza mpaka wakakwepa uwajibikaji. Wakidhibiti simulizi, wakawapa watu majina yanayowafaa, wakawapendeza wasikilizaji na kuwatisha wakosoaji, ni nani atakayewazuia?

Swali la mwisho linafunua tatizo la kiroho. “Ni nani aliye bwana juu yetu?” ni namna ya kuishi kana kwamba hakuna mamlaka juu ya kinywa chao. Ulimi unakuwa sanamu tunapoamini uwezo wetu wa kuunda simulizi unatufanya tusijibu mbele za Mungu.

3.3 Zaburi 12:5 — Mungu Anaposikia Kuugua Kulikofichwa na Kelele

Sauti mpya inaingia: “Kwa ajili ya kuonewa kwa maskini, kwa ajili ya kuugua kwa wahitaji, sasa nitaondoka,” asema Bwana.

Zaburi imezungumza kuhusu uongo; Bwana anawataja waathiriwa wake. Mifumo ya udanganyifu haiumizi kila mtu kwa kiwango sawa. Wenye rasilimali chache au ulinzi dhaifu hulipa gharama kubwa. Taarifa ya uongo inaweza kuondoa kazi, na kukataa kwa mwenye mamlaka kunaweza kuinyamazisha sauti ya mtu anayeogopa.

Maneno hayo yanatukumbusha Kutoka, ambako Mungu alisikia kuugua kwa Israeli na akatenda (Kut. 2:23–25; 6:5). Wahitaji huenda wasiwe na sala zilizopangwa vizuri, lakini Mungu husikia maumivu ambayo wenye nguvu wamepuuza. “Sasa nitaondoka” ni lugha ya kifalme: ufalme wa Mungu unaonekana anaposimama upande wa wanaokandamizwa.

3.4 Zaburi 12:6 — Neno Linapopita Motoni Bila Kuharibika

Kinyume na maneno laini, ya hila na ya kujigamba, tunasikia: “Maneno ya Bwana ni maneno safi, ni fedha iliyojaribiwa … mara saba.” Saba inaonyesha ukamilifu. Taswira haimaanishi kwamba neno la Mungu lilianza na uchafu; inasisitiza kwamba linaweza kujaribiwa kikamilifu na kuonekana kuwa la kweli.

Maneno ya wanadamu katika mistari 1–4 yakipimwa yanaanguka; neno la Mungu linapita motoni. Ahadi ya mstari wa 5 inaaminika kwa sababu Msemaji mwenyewe ni mwaminifu. Taswira hii pia inatuchunguza. Mara nyingi tunataka maneno laini yanayolinda starehe yetu; Mungu hutupa maneno safi yanayoweza kutusahihisha, kutufunua, kutuponya na kutuita katika uaminifu.

3.5 Zaburi 12:7–8 — Ahadi na Halisia Zinapoishi Mtaa Mmoja

Mwisho wa zaburi unashangaza kwa sababu dunia haijabadilika kwa macho. Mtunga zaburi anamwomba Bwana awalinde watu wake. Kisha waovu bado wanatembea huku na huku, na mambo ya hovyo au yasiyo na thamani yanainuliwa.

Zaburi 12 haikimbilii mwisho wa furaha usio wa kweli. Mungu amesema, lakini wadanganyifu bado wapo. Wanyonge wamepokea ahadi, lakini bado sio marekebisho kamili ya jamii.

Hili ni tumaini la kibiblia lililokomaa. Imani haitutaki tuiite giza nuru. Tunaweza kuliamini neno la Mungu huku tukilalamikia hali inayolipinga. Kwa kuwa Bwana amesema atainuka, tunaweza kuendelea kuomba atimize alilosema.

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Kwanza, maneno ni sehemu ya misingi ya kimaadili ya jamii. Familia, kanisa, mahakama, biashara, serikali na urafiki hutegemea maneno kuwa na maana. Maneno yanapogeuzwa zana za hila, wenye nguvu hupata nafasi zaidi ya kuwanyonya wanyonge.

Pili, Mungu husikiliza sauti kutoka chini. Bwana anainuka kwa sababu maskini wameharibiwa na wahitaji wanaugua. Ufalme wake umefungamanishwa na hali ya watu ambao wengine wanaweza kuwapuuza.

Tatu, neno la Mungu ni la kuaminika hata mazingira yasipobadilika mara moja. Mstari wa 6 unasifu maneno safi; mstari wa 8 bado unaona waovu wakitembea kwa uhuru. Ahadi na malalamiko vinaweza kuishi pamoja.

Nne, maombolezo yanapinga kukata tamaa. Mtunga zaburi hasemi kwamba kwa sababu kila mtu anadanganya basi ukweli hauna maana. Anamlilia Bwana. Maombi yanakataa kuuita uovu jambo la kawaida kwa sababu tu umeenea.

