Mlangoni pa Hema Takatifu: Zaburi 15 na Maisha Anayoyakaribisha Mungu

01

1.0 Utangulizi: Je, Ibada na Maisha ya Kila Siku Yaweza Kutenganishwa?

Tunaweza kuimba kwa moyo kanisani, kisha tukasema maneno yanayomjeruhi jirani au tukatumia fedha kwa namna inayoongeza shida ya mwingine. Zaburi 15 inasimama kati ya patakatifu na barabara ya maisha, na haikubali maeneo hayo yatenganishwe.

Zaburi inauliza: “Yahweh, ni nani atakayekaa katika hema lako? Ni nani atakayefanya makao katika mlima wako mtakatifu?” Jibu linamweleza mtu ambaye maisha ya ndani na ya nje yanaanza kuwa kitu kimoja: anatembea kwa uadilifu, anasema kweli, hasengenyi, anatimiza ahadi, na hawanyonyi wengine.

Lakini Zaburi 15 si ngazi ya watu wema kujipandisha mpaka wakubaliwe na Mungu. Zaburi 14 imeonyesha dhambi ilivyoenea, na Zaburi 5:7 inaweka msingi wa kuingia katika upendo wa agano. Kidner anasisitiza kwamba sifa hizi ni mambo ambayo Mungu huyaumba ndani ya mtu. Neema inamkaribisha mgeni na pia inambadilisha.

Zaburi hii inahusu ibada kuwa uadilifu wa maisha, kwa sababu Mungu anayewakaribisha watu katika uwepo wake anataka moyo, maneno, mahusiano, ahadi, na matumizi ya fedha zetu yaseme ukweli mmoja.

02

2.0 Muktadha wa Kihistoria na Kifasihi: Sehemu Mpya Inaanzia Lango la Hekalu

BibleProject inaona Zaburi 15–24 kuwa sehemu iliyofungwa na “zaburi za kuingia hekaluni,” Zaburi 15 na 24. Katikati yake, Zaburi 19 inaisifu Torati ya Yahweh. Muundo huu unaunganisha uwepo wa Mungu, tumaini la mfalme wa Daudi, na maisha yanayoundwa na Torati.

Mwendo kutoka Zaburi 14 ni mkali na mzuri. Zaburi 14 inaishia ikitamani wokovu utoke Sayuni; Zaburi 15 inafika kwenye mlima huo na kuuliza ni maisha ya aina gani yanayofaa mbele za Mungu. Zaburi iliyopita ilifunua watu wanaoishi kana kwamba Mungu hayupo. Hii inaonyesha watu wanaojifunza kuishi wakijua kwamba Mungu yuko karibu.

Kidner anaona kuwa mtindo wa swali na jibu huenda ukafanana na taratibu za kuingia mahali pa ibada. Lakini jibu linaichunguza dhamiri, si taratibu. “Hema” linatukumbusha ibada na ukarimu: Yahweh ni Mwenyeji. Ni maisha gani yanayoweza kujisikia nyumbani katika uwepo wake?

03

3.0 Kutembea Ndani ya Zaburi

04

3.1 Zaburi 15:1 — Mwabudu Anaposimama Mlangoni

“Ni nani atakayekaa katika hema lako? Ni nani atakayefanya makao katika mlima wako mtakatifu?” Kukaa kama mgeni ni kukaribishwa; kufanya makao kunaonyesha uhusiano wa kudumu. Mwabudu hataki dakika chache za tukio takatifu tu. Anatamani maisha karibu na Mungu.

Uwepo wa Mungu ni faraja, lakini si mahali pa kawaida. Hatuwezi kuacha jinsi tunavyowatendea watu, biashara, au maneno yetu nje ya patakatifu kama viatu vyenye vumbi. Tunakuja mlangoni tukiwa sisi halisi.

05

3.2 Zaburi 15:2 — Moyo, Matendo, na Kinywa Vinaposema Jambo Moja

Jibu linaanza kwa upande chanya: mtu huyo “anatembea kwa ukamilifu, anatenda haki, na kusema kweli moyoni mwake.” Kidner anaonyesha kuwa neno la Kiebrania linalotafsiriwa mara nyingi “asiye na lawama” lina wazo la kuwa mzima, mwenye moyo usiogawanyika, na mwenye msimamo thabiti. Uadilifu hapa si kutokuwa na dhambi kabisa; ni kinyume cha maisha yaliyogawanyika sehemu mbili.

Kutembea kunahusu mwelekeo wa maisha; kutenda haki kunahusu vitendo; kusema kweli “moyoni” kunafika mpaka kwenye nia. Zaburi 12 ilieleza midomo laini lakini mioyo miwili. Zaburi 15 inajibu kwa maisha yenye umoja wa ndani na nje.

06

3.3 Zaburi 15:3 — Ulimi Unapokataa Kumfanya Jirani Kuwa Chakula cha Mazungumzo

Mtu mwaminifu hasengenyi, hamtendei mwenzake mabaya, wala “hachukui” aibu ya jirani na kuianika wazi. Kidner anaeleza kuwa neno linalohusishwa na kusengenya linaweza kubeba wazo la kwenda huku na huku ukisambaza habari zinazomharibu mwingine. Utakatifu haupimwi tu kwa tunavyosema mbele za Mungu, bali pia kwa tunavyolitendea jina la mtu mwingine.

