Mpumbavu hufunga mlango wa moyo na kusema, “Hakuna anayeona.” Lakini mbingu ina dirisha. Bwana anaangalia, yuko kati ya waaminifu, na kilio cha wanyonge anakigeuzia kuelekea Sayuni.
01
1.0 Utangulizi: Nini Hutokea Tunapoishi Kana Kwamba Mungu Hayupo?
Kuna kutokuamini kunakojadiliwa kwa maneno, na kuna kutokuamini kunakoonekana katika maisha. Mtu anaweza asikane hadharani kwamba Mungu yupo, lakini akapanga fedha, madaraka, mahusiano na tamaa zake kana kwamba hakuna jicho la Mungu linaloona. Zaburi 14 inashughulika sana na kutokuamini huku kwa vitendo.
“Mpumbavu amesema moyoni mwake, ‘Hakuna Mungu.’” Hapa si somo la falsafa kuhusu kuwepo kwa Mungu. Ni uamuzi wa moyo wa kumweka Mungu pembeni: Mungu hayupo hapa, Mungu hataingilia, hatupaswi kumwuliza. Wazo hilo likikaa moyoni, ufisadi hutoka ndani na kuingia katika jamii. Watu huacha kumtafuta Mungu, “huwala watu wangu kama walavyo mkate,” na hudharau kimbilio la wanyonge.
Lakini Zaburi 14 inainua macho juu. Mungu ambaye mpumbavu amemtoa katika chumba ndiye anayechungulia kutoka mbinguni. Anaona, yuko kati ya wenye haki, na zaburi inafungwa kwa hamu ya wokovu kutoka Sayuni.
Andiko hili linahusu kutokuamini kwa vitendo kunavyofichuliwa na uwepo wa Mungu, kwa sababu Mungu ambaye kiburi cha mwanadamu kinampuuza anaangalia, anakaa kati ya waaminifu, na anauelekeza ulimwengu kuelekea urejesho.
02
2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Mwisho wa Mandhari Iliyojeruhiwa
Zaburi 14 iko katika Kitabu cha Kwanza na inafunga kundi la Zaburi 3–14. Zaburi 1–2 zinamtambulisha mwenye haki anayeongozwa na Torati na Mfalme aliyetiwa mafuta. Zaburi 3–7 zinamwonyesha Daudi chini ya mashinikizo ya maadui. Zaburi 8 inaonyesha Mungu akiinua wanadamu walio dhaifu washiriki katika utawala wake. Zaburi 9–14 zinapanua picha: Daudi anaungana na maskini na wanaoteswa, huku maadui wakitajwa kama waovu, watesi na mataifa.
BibleProject inaonyesha kwamba Zaburi 14 inafunga sehemu hii kwa kutafakari tabia ya waovu na kwa kilio cha ukombozi kutoka Sayuni. Zaburi 13 ilikuwa ya mtu mmoja—“Hata lini adui yangu atainuliwa juu yangu?” Zaburi 14 inapanua lenzi kutoka kwa mtu mmoja hadi kwenye jamii iliyoharibika.
Kidner anaona kutomjali Mungu kukijidhihirisha kwa namna mbili: kuupuuza utaratibu wa Mungu katika aya 1– 3 na kuwatesa watu wake katika aya 4–6. Goldingay naye anaweka uharibifu wa mwanadamu kinyume na kuangalia kwa Bwana, uwepo wake, na ahadi ya kurejesha. Zaburi hii inarudiwa kwa utofauti fulani katika Zaburi 53, ishara kwamba Israeli ilihitaji utambuzi huu zaidi ya mara moja.
03
3.0 Kutembea Katika Andiko
04
3.1 Zaburi 14:1 — Moyo Unapomtoa Mungu katika Maisha ya Kila Siku
“Mpumbavu amesema moyoni mwake, ‘Hakuna Mungu.’” Neno la Kiebrania nabal halimaanishi mtu asiye na akili nyingi. Kidner analieleza kama upotovu wa makusudi; Goldingay anatumia wazo la “mhalifu.” Upumbavu wa Biblia ni tatizo la tabia. Nabali wa 1 Samweli 25 ni picha hai: mwenye kiburi, asiye na shukrani, na asiyeona wajibu wa maadili unaomzunguka.
Kauli hiyo inasemwa “moyoni,” kama kitovu cha nia, uamuzi na tamaa. Goldingay anaona maana ya karibu kama “Mungu hayupo hapa” au “Mungu hahusiki.” Zaburi 10 tayari imeonyesha mantiki hiyo: mwovu anaishi kana kwamba Mungu hatamwita kutoa hesabu.
Matokeo yanaingia katika jamii: “Wameharibika, wamefanya matendo ya kuchukiza; hakuna atendaye mema.” Tunachoamini kuhusu uwajibikaji huunda dunia tunayojenga. Mungu akiondolewa kwenye upeo wa macho, tamaa inaweza kuwa sheria na watu wakawa vifaa vya kutumiwa.
