Usiku Mrefu Unapojifunza Kuimba: Zaburi 13 na Imani Kabla ya Jibu

01

1.0 Utangulizi: Tunafanya Nini Wakati Kuchelewa kwa Mungu Kunakuwa Sehemu ya Maumivu?

Baadhi ya mateso huumiza mara mbili. Kwanza kuna jeraha lenyewe—tishio, hasara, ugonjwa, dhuluma, au kesho isiyoeleweka. Kisha kuna jeraha la pili: muda unaendelea kupita bila jibu linaloonekana. Kesho inapogeuka kuwa leo nyingine yenye maumivu yale yale, moyo huanza kuuliza, “Hata lini?”

Zaburi 13 inalipa swali hilo nafasi kubwa ajabu ingawa ina mistari sita tu. Mara nne mtunga-zaburi anauliza, “Hata lini?” Anahisi kana kwamba Yahweh amemsahau, amemfichia uso, mawazo yake yamejaa mashauri yenye huzuni, na adui ameinuliwa juu yake. Sala haimwaibishi kwa kuhisi ameachwa. Inampa lugha ya kusema kile kinachomuuma.

Kisha sauti inabadilika: “Unitazame. Unijibu. Yatie nuru macho yangu.” Maombolezo yanageuka kuwa ombi. Hatimaye, bila taarifa kwamba adui ameondoka au hali imebadilika, anasema, “Lakini nimezitumainia fadhili zako.” Usiku haujaisha, lakini wimbo umeanza ndani yake.

Andiko hili linahusu kuchelewa kunakogeuka kuwa imani ya kuomba, kwa sababu imani ya kibiblia haipimi uaminifu wa Mungu kwa kasi ya mabadiliko yanayoonekana; inaleta mbele zake uzito wa kusubiri na kuendelea kumwomba atende.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Kilio cha Mtu Mmoja Ndani ya Pambano Kubwa la Zaburi

Zaburi 13 iko katika Kitabu cha Kwanza na ndani ya mkusanyiko wa Zaburi 3–14. Zaburi 1–2 zinatambulisha mtu mwenye haki aliyeumbwa na Torah pamoja na Mfalme aliyetiwa mafuta na Yahweh. Zaburi 3–14 zinaweka matumaini hayo ndani ya hatari. Daudi na wenye kuonewa wanazungukwa na maadui, jeuri, uongo, na hali ya Mungu kuonekana kuchelewa. BibleProject inaonyesha kwamba lugha ya maadui na vilio vya ukombozi vinarudiwa katika sehemu hii.

Uhusiano na Zaburi 12 ni muhimu. Zaburi 12 inamsikia Yahweh akisema, “Sasa nitaondoka,” kwa ajili ya maskini na wahitaji, lakini inaishia waovu bado wakitembea waziwazi. Zaburi 13 inaingia katikati ya nafasi hiyo: Mungu amesema atatenda, lakini mwabudu bado anasubiri.

Goldingay anaona hatua tatu: malalamiko katika aya 1–2, ombi katika aya 3–4, kisha imani na ahadi ya kusifu katika aya 5–6. Kidner pia anaona jozi tatu za mistari zikikwea kutoka hali ya ukiwa kuelekea furaha. Hakuna tukio maalumu la kihistoria linalotajwa, na hilo linaifanya sala ya Daudi iwe sala ya vizazi vingi vinavyosubiri muda mrefu kuliko vilivyotarajia.

03

3.0 Kutembea Katika Andiko

04

3.1 Zaburi 13:1–2 — “Hata Lini?” Linapokuwa Lugha ya Imani

“Hata lini, Ee Yahweh? Utanisahau milele? Hata lini utanificha uso wako?” Hili si swali la kutaka tarehe. Ni kilio cha kupinga hali: jambo hili limeendelea sana; lazima kitu kibadilike.

Goldingay anaonyesha kwamba malalamiko yanaelekea pande tatu—kwa Mungu, ndani ya nafsi, na kwa adui. Kwanza kuna jeraha la kitheolojia: Yahweh anaonekana kusahau na kuficha uso wake. Katika Biblia, Mungu “kukumbuka” mara nyingi huongoza kwenye tendo, kama katika Kutoka 2:24–25. Uso wake kung’aa ni ishara ya baraka (Hes. 6:24–26). Kwa hiyo kusema ameficha uso ni kusema, “Najua unaona, lakini sioni ukitenda.”

Kisha maumivu yanaingia ndani: “Hata lini niweke mashauri na huzuni moyoni mwangu mchana kutwa?” Tishio limehamia ndani ya akili. Mwombaji anaendelea kufanya mikutano na nafsi yake—kupitia uwezekano mmoja baada ya mwingine, kuogopa kesho, na kutafuta mpango utakaoifanya hatari idhibitiwe.