Hata jambo la kweli linaweza kutumiwa kwa ukatili likirudiwa kwa starehe au kumdhalilisha mtu. Upendo haumaani kuficha unyanyasaji; ulinzi unaweza kuhitaji taarifa ya kweli kwa wanaowajibika. Zaburi 15 inapinga maneno yanayosambaza aibu bila sababu. Utakatifu unatofautisha uwajibikaji na kusambaza giza kutoka kinywa kimoja kwenda kingine.

07

3.4 Zaburi 15:4 — Ibada Inapochagua Inachokiheshimu na Kulinda Ahadi

Zaburi sasa inauliza ni tabia ya aina gani tunayoheshimu. Mtu mwaminifu hatukuzi uovu, bali huwaheshimu wanaomcha Yahweh. Hii si ruhusa ya kuwadharau watu; ni swali la uaminifu wa maadili. Ni njia ya nani tunayoshangilia, kuiga, kuitangaza, na kuiamini?

Kisha linafuata jambo lenye gharama: mtu huyu “ameapa hata kwa hasara yake, wala habadiliki.” Uadilifu unaonekana pale kutimiza neno kunapokuwa kugumu. Kidner anaonya kwamba Biblia haisifu viapo vya kijinga vinavyowaumiza wengine; hoja ni kwamba usumbufu wetu binafsi pekee haupaswi kulifanya neno letu lisikuwa na uzito.

08

3.5 Zaburi 15:5 — Fedha Zisipopewa Ruhusa Kununua Hukumu

Vipimo vya mwisho vinaingia sokoni na mahakamani. Mtu wa haki hatoi mkopo kumnyonya mwenye shida, wala hapokei rushwa dhidi ya asiye na hatia. Kidner anaweka mkazo katika hatari ya kupata faida kutokana na taabu ya mwingine. Shida ya mtu mwingine haipaswi kuwa nafasi yetu ya kummeza.

Rushwa inakamilisha picha. Fedha hazipaswi kununua hukumu, kunyamazisha shahidi, au kumfanya asiye na hatia kuwa kafara. Kisha inakuja ahadi: “Afanyaye mambo hayo hatatikisika milele.” Hii haimaanishi hatapata ugonjwa, mateso, huzuni, au hasara. Uthabiti uko ndani zaidi: maisha yanayoundwa na Mungu yanashikiliwa na Mwenyeji mwaminifu ambaye uwepo wake ndiyo nyumba yake.

09

4.0 Tafakari ya Kitheolojia

Kwanza, uwepo wa Mungu unakusanya maisha yote. Zaburi 15 haikubali hali ambayo ibada ni takatifu lakini maneno, mikataba, uongozi, na fedha havina uhusiano na utakatifu. Teolojia ya hekalu inaingia katika maadili ya ujirani.

Pili, uadilifu ni maisha yenye umoja yanayoundwa na neema, si ukamilifu tunaoutumia kustahili neema. Zaburi 14 inazuia majivuno; Zaburi 15 inazuia neema kugeuzwa ruhusa ya kuishi maisha yaliyogawanyika. Mungu anayewapokea wenye dhambi pia anawafanya upya.

Tatu, utakatifu una sura ya kijamii. Masengenyo, unyonyaji, kuvutiwa na uovu, kuvunja ahadi, na rushwa huumiza jumuiya. Kuishi karibu na Mtakatifu ni kujifunza kuwa mtu salama zaidi kwa jirani, hasa mwenye nguvu kidogo.

Nne, uthabiti unatoka katika uaminifu kwa Mungu, si katika kudhibiti kila kitu. “Hataondoshwa” haimaanishi “hatajeruhiwa.” Maana yake ni kwamba hatulazimiki kununua usalama kwa uongo, unyonyaji, au haki iliyopotoshwa.

10

5.0 Upeo wa Biblia Nzima na Kristo

Zaburi 15 inaturudisha Sinai na hema ya kukutania, ambako Mungu mtakatifu alichagua kukaa kati ya watu aliowakomboa. Torati iliunganisha ibada na kumpenda jirani, ikikataza masengenyo, mikopo ya unyonyaji, na haki inayouzwa kwa fedha. Utakatifu haukukusudiwa kubaki nyuma ya pazia.

Baadaye Zaburi 24 itauliza swali linalofanana kuhusu kuingia mbele za Mungu, na Isaya 33 inaunganisha kukaa karibu na Mungu na kutenda haki pamoja na kukataa faida ya dhuluma. Manabii wanaendelea kusisitiza kwamba ibada isiyo na haki ni mkanganyiko, si uchaji.

Ndani ya hadithi hii, kiwango cha Zaburi 15 kinazalisha hamu ya kumwona mwanadamu mwenye moyo usiogawanyika. Agano Jipya linamwonyesha Yesu kama Mwisraeli mwaminifu ambaye moyo, maneno, uaminifu, na matendo yake yanasema jambo moja. “Hila haikuonekana kinywani mwake” (1 Pet. 2:22). Anabaki mwaminifu hata pale utii unapompeleka msalabani.