05
3.2 Zaburi 14:2–3 — Bwana Anapochungulia Kupitia Dirisha
Mpumbavu anasema Mungu hayupo; aya ya 2 inajibu kwa kumtaja Bwana kwanza: “Bwana kutoka mbinguni aliwachungulia wanadamu.” Goldingay anaonyesha kwamba kitenzi kinaweza kutoa picha ya mtu anayejiegemeza dirishani ili kuona kinachoendelea. Dunia inasema mbingu haihusiki; kumbe mbingu tayari inaangalia.
Bwana anatafuta “mwenye akili, amtafutaye Mungu.” Hekima hapa ni ya kiuhusiano na kimaadili: maisha yanaishiwa mbele za Mungu, tukipokea mwongozo wake badala ya kujifanyia wema kwa masharti yetu.
Lakini uchunguzi ni mzito: “Wote wamepotoka … hakuna atendaye mema, hata mmoja.” Lugha hii inakumbusha ulimwengu kabla ya gharika (Mwa. 6:11–12). Paulo baadaye anaitumia katika Warumi 3:10–12. Maana yake si kwamba kila mtu amefanya kila uovu, bali kwamba Myahudi na Myunani wote wako chini ya dhambi. Zaburi 14 inatusawazisha mbele ya Injili: hakuna wa kujisifu; wote tunahitaji neema.
06
3.3 Zaburi 14:4–5 — Watu Wanapomezwa Kana Kwamba Ni Mkate
Zaburi inauliza, “Je, watenda maovu wote hawajui?” “Wanawala watu wangu kama walavyo mkate,” na “hawamwiti Bwana.” Picha hii inatisha kwa sababu kula mkate ni jambo la kawaida. Unyonyaji umegeuka desturi. Watu wanaweza kuharibu riziki, kutumia vibaya udhaifu wa mtu, halafu wakaendelea na maisha kana kwamba hakuna kilichotokea.
Goldingay anaona kwamba wengine wanaweza hata kuishi kwa kufanya maisha ya wengine kuwa magumu: mkate wao unapatikana kwa hasara ya mwingine. Badala ya kumwomba Mungu kile wanachohitaji, wanajihakikishia maisha kwa kuwanyonya wengine.
Kisha hofu inabadilishwa na ukweli huu: “Mungu yu katika kizazi cha wenye haki.” Nguvu kuu ya wanyonge si uwezo wao, bali uwepo wa Mungu kati yao. Watesi wanaweza kuonekana salama, lakini ukweli wa ndani ni mwingine: mbingu haijaiacha dunia.
07
3.4 Zaburi 14:6–7 — Kimbilio la Maskini Linapogeuka Tumaini la Israeli
“Ninyi mnayadhalilisha mashauri ya maskini, lakini Bwana ndiye kimbilio lake.” Wanyonge wana mkakati unaoonekana dhaifu kwa wenye nguvu: wanamkimbilia Mungu. Kimbilio ni mahali pa kujisitiri dhidi ya dhoruba au mashambulizi. Mpumbavu anacheka kwa sababu anadhani ndani yake hakuna mtu. Zaburi inasema amekosea hesabu.
Kisha shairi linaelekea Sayuni: “Laiti wokovu wa Israeli ungekuja kutoka Sayuni! Bwana atakaporejesha watu wake, Yakobo atafurahi, Israeli atashangilia.” Sayuni ni ishara ya uwepo wa kifalme wa Bwana na utawala wake wa agano. Zaburi iliyoanza kwa “Mungu hayupo hapa” inafungwa kwa mahali ambako ukombozi unatarajiwa kutoka.
Neno la mwisho si uharibifu bali urejesho; si kumezwa kama mkate bali kushangilia.
08
4.0 Tafakari ya Kitheolojia
Kwanza, kutokuamini kwa vitendo ni msimamo wa maadili kabla hakujawa kauli ya kiakili. Swali si tu tunasema nini kuhusu Mungu, bali maamuzi yetu yanaonyesha nini kuhusu uwepo na hukumu yake.
Pili, dhambi ni ya wote na pia ni ya kijamii. Zaburi 14 inakataa kudhani uharibifu ni wa “wale watu” tu, na inakataa kupunguza dhambi kuwa makosa binafsi. Mioyo hupotoka, na jamii hujifunza kumeza watu.
Tatu, Mungu anajihusisha na jumuiya dhaifu. “Mungu yu katika kizazi cha wenye haki.” Uwepo wake hauonekani daima wazi wazi.
Nne, tumaini la Biblia ni urejesho. Aya ya 7 inatamani Bwana awarejeshe watu wake—maisha na furaha yao viwekwe sawa chini ya utawala wake.
09
5.0 Upeo wa Kibiblia na Kikristo
Zaburi 14 inakumbusha Mwanzo 6, ambapo dunia imejaa uharibifu na jeuri, na sauti za manabii wanaofichua jamii ambako ibada ipo lakini haki imeporomoka. Kumwacha Mungu nje ya maisha na kuwala jirani ni dalili mbili za ugonjwa mmoja.