Hatimaye adui ameinuliwa juu yake. Sasa mateso yana sura ya hadharani: upande usio sahihi unaonekana kushinda. Zaburi 13 haitenganishi maumivu ya kiroho, ya kihisia, na ya kijamii. Jeraha moja linaweza kuingia katika vyumba vyote vitatu.

05

3.2 Zaburi 13:3–4 — Sala Inapomwomba Mungu Atazame, Ajibu, na Atie Nuru

Maswali sasa yanageuka kuwa maombi ya haraka: “Unitazame, unijibu, Ee Yahweh Mungu wangu; yatie nuru macho yangu, nisilale usingizi wa mauti.” Mtunga-zaburi haombi hisia nzuri tu; anaomba Mungu aoneshe uangalifu unaogeuka kuwa tendo.

Maneno “Yahweh Mungu wangu” yanaweka uhusiano wa agano ndani ya sala. Uso uliofichika haujafuta uhusiano. Kwa sababu wewe ni Mungu wangu, ukimya wako unauma—na bado ninaweza kukuomba msaada.

“Kutia nuru macho” kunaonyesha maisha mapya, moyo kuimarishwa, na nguvu kurudi. Mauti iko karibu kiasi cha kuitwa usingizi. Aya ya 4 inaongeza hofu nyingine: adui atasema, “Nimemshinda,” na wapinzani watafurahi akianguka. Hivyo sala si ya kuishi tu; ni ombi kwamba Mungu asiruhusu uovu uandike maana ya mwisho ya maisha ya mwaminifu.

06

3.3 Zaburi 13:5–6 — Hali Haijabadilika, Lakini “Mimi” Amechagua Mahali pa Kusimama

Kisha linakuja neno dogo lenye nguvu: “Lakini.” “Lakini nimezitumainia fadhili zako; moyo wangu na uufurahie wokovu wako.” Adui anatazamia kufurahi, lakini mwombaji anasema, “Mimi nitafurahi.” Wimbo wa adui unajibiwa kabla haujaanza.

Msingi ni hesed —fadhili za Mungu, upendo wake wa agano usioachilia. Kidner anasisitiza kwamba hata shinikizo likiwa kubwa, mwombaji bado anaweza kuchagua kujikabidhi kwa Mungu kwa sababu agano la Mungu limesimama. Imani si kujiamini kwamba hisia zetu ni imara. Ni kuuegemeza moyo unaotetemeka kwenye tabia ya Mungu iliyoahidiwa.

Zaburi haisemi ukombozi tayari umeonekana. Goldingay kwa hiyo haoni sababu ya kudhani kulikuwa na ujumbe maalumu wa Mungu ambao haujaandikwa kati ya aya 4 na 5. Malalamiko, ombi, na imani vinaweza kuishi pamoja. Mwombaji bado anaweza kusema “Hata lini?” na wakati huohuo kusema, “Nimekutumaini.”

“Nitamwimbia Yahweh, kwa kuwa amenitendea kwa ukarimu” inatazama mbele kwa uhakika kiasi kwamba jibu la baadaye linaanza kuunda sauti ya sasa. Imani inaanza kufanya mazoezi ya wimbo kabla milango ya ukombozi haijafunguka kabisa.

07

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Kwanza, maombolezo si kinyume cha imani; mara nyingi ndiyo sauti ya imani wakati upendo unalazimika kusubiri. Mtu asiyejali haulizi, “Hata lini?” Aliye katika agano huuliza kwa sababu uhusiano bado una maana.

Pili, Mungu kujificha kunahisiwa kama kutokutenda kwake, si uthibitisho kwamba hayupo. Zaburi haimalizii kwa kusema Mungu hayupo; inamwomba Mungu anayeonekana kufichika atazame, ajibu, na atende.

Tatu, Biblia haifanyi wasiwasi kuwa jambo la ndani pekee. Zaburi inamuunganisha Mungu, moyo, na adui. Wakati mwingine akili inasumbuka kwa sababu mazingira ni hatari kweli; sala na hatua za busara za kujilinda zinaweza kwenda pamoja.

Nne, tumaini linategemea hesed, si ushahidi wa haraka. Ungamo si, “Kila kitu sasa kinaonekana vizuri,” bali, “Fadhili zako za agano bado ndizo kweli kubwa ninayoshikilia.”

08

5.0 Upeo wa Kibiblia na Kikristo

Zaburi 13 ni sehemu ya kilio kirefu cha Biblia cha watu wanaosubiri. Israeli wanaugua chini ya Farao kabla Mungu hajashuka kuwaokoa (Kut. 2:23–25). Habakuki anauliza, “Hata lini?” wakati jeuri bado inaendelea (Hab. 1:2–4). Ufunuo 6:10 linaweka swali hilo hilo midomoni mwa mashahidi waaminifu wanaongojea haki. Maandiko hayafanyi kuchelewa kwa haki kuwa swali la kitoto.