5.0 Upeo wa Kibiblia na Kikristo

Biblia mara nyingi inaonyesha maneno kama suala la ufalme. Mwanzo 3 inaonyesha nyoka akiharibu uaminifu kwa kupotosha maneno ya Mungu. Manabii wanawakabili viongozi wanaopenda ujumbe laini kuliko ukweli mgumu (Isa. 30:9–11; Yer. 5:30–31), na Mithali inasema mauti na uzima vinaweza kuwa katika uwezo wa ulimi (Mit. 18:21).

Zaburi 12 inazalisha hamu ya kuona mwanadamu ambaye moyo na maneno yake ni kitu kimoja. Agano Jipya linamwonyesha Yesu katika mwelekeo huo. Hatumi maneno kwa hila, anafunua unafiki, anawahubiri maskini habari njema, na anasema kweli hata inapompeleka msalabani. 1 Petro inasema kwamba “hila haikuonekana kinywani mwake” (1 Pet. 2:22). Kusulubiwa kwake kunaonyesha uongo na mashtaka yakikusanyika dhidi ya mwenye haki; ufufuo wake unatangaza kwamba simulizi la uongo halitakuwa neno la mwisho.

Yesu pia anaunda watu ambao maneno yao yanafanywa mapya na Roho. Kanisa linaagizwa kuacha uongo na kusema kweli katika upendo (Efe. 4:15, 25). Jumuiya ya Mfalme aliyefufuka inaitwa kufanya mazungumzo kuwa mahali pa ukweli, neema, ulinzi na habari njema.

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Chunguza tofauti kati ya maneno yako na nia yako. Jiulize kama sifa, ahadi au lugha ya kiroho vinaficha kusudi tofauti.

2. Usisiendekeze kujipendekeza kwa sababu tu kunafurahisha. Wakaribishe watu wanaoweza kukuambia kweli bila kutaka kukutawala.

3. Hakikisha kabla ya kurudia habari. Taarifa ya uongo huwa suala la haki inapoweza kuharibu jina au usalama wa mwingine.

4. Fanya lugha ya kanisa iwe salama kwa wanyonge. Usiruhusu cheo, ushawishi au taswira ya taasisi kunyamazisha taarifa za madhara.

5. Tumia maneno kutoa hifadhi, si kupata nguvu juu ya wengine. Timiza ahadi, omba msamaha wazi na kataa vitisho vinavyojificha ndani ya ushauri.

6. Omba hata kwa kuugua ambako hakuwezi kupambwa. Mungu hahitaji ufasaha kabla ya kusikia maumivu.

7. Shikilia ahadi na malalamiko pamoja. Liamini neno safi la Mungu huku ukiendelea kutaja kile ambacho bado ni cha uongo au hakijatatuliwa.

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni wapi maneno yangu yamekuwa laini kuliko moyo wangu ulivyo wa kweli?

2. Ni sauti ya nani ambayo jumuiya yangu huiweka pembeni kwa urahisi?

3. Ni habari gani ya uongo au iliyotiwa chumvi ninayoweza kuirudia kwa sababu inaunga mkono upande wangu?

4. Ni wapi ninahitaji kumwamini Mungu bila kujifanya kwamba hali tayari imetengenezwa?

5. Namna ya Yesu ya kusema kweli inanipa changamoto gani katika matumizi ya ushawishi wangu?

8.0 Sala ya Mwitikio

Ee Bwana, Mungu ambaye maneno yako ni safi, utuokoe kutoka katika mioyo iliyogawanyika na uyafanye maneno yetu yaaminike. Sikia wale waliojeruhiwa na uongo, kujipendekeza, vitisho na ukimya. Inuka kwa ajili ya maskini na wahitaji. Safisha maneno yetu mpaka ukweli na upendo viwe pamoja. Tulinde dhidi ya kukata tamaa wakati udanganyifu bado unatembea wazi wazi. Tufanye tufanane na Yesu ambaye hila haikuonekana kinywani mwake, na jumuiya zetu ziwe mahali ambapo neno lako la uaminifu linakuwa hifadhi kwa wanyonge. Amina.

9.0 Dirisha Kuelekea Kinachofuata

Zaburi 12 inamsikia Bwana akisema, “Sasa nitaondoka,” lakini inamalizika huku waovu bado wakitembea. Zaburi 13 inaingia katika pengo hilo lenye maumivu kati ya ahadi na kutimia tunakoweza kuona. Kilio cha jamii sasa kinakuwa cha mtu binafsi: “Hata lini, Ee Bwana?” Neno limeshasemwa, lakini kusubiri kutajaribu kama moyo unaweza kuendelea kuamini kabla mazingira hayajabadilika.

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject, 2020.

BibleProject. Visual Commentary: Psalm 8—Study Notes. Portland, OR: BibleProject, 2021.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Sikiliza wimbo wa sura hii ↗