Warumi 3 inaileta Zaburi 14 moja kwa moja katika tangazo la kitume. Paulo anatumia lugha yake kuonyesha kwamba wote wako chini ya dhambi, kisha anatangaza kwamba haki ya Mungu imefunuliwa kupitia Yesu Masihi na inapokelewa kwa imani (Rum. 3:21–26). Zaburi inaondoa majivuno; Injili inafungua neema.
Yesu ndiye Mwisraeli mwaminifu anayemtafuta Baba, anayekataa nguvu ya kuwanyanyasa wengine, na anayejitambulisha na maskini. Msalabani, watawala wanatenda kana kwamba mwenye haki anaweza kumezwa bila matokeo. Ufufuo ni jibu la Mungu: Yule aliyeonekana kuachwa anathibitishwa kuwa mwenye haki na kutawazwa.
Kwa hiyo kanisa haliwezi kutumia “Mungu yuko katika kizazi cha wenye haki” kujiona bora. Sisi ni watu tuliokolewa kwa rehema na tunaoundwa na Roho kuwa jumuiya ambamo dhaifu hupata kimbilio badala ya kunyonywa. Tunasubiri urejesho wa mwisho, wakati uumbaji utashiriki uhuru wa dunia ya Mungu iliyofanywa upya.
10
6.0 Matumizi ya Maisha
1. Chunguza teolojia yako ya vitendo. Matumizi ya fedha, maneno, mwili, uongozi na madaraka yanaonyesha nini kuhusu imani yako kwamba Mungu anaona?
2. Kataa kufanya madhara yawe kawaida. Usiruhusu maumivu ya mwingine yawe ya kawaida kwako kama kula mkate.
3. Angalia nani analipia faraja yako. Je, urahisi wako unategemea mtu kunyamazishwa, kulipwa kidogo, kudanganywa au kupuuzwa?
4. Mtafute Mungu badala ya kujihakikishia maisha kwa udhibiti. Maombi yanakataa kufanya unyonyaji kuwa bei ya usalama.
5. Jenga jumuiya yenye sura ya kimbilio. Kanisa lilinde walio dhaifu, lisikilize ukweli, litende haki na likatae unyonyaji.
6. Ruhusu Warumi 3 ivunje majivuno ya kiroho. Neema hutufanya wanyenyekevu kabla haijatupa ujasiri.
7. Endelea kuombea urejesho. Tumaini la Kikristo halikubali uharibifu kuwa hali ya kawaida; linangoja na kufanya kazi kuelekea dunia Mungu atakayoiweka sawa.
11
7.0 Maswali ya Tafakari
1. Ni wapi ninajaribiwa kuishi kana kwamba Mungu haoni au hajali?
2. Maumivu ya nani yamekuwa ya kawaida kiasi kwamba siyatambui tena?
3. Je, ninamtafuta Mungu kwa mwongozo, au namwomba abariki maamuzi ambayo tayari nimeyafanya?
4. Familia yangu au kanisa langu linawezaje kuwa kimbilio halisi kwa watu wasio na nguvu?
5. Msalaba na ufufuo wa Yesu vinarekebishaje kukata tamaa kwangu kuhusu wanadamu na majivuno yangu kuhusu wema wangu?
12
8.0 Sala ya Mwitikio
Ee Bwana, Mungu unayeangalia kutoka mbinguni na kukaa kati ya wanyonge, funua kila sehemu ninapoishi kana kwamba haupo. Safisha moyo unaotoa visingizio kwa uharibifu na mazoea yanayofanya maumivu ya mwingine yawe jambo la kawaida. Nifundishe kukutafuta, kutenda mema, na kukataa mkate rahisi wa unyonyaji. Uwe kimbilio la waliodharauliwa na waliowekwa pembeni. Liunde kanisa lako kuwa mahali pa kweli, haki na rehema. Kutoka Sayuni inayotimia katika Masihi wako, acha utawala wako wa wokovu uenee mpaka Yakobo afurahi na uumbaji ushiriki uhuru wa dunia yako mpya. Kwa Yesu, Mfalme aliyesulubiwa na kufufuka, amina.
13
9.0 Dirisha la Kinachofuata
Zaburi 14 inafungwa kwa Mungu kuwa kati ya wenye haki na wokovu kutarajiwa kutoka Sayuni. Zaburi 15 inatembea kuelekea mlima huo na kuuliza: “Bwana, ni nani atakayekaa katika hema yako?” Baada ya kufichua dunia inayoishi kana kwamba Mungu hayupo, Zaburi sasa inaeleza uadilifu wa watu wanaojua kwamba wanaishi mbele za Mungu.
14
10.0 Bibliografia
BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.
BibleProject. Visual Commentary: Psalm 8—Study Notes. Portland, OR: BibleProject.
Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.
Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.
Wright, N. T. How God Became King: The Forgotten Story of the Gospels. New York: HarperOne, 2012.
Kuwa wa kwanza kuacha maoni.