Agano Jipya halijengi hoja ya moja kwa moja kuhusu Kristo kutoka Zaburi 13. Hata hivyo Yesu anaingia ndani ya lugha pana ya maombolezo ya Daudi. Gethsemane anahuzunika sana na kukileta kikombe mbele za Baba (Marko 14:33–36). Msalabani anatumia kilio cha Zaburi 22 cha kuachwa (Marko 15:34). Anaingia mahali ambapo maadui wanaonekana kushinda na mauti inaonekana kufunga hadithi.

Ufufuo unakuwa jibu la Mungu linalopinga hukumu hiyo ya kuonekana. Adui hapewi neno la mwisho juu ya Masihi wa Israeli. Mungu anamfufua Yesu aliyesulubiwa, anamthibitisha kuwa mwenye haki, na kuanzisha uumbaji mpya katikati ya ulimwengu wa zamani.

Kwa hiyo kanisa linaishi katika hali ya “tayari, lakini bado.” Kristo amefufuka, lakini uumbaji bado unaugua (Rum. 8:22–25). Tunaendelea kuuliza, “Hata lini?” lakini tunauliza kama watu ambao katika Yesu wameiona nuru ya kwanza ya jibu.

09

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Omba kuhusu muda, si tatizo pekee. Mwambie Mungu jinsi jambo hili limekuchosha kwa sababu ya kuendelea kwake.

2. Taja pande tatu za jeraha: kinachoonekana kutokea kati yako na Mungu, kinachoendelea ndani yako, na watu au mifumo inayoongeza shinikizo.

3. Geuza mizunguko ya mawazo kuwa sala. Chukua hofu moja inayojirudia na uiweke katika maneno: “Unitazame. Unijibu. Nitie nuru.”

4. Tafuta msaada wa vitendo bila kuacha sala. Matibabu, ushauri nasaha, ulinzi, msaada wa kisheria, kupanga fedha, au jumuiya yenye kuaminika vinaweza kuwa sehemu ya uaminifu.

5. Usiruhusu adui aandike tafsiri ya mwisho. Kushindwa, mashtaka, ugonjwa, kukataliwa, au kuchelewa vinaweza kuwa kweli bila kuwa hukumu ya mwisho ya maisha yako.

6. Egemeza imani kwenye tabia ya Mungu, si uthabiti wa hisia zako. Moyo unaotetemeka bado unaweza kujikabidhi kwa fadhili zake.

7. Jizoeze kusifu kabla jibu halijakamilika bila kujifanya. Mshukuru Mungu kwa uaminifu wake huku ukitaja wazi yale ambayo bado hayajatatuliwa.

10

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni jambo gani limekuwa chungu zaidi kwa sababu limeendelea kwa muda mrefu?

2. Ni wapi nimechukulia kutokuona tendo la Mungu kuwa ushahidi kwamba amenisahau?

3. Ni ushauri au hofu gani inaendelea kuzunguka akilini mwangu, na ninawezaje kuigeuza kuwa sala maalumu?

4. Ningemtegemea Mungu kwa fadhili zake namna gani bila kujifanya kwamba tatizo limetoweka?

5. Kifo na ufufuo wa Yesu vinabadilishaje maana ya kipindi ambacho upande usio sahihi unaonekana kushinda?

11

8.0 Sala ya Mwitikio

Ee Yahweh Mungu wangu, usiku unapokuwa mrefu na uso wako unapoonekana kufichika, pokea maswali niliyochoka kuyauliza. Unitazame, unijibu, na uyatie nuru macho yangu. Nipe hekima kwa hatari iliyo nje yangu na rehema kwa msukosuko ulio ndani yangu. Usiruhusu ushindi wa muda mfupi ugeuke kuwa hukumu ya mwisho. Nisipoona njia ikibadilika, nifundishe kuuegemeza moyo wangu kwenye fadhili zako. Weka tumaini la ufufuo ndani ya maombolezo yangu, na uanzishe ndani yangu wimbo nitakaokuja kuuimba kikamilifu. Kwa Yesu, Mfalme aliyesulubiwa na kufufuka, amina.

12

9.0 Dirisha la Kuelekea Kinachofuata

Zaburi 13 inaanza na mtu mmoja aliyejeruhiwa akiuliza adui atainuliwa juu yake hata lini. Zaburi 14 inapanua lenzi. Tatizo sasa si “adui yangu” tu, bali ulimwengu wa wanadamu uliopinda kuelekea upumbavu, uharibifu, na kuwameza watu wa Mungu. Usiku mrefu unageuka kuwa uchunguzi wa jamii, na sala inaelekea Sayuni: “Laiti wokovu wa Israeli ungetoka Sayuni!”

13

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

BibleProject. Visual Commentary: Psalm 8—Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.