Msalaba pia unazuia Zaburi 15 kuwa ngazi ya majivuno ya kiroho. Tunaingia katika nyumba ya Mungu kwa rehema. Masihi aliyefufuka anatoa Roho na kuunda hekalu la watu (1 Kor. 3:16–17; 1 Pet. 2:5). Swali “Ni nani atakayekaa?” linakuwa wito wa jumuiya: tunakuwa watu wa aina gani kwa sababu Mungu amechagua kukaa katikati yetu?

Mwisho wa Ufunuo ni Mungu kukaa pamoja na wanadamu katika uumbaji uliofanywa upya. Kwa hiyo Zaburi 15 ni shule ndogo ya maisha ya wakati ujao: neema ikitufundisha kuwa wakweli, wenye haki, waaminifu, na watu wanaoufanya uwepo wa Mungu uhisiwe kama nyumbani.

11

6.0 Matumizi ya Maisha

1. Beba ibada mpaka kazini. Chagua uhusiano mmoja, uamuzi wa fedha, au ahadi ambayo sasa inahitaji ibada yako kuwa utii.

2. Kata mzunguko wa masengenyo. Kabla ya kusambaza habari inayomharibu mtu, uliza kama unamlinda mtu, unasahihisha ukweli, au unaeneza aibu tu.

3. Toa ahadi kwa uangalifu na uzichukulie kwa uzito. Ahadi ikigeuka kuwa haiwezekani au yenye madhara, tafuta suluhisho la heshima badala ya kufanya neno lako lisikuwa na maana.

4. Chunguza namna unavyopata faida. Jiulize kama ada, mikopo, mishahara, au nguvu yako ya majadiliano vinaongeza udhaifu wa mwingine.

5. Heshimu tabia kuliko mvuto wa mtu. Kumcha Yahweh kuwe na uzito kuliko cheo, umaarufu, au manufaa anayoweza kukupa mtu.

6. Usiruhusu haki inunuliwe. Kataa zawadi, uhusiano, au shinikizo linalokutaka kupuuza ukweli au kumtoa kafara asiye na hatia.

7. Ishi uadilifu unaoundwa na neema. Ukigundua sehemu ya maisha iliyogawanyika, ikiri, rekebisha unachoweza, pokea rehema, kisha chukua hatua inayofuata ya kweli.

12

7.0 Maswali ya Tafakari

1. Ni sehemu gani ya maisha yangu ninayoiacha kwa urahisi nje ya mlango ninapoingia katika ibada?

2. Kuna pengo gani kati ya ninachosema mbele za watu na ninachojua moyoni?

3. Je, nimewahi kusambaza kushindwa kwa mtu kwa sababu ya udadisi, kutafuta nguvu, au kujiona bora badala ya upendo?

4. Ni ahadi, matumizi ya fedha, au uaminifu gani unaojaribu uadilifu wangu sasa?

5. Ikiwa Mungu analifanya kanisa kuwa makao yake, uwepo wangu unapaswa kufanya maisha ya wengine kuwa salama, ya kweli, na ya haki kwa namna gani?

13

8.0 Sala ya Mwitikio

Yahweh, Mwenyeji mtakatifu, tupokee kwa rehema yako na utufanye watu wenye moyo mzima mbele zako. Leta mioyo, vinywa, mikono, ahadi, uaminifu, na fedha zetu chini ya utawala wako wa upendo. Linda ulimi wetu usibebe majeraha kutoka nyumba moja kwenda nyingine. Tupe ujasiri wa kutimiza neno letu, huruma isiyonufaika na taabu ya mwingine, na haki isiyoweza kununuliwa. Kwa Yesu, Mfalme mwaminifu aliyefufuka, tuunde kwa Roho wako kuwa watu ambao ukweli na upendo hukaa pamoja. Ibada yetu iwe maisha yanayoukaribisha uwepo wako. Amina.

14

9.0 Dirisha la Kuelekea Zaburi Inayofuata

Zaburi 15 imetufikisha mlangoni na kutuonyesha uadilifu wa mgeni. Zaburi 16 inapiga hatua ndani zaidi kwa sauti ya tumaini: “Wewe ndiwe Bwana wangu,” “Yahweh ndiye fungu langu,” na “mbele za uso wako kuna furaha tele.” Mlango wa uadilifu sasa unafunguka kuelekea ungamo la kina zaidi: zawadi kuu ya nyumba ya Mungu ni Mungu mwenyewe.

15

10.0 Bibliografia

BibleProject. The Book of Psalms: Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

BibleProject. Visual Commentary: Psalm 8—Study Notes. Portland, OR: BibleProject.

Goldingay, John. Psalms, Volume 1: Psalms 1–41. Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Kidner, Derek. Psalms 1–72. Kidner Classic Commentaries. Downers Grove, IL: IVP Academic, 2008.

Wright, N. T. After You Believe: Why Christian Character Matters. New York: HarperOne, 2010.